LỜI NÓI ĐẦU

Hoà cùng xu hướng toàn cầu hoá và khu vực hoá Việt Nam
đã chính thức là thành viên của tổ chức thương mại thế giới
WTO. Khi được trở thành viên của tổ chức thương mại thế giới
thì đồng nghĩa Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn và đồng thời
cũng gặt hái được nhiều thành công. Để thu được kết quả tốt từ
quá trình hội nhập chúng ta phải đánh giá, nhận định về cơ hội
cũng như là thách thức đang đặt ra, chúng ta phải biết đâu là thế
mạnh mình phải phát huy và đâu là điểm yếu cần phải khắc phục.
Và đặc biệt hơn nữa chúng ta phải nhận định được xu hướng đi
chung của thế giới, những vấn đề nào các nước đang chú trọng.
Chính vì điều đó, mà em thấy rằng thị trường chứng khoán
trên thế giới hiện nay là một thị trường nóng bỏng và có nhiều
triển vọng đi lên. Nó không chỉ là một kênh huy động vốn có hiệu
quả cho hoạt động đầu tư trong nền kinh tế mà còn là nhân tố thúc
đẩy hoạt động của nền kinh tế diễn ra suôn xẻ hơn. Cho nên với
những kiến thức tiếp thu trong khoá học Cơ bản về chứng khoán
và TTCK cùng với những kiến thức thực tế em chọn vấn đề để
viết bản thu hoạch của mình là “Một số nét về thực trạng thị
trường chứng khoán ở Việt Nam và giải pháp nâng cao hoạt động
của thị trường chứng khoán”.
Nội dung của bản thu hoạch khoá học bao gồm:
Phần 1. Vài nét về thị trường chứng khoán.


Phần 2. Một số nét về thực trạng của thị trường chứng
khoán ở Việt Nam
Phần 3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động của
thị trường chứng khoán ở Việt Nam.


trường chứng khoán là thị trường thể hiện mối quan hệ giữa cung
và cầu của vốn đầu tư mà ở đó, giá cả của chứng khoán chứa
đựng thông tin về chi phí vốn hay giá của vốn đầu tư. Thị trường
chứng khoán là hình thức phát triển bậc cao của nền sản xuất và
lưu thông hàng hoá.
2. Vị trí của TTCK trong thị trường tài chính
Thị trường chứng khoán là một bộ phận của thị trường tài
chính. Vị trí của thị trường chứng khoán trong tổng thể thị trường
tài chính thể hiện:
- Thị trường chứng khoán là hình ảnh đặc trưng của thị
trường vốn
TT Tiền tệ

Thị trường Vốn

TTCK


Thời gian đáo hạn

1 năm

t

l
Như vậy, trên TTCK giao dịch 2 loại công cụ tài chính:
công cụ tài chính trên thị trường vốn và công cụ tài chính trên thị
trường tiền tệ.
- Thị trường chứng khoán là hạt nhân trung tâm của thị
trường tài chính, nơi diễn ra quá trình phát hành, mua bán các


các chứng khoán. Chỉ những công ty có hiệu quả và bền vững
mới có thể nhận được vốn với chi phí rẻ trên thị trường.
Thị trường chứng khoán tạo ra một sự cạnh tranh có hiệu
quả trên thị trường tài chính, điều này buộc

