Sáng kiến kinh nghiệm
“ Công tác quản lý chỉ đạo lồng ghép đồng dao, ca dao, tục ngữ vào
chương trình giáo dục mầm non”
Người thực hiện đề tài: Trần Thị Thanh Thủy
Đạt SKKN cấp tỉnh năm học 2012- 2013

MỞ ĐẦU
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1. Đặt vấn đề
Chúng ta thật đáng tự hào về nền văn hóa của dân tộc Việt nam. Trong đó phải
kể đến đồng dao, ca dao, tục ngữ Việt nam. Nó là một loại hình nghệ thuật đặc sắc,
mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Đây là thể loại văn học dân gian được truyền
miệng từ đời này qua đời khác và chuyển tiếp qua nhiều thế hệ. Cội nguồn của ca
dao, đồng dao, tục ngữ xuất phát từ cuộc sống lao động. Nó xuất hiện rất sớm trong
lịch sử loài người. Bởi vậy nên nó gắn bó với con người và trở thành nhu cầu không
thể thiếu trong cuộc sống thường ngày của nhân dân.
Đồng dao, ca dao, tục ngữ phản ánh cuộc sống lao động của con người bằng
những hình tượng văn học nghệ thuật chứa dựng bao tâm tư, nguyện vọng, bao niềm
vui, nổi buồn và khát vọng, ước mơ trong cuộc sống.
Tuổi ấu thơ của mỗi chúng ta đi qua đều được nuôi dưỡng bằng đôi dòng sữa
mẹ, được ru ngủ bằng những bài đồng dao, ca dao đã được phổ nhạc thành những
làn diệu dân ca qua lời ru của bà, của mẹ. Điệu ru ca dao ấy với âm hưởng tiếng mẹ
là cánh tay yêu thương âu yếm ôm ấp, vỗ về, là tấm chăn ấm áp ấp ủ, là làn gió mát
dịu dàng thoảng qua. Nó mang ước vọng trang bị tâm thức cho trẻ thơ từ khi vừa
mới bắt đầu chào đời, thấm nhuần dần dần cách ăn, lối ở, hiểu biết cách cư xử, trau
dồi ý chí và nghị lực, để khi trưởng thành có thể sống trong thanh thản, an bình và
hạnh phúc. Khi còn nằm trong tao nôi là thế, còn khi đứa trẻ lên hai, ba tuổi, các trò

1


2


Sỏng kin kinh nghim
Kho sỏt vic lồng ghép đồng dao, ca dao, tục ngữ vào trong các hoạt động của
tr hng ngy trng Mm Non để biết đợc các hạn chế khi thc hiện. T ú tìm
ra giải pháp tối u góp phần đa đồng dao, ca dao, tục ngữ vào chơng trình giáo dục
mầm non một cách phong phú v a dng hn.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu các vấn đề lý luận liên quan đến đề tài.
- Tìm hiểu thực trạng n v.
- Từ chỗ nghiên cứu lý luận và thực trạng tìm ra các giải pháp hữu ích nhất.
- Rút ra kết luận.
4. Phm vi nghiờn cu:
ồng dao, ca dao, tục ngữ Vit nam dnh cho la tui mm non trong cỏc nh
trng.
5. Phơng pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu các tài liệu về lý thuyết.
Điều tra lập bảng thống kê
Lập kế hoạch chỉ đạo
Kiểm tra đánh giá kết quả thực nghiệm.
B. NI DUNG TI CN NGHIấN CU
1. Cơ sở lý luận:
1.1. Cơ sở khoa học:
Giỏo dc mm non l c s ban u cho s hỡnh thnh v phỏt trin ton din
v th cht, trớ tu, o c, thm m v cỏc k nng giao tip c bn hng ngy ca
tr. Nú gúp phn hỡnh thnh nhõn cỏch con ngi mi - Con ngi Vit nam xó hi
ch ngha. Bc u lm nn tng, chun b cho tr vo hc lp 1 vng vng.
lm tt iu ú ũi hi ngi qun lý cn phi xõy dng k hoch c th,
ch o chng trỡnh dy hc mt cỏch cht ch, khoa hc. Khõu qun lý ch o

Để giải quyết được vấn đề trên chúng ta cần phải chú trọng trong công tác chuyên
môn, làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục, công tác nâng cao chất lượng giáo dục trẻ
nhằm duy trì và phát triển chất lượng giáo dục trong nhà trường ngày càng đi lên đáp

