Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU……………………………………………………. ………….2
1. Lí do chọn đề tài…………………………………………………...... 2
2. Mục đích nghiên cứu……………………………………………….. 3
3. Đối tượng nghiên cứu………………………………………………...6
4. Đối tượng khảo, sát thực nghiệm...……….………………………….6
5. Các phương pháp nghiên cứu………………………………………...6
6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu…………………………………..…6
PHẦN NỘI DUNG ……………………………………………………………..7
1. Những nội dung lí luận của đề tài nghiên cứu. ...…………………….. 7
2. Điều tra thực trạng …………………………………...…………..........8
3.Tổ chức thực nghiệm các giải pháp………….………………… ........ 10
 Thực nghiệm giáo dục…………………………………………….. 10
 Kết quả đạt được…………………………………………………....21
 Bài học kinh nghiệm……………………………………………..... 24
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ…………......……………………...25
1. Kết luận………………………………………………………… …… …25
2. Khuyến nghị…………………………………………………..… ………25
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................................27

1 / 27


Rốn ch vit cho hc sinh lp 1 nõng cao cht lng V sch - ch p

PHN M U
1. Lớ do chn ti
Tiu hc l bc hc nn tng ca nn giỏo dc quc dõn, lp mt l nn
múng ca bc tiu hc. Dy Ting Vit lp 1 cú nhim v rt ln lao l trao cho

+ C s thc tin:
Trong sut quỏ trỡnh giảng dạy nhiều năm ở Tiểu học, tụi khụng ngng
nghiờn cu v ỏp dng ti RẩN CH VIT CHO HC SINH LP 1 NNG CAO
CHT LNG V SCH CH P , tôi nhận thấy học sinh trong trờng và học sinh
lớp tôi phụ trách, giảng dạy chữ viết còn xấu, còn sai nhiều lỗi chính tả, k năng
viết còn chậm, cha đúng k thuật, việc giữ vở còn bẩn, nhu nát. Nhìn chung các
em thờng mắc một số lỗi cơ bản sau:
- Viết hoa tuỳ tiện, danh từ riêng không viết hoa.
- Viết thừa nét, viết thiếu nét, đặt nhầm vị trí các dấu thanh.
- Viết sai phụ âm đầu và vần, chữ viết không rõ ràng.
- Viết không đúng qui định, khoảng cách các con chữ, không đúng qui trình, kĩ
thuật.
2 / 27


Rốn ch vit cho hc sinh lp 1 nõng cao cht lng V sch - ch p

- T thế ngồi, việc cầm bút, khoảng cách giữa mắt và vở cha đảm bảo
Đó là những nguyên nhân chủ quan; ngoài ra còn có những nguyên nhân
khách quan nh bàn ghế không đúng qui chuẩn, ánh sáng cha đảm bảo
Vì vậy để các em viết đúng, chuẩn xác ngời giáo viên cần tìm hiểu rõ nguyên
nhân để có kế hoạch, biện pháp cụ thể, phù hợp với từng đối tợng học sinh.
u nm hc tụi c Ban giỏm hiu nh trng phõn cụng trc tip ging
dy lp 1B. Qua quỏ trỡnh kim tra ch vit u nm ca hc sinh lp tụi, tụi
thy ch vit ca cỏc em cũn xu, a s thiu nột , thiu du thanh, tc vit
cũn chm, cỏc ch khụng cú khong cỏch u n , ch vit cũn ch to, ch
nh . Cht lng ch vit t c loi A l rt thp. Mun hc sinh ca
mỡnh vit ch p v ỳng mu ch l mt iu vụ cựng khú khn i vi cỏ
nhõn tụi. Bng nhng kinh nghim rốn ch ca mỡnh, vi kinh nghim nhiu
nm tụi ó tham gia rốn ch vit cho hc sinh,bn thõn tụi ó mang ht kh nng

mụn tp vit trong trng tiu hc cũn cha c coi trng. Sỏch giỏo viờn, ti
3 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

