BQ GlAo DVC vA sAo T~O

TRUONG S~I HQC MO THANH PHD HO cHi MINH


NGUYEN VAN NHIEU

" Cae yiu ta dau vao anh hu:iYng din nang suat xoiti
ella hp trang xoai t(li huy?n Cao Liinh, Dang Thap"
mtmNG 041 HOC Md TP.HCM

: Kinh t€ hQc

Chuyen ngimh

Mft s3 chuyen nganh: 60 31 03

LU~ VAN Ta;.C

SY KINH TE HQC

Nguai hu6ng dan khoa hQc:
TS. Nguy@n Hfru Dung

TP.

H6 Chi Minh, Nfun 2013


LOICAMBOAN


D/ili hQc Kinh te TP. HA Chi Minh, ngum. th§y dii huang ddn, chi bao, truy~n d/ilt
nhUng kinh nghi~mquy bao va t~ tinh giup dO' toi trong subt thai gian th\lc hi~n
va hoan thanh d€ tai nghien Clm nay.
D~ hoan thanh lu~n van nay, toi dii nh~n duQ'c rth nhi€u S\l giup dO' cua cac

ca nhan va don vi, toi xin gui lai cam on nhi~t thanh denanh Huynh Thanh Son,
Ph6 Truang Phong Nong nghi~p& PTNT huy~n Cao Liinh dii cung d.p cac tM
1i~u,

thong tin lien quan; UBND xii My Xuong, xii My

Hi~p

va cac hQ nong dan

trAng xoai thuQc hai xii tren dii giup dO'toi trong qua trinh di~u tra sb li~u.
Toi cling xin cam on tAt ca nhUng nguai than, bli\fl be va

C


TOM TAT .......................................................... ".................................................. iii

DANlI Ml,JC HINlI vA DO THI ........................................................................vii

DANlI Ml,JC BANG ...........................................................................................viii

DANlI Ml,JC TUVIET TAT ................................................................................ ix

ChUOllg 1- GIOI THI:eU ........................................................................................ 1


1.1 D~t vdn d~ .................................................................................................... 1

1.2. M\lc tieu nghien cuu.................................................................................... 2


1.3. Cau hoi nghien CUu ..................................................................................... 3


104. DOi tUQ1lg va ph~m vi nghien cuu............................................................... 3

1.5. PhUOllg phap nghien cuu............................................................................. 3

1.6 Y nghia nghien CUu ...................................................................................... 4

1.7 Ket cdu lu~n van........................................................................................... 4

ChUOllg 2- CO


2.5.1 Vai tro cac yeu to nguOn l\lc trong tang tru6ng va phat tri~n nong

nghiep ........................................................................................................... 12

2.5.2 Sir d\lng cac yeu to nguOn l\lc trong san xudt nong nghiep ................ 13

2.6 Ly thuyet v~ san xudt va chi phi san xudt .................................................. 16

2.6.1 Ham san xudt ...................................................................................... 16


IV



2.6.2 D§u vao va d§u ra ............................................................................... 17

2.6.3 Chi phi san xuAt .................................................................................. 17

2.7 Cae y~u to anh huang d~n nang suAt trong nong nghi~p ........................... 18

2.8 Cae nghien eiru truae ................................................................................. 19

Chuang 3- THljC ~NG TRONG XOAI

0 NUOC TA ................................. 22


vA TREN DJA BAN HUYSN CAO LANH, TINH DONG TRAP ................... 22


4.3 Phuang phap xu ly, phdn tieh sOli~u ........................................................ .40

4.4 Ma hinh nghien eiru nang suftt xoai .......................................................... .41

4.5 Giai thfeh cae bi~n va ky vQng dftu trong rna hlnh .................................... 42

Chuang 5- pHAN TiCH KET QuA NGHIEN CUu .......................................... 46

5.1 Ma til d~e di~m chung eua cae h(> trAng xoai ........................................ 46

5.2 K~t qua san xuftt ..................................................................................... 53

5.3 K~t qua hAi quy eua rna hinh ................................................................. 54

5.4 Ki~m djnh mo hlnh .................................................................................... 60

5.4.1 Ki~m dinh mIre d(> giai thfeh eua rna hlnh ......................................... 60


v



5.4.2 Mirc d(> phil hQ'P Clla rna hinh: ............................................................ 60

I.
.,

............... 60


TAl LIeU 1HAM KHAO .................................................................................... 68

PHlJ LlJC ............................................................................................................. 71

