Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

Tiết 19

Ngày 3/1 /2010
NƯỚC TA CUỐI THỜI TRẦN
I MỤC TIÊU:
- Nắm được mợt sớ sự kiện về sự suy ́u của nhà Trần:
+Vua quan ăn chơi sa đọa; trong triều mợt sớ quan lại bất bình, Chu Văn An dâng sớ
xin chém 7 tên quan coi thường phép nước.
+Nơng dân và nơ tì nởi dậy đấu tranh.
-Hoàn cảnh Hờ Quý Ly tŕt ngơi vua Trần, lập nên nhà Hờ:
Trước sự suy ́u của nhà Trần, Hờ Quý Ly- mợt đại thần của nhà Trần đã tŕt ngơi
nhà Trần, lập nên nhà Hờ và đởi tên nước là Đại Ngu.
-Gd HS có ý thức học tớt để góp phần chăm lo bảo vệ và xây dựng đất nước.
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :
- SGK
- Phiếu học tập của HS .
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ:(1’) Kiểm tra dụng cụ học tập
2:Bài mới: (31’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giới thiệu: (1’)
Hoạt động1: Hoạt động nhóm(12’)
Mục tiêu :+Vua quan ăn chơi sa đọa;
trong triều mợt sớ quan lại bất bình,
Chu Văn An dâng sớ xin chém 7 tên
quan coi thường phép nước.

- Quân Chiêm quấy nhiễu, nhà Minh hạch
- Thái độ phản ứng của nhân dân với sách…
triều đình ra sao?
- Nguy cơ ngoại xâm như thế nào?
- Đại diện các nhóm trình bày tình hình nùc
ta dưới thời nhà Trần từ nửa sau thế kỉ XIV .
Hoạt động 2: Hoạt động cả lớp(8’)
Trình bày tình hình nước ta từ giữa
thế kỉ XIV, dưới thời nhà Trần như
thế nào?
GV chốt ý
Hoạt động 3: Hoạt động cá
nhân(11’)
+ GV cho HS thảo luận câu hỏi theo
cặp và trả lời:
- Là 1 vò quan đại thần, có tài
- Hồ Quý Ly là ai?
- Tiến hành một số cải cách về kinh tế, tài
- Ông đã làm gì?
chính & xã hội để ổn đònh đất nước
Em hãy nêu nợi dung mợt sớ cải HS khá, giỏi:Mợt sớ cải cách của Hờ Quý
Ly:quy định lại sớ ṛng cho quan lại, quý
cách của Hờ Quý Ly.
tợc; quy định lại sớ nơ tì phục vụ trong gia
đình quý tợc.
Hành động truất quyền vua của Hồ - Hành động truất quyền vua là hợp với lòng
Quý Ly có hợp với lòng dân ? Vì dân vì các vua cuối thời nhà Trần chỉ lo ăn
chơi sa đoạ, làm cho tình hình đất nước ngày
sao?
càng xấu đi và Hồ Quý Ly có nhiều cải cách

trận qút điịnh thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn.
+Diễn biến trận Chi Lăng: qn địch do Liễu Thăng chỉ huy đến ải Chi Lăng;
kị binh ta nghênh chiến, nhử Liễu Thăng và kị binh giặc vào ải. Khi kị binh của
giặc vào ải, qn ta tấn cơng, Liễu Thăng bị giết, qn giặc hoản loạn và rút
chạy.
+Ý nghĩa: Đập tan mưu đờ cứu viện thành Đơng Quan của qn Minh, qn
Minh phải xin hàng và rút về nước.
-Nắm được việc nhà Hậu Lê được thành lập:
+Thua trận ở Chi Lăng và mợt sớ trận khác, qn Minh phải đầu hàng, rút về
nước. Lê Lợi lên ngơi Hoàng đế( năm 1428), mở đầu thời Hậu Lê.
-Nêu các mẩu chụn về Lê Lợi( kể chụn Lê Lợi trả gươm cho rùa thần...).
-GDHS cảm phục sự thông minh, sáng tạo trong cách đánh giặc của ông cha ta
qua trận Chi Lăng.
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :
- Hình trong SGK phóng to .
- Phiếu học tập của HS .
- SGK
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ: (3’) Nước ta cuối thời Trần
Đến giữa thế kỉ thứ XIV, vua quan nhà Trần sống như thế nào?
Hồ Quý Ly truất ngôi vua Trần, lập nên nhà Hồ có hợp lòng dân không? Vì sao?
GV nhận xét.
3


Lòch sử
2:Bài mới: (29’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
Giới thiệu : (1’)
Hoạt động1: Hoạt động cả lớp (6’)

Vì sao qn ta lựa chọn ải Chi Lăng làm
trận địa đánh địch?