các ngân hàng

thương mại và các tổ chức tài chính phải quan tâm tới hoạt động
của chính họ và làm giảm chi phí tài chính.
Việc huy động vốn trên thị trường chứng khoán có thể làm
tăng vốn tự có của các công ty và giúp họ tránh các khoản vay
có chi phí cao cũng như sự kiểm soát chặt chẽ của các ngân hàng
thương mại. TTCK khuyến khích sự cạnh tranh của các công ty
trên thị trường. Sự tồn tại của thị trường chứng khoán cũng là yếu
tố quyết định để thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Đây chính là các yếu tố đảm bảo cho sự phân bố có hiệu quả
các nguồn lực trong một quốc gia cũng như trong phạm vi quốc
tế.
Thứ hai, TTCK góp phần thực hiện tái phân phối công
bằng hơn, thông qua việc buộc các tập đoàn gia đình trị phát hành
chứng khoán ra công chúng, giải toả sự tập trung quyền lực kinh
tế của các tập đoàn, song vẫn tập trung vốn cho phát triển kinh tế.
Việc tăng cường tầng lớp trung lưu trong xã hội, tăng cường sự
giám sát của xã hội đối với quá trình phân phối đã giúp nhiều
nước tiến xa hơn tới một xã hội công bằng và dân chủ. Việc giải
toả tập trung quyền lực kinh tế cũng tạo điều kiện cạnh tranh công
bằng hơn, qua đó tạo hiệu quả và tăng trưởng kinh tế.



vời về các chu kỳ kinh doanh trong tương lai. Việc thay đổi giá
chứng khoán có xu hướng đi trước chu kỳ kinh doanh cho phép
chính phủ cũng như các công ty đánh giá kế hoạch đầu tư cũng
như việc phân bổ các nguồn lực của họ. Thị trường chứng khoán
cũng tạo điều kiện tái cấu trúc nền kinh tế.
Ngoài những tác động tích cực trên đây, thị trường chứng
khoán cũng có những tác động tiêu cực nhất định. Thị trường
chứng khoán hoạt động trên cơ sở thông tin hoàn hảo. Song ở các
thị trường mới nổi, thông tin được chuyển đổi tới các nhà đầu tư
không đầy đủ và không giống nhau. Việc quyết định giá cả, mua
bán chứng khoán của các nhà đầu tư không dựa trên cơ sở thông
tin và xử lý thông tin. Như vậy giá cả chứng khoán không phản
ánh giá trị kinh tế cơ bản của công ty và không trở thành cơ sở để
phân phối một cách có hiệu quả các nguồn lực .
Một số tiêu thức khác của thị trường chứng khoán như hiện
tượng đầu cơ, hiện tượng xung đột quyền lực làm thiệt hại quyền
lợi của các cổ đông thiểu số, việc mua bán nội gián, thao túng thị
trường làm nản lòng các nhà đầu tư và như vậy, sẽ tác động tiêu
cực tới tiết kiệm và đầu tư. Nhiệm vụ của nhà quản lý thị trường


là giảm thiểu các tiêu cực của thị trường nhằm bảo vệ quyền lợi
của các nhà đầu tư và đảm bảo tính hiệu quả của thị trường.
Như vậy, vai trò của thị trường chứng khoán thể hiện trên
nhiều khía cạnh khác nhau. Song vai trò tích cực hay tiêu cực của
thị trường chứng khoán có thực sự phát huy hay hạn chế phụ
thuộc đáng kể vào các chủ thể tham gia thị trường và sự quản lý
của nhà nước.
4. Thị trường thứ cấp
a. Đầu tư thông qua thị trường niêm yết và đăng ký giao

www.hastc.org.vn, www.sse.gov.vn, www.vafi.org.vn,...
Bước 3: Tham khảo ý kiến tư vấn của các công ty chứng
khoán, trong trường hợp này nhà đầu tư phải trả phí tư vấn...
Bước 4: Đặt lệnh mua, bán. Sau khi lệnh được đặt sẽ được
đưa vào để chờ khớp. Nếu lệnh khớp được thì sau thời gian quy
định nhà đầu tư sẽ có chứng khoán mua, hoặc tiền do bán chứng
khoán.
b. Đầu tư cổ phiếu ngoài sàn (OTC)
Cách thức tham gia đầu tư: Có thể mua trực tiếp giữa các
nhà đầu tư, hoặc qua các nhân viên môi giới. Sau đây là các bước
cụ thể:
Đầu tư cổ phiếu ngoài sàn giữa các nhà đầu tư:
Gọi điện cho nhà đầu tư khác thoả thuận giá


