BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HCM
KHOA SAU ĐẠI HỌC


TRẦN KHẮC THỊNH
NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SỰ THÀNH
CÔNG CỦA DỰ ÁN TRIỂN KHAI HỆ THỐNG HOẠCH
ĐỊNH NGUỒN LỰC DOANH NGHIỆP (ERP)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Tp Hồ Chí Minh, Năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HCM


TRẦN KHẮC THỊNH

NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SỰ THÀNH
CÔNG CỦA DỰ ÁN TRIỂN KHAI HỆ THỐNG
HOẠCH ĐỊNH NGUỒN LỰC DOANH NGHIỆP (ERP)

Chuyên ngành:

Quản Trị Kinh Doanh

Mã số chuyên ngành:


Nguyễn Kim đã giúp tôi rất nhiều trong việc tìm hiểu hệ thống ERP của công
ty, đóng góp nhiều ý kiến quý giá trong suốt quá trình nghiên cứu của tôi.
- Các đồng nghiệp ở các công ty tư vấn ERP như FPT, Bosch, Deloitte,
IBM cũng giúp tôi rất nhiều trong việc thu thập dữ liệu nghiên cứu.
- Nhân viên các công ty lớn trên địa bàn TP HCM đã trả lời bản câu hỏi
khảo sát giúp tôi có được nguồn dữ liệu quý giá để thực hiện đề tài.
Và trên hết tôi xin được dành lời cám ơn sâu sắc nhất đến Tiến sĩ Đinh
Thái Hoàng - Giảng viên trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM đã nhiệt tình
hướng dẫn tôi về phương pháp khoa học cũng như nội dung nghiên cứu giúp tôi
hoàn thành được đề tài này.
Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã hết sức cố gắng để hoàn thiện luận
văn, trao đổi và tiếp thu các ý kiến đóng góp của Quý Thầy Cô và bạn bè, tham
khảo nhiều tài liệu song cũng không thể tránh khỏi sai sót. Rất mong nhận được
những thông tin đóng góp, phản hồi quý báu từ Quý Thầy Cô và bạn đọc.
Xin chân thành cám ơn.
TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2015
Trần Khắc Thịnh


iii

Mục lục
Chương 1:

Giới thiệu .........................................................................................1

1.1 Lý do nghiên cứu...............................................................................................1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu..........................................................................................3
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .....................................................................4
1.4 Phương pháp nghiên cứu...................................................................................4

3.3.1 Biến độc lập..............................................................................................34
3.3.2 Biến phụ thuộc .........................................................................................37
3.4 Nghiên cứu thử ................................................................................................38
3.4.1 Mục tiêu ...................................................................................................38
3.4.2 Cách thực hiện..........................................................................................38
3.4.3 Kết quả .....................................................................................................39
3.5 Nghiên cứu chính thức ....................................................................................41
Chương 4:

Phân tích kết quả khảo sát ..............................................................43

4.1 Đặc điểm của mẫu khảo sát .............................................................................43
4.2 Kiểm định mô hình nghiên cứu .......................................................................45
4.2.1 Kiểm định Cronbach’s Apha đối với các thang đo lý thuyết ...................45
4.2.2 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) ..........................................................47
4.3 Phân tích hồi quy .............................................................................................51
4.4 Phân tích ảnh hưởng của các biến định tính đến sự thành công của dự án triển
khai ERP ................................................................................................................54
4.4.1 Lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp .....................................................54
4.4.2 Thời gian sử dụng hệ thống ERP .............................................................57
4.4.3 Phần mềm ERP ........................................................................................59
4.5 Tóm tắt ............................................................................................................62
Chương 5:

Kết luận và kiến nghị .....................................................................63


v

5.1 Kết luận ...........................................................................................................63

Hình 4-6 Sự khác biệt về mức độ hài lòng theo số năm sử dụng ERP .....................59
Hình 4-7 Mức độ đạt được mục tiêu theo từng giải pháp ERP .................................61
Hình 4-8 Mức độ hài lòng của người dùng theo từng giải pháp ERP ......................61
Hình 0-1 Phương pháp ASAP .................................................................................117


vii

Danh mục bảng biểu
Bảng 2-1 Mức độ quan trong của các CSF (Somers and Nelson, 2001) ..................14
Bảng 2-2 Đánh giá của các CIO về 11 CSF ..............................................................15
Bảng 2-3 So sánh các CSF được đề cập trong nghiên cứu .......................................16
Bảng 3-1 Phân tích Cronbach's Alpha ......................................................................39
Bảng 4-1 Kiểm định thang đo bằng Cronbach’s Alpha ............................................46
Bảng 4-2 Kết quả EFA thang đo các CSF ................................................................49
Bảng 4-3 Kết quả EFA thang đo sự thành công của dự án ERP...............................50
Bảng 4-4 Kiểm định Levene .....................................................................................55
Bảng 4-5 Kiểm định Levene .....................................................................................58
Bảng 4-6 Kiểm định Levene .....................................................................................60


