CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 4 – 5 TUỔI CẢM THỤ
TÁC PHẨM VĂN HỌC”

Quảng Bình, tháng 05 năm 2015

1


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 4 – 5 TUỔI CẢM
THỤ TÁC PHẨM VĂN HỌC”

Họ và tên: Mai Thị Cẩm Vân
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non An Thủy

Quảng Bình, tháng 05 năm 2015

2


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 4 – 5 TUỔI CẢM THỤ
TÁC PHẨM VĂN HỌC”

dạy. Tôi luôn tâm niệm một điều rằng: "Điều quan trọng không phải là chúng ta dạy
trẻ em cái gì, mà là dạy các em học như thế nào để phát triển toàn diện nhân cách cho
trẻ Mầm Non". Xuất phát từ khó khăn và vướng mắc của bản thân và đồng nghiệp,
tôi chọn đề tài “Làm thế nào để giúp cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi cảm thụ tác phẩm
văn học” để làm đề tài nghiên cứu.
1.2.Phạm vi áp dụng đề tài
Ở tuổi mẫu giáo khả năng cảm thụ văn học có một vai trò quan trọng trong việc
phát triển và hình thành nhân cách cho trẻ.

3


Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện phát triển
ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt rõ ràng, biết sử dụng từ
đúng lúc, đúng chỗ. Không những thế việc dạy trẻ làm quen với những từ ngữ nghệ
thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan
sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ. Thông qua nội dung các tác phẩm giáo
dục trẻ yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, yêu con người, giáo dục lòng nhân
ái cho trẻ.
Tác phẩm văn học giúp cho trẻ phát triển về thẩm mỹ thông qua những từ ngữ,
hình ảnh đẹp trong tác phẩm văn học giúp trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong
cuộc sống xung quanh mình.
Xuất phát từ những vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động dạy trẻ làm quen với
văn học là môn học không thể thiếu trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ. Vì vậy
việc cho trẻ làm quen và cảm thụ tác phẩm văn học là vấn đề quan trọng trong đổi
mới hình thức tổ chức giáo dục mầm non.
Qua tìm hiểu, nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo, bản thân tôi
mạnh dạn đưa đề tài “ Làm thế nào để giúp trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi cảm thụ tác
phẩm văn học”, được thực hiện lần đầu tại lớp tôi đang giảng dạy.
2. Phần nội dung

viên trường mầm non An Thủy trong việc sưu tầm tranh ảnh, mua sắm thêm trang
thiết bị...
*Khó khăn:
- Một số phụ huynh chưa thực sự hiểu về trách nhiệm của gia đình trong việc
chăm sóc, giáo dục trẻ cũng như chương trình chăm sóc trẻ ở lứa tuổi mầm non do
vậy chưa có biện pháp phối kết hợp giữa gia đình và giáo viên để đạt hiệu quả tốt
nhất.
- Khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều.
Với sự quyết tâm của bản thân, tôi đã không ngừng tìm kiếm, học hỏi, sáng tạo ra
những phương pháp nhằm giúp trẻ cảm thụ tốt các tác phẩm văn học qua đó hình
thành nhân cách, đạo đức cho trẻ mong rằng những việc làm của tôi sẽ mang lại kết
quả nhất định cho trẻ. Đó là lý do tại sao tôi chọn đề tài “ Làm thế nào để giúp trẻ
mẫu giáo 4 – 5 tuổi cảm thụ các tác phẩm văn học”.
Vào đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát trẻ để nắm bắt tình hình và có kế
hoạch giúp trẻ 4 – 5 tuổi cảm thụ tác phẩm văn học, cụ thể kết quả như sau:
Bảng khảo sát khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ 4- 5 tuổi.
Số trẻ
khảo sát