Ph\ll\lc 1. Bang ciiu hoi khao sat ..................................................................... 71

Ph\lI\lC 2. Danh sach nhtlng nguai dUQ'c phong vAn ....................................... 76

Ph\ll\lc 3. Di~n bi~n tinh hinh san xu!t xoai

a Vi~t Narn tiI n~rn 2000 d~n




2010 .................................................................................................................. 78

Ph\lI\lC 4. Cac k~t qua tinh toan cua rna hinh bfutg SPSS ............................... 81


VI



DANH MVC HiNH vA DO THJ

Bi€ u dA 3.1 CO' cdu di~n tich city an tnii Vi~t Nam, 2011 .................................... 23

Bi€ u dA 3.2 San lUQ'Ilg tnii cay phan theo san lUQ'Ilg, 2011. ................................. 26

th\lc va Nong nghi~p Lien Hi~p Qu6c
HTX: Hqp tac xii
NN & PTNT: Nong Nghi~p va Phat tri~n nong thon
SX: san xuAt
THT: TA hqp tac
Tp.HCM: Thanh ph6 H6 Chi Minh
UBND: try Ban Nhan Dan
VietGAP (Vietnamese Good Agricultural Practices): Quy trinh th\lc hanh san
xuAt t61 cho rau, qua an toan t/ili Vi~t Nam
VN:

Vi~tNam

IX


ChtrO'Dg 1- GIro THI¥U

1.1D,t vin d~
Theo trung Him khuyen nong-khuyen ngu D6ng Thap (2011), thi ciiy Xoai
(Mangifera Indica) duQ'c phdn IOn cac nha khoa hQc cho rfutg co ngu6n g6c til
mi~n Dong

An DQ duQ'c tr6ng cach day han 4.000 nam. Tren the gi6'i co khoang
130 nu6'c tr6ng xoai, An DQ co di~n tich tr6ng xoai IOn nhdt (chiim 40% t6ng

scm lU()'ng xoai tren toem thi giai), ke den Ia Trung Qu6c (11 %), Pakistan (7%),
Mexico (6%) va Thai Lan (5%).

Vi~t

nu6c, xoai

(y

d thi tTUang trong

DBSCL dUQ'c v~ chuy€n di Tp. HCM, cac tinh Dong Nam bQ va

phia b~c d€ tieu th\l. MQt ph§n xoai

(y

cac tinh Dong Nam bQ duQ'c ti~u th\l t/ili

ch3 va cung cdp cho Tp. HCM. Ngoai ra mQt Iuqng IOn xoai til DBSCL va cac
tinh mi~n Dong Nam bQ duQ'c xuAt khdu sang Trung Qu6c va mQt it xoai d/ilt chdt
luqng ngon dUQ'c xudt khdu di Duc, Phap, Th\lY Si, H6ng Kong, Singapore.
DBSCL va Dong Nam bQ la mQt trong nhung vling san xudt xoai trQng di€m cua
nu6c ta v6'i di~u ki~n tl)' nhien, ddt dai phil hQ'P cho cay xoai phat tri€n. Tuy nhien
ph§n IOn di~n !fch tr6ng xoai cua cac tinh trong vling it tham canh nen nang sudt
d/ilt thdp so v6i ti~m nang nang sUdt va khong fin dinh. Cong ngh~ SO' chS, bao

1



qufm sau thu ho~ch con thi~u, gay t6n th§t Ian; chua co Sl,l' g~n k~t gifra khau sfm
xu§t va khau tieu th\l.
Trong cac tinh thuQc khu


rieng, D6ng Thap noi chung va cac hQ tr6ng xoai. D6ng thai co th€ lam co sa d€
tinh co qui ho~ch dinh huang phat tri€n, d€ ra cac giai phap sir d\lng y~u t6 d§u
vao trong vi~c tr6ng xoai nh~m tang nang su§t, ch§t IUQ11g va hi~u qua cua lo~i
cay tr6ng nay.
V 6i

Ynghia tren, vi~c ch<;>n nghien ciru: "Ctic yiu ta df,u vao iinh huifng

din nang sufit xoai, cua h{j trang xoai tfli hUYfn Cao Liinh, Dang Thtip" la c§n
thi~t.