4


Sáng kiến kinh nghiệm
ứng với yêu cầu sự nghiệp giáo dục mầm non trong thời đại hiện nay. Chất lượng
lồng ghép đồng dao, ca dao, tục ngữ vào chương giáo dục đạt kết quả cao hay thấp là
phụ thuộc vào công tác chỉ đạo của người quản lý chuyên môn. Công tác chỉ đạo đó
không ngoài việc chỉ đạo lồng ghép mềm dẻo, sáng tạo có khoa học và logich vào
các chương trình hoạt động hàng ngày của giáo viên, việc xây dựng kế hoạch, việc
thực hiện kiểm tra, đánh giá sự phát triển về giáo dục và phương pháp tích hợp lồng
ghép ca dao, đồng dao, tục ngữ vào chương trình …
Công tác đánh giá, khảo sát chất lượng giáo dục sau khi lồng ghép cũng là
một vấn đề cần được quan tâm chú trọng. Có thể nói rằng đồng dao, ca dao tục ngữ
có xích lại gần trẻ hơn hay không điều đó phụ thuộc rất nhiều vào sự chỉ đạo của
người quản lý trường mầm non.
1.2. C¬ së thực tiễn:
Đồng dao, ca dao, tục ngữ đóng vai trò quan trọng trong đời sống trẻ thơ.
Những bài đồng dao, ca dao có nội dung gần gũi, trẻ thường đọc khi vui chơi như
các bài: “ Dung dăng dung dẻ”; “ Kéo cưa lừa xẻ”; Thả đĩa ba ba…
Trẻ nhỏ có tâm hồn trong sáng, bay bổng, giàu tưởng tượng, giàu cảm xúc, ham hoạt
động, thích vui chơi, thích có bầu bạn. Do đó, các em dễ hoà nhập vào tâm trạng của
các nhân vật một cách hồn nhiên vô tư. Tác phẩm đồng dao đã thoả mãn nhu cầu: “
Chơi mà hoc, học mà chơi” của trẻ khi trẻ được thả hồn vào các trò chơi dân gian có
gắn lời đồng dao, hoặc ngồi nghe những làn diệu dân ca êm đềm, sâu lắng được phổ
nhạc lời của ca dao Việt nam.
Ví dụ: Khi trẻ chơi trò chơi “ Rồng rắn lên mây ” hay trò chơi “ Thả đĩa ba ba” thì

Đơn vị trường mầm non chúng tôi đóng trên địa bàn một xã thuần nông. Đời
sống nhân dân còn thấp. Chủ yếu các hộ gia đình làm nghề nông. Nhận thức về quan
điểm giáo dục trẻ đang còn hạn chế. Việc trẻ tiếp cận với đồng dao, ca dao, tục ngữ
không được nhiều.

6


Sáng kiến kinh nghiệm
Đời sống của môt bộ phận giáo viên còn khó khăn. Nhưng tất cả đều nhiệt tình
trong công việc chăm sóc giáo dục trẻ.
Trường đã được công nhận là trường mầm non công lâp, có hai điểm trường
tương đối khang trang, sạch đẹp. Có môi trường thoáng mát rộng rãi, đồ dùng đồ
chơi tương đối đầy đủ, đảm bảo điều kiện cho các cháu vui chơi sinh hoạt hàng
ngày. Vì vậy nên khi thực hiện đề tài nay tôi đã gặp rất nhiều thuận lợi nhưng cũng
không ít phần khó khăn.
2.2. Kh¶o s¸t thùc tr¹ng:
Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã làm khảo sát một số nội dung đối với trẻ trên
tất cả các khối lớp.
*. Bảng khảo sát tỉ lệ đầu năm đối với khối nhà trẻ và mẫu giáo bé:

TT

NT
Nội dung khảo sát

MGB
Tỉ lệ %

Nội dung khảo sát


5

quê hương đất nước,

khảo sát

quê hương đất nước,

40%

con người
con người
*. Bảng khảo sát tỉ lệ đầu năm đối với khói lớp nhỡ và khối lớp lớn:
TT