Nhận cổ phiếu hoặc quyền mua theo thoả
thuận

Hiện tại, nhà nước cho phép mua bán cổ phiếu theo hình
thức này, nhằm nâng tính thanh khoản cho các cổ phiếu, và đẩy
nhanh tiến trình cổ phần hoá.
Đầu tư cổ phiếu ngoài sàn thông qua môi giới

Gọi điện cho môi giới thoả thuận giá

Đặt cọc cổ phiếu muốn mua hay bán

Nhận cổ phiếu hoặc tiền theo thoả thuận

Cả người mua hoặc người muốn bán đều phải đặt cọc cho các môi giới.

tổ chức riêng lẻ thì con số lên gấp đôi. Tuy nhiên, thách thức lớn
nhất vẫn là công nghệ và nhân lực. Hiện có trên 327.000 tài
khoản nhà đầu tư được mở, nếu đạt 4 triệu tài khoản thì hệ thống
giao dịch sẽ bị nghẽn, mà con số này sẽ tăng rất nhanh vì sắp tới
có nhiều công ty lớn niêm yết.
Việt Nam mới chỉ có trung tâm giao dịch chứng khoán Hà
Nội và Sở giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh.
Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội mới đi vào hoạt
động, còn Sỏ giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
cũng mới được chuyển đổi từ trung tâm giao dịch chứng khoán
thành phố Hồ Chí Minh được hơn một năm.
 Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh:
Nhà đầu tư tham gia vào thị trường niêm yết tại trung tâm
giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh có thể đầu tư vào
3 loại chứng khoán: Cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và trái phiếu.
Tính đến năm 2005, số lượng doanh nghiệp đi vào niêm yết
còn rất nhỏ bé, đặc biệt là các loại cổ phiếu. Để chỉ ra rõ tình hình
thay đổi giá trị chứng khoán của thị trường niêm yết chúng ta có
bảng số liệu dưới đây:
1

Năm

2000

2001

2002

2003

300

300

1630

4013

quỹ
5

Tổng

giá 320

500

990

1120

trị

Qua số liệu trên cho ta thấy thị trường chứng khoán có xu
hướng ngày một đi lên. Giá trị niêm yết tăng qua các năm. Giai
đoạn 2000- 2004 có sự tăng trưởng chậm chạp. Nhưng riêng năm
2005 là năm thị trường chứng khoán có bước tăng trưởng nhảy
vọt. Đây có thể nói là điểm khởi sắc của thị trường chứng khoán
Việt Nam. Nó đóng vai trò không nhỏ để nói lên rằng Việt Nam
đang đi trên con đường cùng cạnh tranh với các nước trong khu

9.000.000
SẢN CỬU LONG
AN GIANG

9.000.000 23/08/2007

CÔNG TY CỔ
PHẦN XUẤT
AGF NHẬP KHẨU
THUỶ SẢN AN
GIANG

12.859.288 12.859.288 26/04/2002

CÔNG TY CỔ
ALP PHẦN
ALPHANAM

38.999.995 38.999.995 07/12/2007

CÔNG TY CỒ
ALT PHẦN VĂN HÓA
TÂN BèNH

3.995.125

3.875.130 05/10/2006

ANV


đồng ( khối lượng giao dịch tăng gấp 2 lần và giá trị giao dịch


tăng gấp 2,8 lần so với năm 2006). Hiện nay, toàn thị trường có
327.000 tài khoản giao dịch của các nhà đầu tư, tăng gấp 3 lần so
với đầu năm..
Thứ hai: Trung tâm giao dịch chưng khoán Hà Nội
Mặc dù mới thành lập được hơn ba năm trung tâm giao dịch
chứng khoán Hà Nội đã có tới 146 doanh nghiệp tham gia niêm
yết chứng khoán.
Các loại cổ phiếu trên thị trường đăng ký giao dịch ( trung
tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội):
Đơn

vị:

VNĐ
Mó
Tên công
Chứng
ty
khoỏn

Vốn điều lệ

KL CP
đang lưu
hành

Ngày giao

30,000,000,000

3,000,000 28/12/2005

29,700,000,000

956,613,970,000 95,661,397 24/11/2006 1,080,973,786,100


Bỉm Sơn
Cty CP
5 BHV Viglacera
Bá Hiến

9,000,000,000

900,000 21/11/2006

25,200,000,000

CTCP
6 BLF Thuỷ sản
Bạc Liêu

50,000,000,000

5,000,000 02/06/2008

62,000,000,000


10 C92 dựng và
Đầu tư
492

12,000,000,000

1,200,000 19/11/2007

13,920,000,000

Thứ ba: Tình hình hoạt động của niêm yết chứng khoán:
Theo

đánh

giá

của

Uỷ

Ban

Chứng

khoán

Nhà

nước( UBCK), quy mô thị trường sẽ tăng mạnh trong thời gian


Ngoài ra, HOSE cũng đang xét duyệt để cấp phép cho hơn
30 hồ sơ xin niêm yết trong quý I/ 2008.
Song song đó, trong thời gian này, nhiều công ty cổ phần
phát hành lần đầu ra công chúng bên cạnh các đợt phát hành thêm
cổ phiếu mới của các công ty đang niêm yết. Cụ thể: Một loạt các
công ty niêm yết niêm yết cổ phiếu bổ sung như Công ty Cổ phần
Bánh kẹo Biên Hoà Bibica niêm yết bổ sung 609.082 cổ phiếu,
Công ty Cổ phần Bóng đèn phích nước Rạng Đông niêm yết
thêm 3,5 triệu cổ phiếu, Công ty Cổ phần Xây lắp bưu điện Hà
Nội niêm yết gần 1,5 triệu cổ phiếu bổ sung, Kinh Đô cũng niêm
yết thêm 11 triệu cổ phiếu phát hành thêm; và nhiều công ty khác
chuẩn bị phát hành cổ phiếu bổ sung như Vincom( phát hành
thêm 40 triệu cổ phiếu), Hoà Phát phát hành hơn 50 triệu cổ phiếu
thường… Và một loạt các công ty đấu giá lần đầu ra công chúng
như Công ty Liên doanh Bao bì Hà Tiên, Công ty Cổ phần Hoàng
Long Long An, Công ty cao su Phước Hoà, Công ty TNHH một
thành viên Dịch vụ du lịch Bến Thành, Công ty cổ phần Đại lý
vận tảI SAFI, Công ty Bảo vệ thực vật Sài Gòn, Công ty Cổ phần
Bút bi Thiên Long… Trong đó nổi bật là đợt phát hành của hai “
đại gia” trong lĩnh vực rượu bia là Tổng công ty Bia- Rượu- Nước
giảI khát Sài Gòn ( Sabeco) và tổng công ty Bia- Rượu- Nước giải
khát Hà Nội ( Habeco) với lượng cổ phiếu phát hành của Sabeco
lên đến 20% vốn điều lệ ( 6.412 tỷ đồng) và Habeco là 15% vốn
điều lệ ( 2.318 tỷ đồng).


Ngoài ra, trong quý I/ 2008, dự kiến cổ phiếu của các ngân
hàng như VIB Bank, VP Bank, Eximbank… sẽ niêm yết và một
loạt các doanh nghiệp khác như Bảo Minh ( BMI), Sông Đà 9.09 (

với trước đó. Cụ thể như Eximbank tăng lên 26.000 – 28.000
đồng/CP (trước đó từ 20.000 – 21.000 đồng/CP); CP Ngân hàng
Quân đội lên 17.000 -18.000 đồng/CP (12.000 – 14.000
đồng/CP); Ngân hàng Quốc tế 16.000 – 17.000 đồng/CP (11.000
– 12.000 đồng/CP) … Hiện giá một số CP rtuy giảm nhẹ trở lại
nhưng vẫn còn cao hơn giá vào đầu tháng 6. Diễn biến này dù
sao cũng giúp nhiều nhà đầu tư đỡ lo lắng hơn. Chị Lan - một
người môi giới trên thị trường OTC – cho biết: “ Nhiều nhà đầu
tư không còn bi quan như lúc giá CP ngành ngân hàng về sát
mệnh giá trước đó. Mặc dù tính thanh khoản của thị trường này
vẫn chưa được cải thiện nhưng giá có nhích lên là cũng tốt rồi”.
Ông Trương Duy Khiêm - Trường phòng MôI giới Công ty
chứng khoán Ngân hàng á Châu – nhận định : Giá một số Cp trên
thị trường OTC đang lên xuống theo “hàn thử biểu” của hai sàn
niêm yết chính thức. Thị trường OTC khá rộng lớn, có không ít
CP được đánh giá có tiềm năng tốt và giá đã ở mức hợp lý nên
đây cũng là có hội cho nhà đầu tư tham gia. Bên cạnh đó, việc thị


