PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BIỂU ĐỒ
TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ KINH TẾ - XÃ HỘI LỚP 9 - THCS
Sinh viên thực hiện: Trương Văn Cảnh, K55TN
Tòng Thị Quỳnh Hương, K55TN
Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng
ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu của dạy học Địa lí kinh tế - xã hội lớp 9 THCS là làm cho học sinh
nắm được những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại của bộ môn. Đó là những kiến
thức về điều kiện tự nhiên, dân cư - lao động và tổ chức sản xuất của những lãnh thổ
khác nhau ở nước ta. Đồng thời định hướng nghề nghiệp, rèn luyện các kỹ năng học tập,
hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học, có thái độ và hành vi đúng đắn trước
các vấn đề kinh tế - xã hội trong nước. Để đạt được mục tiêu đó thì các phương pháp
dạy học nói chung và phương pháp sử dụng biểu đồ nói riêng là rất quan trọng. Việc sử
dụng biểu đồ như một đối tượng, một phương tiện dạy học Địa lí 9 THCS như thế nào
để đạt hiệu quả cao, phù hợp với hoàn cảnh thực tế, với yêu cầu đổi mới phương pháp
và chất lượng dạy học Địa lí là một vấn đề đang được nhiều người quan tâm.
Biểu đồ có vai trò quan trọng trong dạy học Địa lí lớp 9 THCS. Song thực tế ở
các trường phổ thông hiện nay, việc sử dụng biểu đồ trong dạy học Địa lí chưa mang lại
hiệu quả cao, chưa phát huy được vai trò, tác dụng vốn có của nó. Vì vậy, để góp phần
nâng cao chất lượng dạy học Địa lí nói chung và Địa lí lớp 9 THCS nói riêng, chúng tôi
quyết định chọn đề tài “Phương pháp xây dựng và sử dụng biểu đồ trong dạy học Địa lí
lớp 9 THCS”.
NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Cơ sở lí luận và thực tiễn về việc sử dụng và xây dựng biểu đồ trong dạy học Địa lí
lớp 9 THCS
1.1. Quan niệm về biểu đồ và các loại biểu đồ
Có nhiều cách định nghĩa khác nhau nhưng nhìn chung biểu đồ được hiểu “là
cấu trúc đồ họa dùng để biểu hiện trực quan số liệu thống kê về quá trình phát triển của
hiện tượng, cấu trúc của hiện tượng, mối quan hệ về thời gian và không gian giữa các
hiện tượng địa lí”.
Có nhiều loại biểu đồ trong các tài liệu và phương tiện dạy học song việc phân

phương pháp sẽ mang lại hiệu quả cao trọng dạy học Địa lí lớp 9 THCS.
1.5. Hiện trạng của việc xây dựng và sử dụng biểu đồ trong dạy học Địa lí lớp 9 - THCS
Việc sử dụng và xây dựng biểu đồ trong học tập địa lí nhìn chung còn ít hiệu
quả, phần lớn giáo viên sử dụng biểu đồ trong sách giáo khoa, nhưng lại là để minh họa
kiến thức, vì vậy chưa phát huy hết tác dụng của biểu đồ.
1.6. Xu hướng đổi mới phương pháp sử dụng và xây dựng biểu đồ trong dạy học
Địa lí 9 - THCS
Hiện nay đang có hai xu hướng chính: xu hướng truyền thống coi biểu đồ là
phương tiện trực quan giúp minh họa kiến thức, học sinh dễ dàng tiếp thu bài giảng. Xu
hướng thứ 2 coi biểu đồ là nguồn tri thức để học sinh khai thác, rèn luyện kĩ năng và
phát triển tư duy địa lí.
2. Phương pháp xây dựng và sử dụng biểu đồ trong dạy học Địa lí 9 THCS
2.1. Phương pháp xây dựng biểu đồ trong dạy học Địa lí 9 THCS
Xây dựng biểu đồ trong dạy học Địa lí lớp 9 THCS là rất cần thiết đối với cả
giáo viên và học sinh nhằm đem lại hiệu quả cao hơn trong quá trình dạy và học. Việc
xây dựng biểu đồ cũng cần tuân theo một số nguyên tắc cơ bản (như tính vừa sức, khoa
học, chính xác, thẩm mĩ, đảm bảo thời gian…). Khi xây dựng biểu đồ, có thể xây dựng
theo phương pháp truyền thống (làm thủ công) hoặc xây dựng dựa trên sự hỗ trợ của các
phần mềm máy tính, đặc biệt là Excel. Trong báo cáo toàn văn, chúng tôi đã hướng dẫn
2


chi tiết và lấy ví dụ cụ thể trong cách xây dựng từng loại biểu đồ có ưu thế trong dạy
học Địa lí 9 THCS.
2.2. Phương pháp sử dụng biểu đồ trong dạy học Địa lí 9 THCS
Các hình thức biểu hiện của biểu đồ trong dạy học địa lí rất đa dạng như: sách
giáo khoa, Át lát địa lí, bản đồ treo tường, trong các phương tiện kĩ thuật hiện đại...
Trong đó, với những khu vực thiếu thốn về phương tiện dạy học thì việc sử dụng triệt để
các biểu đồ trong sách giáo khoa là rất cần thiết. Mỗi hình thức thể hiện của biểu đồ đều
có vai trò khác nhau trong dạy học, vì vậy khi dạy giáo viên cần phải kết hợp các hình



TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Át lát địa lí Việt Nam, 2006. NXB Tranh ảnh và bản đồ giáo khoa.
[2] Nguyễn Dược, Mai Xuân San, 1993. Phương pháp giảng dạy địa lí. NXB Giáo dục.
[3] Nguyễn Dược, Nguyễn Trọng Phúc, 1993. Lý luận dạy học địa lí. NXB Giáo dục.
[4] Phạm Xuân Lê Đồng, 2007. Phương pháp sử dụng và xây dựng biểu đồ trong
dạy học Địa lý kinh tế - xã hội đại cương ở trường Cao đẳng Sư phạm. Luận vă n
Thạc sĩ, Đại học Sư phạm Hà Nội.
[5] Đặng Văn Đức, 1999. Sử dụng kênh hình trong dạy học địa lí. Tạp chí khoa học xã
hội, số 6. Đại học Sư phạm Hà Nội.

4