liệu tham khảo chưa cụ thể, rõ ràng như những môn học khác nên việc dạy phân
môn tập viết còn hạn chế. Qua thăm lớp, dự giờ ta thấy có giáo viên còn chưa
nắm vững tên gọi các nét cơ bản để hướng dẫn học sinh . Để đạt được đúng chỉ
tiêu việc rèn chữ , giữ vở của từng lớp cũng như của toàn khối 1 có được kết quả
cao. Theo tôi trước tiên người giáo viên phải nắm vững chương trình của Bộ
giáo dục và đào tạo nói chung và của phân môn Tập viết – Luyện chữ đẹp nói
riêng. Vì nó là một phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở lớp đầu cấp bậc tiểu
học.
Cũng như dạy tập viết, học vần, tập đọc không thể tách rời nhau . Viết đúng
mẫu, rõ ràng học sinh sẽ có điều kiện ghi chép bài học của tất cả các môn học
tốt hơn. Vì thế người giáo viên cần nâng cao về chất lượng dạy chữ viết , nhằm
phát huy vai trò của việc dạy Tập viết . Qua đây giúp giáo viên có những biện
pháp hữu hiệu trong quá trình rèn cho học sinh viết chữ đẹp.
Muốn cho học sinh viết chữ đẹp, có hiệu quả giáo viên cần hướng dẫn tỉ mỉ
nội dung và yêu cầu về kĩ năng viết từng bài viết (Chữ mẫu, khoảng cách, dấu
thanh, vị trí đặt bút….) giúp các em viết đủ, viết đúng các dòng trong bài viết.
Việc đảm bảo tốt các công việc trên không thể thiếu khâu học sinh luyện viết
trên bảng lớp, bảng con. Có như vậy sẽ giúp học sinh viết tốt hơn phân môn Tập
viết- Luyện chữ đẹp cũng như các môn học khác.
Cần tận dụng viết các bài học, bài làm ở các môn học khác để học sinh luyện
viết. Đối với chữ viết ở bậc tiểu học nói chung và đối với lớp 1 nói riêng, sự
nghiêm khắc của giáo viên về chất lượng chữ viết ở tất cả các môn học khác là
rất cần thiết. Có như thế việc luyện viết chữ đẹp mới được củng cố đồng bộ
thường xuyên. Việc làm này đòi hỏi người giáo viên ngoài những hiểu biết về

kết nét chữ hoặc liên kết chữ cái….
Từ đó hình thành ở các em những biểu tượng về hình dáng, độ cao, sự cân đối,
tính thẩm mĩ của chữ viết.
- Về kĩ năng:
Dạy học sinh các thao tác viết chữ từ đơn giản đến phức tạp, bao gồm kĩ
năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái và liên kết chữ cái tạo chữ ghi tiếng. Đồng
thời giúp các em xác định khoảng cách, vị trí cỡ chữ trên vở kẻ ô li để hình
thành kĩ năng viết đúng mẫu rõ ràng và cao hơn là viết nhanh viết đẹp. Ngoài ra
tư thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở, cách trình bày bài viết cũng là một kĩ năng
đặc thù của việc dạy tập viết mà giáo viên cần thường xuyên quan tâm.
Để học sinh viết được đẹp thì điều trước tiên giáo viên phải điều tra chữ viết
của học sinh trong lớp mình để căn cứ phân loại chữ viết của học sinh, để tìm
hiểu được những em viết chữ chưa đạt. Vì sao dẫn tới chưa đạt? Qua đó giáo
viên có phương pháp rèn luyện thường xuyên cho các em học sinh. Thông qua
đó làm tăng hiệu quả của việc rèn luyện vở sách chữ đẹp.
Để cải tiến rèn cho học sinh viết chữ đẹp thì trước tiên người giáo viên phải
giúp học sinh hiểu rõ tầm quan trọng của chữ viết đẹp. Giáo viên phải là người
viết đẹp ( đúng mẫu chữ qui định, viết rõ ràng, liền mạch và viết nhanh.) Có thể
học sinh mới lấy chữ viết của giáo viên làm chuẩn và noi theo. Đối với những
chữ khó giáo viên cần phối hợp giảng giải về cách viết hoặc phân tích và viết
mẫu, trích những chữ khó đó ra bảng phụ.
Bên cạnh những điều đã nêu thì muốn viết đẹp, đúng mẫu, rõ ràng thì sử
dụng bút viết để rèn chữ đẹp là rất cần thiết ( giáo viên tuyệt đối không nên cho
học sinh dùng bút bi để viết) mà học sinh nên dùng loại bút có quản, sử dụng
ngòi bút nhọn đầu ( bút máy trên thị trường có bán) viết được nét thanh, nét
đậm. Loại bút có đầu quá cứng thì không nên dùng. Từ khi loại bút bi ra đời,
được sử dụng phổ biến và thay thế cho loại bút “chấm mực” này thì phần nhiều
các trường tiểu học đã và đang sử dụng bút mực cải tiến đó là: Bút máy nét
thanh, nét đậm…..để viết bài. Dùng loại bút này học sinh viết nắn nót hơn, nét
chữ gọn hơn, rõ, hình dáng chữ đẹp.