MGN
Nội dung khảo sát

1
2
3
4

Số lượng bài
Khả năng cảm thụ
Khả năng đọc thuộc
Trí nhớ
Tình cảm, tình yêu quê


*. Biện pháp1: Sưu tầm tuyển chọn các các bài đồng dao, ca dao, tục ngữ phù
hợp đưa vào chương trình giáo dục trường mầm non
Hiện nay chương trình mầm non của bộ giáo dục và đào tạo ban hành được
phân theo từng chủ điểm rất rõ ràng. Điều đó đã gợi mở cho tôi ý tưởng sưu tầm và
tuyển chọn thêm các tác phẩm đồng dao phù hợp theo từng chủ điểm. Vì số lượng
các bài đồng dao, ca dao, tục ngữ mà bộ giáo dục đưa vào chương trình giáo dục
mầm non còn ít cho nên công việc sưu tầm, tìm kiếm của tôi là những bài đồng dao,
ca dao, tục ngữ ngắn ngọn, đễ đọc, đễ hiểu phù hợp với các đặc điểm tâm sinh lý của
trẻ. Với đa dạng và phong phú của thể loại này, tôi đã đọc rất nhiều tài liệu nghiên
cứu về đồng dao, ca dao nhi đồng Việt nam cũng như tra cứu qua mạng Itenet nên đã
nhặt lượm được rất nhiều thể loại bài. Sau khi đã tuyển chọn bài xong là công đoạn
đánh máy vi tính và in ấn thành một tuyển tập đồng dao, ca dao, tục ngữ dành cho
lứa tuổi mầm non được lưu hành nội bộ trong đơn vị nhà trường. Ví dụ chủ điểm
“Thế giới động vật” tôi chọn các bài đồng dao, ca dao như sau:
CON GÀ CỤC TÁC LÁ CHANH

CÁI BỐNG ĐI CHỢ CẦU

CON CHIM SÁO SẬU

Con gà cục tác lá chanh

CANH

Con chim sáosậu

Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi.

Cái Bống đi chợ Cầu



Cái kiến mày đậu cành đào

Con công hay múa,

Con chim manh manh,

Leo phải cành cộc leo vào leo ra.

Nó múa làm sao?

Nó đậu cành chanh,

Con kiến mày đậu cành đa

Nó rụt cổ vào.

Leo phải cành cộc, leo ra leo vào…

Nó xòe cánh ra.
Nó đậu cành đa,

Tôi ném hòn sành,
Nó quay lông-lốc.
Tôi làm một chốc,
Được ba mâm đầy,

BA BÀ ĐI BÁN LỢN CON

Nó kêu ríu-rít.


Nó kêu tầm vông.

…………………………

Con mèo mày trèo cây cau,

Con công hay múa

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
Tục ngữ

Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng
nhà.

Con vỎI con voi

Chú chuột đi chợ đường xa.
Mua mắm mua muối giỗ cha chú
mèo

Ông thầy ăn một,

Con vỏi con voi

“Quạ tắm thì ráo
Sáo tắm thì mưa”
……………….

Cái vòi đi trước

Sáng kiến kinh nghiệm

12


Sáng kiến kinh nghiệm

Khi nói tới đồng dao là nói đến những gì quen thuộc nhất trong cuộc sống hàng ngày
của trẻ. Đồng dao mang tính chất truyền khẩu, bản thân trẻ đã thuộc sẵn những bài
đồng dao qua làm quen thì khi chơi những trò chơi dân gian trẻ chơi rất đễ dàng. Do
đó với những bài đồng dao phổ nhạc trẻ cũng sẽ thuộc nhanh chóng.
*.Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch lồng ghép
Khi nhà trường đã có một tuyển tập về chuyên đề ca dao, đồng dao, câu đố rồi
thì kế hoạch chỉ đạo thực hiện như thế nào để có hiệu quả cao? Đó là câu hỏi đặt ra
đòi hỏi chúng ta phải giải quyết.
Trên cơ sở kế hoạch nhiệm vụ năm học các cấp đã chỉ đạo và kế hoạch thực
hiện năm học của nhà trường. Từ đó xây dựng kế hoạch lồng ghép cho cả năm học
theo tám chủ điểm; Kế hoạch cho từng chủ điểm; Kế hoạch tuần.
Xây dựng thời gian lồng ghép. Cụ thể: Xây dựng chương trình chỉ đạo các
khối lớp thực hiện vào mọi thời điểm trong ngày, ở mọi nơi mọi lúc. Đặc biệt vào là
buổi sinh hoạt chiều giáo viên có thể cho trẻ làm quen, đọc thuộc lời và cũng có thể
13


Sáng kiến kinh nghiệm
cho trẻ nghe những bài hát dân ca lời ca dao, đồng dao hoặc là tổ chức cho trẻ chơi
các trò chơi dân gian..
Ngoài ra tôi còn chỉ đạo giáo viên lồng ghép linh hoạt chuyên đề này vào các
giờ hoạt động chung, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời…Thứ nhất để cho tiết học
thêm sinh động, trẻ thêm hứng thú. Thứ hai làm tăng khả năng cảm nhận về các bài