1

Chƣơng 1:

Giới thiệu

Ứng dụng giải pháp ERP (Enterprise resource planning) mang lại rất nhiều
lợi ích cho doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
ERP đã trở nên khá phổ biến trên thế giới trong vài thập niên gần đây tuy nhiên

Với những lợi ích to lớn mà ERP mang lại, nhiều doanh nghiệp trên khắp
thế giới đã tiêu tốn rất nhiều tiền của và các nguồn lực khác vào các dự án triển
khai ERP, tuy nhiên một phần không nhỏ các doanh nghiệp này đã gặp phải
những trở ngại không như mong đợi. Theo thống kê, các dự án ERP trễ tiến độ
2.5 lần, vượt ngân sách 178% và chỉ đạt được 30% lợi ích so với dự kiến
(Zhang et al., 2005); Wang et al. (2008) thống kê có 90% dự án ERP phải trì
hoãn và chi phí điều chỉnh tăng lên rất nhiều lần so với kế hoạch ban đầu. Số
liệu thống kê mới nhất của tổ chức tư vấn Panorama năm 2014
(http://www.panorama-consulting.com) cho thấy: Trung bình 63% dự án vượt
ngân sách, 39% dự án trễ tiến độ.
Chi phí triển khai ERP rất lớn trong khi tỷ lệ thành công tương đối thấp,
điều này làm nảy sinh nhu cầu phải tìm ra các nhân tố quyết định đến sự thành
công của dự án ERP. Trong những năm vừa qua trên thế giới xuất hiện khá
nhiều nghiên cứu nhằm tìm ra cũng như đo lường tác động của một số nhân tố
đến sự thành công của dự án ERP. Có thể kể đến nghiên cứu của: Mabert et al.
(2003); Majed Al-Mashari (2003); Zhang et al. (2003); Nah et al (2003);
Dezdar et al. (2009, 2011).... Các nghiên cứu được thực hiện ở các vùng, các
quốc gia khác nhau với các thang đo khác nhau nhằm đưa ra các kết luận chính
xác nhất để cải thiện khả năng thành công cho các dự án ERP ở từng khu vực
đặc trưng. Đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào về vấn đề này được công bố
chính thức ở Việt Nam.
Thị trường ERP ở Việt Nam nhìn chung vẫn chưa phát triển, các công ty
ứng dụng ERP vẫn còn rất hạn chế so với các nước trong khu vực và trên thế
giới. Tính đến tháng 4 năm 2015, chỉ có 220 công ty ở Việt Nam triển khai SAP
(một trong những phần mền ERP phổ biến nhất hiện nay) trong khi đó số lượng
khách hàng của SAP trên toàn cầu là 291.000 (Website: http://www.sap.com).


3



 Từ kết quả phân tích, tác giả đưa ra những gợi ý cho các doanh nghiệp
có ý định ứng dụng ERP và các công ty tư vấn giải pháp ERP nhằm nâng
cao mức độ thành công cho dự án triển khai ERP ở Việt Nam.

1.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài là các nhân tố ảnh hưởng đến
sự thành công của dự án triển khai ERP cho các doanh nghiệp lớn trên địa bàn
TP HCM
Đối tượng khảo sát bao gồm:
 Nhân viên sử dụng ERP ở các công ty đang ứng dụng giải pháp ERP
 Chuyên viên tư vấn giải pháp ERP
 Ban quản lý, giám đốc các dự án ERP, giám đốc phó giám đốc IT ở các
công ty đã triển khai ERP

1.4 Phƣơng pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng kết hợp hai phương pháp nghiên cứu là nghiên cứu định tính
và nghiên cứu định lượng. Từ cơ sở lý thuyết, nghiên cứu định tính được thực
hiện để hoàn thiện mô hình và hệ thống thang đo. Tiếp đến, tác giả thực hiện
nghiên cứu định lượng nhằm thu thập và phân tích dữ liệu khảo sát cũng như
ước lượng và kiểm định mô hình.