1.2. Ml}c tieu nghien ctru
Ml,Jc

tieu t6ng quat: Danh gia cac y~u t6 d§u vao anh huang d~n nang su§t

cua hQ tr6ng xoai t~i huy~n Cao Lanh, tinh D6ng Thap
Ml,JC

tieu Cl,J th€:

2


- DAnh gia th\l'c tr~g vi~c tr6ng xoai t~i huy~n Cao Lanh, D6ng Thap.
- Xac dinh cac y~u t6 dftu vao quan trQng tac dQng tai nling suAt xoai, cua
hQ tr6ng xoai t~i huy~n Cao Lanh.
- MQt s6 gqi y chinh sach nhAm tling nang suAt xoai cho cac hQ tr6ng xoai.
1.3. Can hoi nghien cUu
- y~u t6 dftu vao nao anh hu6ng d~n nling suAt xoai cho hQ tr6ng xoai ~i


mua xoai nam 2012.

1.5. Phuong phap nghien cUu
- Phucmg phap thu th~p s6li~u:

s6 li~u stY cap: duQ'C thu th~p til cUQc ph6ng vAn tr\l'c ti~p
nong dan la nguai tf\l'C ti~p tr6ng va quan

140 hQ gia dinh

ly vuOn xoai tren dia ban hai xa My

Xucmg va My Hi~p huy~n Cao Lanh bftng bang cau hoi khao sat.

s6 li~u thir cap:

duqc thu th~p til cac bao cao cua Phong NN & PTNT

huy~n Cao Lanh, bao cao te,ng k~t nam cua UBND huy~n Cao Lanh, s6 li~u cua

C\lC Th6ng ke, s6 li~u cua cac cong trinh khoa hQc nghien ciru cay xoai, cac bao
di~n

til...
- Phucmg phap phan tich s6 li~u: sau khi di8u tra s6 li~u th\l'c t~, cac s6

1i~u va thong tin thu th~p duQ'c dung phucmg phap th6ng ke mo ta va mo hinh h6i

3

Chuang nay trinh bay tom luQ'c v8 tinh hinh san xuAt xoai trong nuac va
d~c diem kinh t€- xa hQi, th\l'c tr~ng tr6ng xoai tren dia ban huy~n Cao Lanh tinh

D6ngThap.
- Chuang 4: Phuang phap nghien ciru
Chuang nay trinh bay phuang phap chQn m~u, k8t cAu bang cau hoi phong
vAn, phuang phap xu ly, phan tich s6li~u va mo hinh nghien ciru d8 nghi cho d8
taL
- Chuang 5: Phan tich k€t qua nghien cuu.

4



Chuang nay thao lu~n k6t qua nghH~n eiru va phan tieh cae y6u t6 anb
hu6ng d6n nang suftt xoai ella hQ tr6ng xoai tren dia ban huyen Cao Ulnh
- Chuang 6: K6t [email protected] & Ki6n nghi.
D\l'a vao k6t qua nghien eiru ella d~ tai v~ cae y6u t6 anh hUOng d6n nang
suftt xoai ella hQ tr6ng xoai, qua d6 d~ xuftt cae giai phap th\l'e hi~n nh~m lam
tang nang suftt xoai ella hQ tr6ng xoai tren dja ban huyen Cao Lanh.

5


Chuong 2- CO

sa L Y THUYET

2.1 Nang suit
Theo Til di€n thu~t ngfr Nang sufit va Chfit Im;mg do Trung Him nang sufit

thuQc vao nhfrng khia

c~nh

rna hQ nhin

nh~n

tai va quan tam tai. Dinh nghia

nang sufit thea dUng ban chfit dUQ"c hi€u mQt cach h~t sirc dan gian. No la m6i
quan h~ (ty s6) gifra dAu ra va dAu vao dUQ"c sir d\lng d€ hinh thanh dAu ra do.
Theo cach dinh nghia nay thi nguyen t~c co ban cua tang nang sufit la th\lc hi~n
phuang thirc d€ t6i da hoa dAu ra va giam thi€u dAu vao. Thu~t ngfr dAu vao, dAu
ra dUQ"c di€n giai khac nhau thea S\l thay d6i cua moi truang kinh t~ - xii hQi. DAu
ra thuang dUQ"c gQi vai nhfrng C\lm til nhu t~p hqp cac k~t qua. D6i vai cac doanh