1- 3

1- 3

1- 2

80 % trở lên

3

MGN

2- 4

2- 4

2- 3

85 trở lên

4

MGL
3- 5
3- 5
3- 5
90 trở lên
- Dựa vào bảng giao chỉ tiêu này ban chỉ đạo có thể đi kiểm tra và đánh giá


họ tiến bộ hơn. Tôi thường xuyên chú trọng bồi dưỡng thêm phương pháp giảng dạy,
cách tổ chức hoạt động giáo dục có liên quan đến chuyên đề đồng dao, ca dao, tục
ngữ cho một số giáo viên để họ có trình độ tay nghề tốt hơn. Hàng tháng họp định kỳ
chuyên môn một lần, tôi đã đề xuất dành riêng cho chuyên đề này một khoảng thời
gian nhất định. Trước khi họp tôi đã chuẩn bị sẵn nội dung chuyên đề. Các nội dung
đó là đa dạng. Khi thì tôi bồi dưỡng về cách tổ chức một trò chơi dân gian mới, có
gắn lời đồng dao. Khi thì tôi cung cấp thêm phương pháp lồng ghép tích hợp chuyên
đề vào trong tiết hoạt chung, hoạt động góc như thế nào cho phù hợp nội dung,
chương trình và đảm bảo thời của tiết dạy.. Cũng có khi tôi lại hướng dẫn giáo viên

15


Sáng kiến kinh nghiệm
sắp xếp chuyên đề ca dao, đồng dao, tục ngữ vào hoạt động chiều một cách thích
hợp, đạt hiệu quả cao…Tất cả những nội dung tôi phụ đạo thêm cho giáo viên đều
dựa trên cơ sở thăm lớp dự giờ, đánh giá công tác hoạt động lồng ghép ca dao đồng
dao, tục ngữ vào chương trình. Chỗ nào còn yếu kém, khiếm khuyết thì tôi có kế
hoạch phụ đạo ở chỗ đó.Việc tổ chức thao giảng, dự giờ những tiết dạy tốt để cho
các giáo viên có điều kiện học tập, đúc rút kinh nghiệm lẫn nhau. Đây cũng là một
giải pháp có hiệu quả.
Đối với giáo viên khá - giỏi tôi luôn luôn có ý thức bồi dưỡng trau dồi cho họ về
kiến thức, năng lực chuyên môn và các kỹ năng lồng ghép chuyên đề vào các động,
và coi đây là hạt giống quý nhân rộng ra đối với các giáo viên khác.
Trong công tác chỉ đạo tôi thường xuyên làm tốt việc tổ chức các ngày hội
ngày lễ, các cuộc thi trong năm học đối với trẻ. Đó là các ngày lễ lớn có ý nghĩa vô
cùng quan trọng như: Ngày hội đến trường của bé, Ngày nhà giáo Việt nam 20/11;
Ngày thành lập quân đội nhân dân Việt nam, hay tổ chức cuộc thi tiếng hát dân ca
dành cho trẻ mẫu giáó, hoặc thi vẽ tranh… Khi tổ chức ngày lễ tôi thường chú trọng
chỉ đạo thực hiện phần hội thật tốt. Vì đây là cơ hội cho trẻ giao lưu múa, hát các bài

Con hỡi con hời !
Hỡi chàng là chàng à ơi !
Hỡi người là người à ơi !
Em nhớ tới chàng ! Em nhớ tới người !
Hãy nín, nín đi con ! Hãy ngủ, ngủ đi con !
Con hỡi con hời … Con hỡi con hời … hỡi con !

Tranh minh họa có thể một bức tranh vẽ theo kiểu dân gian sử dụng các màu sắc
hợp lý, hài hài, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi. Ví dụ:

17


Sáng kiến kinh nghiệm

Với các lớp chỉ đạo điểm, nhà trường đã có kế hoạch chỉ đạo ngay từ đầu năm
học. Đầu tư về cơ sở vật chất tốt hơn, đồ dùng trang thiết bị dạy học, đồ chơi đầy đủ
hơn so với các lớp khác. Công tác chỉ đạo trang trí lớp cũng đa dạng phong phú hơn.
Đặc biệt những lớp này chỉ đạo trang trí đưa các hình ảnh về dân gian nhiều hơn. Ví
dụ như các hình ảnh con vật được vẽ cách điệu trên quạt nan, trên rá tre, hình ảnh bé
cưỡi trâu, chú cuội ngồi chơi trăng… tất cả trang trí vừa tầm mắt trẻ nhìn, tạo môi
trường giáo dục thân thiện với trẻ. Chỉ đạo việc thực hiện tổ chức các hoạt động, có
lồng ghép đồng dao, ca dao tục ngữ vào hoạt động dạy học làm cho tiết học thêm
sinh động. Chọn những bộ hồ sơ, bài soạn được lồng ghép ca dao, đồng dao, tục ngữ