Đạt

Không
đạt

Tỉ lệ

Hứng thú

22


11

11

50%

Hứng thú

22

14

8

63,3%

Hiểu nội dung

22

11

11

50%

Kể diễn cảm

22


+ 40% trẻ chỉ nhớ một phần nội dung câu chuyện, bài thơ.
- Từ đó tôi cần chú ý nhiều hơn đến những trẻ mà khả năng cảm thụ văn học
còn hạn chế như: Xuân Hiếu, Thượng Danh, Hạ Tùng, Nhật Nam...Qua đó tôi thường
xuyên cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học ở mọi lúc mọi nơi. Việc làm này cũng
góp phần giúp trẻ đến gần với văn học hơn và có thể nâng cao khả năng cảm thụ văn
học của trẻ.
Giải pháp 2: Nghiên cứu kỹ tác phẩm.
- Để tiết học đạt kết quả cao thì trước hết giáo viên cần nghiên cứu kỹ tài liệu,
chuyên đề bồi dưỡng, thường xuyên tham gia dự giờ các tiết dạy thơ, chuyện để đúc
rút kinh nghiệm cho bản thân.
- Muốn cho trẻ làm quen với một tác phẩm văn học thì người giáo viên phải
luôn dành thời gian để đọc tác phẩm nhiều lần.
- Xác định rõ mục đích yêu cầu của tác phẩm và phải thuộc tác phẩm
- Đưa ra nội dung giáo dục phù hợp với cốt truyện, phù hợp với lứa tuổi của
trẻ.
- Ngoài ra để cho việc dùng sách truyện có tác dụng phát triển tốt khả năng
cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ, mỗi giáo viên phải thu hút được sự chú ý của trẻ
bằng giọng kể, đọc sinh động, hấp dẫn, thể hiện được các giọng khác nhau của các
nhân vật. Trẻ sẽ thích thú hơn nếu chúng cũng được tham gia vào câu chuyện.
Ví dụ: Cho trẻ đóng vai nhân vật, nhắc lời thoại, vẽ tranh minh họa cho nhân vật cô
vừa kể, đọc.
Giải pháp 3: Phương pháp giảng dạy.
- Song song, với việc nghiên cứu tài liệu tôi luôn tìm tòi học hỏi những phương
pháp giảng dạy mới và phù hợp với trẻ.
- Để trẻ có thể phát triển tốt khả năng cảm thụ tác phẩm văn học chúng ta cần
phải có những phương pháp nhẹ nhàng, gần gũi và tạo sự thân thiện với trẻ. Tôi luôn
tạo cho trẻ những không gian hoạt động để trẻ được tiếp xúc nhiều hơn với những tác
phẩm văn học mọi lúc mọi nơi.
- Tiến hành các hoạt động trong ngày tôi thường chú ý nhiều hơn đến lĩnh vực
mà mình đang quan tâm. Khi lên kế hoạch cho một hoạt động thì phương pháp giảng

ở trẻ. Để đạt được điều đó trước khi cho trẻ đóng kịch giáo viên cho trẻ ôn lại nội
dung câu chuyện và đàm thoại với trẻ về nội dung, giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung
truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện. Từ đó trẻ biết thể hiện những sắc
thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách, tâm trạng của các nhân vật trong truyện. Nhằm
giúp trẻ phân biệt được giọng điệu, lời nói của các nhân vật. Qua đó trẻ khắc họa
được tính cách nhân vật. Để trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong
truyện để đóng kịch thì trước hết cho trẻ nhắc lại lời thoại của các nhân vật sau đó
cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm.
Ví dụ: Trong truyện “Chú Dê đen” cho tổ 1 làm dê trắng, tổ 2 làm dê đen, tổ 3
làm chó sói để trẻ tự thể hiện hành động, điệu bộ của nhân vật cho quen và thành
thạo. Sau đó phân vai cho từng trẻ theo vai của các nhân vật trong truyện và cho trẻ
nhắc lại lời thoại của nhân vật trong truyện mà trẻ đóng. Cô giáo làm người dẫn
chuyện và trẻ tự diễn theo nội dung của câu chuyện. Khi trẻ diễn xong cho trẻ nhận
xét về vai diễn của mình, của bạn, từ đó trẻ xác định được thái độ của trẻ đối với nhân
vật trong truyện là yêu hay ghét.
Trò chơi đóng kịch giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học một cách sâu sắc và để
làm được điều đó thì việc trang trí sân khấu và hóa trang cho trẻ cũng rất quan trọng.
Việc hóa trang, bố trí sân khấu phù hợp, trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin khi nhập
vai, tạo cho trẻ hứng thú khi diễn.
Giải pháp 4. Tạo môi trường cho trẻ làm quen tác phẩm văn học.
- Để giúp cho trẻ nâng cao khả năng cảm thụ văn học thì việc tạo cơ hội cho trẻ
làm quen với tác phẩm văn học phải thường xuyên. Ngay từ đầu năm học tôi đã sưu
tầm sách văn học, các họa báo, tạp chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để
xây dựng một “Góc thư viện” mang nội dung văn học. Tại “ Góc thư viện” trẻ được
xem các tranh truyện, tạp chí, họa báo, sau đó cô kể chuyện cho trẻ nghe về nội dung
7