1.5 Ý nghĩa học thuật và thực tiễn của đề tài
Về mặt học thuật, đề tài hệ thống lại các lý thuyết về hệ thống ERP, tổng
hợp các lý thuyết và nghiên cứu trên thế giới về các nhân tố ảnh hưởng đến
thành công của dự án triển khai ERP (Critical Success factors, CSFs) và xây
dựng nên mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của dự án triển
khai ERP ở Việt Nam.
Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu có thể mang lại một số ý nghĩa sau:


hệ thống ERP bao gồm các khái niệm, đặc điểm, cấu trúc, lợi ích cũng như lý
thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của dự án triển khai hệ
thống thống ERP. Tác giả cũng trình bày sơ lượt một số nghiên cứu đã thực
hiện ở các quốc gia khác trên thế giới từ đó xây dựng mô hình cho nghiên cứu
này.

2.1 Lý thuyết về ERP
2.1.1 Định nghĩa ERP
Theo H. Klaus, M. Rosemann & G. G. Gable (2000), hoạch định nguồn lực
doanh nghiệp (Enterprise resource planning, ERP) là một mặt hàng, một sản
phẩm dưới dạng phần mềm máy tính và là một phương tiện quan trọng cung
cấp giải pháp kinh doanh cho doanh nghiệp. ERP không đơn thuần là một giải
pháp phần mềm mà còn là giải pháp kinh doanh chiến lược cho doanh nghiệp.

2.1.2 Đặc điểm cơ bản của hệ thống ERP
Theo Uwizeyemungu & Raymond (2005), những hệ thống ERP Tiêu chuẩn
Quốc Tế như SAP hay Oracle đều có những đặc điểm sau:
 Tính tích hợp cao giữa các phân hệ được thiết kế sẵn trong hệ thống
ERP.
 Các chức năng thiết kế đều có tính kế thừa các qui trình doanh nghiệp
Best Practices (Thực Hiện Tốt nhất) của các doanh nghiệp hàng đầu thế
giới trong ngành (ví dụ: SAP có hơn 30 ngành đặc thù như ngành bán lẻ,
ngành bất động sản, ngành sản xuất dược phẩm, v.v.. .)
 Các qui trình kinh doanh, sản xuất của một doanh nghiệp được thiết kế
qua thông số hóa (parameterization) các chức năng thiết kế có sẵn trong


7

những gói ERP Tiêu chuẩn Quốc tế. Thông qua việc thay đổi các thông


 Quản lý nguyên vật liệu (Materials Management, MM): Phân hệ này
quản lý việc mua hàng, kiểm soát hàng tồn kho, lên kế hoạch mua
nguyên vật liệu, kiểm kê....
 Bán hàng và giao nhận (Sales and distribution, SD): Phân hệ này quản lý
tất cả các hoạt động bán hàng từ lên đơn hàng đến giao nhận ra bill cho
khách hàng, quản lý trạng thái đơn hàng...
 Nhân sự (Human resources, HR). Dùng để quản trị nguồn nhân lực
bao gồm quản lý cơ cấu tổ chức; tính, trả lương; tuyển dụng; huấn
luyện và kiểm soát sử dụng nhân lực. Phân hệ này sẽ tích hợp với
phân hệ tài chính về vấn đề tính lương, chi phí sử dụng nhân lực,
phát hành SEC thanh toán lương.
 Lập kế hoạch và kiểm soát sản xuất (Production planning, PP): Phân hệ
này quản lý các hoạt động sản xuất gồm kế hoạch sản xuất, kế hoạch yêu
cầu nguyên liệu, theo dõi hoạt động sản xuất.
 Quản trị quan hệ với khách hàng (Customer relationship management,
CRM): Quản lý quan hệ khách hàng với doanh nghiệp nhằm giúp
doanh nghiệp biết nhu cầu và phản hồi thông tin của khách hàng về dịch
vụ và hàng hóa; giúp doanh nghiệp kết nối nhu cầu khách hàng với kế
hoạch sản xuất và bán hàng của doanh nghiệp; giúp doanh nghiệp và cả
khách hàng kiểm tra việc thực hiện đặt hàng và cung cấp dịch vụ khách
hàng, biết lịch sử giao dịch của doanh nghiệp với khách hàng. Phân hệ
này giúp doanh nghiệp đưa ra chính sách, thực hiện kiểm soát tốt nhất và
hiệu quả nhất việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
 BI(Business interligent): Cung cấp hệ thống báo biểu đa chiều về doanh
thu, chi phí, chiết khấu... hỗ trợ doanh nghiệp lên kế hoạch, ra quyết định
thông qua việc phân tích, đánh giá nhiều chiều dựa trên dữ liệu quá khứ,
hiện tại và những con số dự báo trong tương lai. Nhờ công cụ này việc ra
quyết định sẽ hiệu quả, kịp thời và nhanh nhạy hơn rất nhiều.