18


Sáng kiến kinh nghiệm
vào chương trình một cách có khoa học, tích hợp nhẹ nhàng, nội dung phù hợp để

TT

NT
Nội dung khảo sát

MGBÉ
Tỉ lệ %

Nội dung khảo sát

1
2
3
4

Số lượng bài
Khả năng cảm thụ
Khả năng đọc thuộc
Trí nhớ
Tình cảm, tình yêu quê

60%
70%
77%
70%
Không

Số lượng bài
Khả năng cảm thụ
Khả năng đọc thuộc

Nội dung khảo sát
Số lượng bài
Khả năng cảm thụ
Khả năng đọc thuộc
Trí nhớ
Tình cảm, tình yêu quê

Tỉ lệ %

1
2
3
4

Số lượng bài
Khả năng cảm thụ
Khả năng đọc thuộc
Trí nhớ
Tình cảm, tình yêu quê

87%
92%
95%
87%

5

hương đất nước, con người 72% hương đất nước, con người 78%
Qua đánh giá kết quả của giáo viên, cán bộ quản lý phải có sự kiểm tra xác


- 100% cán bộ giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của ca dao, đồng dao,
tục ngữ đối với trẻ mầm non.
- 100% trẻ hứng thú khi tham gia đọc đồng dao, ca dao, tục ngữ cũng như tham
gia chơi các trò chơi dân gian, nghe hát dân ca…
- 90% trẻ cảm thụ tốt về dòng nghệ thuật này
- 100% trẻ đạt yêu cầu theo kế hoạch đề ra.
- Chất lượng giáo dục của chuyên đề này tăng lên rõ rệt.(Dựa vào bảng khảo sát
đầu năm và cuối năm như đã nêu trên)

21


Sáng kiến kinh nghiệm
- Môi trường giáo dục trẻ thân thiện, cởi mở hơn. Trẻ hiểu biết về cuội nguồn
cũng như truyền thống của dân tộc Việt nam nhiều hơn.
- Tình yêu quê hương đất nước trong trẻ được hình thành và nuôi nấng ngay từ
thửu ban đâu…
- Ngoài ra khi lồng ghép chuyên đề này vào chương trình dạy hoc thì chất
lượng giáo dục trong nhà trường cũng tăng lên rõ nét.
5. Bài học kinh nghiệm:
Giáo dục mầm non là một bậc có đặc thù riêng, khác với tất cả các bậc học
khác. Đòi hỏi các nhà giáo dục cần phải có nghệ thuật cao, nhưng phải có khoa học.
Vì vậy, khi chỉ đạo thực hiện, người cán bộ quản lý phải thật sự năng động, sáng tạo,
có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm vững vàng, có sự đam mê tìm tòi, học
hỏi. Chủ động trong công tác chỉ đạo lồng ghép chuyên đề theo kế hoạch đề ra.
Muốn làm được điều đó người quản lý cần thực hiện tốt những vấn đề sau:
- Sưu tầm tuyển chọn các các bài đồng dao, ca dao, tục ngữ phù hợp đưa vào
chương trình giáo dục trường mầm non một cách phù hợp, không ôm đồm, nhưng
cũng không quá ít.
- Xây dựng kế hoạch một cách cụ thể, khoa học và chỉ đạo thực hiện nghiêm túc kế

không nhỏ trong việc chăm lo cho việc phát triển trồng người của đất nước.
Trên đây là đề tài sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi thực hiện trong suốt
năm học vừa qua về việc: “Công tác quản lý chỉ đạo lồng ghép đồng dao, ca dao,
tục ngữ vào chương trình giáo dục mầm non” ở đơn vị trường mầm non. Kính
mong sự góp ý chân thành của hội đồng khoa học để bản thân có thêm nhiều kinh
nghiệm chỉ đạo tốt hơn.
Hoàn thành th¸ng 4 n¨m 2012

23


Sỏng kin kinh nghim

Mục lục

Các nội dung
A. Lí do chọn đề tài
1. Đặt vấn đề
2. Mục đích nghiên cứu
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
4. Phạm vi nghiên cứu
5. Phơng pháp nghiên cứu
B. Nội dung đề tài nghiên cứu
1. Cơ sở lý luận
1.1. Cơ sở khoa học
1.2. Cơ sở thực tiễn
2. Thực trạng vấn đề
2.1. Tình hình thực trạng
2.2. Khảo sát thực trạng
3. Các biện pháp thực hiện

Nội- 1995
8. Trẻ em hát, trẻ em chơi của nhà xuất bản Hà nội- 1943
9. Su tầm qua mạng Itenet về các bài đông dao, ca dao, tục ngữ nhi
đồng Việt nam.

25