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

HS lắng nghe

- HS quan sát hình 15 và đọc các
thông tin trong bài để thấy được
khung cảnh Ải Chi Lăng
HS khá, giỏi: Vì Ải là vùng núi
hiểm trở, đường nhỏ hẹp, khe
sâu, rừng cây um tùm; giả vờ
thua để nhử địch vào ải, khi
giặc vào đầm lầy thì qn ta
phục sẵn ơ hai bên sườn núi
đờng loạt tấn cơng.
4


Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS


+ Bộ binh nhà Minh thua trận như thế nào?
Hoạt động 4 : Hoạt động cả lớp(6’)
Mục tiêu :+Thua trận ở Chi Lăng và mợt sớ trận
khác, qn Minh phải đầu hàng, rút về nước.
Lê Lợi lên ngơi Hoàng đế( năm 1428), mở đầu
thời Hậu Lê.
+ Nêu câu hỏi cho HS thảo luận .
- Trong trận Chi Lăng , nghóa quân Lam Sơn đã
thể hiện sự thông minh như thế nào ?
- Sau trận Chi Lăng, thái độ của quân Minh và
nghóa quân ra sao ?

-Nghóa quân Lam Sơn dựa vào
đòa hình và sự chỉ huy tài giỏi
của Lê Lợi .
- Quân Minh đầu hàng, rút về
nước.

3:Củng cố - Dặn dò: (3’)
- Trận Chi Lăng chứng tỏ sự thông minh của nghóa quân Lam Sơn ở những điểm nào?
- Chuẩn bò bài: Nhà hậu Lê và việc tổ chức quản lí đất nước
Nhận xét tiết học.

5


Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ


Hoạt động 2: Hoạt động cả lớp(11’)
hành ở vua) rất cao. Vua là con trời
- Tổ chức cho HS thảo luận nhóm .
+ Nhìn vào tranh tư liệu về cảnh triều đình (Thiên tử ) có quyền tối cao, trực
vua Lê và nội dung bài học trong SGK, em tiếp chỉ huy quân đội.
hãy tìm sự việc thể hiện vua là người có HS quan sát
quyền hành tối cao?
Hoạt động 3: Hoạt động cá nhân(10’)

6


Lòch sử
- GV giới thiệu bản đồ Hồng Đức và Bộ luật
Hồng Đức rồi nhấn mạnh, đây là công cụ để
quản lí đất nước .
GV thông báo một số điểm về nội dung của
Bộ luật Hồng Đức sau đó chia nhóm cho HS
thảo luận
Luật Hồng Đức bảo vệ quyền lợi của ai?
Luật Hồng Đức có điểm nào tiến bộ ?
GV khẳng đònh mặt tích cực của Bộ luật Hồng
Đức: đề cao đạo đức của con cái đối với bố
mẹ, bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ.

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

Vua, nhà giàu, làng xã, phụ nữ.
- Đề cao đạo đức của con cái đối với
bố mẹ, bảo vệ quyền lợi của người

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :
Tranh: “Vinh quy bái tổ” và “Lễ xướng danh”
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ: (3’) Nhà Hậu Lê và việc tổ chức quản lí đất nước
- Nhà Lê ra đời như thế nào?
- Những ý nào trong bài biểu hiện quyền tối cao của nhà vua?
2:Bài mới: (28’)

8


Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giới thiệu: (1’)
Hoạt động1: Thảo luận nhóm(15’)
Việc học dưới thời Hậu Lê được tổ Lập Văn Miếu xây dựng lại và mở rộng Thái
học viện, thu nhận cả con em thường dân vào
chức như thế nào?
trường Quốc Tử Giám ; trường có lớp học ,
chỗ ở kho trữ sách ; ở các đều có trường do
Trường học thời Hậu Lê dạy những nhà nước mở .
Nho giáo, lòch sử các vương triều phương Bắc
gì?
Chế độ thi cử thời Hậu Lê như thế Ba năm có một kì thi Hương và thi Hội, có kì
thi kiểm tra trình độ quan lại .
nào?