động, nhẹ nhàng và thường xuyên khen thưởng động viên các em viết đẹp. Phối
hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường để giúp các em học tốt hơn và viết
ngày càng đẹp hơn.
- Về chương trình và vở tập viết hiện hành
Vở tập viết do Bộ Giáo dục phát hành giúp học sinh không ngừng nâng cao
về chất lượng chữ viết mà còn phối hợp với các môn học khác nhằm phát huy
vai trò cuả phân môn Tập viết.
Học kì 1: Sau mỗi bài học vần học sinh được luyện viết những chữ các em
vừa học và cách một tuần lại có 2 tiết tập viết.
Học kì 2: Mỗi tuần có một tiết tập viết, mỗi tiết có 35 phút và học sinh được
làm quen với chữ viết hoa.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 1B do tôi chủ nhiệm.
4. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm
Tất cả các em HS lớp 1B do tôi chủ nhiệm tham gia khảo sát, thực nghiệm.
5. Các phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp chủ yếu
+ Phương pháp quan sát
+ Phương pháp đàm thoại, gợi mở.
+ Phương pháp luyện tập.
+ Phương pháp thực nghiệm giáo dục và sư phạm
- Phương pháp hỗ trợ
+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu
+ Phương pháp tổng kết giáo dục
6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:
- Phạm vi nghiên cứu: “ Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất
lượng Vở sạch – chữ đẹp ”
-Thời gian nghiên cứu từ đầu năm học 2014- 2015 đến hết năm học 2014- 2015

6 / 27

+ Học kỳ I: Sau mỗi bài học vần học sinh được luyện viết những chữ các em
vừa học và mỗi tuần có thêm 1 tiết tập viết.
+ Học kỳ II: Mỗi tuần có 1 tiết tập viết, mỗi tiết 35 phút và học sinh được làm
quen với chữ viết hoa.
* Cơ sở tâm lý:
Tâm lý tình cảm có ảnh hưởng rất lớn tới quá trình nhận thức. Nếu trẻ được
viết trong tư thế thoải mái, tâm trạng phấn khởi thì dễ có kết quả tốt. Ngược lại,
nếu trẻ buồn phiền thì chữ viết cũng bị ảnh hưởng.
* Lý thuyết hoạt động:
Để viết được chữ thì học sinh phải hoạt động (phải tiêu hao năng lượng
của thần kinh và bắp thịt). Hoạt động viết của học sinh được thực hiện qua thao
tác sau:
- Làm quen với đối tượng: Khi giáo viên hướng dẫn thì trẻ sẽ tri giác bằng
mắt, tai và tay sẽ làm theo.
- Nói điều mình tri giác được, vừa nói vừa đưa tay theo các đường nét của chữ
cái để nhấn mạnh cách viết đồng thời nhận ra tên gọi, hình dáng chữ đó.
- Nói thầm kiến thức mới thu nhập được để tái hiện hình ảnh đó trong óc trước
khi viết.
7 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

- Làm thử: Hình ảnh đã có trong óc cần được thể hiện trên bảng, trên giấy
bằng các dụng cụ như bút bảng, phấn, bút mực.
- Kiểm tra lại kết quả so với mẫu để rút kinh nghiệm cho lần sau.
* Đặc điểm đôi tay trẻ khi viết:
- Tay trực tiếp điều khiển quá trình viết của trẻ. Các cơ và xương bàn tay
của trẻ đang độ phát triển nhiều chỗ còn sụn nên cử động các ngón tay vụng về,
chóng mệt mỏi.

soi rọi vào đó. Lứa tuổi của học sinh tiểu học là lứa tuổi hay “bắt chước”, giáo
viên viết như thế nào thì học sinh viết như thế đó; đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh
lớp 1.
- Nếu ở lớp 1 mà không rèn được chữ đẹp thì lên lớp trên lại càng khó có thể
rèn các em viết chữ đẹp được. Các em lớp 1 cũng như những cây non, muốn trở
thành các cây vững chắc sau này thì phải được uốn nắn kịp thời ngay từ những
buổi đầu cầm bút.
- Do bộ giáo dục nhiều lần thay sách ảnh hưởng rất nhiều đến chữ viết của
học sinh. Vì một số học sinh được gia đình dạy trước ở nhà. Do gia đình không
8 / 27