6


nghi~p, ddu ra duQ'c tinh bing t6ng gia tri san xufit - kinh doanh, gia tri gia tAng
ho~c kh6i higng hang hoa tinh bing dan vi hi~n v~t. (} cfip vi mo thuOng su d\lng

T6ng gia tri san phAm qu6c nQi (GDP) Ia ddu ra d~ tinh nAng sufit. Bdu vao trong
khai ni~m nay duQ'c tinh theo cac yeu t6 tham gia d~ san xufit ra ddu ra nhu lao
dQng, nguyen v~t li~u, v6n, thiet bi may moc, nAng lugng, ky nAng qu{m IY.
Nhu v~y, noi ve nAng sufit, nhfit thiet phai de c~p t6i 2 khia c~nh, khia
c~ ddu vao va ddu ra. Khia c~ ddu vao th~ hi~n hi~u quA su d\lng cac ngu6n

hlc. Khia c~nh ddu ra th~ hi~n gia trj san phAm va dich V\l. Tuy nhien, nhUng

giAm thiSu chi phi, giao hang dUng h~n, h~ th6ng va cong nghe t6t han dS d~t
duQ'c san phAro va dich V\l chfit lugng cao, thi phdn 1611 han va muc s6ng cao
han.
2.2 Cay trAng
Theo Bach khoa toan thu rna, cay tr6ng la cay duQ'C thudn h6a, chQn lQc
dS tr6ng trQt, dua vao san xufit nong nghi~p. Cay tr6ng chiem mQt ti Ie rfit nh6

7


trong tAng sA cac lmli ciiy tren Trai D~t. Cay trAng du(}c thu hOI;lCh h~ng nam hay
theo \'\1 mua, cac san phdm nay du(}c dUng d€ lam thirc an, co kho (dUng cho gia
suc), va cho nhi~u nhUng mvc dich kinh t~ khac. Phat tri€n cay trAng cling la mQt
phfut cua nong nghi~p (lwiki/Caytrong).

2.3 Nang suit cay tr6ng
TAng cvc ThAng ke dinh nghia v~ nang su~t cay trAng nhu sau: "Nang su~t
cay trAng la sA lU(}flg san phdm chinh thu dugc tinh tren mQt don vi di~n tich gieo
trAng ho~c di~n tich thu hOI;lCh cua timg 10l;li cay trAng trong mQt \'\1 san xu~t ho~c
ca nam cua mQt don vi san xu~t nong nghi~p, mQt dja phuong hay ca nuoc".
(danhmucIHTCT)
Theo TAng cvc ThAng ke cong thirc tfnh nang su~t cay trAng co S\l khac
bi~t gitla cay hang nam va cay lau nam. DAi voi cay hang nam co hai IOl;li nang
su~t: nang su~t gieo trAng va nang su~t thu hOI;lCh.

- Nang su~t gieo trAng la nang su~t tinh cho toan bQ di~n ttch gieo trAng
bao gAm ca di~n tich m~t tring.
Cong thirc tinh: Nang su~t gieo trAng (\'\1, nam) = San IU(}flg thu hOI;lCh
(\'\1, nam) I TAng di~n tich gieo trAng (\'\1, nam)


suAt th\Tc thu la s3 san phAm th\Tc t8 thu du(Yc d\Ta tren cO' sa tai li~u h~ch toan
ciia don vi san xuAt nong nghi~p, hQ nong dan. Nang cao nang suAt cay tr6ng lit
phuong hu6ng phat trien c6 y nghia cO' ban ciia nong nghi~p, nhAt lit d3i vai cac
nu6c ch~m phat trien, dQ phi nhieu t\T nhien cao. Vi~c ap d\lflg d6ng bQ cac bi~n
phap khoa hQc ky thu~t, kinh t8, t6 chuc san xuAt va quan ly lit phuong phap chti
y8u nang cao nang suAt cay tr6ng.