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

- SGK
- Một vài đoạn thơ văn tiêu biểu .
- Hiònh trong SGK phóng to .
- Phiếu học tập ( chưa điền vào chỗ trống )
Họ và tên:……………………………………………
Lớp: Bốn
Môn: Lòch sử
PHIẾU HỌC TẬP
TÁC GIẢ

CÔNG TRÌNH
NỘI DUNG
KHOA HỌC
- Ngô Só Liên Đại Việt sử kí toàn Lòch sử nước ta từ thời Hùng Vương đến
thư
đầu thời Hậu Lê .
Nguyễn
Lòch sử cuộc khởi nghóa Lam Sơn .
Trãi
Lam Sơn thực lục
Xác đònh lãnh thổ, giới thiệu tài nguyên,
Nguyễn Dư đòa chí
phong tục tập quán của nước ta
Trãi
Kiến thức toán học
Đại thành toán pháp
- Lương Thế
Vinh

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ: (3’)Trường học thời Hậu Lê
Nhà Lê đã làm gì để khuyến khích học tập?
Việc học dưới thời Lê được tổ chức như thế nào?
GV nhận xét.
2:Bài mới: (29’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giới thiệu: (1’)
Hoạt động1: Hoạt động nhóm(16’)
GV treo bảng thống kê lên bảng (GV cung cấp HS hoạt động theo nhóm, điền vào
dữ liệu, HS dựa vào SGK điền tiếp hoàn thành bảng sau đó cử đại diện lên trình
bày
bảng thống kê )
HS khá, giỏi: Tác phẩm tiêu biểu:
Hãy kể tên các tác phẩm tiêu biểu.
Q́c âm thi tập, Hờng Đức q́c
âm thi tập, Dư địa chí, Lam Sơn
thực lục
GV giới thiệu một số đoạn thơ văn tiêu biểu
của một số nhà thơ thời Lê.
Hoạt động 2: Hoạt động cá nhân(12’)
- Giúp HS lập bảng thống kê về nội dung , tác
giả , công trình khoa học .
HS làm phiếu luyện tập
- GV cung cấp phần nội dung, HS tự điền phần
tác giả, công trình khoa học.
HS dựa vào bảng thống kê, mô tả

năm 981, c̣c kháng chiến chớng Tớng lần thứ nhất,...
-Kể lại mợt trong những sự kiện lịch sử tiêu biểu từ b̉i đầu đợc lập đến thời
Hậu Lê( thế kỉ XV).
- GDHS ham thích tìm hiểu môn Lòch sử .
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :
- Bảng thời gian
- Một số tranh ảnh lấy từ bài 7 đến bài 19
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ: (3’)Văn học và khoa học thời Hậu Lê
Dưới thời Hậu Lê ai là nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học tiêu biểu?
Nhận xét bài cũ
2:Bài mới: (29’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giới thiệu: (1’)
Hoạt động1: Hoạt động cả lớp(8’)
GV gắn lên bảng bảng thời gian và yêu cầu
HS ghi nội dung từng giai đoạn tương ứng với HS lên bảng ghi nội dung
HS nhận xét
thời gian
Các nhóm thảo luận
GV nhận xét.
Đại diện nhóm báo cáo
Hoạt động 2: Thảo luận nhóm(12’)
GV yêu cầu mỗi nhóm chuẩn bò 2 nội dung HS nhận xét
(mục 2 và mục 3, SGK)
HS làm việc cá nhân
GV nhận xét
HS báo cáo kết quả làm việc trước
Hoạt động 3: Hoạt động cá nhân(8’)

II.CHUẨN BỊ:
- Bản đồ Việt Nam thế kỉ XVI – XVII
- Phiếu học tập của HS .
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Khởi động:Kiểm tra bài cũ (2’)
2:Bài mới: (30’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giới thiệu:( 1’)
Hoạt động1: Hoạt động cả lớp(4’)
Mucj
HS đọc đoạn: “Năm 1527… khoảng 60
GV mơ tả sự suy sụp của triều đình nhà Lê từ
năm”
đầu thế kỉ XVI .
HS trình bày quá trình hình thành Nam
triều và Bắc triều trên bản đồ .
Hoạt động 2 : Hoạt động cả lớp(6’)
- GV giới thiệu nhân vật lịch sử Mạc Đăng
Dung
HS thảo luận nhóm
- GV u cầu HS trình bày q trình hình Đại diện nhóm lên báo cáo
thành Nam triều và Bắc triều trên bản đồ .
HS nhận xét, bổ sung ý kiến
Hoạt động 3: Hoạt động nhóm(7’)
Năm 1592, ở nước ta có sự kiện gì?
Sau năm 1592, tình hình nước ta như thế
- Làm trên phiếu học tập .
nào?
Kết quả cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn ra