Rốn ch vit cho hc sinh lp 1 nõng cao cht lng V sch - ch p

nm vng qui tt ch vit nờn khi cỏc em vit sai ri rt khú sa. a s ph
huynh cha quan tõm n vic hc ca con em mỡnh. Mt s cho rng lp 1 rt
n gin cha cn phi quan tõm
- Tr em n trng l c hc c, hc vit Nu phõn mụn tp c
hc vn giỳp tr bit c thụng thỡ phõn mụn tp vit s giỳp tr vit tho. Tr
c thụng, vit tho s giỳp tr tip thu bi nhanh hn, hc tt hn lp v
nhng lp cao hn. Mun vit ch ỳng mu, ỳng qui trỡnh, vit nhanh hỡnh
thnh cỏc em tớnh cn thn, tớnh k lut cỏc em phi gng cụng kh luyn di
s dỡu dt tn tỡnh ca cỏc thy giỏo, cụ giỏo v gia ỡnh.Mun nõng cao cht
lng ch vit cho hc sinh, ngi giỏo viờn luụn gi vai trũ quyt nh. Bờn
cnh ú cn phi phi hp vi ph huynh cú bin phỏp rốn hc sinh ca
mỡnh.
Kho sỏt thc t :
Thuận lợi:
Phong trào giáo dục ở trng tụi nhiều năm gần đây có nhiều khởi sắc. Cơ
sở vật chất đầy đủ, khuụn viờn nhà trờng đảm bảo xanh- sạch - đẹp. Bn ngh


Qua điều tra khảo sát chất lượng học sinh ngay từ đầu năm học tôi đều thấy số
lượng học sinh “vở sạch - chữ đẹp” rất ít. Cụ thể điều tra chất lượng viết của học
sinh lớp 1B đầu năm học 2014-2015 này, tôi có số liệu cụ thể như sau:
* KÕt qu¶ ®iÒu tra kh¶o s¸t nh sau:
Líp Tổng sè
1B

34

Lo¹i A
%
Tổng số
1
2.9

Lo¹i B
%
Tổng số
23
67.6

Lo¹i C
%
Tổng số
10
29.5

Dựa vào tình hình khảo sát thực tế trên, tôi lựa chọn và sử dụng hợp lí các
phương pháp nghiên cứu, tổ chức tốt các bước áp dụng vào thực tiễn. Đề ra cách

và đẹp.
* Cách trình bày bài : Học sinh nhìn và viết đúng theo mẫu trong vở tập
viết ; viết theo yêu cầu được giáo viên hướng dẫn tránh viết dở dang chữ ghi
tiếng hoặc viết chòi ra mép vở không có dòng kẻ li ; khi viết sai chữ không được
tẩy xóa mà cần để cách một khoảng ngắn rồi viết lại.
+ Đối với học sinh lớp 1 thì những việc làm trên đòi hỏi phải tỉ mỉ , kiên trì
và nhắc nhở thường xuyên.
10 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

* Dạy các nét cơ bản : Phần dạy học sinh viết các nét cơ bản là phần rất
quan trọng để học sinh viết thành các chữ cái . Để giúp cho các em viết đúng cỡ
chữ, viết đẹp giáo viên dạy cho học sinh các nét cơ bản thật kỹ chứ không thể
coi thường phần viết nét chữ cơ bản này :
1. Nét ngang
2. Nét sổ
3. Nét xiên trái
4. Nét xiên phải
5. Nét móc xuôi
6. Nét móc ngược
7. nét móc hai đầu
8. Nét cong hở - phải
9. Nét cong hở - trái
10. Nét cong kín
11. Nét khuyết trên
12. Nét khuyết dưới
13. Nét thắt
Với 13 nét cơ bản này, tôi yêu cầu học sinh học thuộc và viết chính xác.