d

Vi~t Nam, kinh nghi~m mang tinh chAt

truy€n th3ng lau doi trong nong nghi~p da du(yc t6ng k8t thanh tri thuc v€ ky
thu~t tham canh tang nang suAt cay tr6ng: nuac, phan, cAn, gi3ng. Ngay nay, S\T

phat trien m~nh me ctia l\Tc IUQ'llg san xuAt, nhAt lit cac thanh t\fU va ti8n bQ v~
khoa hQc - ky thu~t, gi3ng va cong ngh~ sinh hQc, cong C\1, cO' khi h6a, cac chinh
sach kinh t8 - titi chinh ctia nha nuac d3i vai nong nghi~p (giao quy~n sit d\mg
ruQng dAt lau dili cho don vi san xuAt hQ nong dan, quy~n t\T chti v€ phuong
hu6ng san xuAt - kinh doanh thea cO' ch8 thi truemg, ch8 dQ h~ch toan kinh t8, ch8
dQ phan ph3i, chinh sach gia ca, cac bi~n phap nhit nuac hO tr(Y tai chinh, tin
d\lflg) da c6 Mc d\lflg 160 d3i veJi vi~c tang nang suAt trong nong nghi~p.

2.4 Khai ni~m va die diim etia san xuit nong nghi~p
2.4.1 Khai ni~m

Nong nghi~p lit mQt trong nhUng nganh san xuAt v~t chAt quan trQng cua
n€n kinh t8. Ho~t dQng nong nghi~p khong nhUng g~n li~n veJi cac y8u t3 kinh t8,
xa hQi, rna con gb veJi cac y8u t3 t\T nhien.

9

nhu: g~n ch{it nhieu vai y~u t6 dAt dai, rna y~u t6 nay ngay cang khan hi~m vi
ban than dAt khong th€

rna r{>ng nhieu han kha nang sAn c6 ve dAt trAng cua mQt

qu6c gia. DQ dai cua qua trinh san xuAt keo dai vai thang (cay ng~n ngay), ho{ic
chu ky kinh doanh keo dai vai muoi nam (cay dai ngay), vi~c san xuAt cua n6
khong th€ dao ngugc, nghia la khi san xuAt da b~t dAu (vi d\l sau khi gieo gi6ng

10


lila), thi khong th~ dung duQ'c nhu truang hQ'P t~t ngu6n t/ilm tri hoan trong san
xudt trong c6ng nghiQp.
HQ qua cua nhitng d~c diem ky thu~t nay nhu sau: S\l c6 dinh v€ tai san:
nhi€u hang h6a la san phdm cua nang nghiQP khi mu6n ban thi phai ban luon ca
ddt (vi d\l YUan diy an qua lau nam); San xuAt mang tinh mila V\l (c6 mila c61o/ili
nang san nay, c6 mila c6 lo/ili nang san khac, nhu cAu lao dQng thay dAi thea mila
trong nam); Kh6 kiem soat duQ'c chdt luQ'flg nang san va rdt kh6 khan trong viQc
chudn h6a chdt luQ'flg; Rdt nhi€u rui ro va nhitng di€u khong chAc chAn se g~p
phai trong qua trinh san xudt la anh huang d~n ca chdt luQ'flg va san IUQ'flg.
San xudt nang nghiQP co nhitng d~c thil rieng v€ khia C/ilnh kinh t~ va xii
hQi nhu: phAn IOn diQn tich san xudt nang nghiQP la san xudt
dQng va quan Iy

a qui rna nh6, hO/ilt

acdp dQ nang hQ, d~c biQt la cac nuac dang phat trien. Di€u nay

lam h/iln ch~ IQ'i th~ kinh t~ thea qui rna, cac nang hQ khong co nhi€u suc m/ilflh

cM v~t chftt va dich V\l cho xli h
tham gia clla m6i y€u t6 ngubn l\l'c vao qua trinh san xuAt tUng IOlili nong san tuy
thuQC van tinh chAt Clla quy trinh ky thu~t va ti€n bQ cong ngh~. Di~u do co nghia
la tuy thuQc van tinh chAt va trinh dQ phat trit~n clla l\l'c luqng san xuAt trong nong
nghi~p rna quy€t dinh nhUng

tY

l~ v~ s6 luqng va chAt luqng Clla m6i y€u t6

ngubn I\l'c duqc huy dQng van san xuAt. Vi~c sft d\lng ti€t ki~m va co hi~u qua
cac y€u t6 ngubn I\l'c clia san xuAt nong nghi~p la tAt y€u khach quan doi hoi cac
C(1 s6 nong nghi~p phai coi trong vi~c bao v~ va phat tri~n hqp Iy, dam bao m6i
quan h~ hai hoa giua cac y€u t6 ngubn l\l'c. Trong nong nghi~p nu&c ta kinh t€ hQ
nong dan va kinh t€ trang trlili la I\l'c luqng Chll y€u san xuAt va cung cAp ngubn
nong san cho n~n kinh t€ qu6c dan, cAn thi€t phai dao tlilo va bbi duemg ki€n thuc