14


Lòch sử
Tiết 26

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

Ngày
/03/2011
CUỘC KHẨN HOANG Ở ĐÀNG TRONG

I MỤC TIÊU:
-Biết sơ lược về quá trình khẩn hoang ở Đàng Trong:
+Từ thế kỉ XVI, các chúa Ngũn tở chức khai khẩn đất hoang ở Đàng Trong
đã tiến vào vùng đất ven biển Nam Trung Bợ và đờng bằng sơng Cửu Long.
+C̣c khẩn hoang đã mở rợng diện tích canh tác ở nhũng vùng đất được
khai phá, xóm làng được hình thành và phát triển.
-Dùng lược đờ chỉ ra vùng đất khẩn hoang.
-GDHS tơn trọng sắc thái văn hóa của các dân tợc.
II: Đờ dùng dạy học.
-Bản đờ
- Phiếu hoạ tập của HS .
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ: (3’) Trònh – Nguyễn phân tranh
Tình hình nước ta đầu thế kỉ XVI như thế nào?
Kết quả cuộc nội chiến ra sao?
1592: nước ta xảy ra sự kiện gì?
GV nhận xét.

làm ăn . Từ cuối thế kỉ XVI , các chúa
Nguyễn đã chiêu mộ dân nghèo và bắt tù binh
tiến dần vào phía nam khẩn hoang lập làng .
Hoạt động3: Hoạt động cả lớp(9’)
Cuộc sống giữa các tộc người ở phía nam đã
đem lại đến kết quả gì?

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

-Xây dựng được cuộc sống hoà hợp,
xây dựng nền văn hoá chung trên cơ
sở vẫn duy trì những sắc thái văn
hoá riêng của mỗi tộc người.

3:Củng cố - Dặn dò: (3’)
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong SGK
-Về học bài
- Chuẩn bò bài: Thành thò ở thế kỉ XVI – XVII.
Nhận xét tiết học.
Tiết 27
Ngày
/03/2011
THÀNH THỊ Ở THẾ KỈ XVI- XVII

I MỤC TIÊU:
-Miêu tả những nét cụ thể, sinh đợng về ba thành thị: Thăng Long, Phớ Hiến,
Hợi An ở thế kỉ XVI – XVII để thấy rằng thương nghiệp thời kì này rất phát
triển( cảnh bn bán nhợn nhịp, phớ phường nhà cửa, cư dân ngoại q́c,...).
-Dùng lược đờ chỉ vị trí và quan sát tranh, ảnh về các thành thị này.
- GDHS có ý thức giữ gìn và bảo vệ các khu phố cổ .


Hoạt động buôn bán

Đông dân hơn Lớn bằng thò Thuyền bè ghé bờ khó khăn .
nhiều thò trấn ở trấn ở một số Ngày phiên chợ , người đông
Châu Á
nước Châu Á
đúc, buôn bán tấp nập . Nhiều
phố phương .
- Các cư dân từ
nhiều nước đến
ở .
Các nhà buôn
Nhật Bản cùng
một số cư dân
đòa phương lập
nên thành thò
này .

- Trên
nóc nhà

2000 Nơi buôn bán tấp nập

- Phố cảng đẹp Thương nhân ngoại quốc thường
nhất , lớn nhất lui tới buôn bán .
ở Đàng Trong

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
1:Bài cũ: (3’) Cuộc khẩn hoang ở Đàng Trong

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA
HS
Hoạt động 2: Hoạt động cá An.
10’ nhân
GV yêu cầu HS làm phiếu học - Đọc nhận xét của
ngưới nước ngoài về
tập
Thăng Long , Phố
Hiến , Hội An và điền
vào bảng thống kê .
- Dựa vào bảng thống
kê và nội dung SGK
10’
để mô tả lại các thành
Hoạt động 3: Hoạt động cả lớp thò Thăng Long , Phố
Hiến , Hội An ( bằng
+ Hướng dẫn HS thảo luận .
lời , bài viết hoặc
- Nhận xét chung về số dân, quy tranh vẽ .
mô và hoạt động buôn bán trong
các thành thò ở nước ta vào thế kỉ
XVI – XVII?
Theo em, hoạt động buôn bán ở
các thành thò trên nói lên tình
hình kinh tế ( nông nghiệp , thủ
công nghiệp , thương nghiệp ) ở
nước ta thời đó như thế nào?




Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

NGHĨA QUÂN TÂY SƠN
TIẾN RA THĂNG LONG ( Năm 1786 )
TIẾT:26
I MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU:
1.Kiến thức:
- HS hiểu việc nghóa quân Tây Sơn làm chủ được Thăng Long có nghóa là về cơ bản
đã thống nhất được đất nước, chấm dứt thời kì Trònh – Nguyễn phân tranh.
2.Kó năng:
- HS trình bày sơ lược diễn biến cuộc tiến công ra Bắc diệt chính quyền họ Trònh của
nghóa quân Tây Sơn .
3.Thái độ:
- Yêu thích tìm hiểu thêm về lòch sử nước nhà .
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :
- SGK
- Lược đồ khởi nghóa Tây Sơn .
- Gợi ý kòch bản : Tây Sơn tiến ra Thăng Long .
III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
Khởi động:
Bài cũ: Thành thò ở thế kỉ XVI – XVII
Quy mô và hoạt động buôn bán ở nước ta thế kỉ XVI- XVII?
Hoạt động buôn bán ở các thành thò nói lên tình hình kinh tế nước ta thời kì đó như
thế nào?
GV nhận xét
Bài mới:

Sơn làm chủ được đàng Trong và
quyết đònh tiến ra Thăng Long
diệt chính quyền họ Trònh.
Hoạt động 2: Tổ chức trò chơi
đóng vai
+ Dựa vào nội dung SGK để đặt
câu hỏi :
- Sau khi lật đổ chúa Nguyễn ở
Đàng Trong , Nguyễn Huệ có
quyết đònh gì ?
- Nghe tin nguyễn Huệ tiến quân
ra Bắc , thái độ của Trònh Khải
và quân tướng như thế nào?
- Cxuộc tiến quân ra bắc của
nghóa quân Tây Sơn diễn ra như
thế nào ?
Hoạt động3: Hoạt động cả lớp
- Tổ chức cho SH thảo luận về
kết quả và ý nghóa của sự kiện
nghóa quân Tây Sơn tiến ra
Thăng Long .

- Kể lại cuộc tiến
quân ra Thăng
Long của nghóa
quân Tây Sơn .
- Chia nhóm ,
phân vai , tập
đóng vai .
- HS đóng tiểu

Sơn.
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :
- SGK
- Lược đồ trận Quang Trung đại phá quân Thanh (1789)
- Phiếu học tập của HS .
Họ và tên:……………………………………………
Lớp: Bốn
Môn: Lòch sử
PHIẾU HỌC TẬP
Em hãy điền các sự kiện chính tiếp vào các dấu (…) cho phù hợp với mốc
thời gian
Ngày 20 tháng chạp năm Mậu Thân (1788) ……………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
Đêm mồng 3 tháng giêng năm Kỉ Dậu (1789) …………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
Mờ sáng ngày mồng 5…………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
Khởi động:
Bài cũ: Nghóa quân Tây Sơn tiến ra Thăng Long
22


Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

chính)

Hoạt động 3: Hoạt động cả
lớp
GV hướng dẫn HS nhận thức
được quyết tâm và tài nghệ
quân sự của Quang Trung trong
cuộc đại phá quân Thanh (hành
quân bộ từ Nam ra Bắc; tiến
quân trong dòp Tết; cách đánh ở
trận Ngọc Hồi, Đống Đa…)

- Kể một vài mẩu
chuyện về sự kiện
Quang Trung đại
phá quân Thanh .

23


Lòch sử

GV:LÊ THỊ MỸ LỆ

GV chốt lại: Ngày nay, cứ đến
ngày mồng 5Tết, ở gò Đống Đa
(Hà Nội) nhân dân ta lại tổ
chức giỗ trận để tưởng nhớ
ngày Quang Trung đại phá
quân Thanh .

Em hãy nêu ý nghóa của ngày giỗ trận Đống Đa mồng 5 tháng giêng?
GV nhận xét
THỜI
GI
A
N

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

Bài mới:
Giới thiệu:
Hoạt động1: Thảo luận nhóm
- Trình bày tóm tắt tình hình kinh
tế đất nước trong thời Trònh Nguyễn phân tranh : ruộng đất bò
bỏ hoang , kinh tế không phát
triển .

HOẠT ĐỘNG
CỦA HS

- HS thảo luận
nhóm và báo cáo
kết quả làm việc .
HS trả lời .

25