vở, nhòi tù thì viết chữ to xấu. Vì vậy trước giờ học giáo viên dành thời gian gọt
bút chì cho các em. Khi viết luôn nhắc và tập cho các em viết nhẹ tay, tuyệt đối
không dùng tẩy, vì tẩy nhiều tạo ra thói quen viết xấu, bẩn vở và khi viết bút
mực thì các em sẽ hay viết sai vì không tẩy được.
- Phần học sinh viết chữ cái phần rất quan trọng, vì vậy giáo viên cần tỉ mỉ,
kiên trì hướng cho học sinh viết những nét chữ cơ bản, thật đúng về chiều cao,
độ rộng của con chữ, đặc biệt là nét khuyết trên, nét khuyết dưới và nốt thắt chữ
s, r, cách đặt bút đưa nét của từng con chữ . Giáo viên khắc sâu biểu tượng về
chữ cho các em bằng nhiều con đường , kết hợp mắt nhìn , tai nghe , tay luyện
tập. Điều này giúp các em chủ động phân tích hình dáng , kích thước và cấu tạo
theo chữ mẫu , tìm sự giống và khác nhau của chữ cái đã học trước đó trong
cùng một nhóm bằng thao tác so sánh tương đồng. Ngoài ra , để việc dạy chữ
không đơn điệu , giáo viên cần coi trọng việc sử lý quan hệ giữa âm và chữ tức
là giữa đọc và viết. Do đó trong tiến trình dạy tập viết , nhất là những âm mà địa
phương hay lẫn , giáo viên cần đọc mẫu . Việc viết đúng củng cố việc đọc đúng
và giúp vai trò quan trọng để viết đúng.
- Hằng ngày tranh thủ thời gian rảnh rỗi như:đến lớp sớm hơn, giờ ra chơi, giờ
nghỉ trưa để kèm cặp các em viết yếu, giáo viên bắt tay hướng dẫn các em viết
hoặc viết mẫu để các em quan sát chữ viết mẫu trực tiếp cho dễ viết.
- Không chỉ rèn luyện cho học sinh tập viết đúng đẹp trong vở tập viết, vở ô ly,
mà còn phải rèn cả khi các em viết bảng con, bảng lớp, làm bài tập toán. Trong
phần luyện viết bảng con giáo viên phải hướng dẫn kĩ cách chuẩn bị bảng ( bảng
con có dòng kẻ đồng dạng với dòng kẻ li trong vở tập viết , phấn viết có độ dài
vừa phải, khăn lau sạch và hơi ẩm để khi lau không bị bụi), cách lau bảng , cách
giơ bảng , cách sử dụng và bảo quản phấn hoặc bút viết bảng. Khi viết bảng cần
ngồi đúng tư thế , cầm và điều khiển viên phấn đúng cách , viết xong cần kiểm
tra lại , tự nhận xét và bổ sung chỗ còn thiếu, giơ bảng ngay ngắn để giáo viên
- kiểm tra nhận xét , đọc lại chữ đã viết trước khi xóa bảng.
- Khi các em viết tiến bộ giáo viên kịp thời biểu dương , khen ngợi và hoan
nghênh sự tiến bộ của các em trước tập thể lớp , để khích lệ tinh thần viết đúng ,

động viên những em viết chưa đẹp phải cố gắng nhiều hơn, tuyệt đối không chê
bai làm các em chán viết.
-Khi học sinh đã viết thành thạo các chữ cái theo kiểu viết chữ đứng , giáo viên
hướng dẫn thêm cho các em kiểu chữ viết nghiêng và phải tuyệt đối không được
viết nghiêng trái .
* Một số biện pháp hữu hiệu khác
- Chữ viết của giáo viên phải đúng mẫu và đẹp không chỉ viết mẫu trong vở mà
ở tất cả các tiết học ghi trên bảng .
- Không nên để phụ huynh viết mẫu cho con em mình viết theo , vì nhiều phụ
huynh viết không đúng mẫu chữ quy định .
- Tổ chức phong trào thi giữ vở sạch , viết chữ đẹp trong lớp hàng tháng , trong
tổ hàng tuần .
- Luôn lưu ý học sinh khi viết phải giở cả cuốn vở , không gập đôi . Kê lên vở
một tờ giấy để tránh dây bẩn ra vở , rửa tay sạch trước giờ vào lớp . Đối với
những em mồ hôi tay ra nhiều phải có một chiếc khăn tay khô và sạch để lau tay
thường xuyên khi viết .
- Trong lớp dành riêng một góc học tập để trưng bày bài viết đẹp của các em đạt
giải hàng tháng để các em học tập và noi theo .
13 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

*Hướng dẫn học sinh về:
+ Cấu tạo chữ viết:
* Xác định tọa độ và chiều hướng chữ:
Tọa độ chữ được xác định trên đường kẻ ngang của vở tập viết. Mỗi đơn
vị dòng kẻ trong vở gồm có 4 dòng kẻ ngang (1 dòng đầu đậm và 3 dòng còn lại
được in nhạt hơn). Ta ký hiệu đường kẻ trên là số 1 các đường khác là 2, 3, 4 kể
từ dưới lên trên.