Icy thu~t va quAD Iy cho cac chli hQ nong dan, chli trang trlili va I\l'c luqng lao dQng
nong nghi~p d~ ho th\l'c lam chli v~ san xuAt va k€t qua tai chinh. Dbng thai phai
cling c6, nang cAp va xay d\lIlg m6i h~ th6ng hlil tang ky thu~t 6 nong thon, nh~m
nhanh chong phat huy co hi~u qua trong qua trinh sir d\lllg cac y€u t6 ngubn l\l'c
clla nong nghi~p.
2.5.2 Sfr d\lng eae yau tA nguAn llle trong sin xuAt nong nghiip

13


not nong nghifp: bao g6m ddt canh tac cay hang nam, ddt tr6ng cay lau
nam, d6ng co dung cho chan nuoi, di~n tich m~t nu6c dung trong san xUdt nong
nghi~p. Sudt sinh Igi cua ddt ph\l thuQc vao dQ phi nhieu cua ddt, S\l thich hgp


khong th€ xoa bo. Lao dQng trong nong nghi~p co xu huang mang tinh quy lu~t
la khong ngimg thu h~p v€ s6 lugng va dugc chuy€n mQt bQ ph~n sang cac nganh
khac, tru6c h€t la cong nghi~p.

Ky thuit va
co S\l phan

bi~t

cong ngh~ trong nong nghi~p: Theo Dinh Phi H6 (2008),

gifra hai khai

ni~m

ky

thu~t

va cong

ngh~.

Ky

thu~t

thuOng dugc

hi€u la mQt t~p hgp cac may moc, thi€t bi cling nhu h~ th6ng cac phuang ti~n

tiQn v~t chAt nay co trinh dQ

kY thu~t cang hiQn d~i thi trinh dQ ky thu~t cua cong

nghQ san xuAt cang cao.

+ Phftn mem cua cong nghQ:phftn nay gAm ba bQ ph~ cAu thanh
M(jt la, y~u t& con ngum trong do co ky nang, kinh nghiQm, tinh sang t~o,
truyen th&ng, d~o dirc kinh doanh, nang l\lc quan Iy.... V oi trinh dQ cong nghQ
cao thi doi hoi phai co nhfrng con ngum co nang l\lc va trinh dQ tuong t'rng de
v~

hanh va sir d\lng cac phuong tiQn ky thu~t hiQn co.
Hai la, cac tai liQu cong nghQ gAm cac thi~t k8, cac dinh mirc, cac chi tieu

kinh t~ - ky thu~t, cac huang ddn nghiQP V\l hay ky thu~t v~ hanh, cac bi quy~t. ..
Phdn nay con gQi la phftn thong tin cua cong nghQ chira d\lflg nhfrng vAn de da
dugc tim tru va tu liQu hoa.
Ba liJ, y8u t& the ch~ hay phdn t6 chirc ciia cong nghQ bao gAm viQc xay

d\lflg, ho~ch dinh chi~n lugc, xay d\lflg k~ ho~ch va t6 chirc dQng vien, thuc dAy,
kiem soat ho~t dQng, xay d\lng va th\lc hiQn chinh sach khuy~n khich... ( Giao
trinh ky thu~t nong nghiQP, boi d~i hQc kinh t8 qu&c dan, phien ban tf\lC tuy~n)
Kiln thlh: nong nghi?p: Theo Dinh Phi H6 (2008), ki~n thirc la dQng l\lc
m~nh me nhAt cua san xuAt. Ki~n thirc nong nghiQp ciia nong dan ph\l thuQc vao

mirc dQ ma hQ ti~p c~n voi cac ho~t dQng cQng dAng 0 vilng nong thon, vOi tAt ca

15