10

nguồn lực này. Chẳng hạn như việc luân chuyển hàng tồn kho sẽ được
quản lý dễ dàng hơn nhất là doanh nghiệp có nhiều chi nhánh ở nhiều
vùng địa lý khác nhau. Doanh nghiệp còn dễ dàng kết hợp việc cung ứng
và nhu cầu, do đó thực hiện sản xuất và kinh doanh với chi phí thấp hơn.
- Gia tăng việc lập kế hoạch và ra quyết định. Nhờ việc được cung
cấp thông tin kịp thời và phong phú về tất cả các vùng hoạt động của
doanh nghiệp cũng như việc kiểm soát chi phí chặt chẽ hơn, việc đưa ra
các quyết định cũng nhanh chóng và dễ dàng hơn. Nhờ các thông tin đầy
đủ, kịp thời nên việc ứng phó với các thay đổi môi trường kinh
doanh cũng tốt hơn, nhanh hơn.
- Gia tăng hiệu quả việc thực hiện quản lý ở tất cả các cấp quản lý.
Thông tin hữu ích giúp người quản lý thực hiện hoạt động tốt
hơn, hiệu quả hơn. - ERP là công cụ giúp doanh nghiệp tái cấu trúc hiệu
quả hơn.
 Lợi ích về mặt chiến lược. ERP giúp doanh nghiệp thực hiện dễ dàng và
hiệu quả các chiến lược bằng cách tăng cường việc cạnh tranh lành
mạnh. Nó được thể hiện thông qua việc:
- Hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kinh doanh
- Hỗ trợ doanh nghiệp liên kết các hoạt động phù hợp với chiến lược
phát triển chung toàn doanh nghiệp
- Hỗ trợ việc tạo các dòng sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường
- ERP cũng giúp doanh nghiệp thực hiện các hoạt động thương mại
điện tử một cách hiệu quả và do đó có thể mở rộng hoạt động cũng như
gia tăng cạnh tranh trong phạm vi toàn cầu.
 Lợi ích về mặt tổ chức
- ERP đòi hỏi các cá nhân hợp tác và tuân thủ nghiêm ngặt các yêu

thông tin từ các bộ phận, các vùng hoạt động khác nhau mà nó còn cho
phép chia sẻ thông tin, dữ liệu.


12

- ERP sử dụng thông tin tích hợp nên nó cũng giúp người quản lý có
nhiều thông tin phong phú, đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp
một cách tổng hợp, đầy đủ, toàn diện hơn.
- ERP loại trừ được các rào cản giữa các vùng chức năng của doanh
nghiệp nên nó cho phép người quản lý truy cập thông tin kịp thời và do
đó tăng tính sẵn sàng của thông tin.

2.2 Các nhân tố ảnh hƣởng đến sự thành công của dự án ERP
(Critical success factor, CSF)
Triển khai hệ thống ERP là một quá trình hết sức phức tạp với rất nhiều
điều kiện ràng buộc và nhiều nhân tố có khả năng ảnh hưởng đến sự thành bại
của quá trình triển khai. Trong các nghiên cứu về đề tài ERP trên thế giới các
nhà nghiên cứu hay dùng thuật ngữ CSFs (Critical succes factors) để chỉ các
nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự thành công của dự án triển khai ERP.
CSFs được hiểu là những quy tắc quan trọng mà các dự án triển khai ERP cần
phải tuân theo để thành công (Dezdar et al., 2011). Từ năm 1999 đến nay rất
nhiều nhà nghiên cứu đã phát hiện thêm hay kiểm định CSFs trong các đề tài
nghiên cứu của mình ở nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới:
Trong nghiên cứu có tên "Mô hình những nhân tố quyết định sự thành công
của dự án triển khai ERP" năm 1999, Hollan và Light nghiên cứu 8 hệ thống
ERP ở các công ty khác nhau hoạt động trên các lĩnh vực khác nhau đã phát
hiện ra các CSFs được phân chia thành 2 nhóm: Nhóm các nhân tố chiến lược:
Độ phức tạp của hệ thống IT hiện tại, Tầm nhìn kinh doanh, chiến lược ERP, sự
hỗ trợ từ lãnh đạo cấp cao, kế hoạch dự án; Nhóm các nhân tố chiến thuật: Sự