điểm dừng bút (2) không nằm trên đường kẻ ngang

- Tọa độ điểm đặt hoặc dừng bút: Về cơ bản, tọa độ này thống nhất ở vị trí
1/3 đơn vị chiều cao chữ cái, có thể ở vị trí trên hoặc dưới đường kẻ ngang.
- Viết liền mạch: Là thao tác đưa ngòi bút liên tục từ điểm kết thúc của nét
đứng trước tới điểm bắt đầu của nét đứng sau.
Ví dụ: - a nối với m
-> am
- x nối với inh

-> xinh

=> Các nét bút viết liền mạch khi viết không nhấc bút
- Kỹ thuật lia bút:
Để đảm bảo tốc độ trong quá trình viết một chữ cái hay viết nối các chữ
cái với nhau, nét bút được thể hiện liên tục nhưng dụng cụ viết (đầu ngòi bút,
phấn) không chạm vào mặt phẳng viết (giấy, bảng). Thao tác đưa bút trên không
gọi là lia bút.
Ví dụ: b nối với a -> ba

=> Từ b -> a không viết liền được ta viết chữ b sau đó lia bút sang điểm bắt đầu
của chữ

- Kỹ thuật rê bút: Đó là trường hợp viết đè lên theo hướng ngược lại với nét
chữ vừa viết. Ở đây xảy ra trường hợp dụng cụ viết (đầu ngòi bút, phấn) chạy
nhẹ từ điểm kết thúc của nét đứng trước đến điểm bắt đầu của nét liền sau.
Ví dụ: Khi viết chữ ph phải viết nét thẳng của chữ ( ) sau đó không nhấc bút
để viết mà rê ngược bút lên đường kẻ ngang thứ 2 để viết nét móc 2 đầu ( )

15 / 27

phát kéo dài nét đó cho đến khi không thể và không cần thiết kéo dài được nữa
(đến đây đã đủ nét và nếu cứ tiếp tục kéo dài sẽ trùng với nét khác hoặc dư thừa
nét) thì chấm dứt. Loại nét này gọi là nét phối hợp. Nhờ cách quan niệm như
vậy, các nét cấu tạo chữ cái không bị cắt vụn. Chẳng hạn, với chữ cái “a” thông
thường có thể phân thành 3 nét: nét cong trái, nét thẳng đứng và nét cong phải
(C, | ,
) nhưng khi viết, thông thường người viết kéo dài nét thẳng đứng cho
đến khi kết thúc nét, lúc đó ta được nét móc phải (là sự kết hợp giữa nét thẳng
đứng và nét cong). Vì vậy, ta chọn lối phân tích chữ “ a ” thành 2 nét : nét cong
kín (O) và nét móc phải ( ).
Với cách xác định chữ như trên, việc phân tích các chữ trở nên gọn và dễ hiểu.
Sau đây là danh sách các nét phối hợp cần được thống nhất để dạy viết nét
và viết chữ cái tiếng Việt:
1. Nét móc: - nét móc xuôi
- nét móc ngược
2. Nét móc hai đầu:
3. Nét thắt giữa:
16 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

4. Nét khuyết: - nét khuyết trên
- nét khuyết dưới
5. Nét thắt trên:
Cách sắp xếp các chữ cái có hình dáng tương tự vào cùng bài dạy xuất phát
từ quan niệm muốn dùng thao tác tương đồng để dạy chữ cái và dạy viết theo
thứ tự từ đơn giản đến phức tạp xét về cấu tạo nét chữ.
+ Nhóm 1: Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét cong: c, o, ô, ơ, e, ê, x.
+ Nhóm 2: Nhóm chữ cái có nét cơ bản là nét cong phối hợp với nét móc (hoặc

viết, nhất là những âm mà địa phương hay lẫn, giáo viên cần đọc mẫu. Việc viết
đúng củng cố việc đọc đúng và đọc đúng đóng góp vai trò quan trọng để đảm
bảo viết đúng.
* Phương pháp đàm thoại gợi mở:
17 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ở giai đoạn đầu của tiết học.
Giáo viên dẫn dắt học sinh tiếp xúc với các chữ cái sẽ học bằng một hệ thống
câu hỏi, từ việc hỏi về các nét cấu tạo chữ cái, độ cao, kích thước chữ cái đến
việc so sánh nét giống nhau và nét khác biệt giữa các chữ cái đã học với chữ cái
đã phân tích.
Ví dụ: Khi dạy chữ A, giáo viên có thể đặt câu hỏi: chữ A gồm có bao
nhiêu nét? là những nét nào? chữ A cao mấy ô? độ rộng của chữ là bao nhiêu?…
Với những câu hỏi khó, giáo viên cần định hướng cách trả lời cho các em.
Vai trò của giáo viên ở đây là người tổ chức hướng dẫn học sinh phân tích cấu
tạo chữ cái chuẩn bị cho giai đoạn luyện tập viết ở phần sau.
* Phương pháp luyện tập:
Giáo viên cần chú ý đến các giai đoạn của quá trình tập viết chữ. Việc
hướng dẫn học sinh luyện tập phải tiến hành từ thấp đến cao để học sinh dễ tiếp
thu. Lúc đầu là việc viết đúng hình dáng, cấu tạo kích thước các cỡ chữ, sau đó
là viết đúng dòng và đúng tốc độ quy định. Việc rèn luyện kỹ năng viết chữ phải
được tiến hành đồng bộ ở lớp cũng như ở nhà, ở phân môn tập viết cũng như ở
các phân môn của bộ môn Tiếng Việt và các môn học khác.
Khi học sinh luyện tập chữ viết, giáo viên cần luôn luôn uốn nắn cách
ngồi viết. Cần lưu ý các hình thức luyện tập cơ bản sau:
Tập viết chữ (Chữ cái, chữ số, từ ngữ, câu) trên bảng lớp.
Hình thức tập viết trên bảng có tác dụng kiểm tra sự tiếp thu cách viết và