của các câu chuyện...dần dần trẻ có thể xem tranh và tự đọc câu chuyện. Tất nhiên có
thể lúc đầu trẻ đọc theo trí nhớ về nội dung câu chuyện cô đã kể rồi tự kể khớp với

Thực tế cho thấy, sau khi nhận thức rõ tầm quan trọng đó các bậc phụ huynh
đã nhiệt tình ủng hộ đồng thời tạo môi trường văn học cho con tại gia đình, mua sách
báo phù hợp với từng độ tuổi, kể chuyện cho con nghe, dạy con đọc những bài ca
dao, đồng dao... Chính vì vậy, khi đến lớp trẻ đã có nhiều tiến bộ rõ rệt và hứng thú
hơn khi nghe cô kể chuyện, đọc thơ.
3. Phần kết luận
3.1. Ý nghĩa của đề tài
Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài “Làm thế thế nào để giúp trẻ 4 – 5 tuổi
cảm thụ tác phẩm văn học”, tôi nhận thấy ở trẻ có sự chuyển biến rõ rệt, số cháu
nhận thức được môn học này đạt 90 – 95%, trẻ thông minh sáng tạo hơn khi học các
tiết văn học, trẻ thích đóng kịch, thích đọc thơ, kể chuyện, biết kể chuyện sáng tạo, kể
theo trí tưởng tượng một cách phong phú và đa dạng. Biết cảm thụ cái hay, cái đẹp
8


trong cuộc sống, có thái độ đúng mực với cái thiện, cái ác, biết yêu quê hương, đất
nước, yêu ông bà, cha mẹ, yêu quý thầy cô giáo, bạn bè. Đó là niềm vui, là sự khích
lệ to lớn đối với một người giáo viên mầm non như tôi. Mong rằng với mỗi phương
pháp mới sẽ giúp trẻ ngày càng phát triển toàn diện hơn về đức- trí- thể- mĩ.
Qua quá trình thực hiện tôi đã rút ra được vấn đề cụ thể sau:
- Trong quá trình vận dụng biện pháp giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ văn học
đã cho thấy sự tiến bộ rõ rệt của trẻ. Thành tựu trên chính là nguồn động lực giúp tôi
mạnh dạn, tự tin hơn trong công tác giáo dục nói chung cũng như việc phát triển khả
năng cảm thụ văn học nói riêng cho trẻ.
- Giáo viên phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mình đang phụ trách,
quan sát, theo dõi, gần gũi với trẻ.
- Giáo viên phải có tâm huyết với nghề, mến trẻ, có trách nghiệm cao với lớp.
- Nắm bắt kịp thời, nghiên cứu sâu sự đánh giá phát triển của trẻ 4 - 5 tuổi để sử
dụng có hiệu quả đối với các cháu.
*Đối với giáo viên:

Bảng thống kê

Lĩnh
vực

Thơ

Chuyện

59,1%

Tính đến
thời điểm
hiện tại
( đạt)
22

100%

10

45,4%

20

90,9%

22

13


Hiểu nội dung

22

11

50%

20

90,9%

Kể diễn cảm

22

10

45,4%

19

86,3%

Số trẻ
khảo sát

Đầu
năm

quản lý giáo dục, quý thầy cô cùng các bạn đồng nghiệp để bài viết được hoàn chỉnh
và có hiệu quả thực tiễn hơn.

10