Theo dõi và phản hồi
Truyền đạt thông tin
Xử lý sự cố

Hình 2-1 Những nhân tố chiến lƣợc và chiến thuật ảnh hƣởng đến sự thành công của dự án
ERP (Hollan và Light, 1999)

Somers và Nelson (2001) phát hiện ra 22 nhân tố tác động đến thành công
của dự án ERP thông qua việc đánh giá 110 trường hợp triển khai ERP. Kết quả
cho thấy mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự thành công của dự án ERP
ở các công ty lớn có sự khác nhau: Mức cực kỳ quan trọng là các nhân tố: Sự hỗ
trợ từ ban lãnh đạo cấp cao, Năng lực của nhóm dự án, Mục tiêu và tầm nhìn
rõ ràng, Quản lý dự án, Quản lý yêu cầu người dùng, Người hậu thuẫn dự án,
Hỗ trợ từ nhà cung cấp ERP, Chọn sản phẩm ERP, Nguồn nhân lực có nhiệt
huyết, Ban điều hành dự án, Đào tạo người dùng, Hướng dẫn các quy trình
nghiệp vụ mới, Quản trị thay đổi, Các công cụ được được hỗ trợ từ nhà cung
cấp, Sử dụng tư vấn nghiệp vụ; Mức quan trọng bao gồm các nhân tố: Phân tích
và chuẩn hóa dữ liệu, Tái cấu trúc quy trình kinh doanh, Tối thiểu hóa hiệu
chỉnh hệ thống, Sự lựa chọn kiến trúc hạ tần (phần cứng, mạng)


14

Bảng 2-1 Mức độ quan trong của các CSF (Somers and Nelson, 2001)

CSF

Trung bình

CSF

4.13

16. Tái cấu trúc quy trình 3.68
kinh doanh

6. Truyền đạt thông tin

4.09

17. Tối thiểu hóa hiệu chỉnh 3.68
hệ thống

7. Quản lý yêu cầu

4.06

18. Lựa chọn kiến trúc hạ 3.44
tầng

8. Người hậu thuẫn dự án

4.03

19. Quản trị thay đổi

3.43

9. Sự hỗ trợ từ nhà cung cấp 4.03
phần mềm


15

Bảng 2-2 Đánh giá của các CIO về 11 CSF

CSF

Trung bình

Sự hỗ trợ từ lãnh đạo cấp cao

4.76

Người hậu thuẫn dự án

4.67

Sự phối hợp của nhóm triển khai dự án ERP

4.65

Quản lý dự án

4.59

Quản trị thay đổi

4.50

Truyền đạt thông tin


 Dự án ERP: Quản lý dự án, Tái cấu trúc quy trình kinh doanh, Nhóm
triển khai dự án, Quản trị thay đổi, Người hậu thuẫn dự án;
 Người dùng ERP: Đào tạo người dùng, Sự tham gia của người dùng;
 Hệ thống ERP: Lựa chọn phần mềm ERP cẩn thận, Chất lượng hệ
thống, Quy trình phát triển, kiểm thử và khắc phục sự cố phần mềm;


16



Nhân tố bên ngoài: Sự hỗ trợ từ nhà cung cấp ERP, Sử dụng tư vấn
nghiệp vụ.

Sử dụng 17 nhân tố trong nghiên cứu của Dezdar làm thước đo, bảng 2-3
thể hiện sự so sánh việc sử dụng CSFs trong các nghiên cứu được nêu ở phần
trên. Dấu 'X' có nghĩa là nghiên cứu có đề cập đến CSF tương ứng.
Bảng 2-3 So sánh các CSF đƣợc đề cập trong nghiên cứu

STT CSF
1
Sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo cấp cao
2
Quản lý dự án
3
Người hậu thuẫn dự án
4
Tái cấu trúc quy trình kinh doanh
5
Nhóm triển khai dự án

X

&
Somers & Nelson
X
X
X
X
X
X
X

Nah & Lau
X
X
X
X
X

X
X
X

X

X

X
X
X