* Chuẩn bị và sử dụng đồ dùng học tập.
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được thực hành luyện viết
thông qua 2 hình thức: viết trên bảng (bảng cá nhân – bảng con, bảng lớp) bằng
phấn và viết trong vở tập viết (tài liệu học tập chính thức do Bộ GD&ĐT qui
định đối với lớp 1) bằng bút chì, bút mực. Do vậy, để thực hành luyện viết đạt
kết quả tốt, học sinh cần có ý thức chuẩn bị và sử dụng có hiệu quả một số đồ
dùng học tập thiết yếu sau:
a. Bảng con, phấn trắng (hoặc bút dạ), khăn lau.
Bảng con màu đen, bề mặt có độ nhám vừa phải, dòng kẻ ô rõ ràng, đều
đặn (thể hiện được 4 dòng) tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh viết phấn. Phấn
trắng có chất liệu tốt làm nổi rõ hình chữ trên bảng. Bút dạ viết trên bảng phoóc
trắng có dòng kẻ, cầm vừa tay, đầu viết nhỏ, ra mực đều mới viết được dễ dàng.
Khăn lau sạch sẽ, có độ ẩm vừa phải, giúp cho việc xoá bảng vừa đảm bảo vệ
sinh, vừa không ảnh hưởng đến chữ viết.
Thông qua việc thực hành luyện viết của học sinh trên bảng con, giáo viên
nhanh chóng nắm được những thông tin phản hồi trong quá trình dạy học để kịp
thời xử lí, tác động nhằm đạt được mục đích dạy học đề ra.
Để việc sử dụng các đồ dùng học tập nói trên trong giờ Tập viết đạt hiệu
quả tốt, giáo viên cần hướng dẫn học sinh thực hiện một số điểm sau:
- Chuẩn bị bảng con, phấn, khăn lau đúng qui định:
+ Bảng con có dòng kẻ đồng dạng với dòng kẻ li trong vở tập viết.
+ Phấn viết có độ dài vừa phải.
+ Khăn lau sạch.
- Sử dụng bảng con hợp lí và đảm bảo vệ sinh:
+ Ngồi viết đúng tư thế.
+ Cầm và điều khiển viên phấn đúng cách.
+ Viết xong cần kiểm tra lại. Tự nhận xét và bổ sung chỗ còn thiếu, giơ
bảng ngay ngắn để giáo viên kiểm tra nhận xét.
+ Đọc lại chữ đã viết trước khi xoá bảng.
b. Vở tập viết, bút chì, bút mực:

tẩy xoá mà cần để cách một khoảng ngắn rồi viết lại.
• Đổi mới phương pháp dạy học:
Muốn cải tiến quy trình dạy tập viết, điều không thể thiếu được là phải đổi
mới phương pháp dạy học, tiết tập viết càng cần phải tạo điều kiện để học sinh
chủ động tiếp nhận kiến thức (tự quan sát, nhận xét, ghi nhớ), tự giác luyện tập
và rút kinh nghiệm qua thực hành luyện viết dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Có thể thực hiện những yêu cầu trên theo quy trình tiết tập viết như sau:
A. Kiểm tra (hoặc nhận xét bài cũ)
Kiểm tra học sinh viết bảng con (1 - 2 em viết bảng lớp) chữ cái và từ
ứng dụng ngắn gọn ở bài trước. Giáo viên hướng dẫn chữa bài trên bảng (dùng
phấn màu sửa chữ viết sai hoặc chưa đúng mẫu), sau đó gợi ý để học sinh tự sửa
chữ đã viết trên bảng con và giơ bảng cho giáo viên kiểm tra, uốn nắn thêm (chú
ý động viên kịp thời những học sinh viết đẹp).
B. Bài mới:
1- Giới thiệu bài: - Nêu nội dung và yêu cầu tiết dạy.
Bài số:……..
Chữ mẫu - Từ ứng dụng
2- Hướng dẫn học sinh viết chữ:
- Giáo viên đưa chữ mẫu cho học sinh quan sát.
- Giáo viên gợi ý cho học sinh nhận biết, so sánh: Chữ gì? Gồm mấy nét?
Nét nào đã học, giống chữ nào đã học, phần nào khác?… (Có thể cho học sinh
chỉ vào chữ mẫu trên bảng)
- Giáo viên hướng dẫn quy trình viết chữ:
+ Sử dụng chữ mẫu để học sinh quan sát.
+ Viết mẫu trên khung chữ thật thong thả cho học sinh theo dõi (ghi nhớ thứ
tự các nét).
+ Viết mẫu trên dòng kẻ ở bảng lớp (hoặc trên bảng con) để học sinh nắm
vững quy trình viết chữ cái. Giáo viên viết mẫu sau đó dùng que chỉ lại để mô tả
quy trình.
- Học sinh tập viết trên bảng con, giơ bảng để giáo viên kiểm tra uốn nắn,