trường Đăng ký giao dịch dự kiến sẽ hoạt động trong tháng 7 này
tại Trung tâm Giao dịch chứng khoán Hà Nội sẽ giúp làm tăng
tính thanh khoản cho thị trường này. “ Chắc chắn khi giao dịch
tập trung, thông tin về hoạt động của công ty, thông tin về giá
giao dịch… sẽ được công bố rõ ràng hơn nên nhà đầu tư sẽ yên
tâm hơn vì không sợ bị “hớ” như mua bán trao tay hiện nay. Điều
này sẽ thu hút thêm nhiều nhà đầu tư tham gia giao dịch trên thị
trường này nói riêng cũng như vào thị trường chứng khoán nói
chung”, ông Khiêm nói.
3. Đầu tư cổ phiếu ngoài sàn OTC.
Trong nghiên cứu và công bố vào tháng 9/2006, HSBC nhận

Gemadept, Kinh Đô, REE (gần 150 triệu USD).
Những biến động của thị trường OTC:
Cũng theo số liệu của HSBC, chỉ số P/E (thị giá trên thu
nhập) của thị trường niêm yết khoảng 22,1 lần trong năm 2005;
38,18 lần trong năm 2006 và vẫn ở mức tương đối đắt là 29,7 lần
trong năm 2007( trong khi Trung Quốc và ấn Độ lần lượt là 28,9
và 26,5 lần).


Cuối năm 2007 thị trường OTC nhìn chung vẫn tiếp tục
trầm lắng. Mặc dù có một số loại cổ phiếu vẫn còn đà tăng giá
trong thời gian này. Song thời gian này cũng đã chứng kiến sự
đảo chiều xảy ra như Hoàng Anh Gia Lai, Quốc Cường Gia Lai.
Một số cổ phiếu được coi là blue – chips của thị trường OTC như
ngân hàng MB, Habubank, Vinaconẽt, có lẽ sự giảm giá xuát phát
từ nguyên nhân nhà đầu tư mất lòng tin do công ty chậm niêm
yết theo như bản cáo bạch hồi cổ phần hoá cộng thêm với kế
hoạch phát hành gây nhiều tranh cái sắp tới của công ty này. Sự
chấm dứt xu thế cứ lên sàn là tăng giá phi mã của cổ phiếu mới
niêm yết khiến những cổ phiếu săp lên sàn như Alphanam, Bóng
đèn Điện Quang, PVFI, intresco, Đầu tư xây dựng nhà Bình
Chánh đều có sự giảm giá.
Có khá nhiều nguyên nhân chung dẫn đến sự trầm lắng của
OTC trong thời gian cuối năm như: ảnh hưởng của việc nhà đầu
tư phải gom tiền trả nợ vì các ngân hàng đều ráo riết thu hồi nợ
Khi hiệu lực của chỉ thị 03 càng ngày càng gần; tâm lý chuẩn bị
tiền đợi IPO cuủa Việt Combank; thông tin về đánh thuế thu nhập
cá nhân từ đầu tư chứng khoán, sự suy thoái và lình xình của thị
trường niêm yết và chờ đợi co chế quản lý chứng khoán OTC
đang được cụ thể hoá và đưa vào áp dụng. Ai cũng thấy rằng cần