- Giáo dục kĩ năng sống cho HS.
- Nhận xét tiết học.
 Kết quả đạt được:
Qua quá trình giảng dạy, nhờ đã kiên trì bên bỉ áp dụng những biện pháp
rèn luyện như đã nêu trên. Tôi đã tiến hành khảo sát và có số liệu như sau:

* Kết quả cụ thể
Xếp loại
Tổng số HS
34 em

Giai đoạn
Giữa học kỳ I
Cuối học kỳ I
Giữa học kỳ II
Cuối năm

A
SL
11
16
22
28

B
%
32.3
47.1
61.8
82.3



Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

Sau đây là một số bài viết minh họa của HS lớp tôi :

Bài viết minh họa của em Nguyễn Ngọc Hân

22 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

Bài viết minh họa của em Đặng Thu Trang

Bài viết minh họa của em Nguyễn Thị Hải Hà
23 / 27


Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 để nâng cao chất lượng “ Vở sạch - chữ đẹp ”

 Bài học kinh nghệm
- Qua kết quả khảo sát và số liệu ghi chép tôi rất phấn khởi thấy trong các giờ

tập viết và luyện chữ học sinh say mê học và lớp kiên trì luyện tập , kỹ năng viết
được nâng cao rõ rệt. Có nhiều em đầu năm học viết chữ xấu và sách vở bẩn,
nhàu nát…, đến cuối năm các em viết chữ đúng mẫu, sạch , đẹp, rõ ràng hơn.
Những em viết xấu đã viết được theo đúng yêu cầu đề ra. Kết quả thực nghiệm
là thành công bước đầu nghiên cứu, mày mò ra phương pháp RÈN CHỮ VIẾT CHO
HỌC SINH LỚP 1 ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG “VỞ SẠCH CHỮ ĐẸP” cho học sinh của

mnh dn xut mt s bin phỏp cú tớnh thc tin phự hp vi tỡnh hỡnh rốn
ch - gi v hin nay.Tụi mn phộp a ra mt vi ý kin xut vi cỏc cp
ch o nh sau:
* i vi Phũng GD&T
+ Cú tit hat ng ngoi gi luyn vit
+ Cú y dựng dy hc cho giỏo viờn.
+Thng xuyờn m cỏc bui hi tho, núi chuyn chuyờn vi cỏc
chuyờn gia v vic rốn ch p giỏo viờn c tip xỳc, hc hi kinh nghim
trong cụng tỏc ging dy.
+Trong cỏc k hi ging, hi thi nờn khuyn khớch giỏo viờn dy tp vit
trao i tỡm ra phng phỏp hay.
+ Cú ch thi ua khen thng rừ rng khuyn khớch giỏo viờn cú
thnh tớch cao trong ging dy.
+ Tng cng u t c s vt cht cho nh trng: Trang b nhng
phng tin thụng tin hin i, phc v cho bi dy.
+ Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục trang bị thêm cho chúng tôi tranh ảnh, mẫu
vật, băng hình có nội dung theo các bài học để giờ dạy đạt kết quả cao hơn.
* i vi Ban giỏm hiu nh trng:
- Tng cng u sỏch trong th vin giỏo viờn cú t liu tham kho
phc v cho ging dy nht l cỏc tp chớ: Giỏo dc tiu hc, Th gii trong ta,...
- Nõng cao hiu qu cỏc gi chuyờn mụn, khuyn khớch giỏo viờn u t
trao i k hoch bi hc, cựng thng nht son giỏo ỏn tp th phỏt huy s
trng ca tng cỏ nhõn v sc mnh ca c tp th.
25 / 27