Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 4 – 5 TUỔI CẢM THỤ
TÁC PHẨM VĂN HỌC”

Quảng Bình, tháng 05 năm 2015

1


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 4 – 5 TUỔI CẢM
THỤ TÁC PHẨM VĂN HỌC”

Họ và tên: Mai Thị Cẩm Vân
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non An Thủy

Quảng Bình, tháng 05 năm 2015
2


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:



Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:
Để trẻ đạt hiệu quả cao trong việc phát triển tốt khả năng cảm thụ văn học
thì vai trò của cô giáo mầm non là quan trọng nhất. Vậy làm thế nào để trẻ luôn
hứng thú, thích đọc thơ, kể chuyện, có khả năng kể chuyện sáng tạo và biết kể
theo trình tự câu chuyện là điều tôi không ngừng suy nghĩ trong quá trình giảng
dạy.
Là một giáo viên mầm non tôi biết mình cần phải giúp trẻ phát triển toàn
diện cả thể chất lẫn tinh thần. Nhưng trong quá trình thực hiện, tôi và một số
đồng nghiệp nhận thấy khả năng cảm thụ văn học cho trẻ gặp nhiều khó khăn
khi đưa vào giảng dạy. Tôi luôn tâm niệm một điều rằng: "Điều quan trọng
không phải là chúng ta dạy trẻ em cái gì, mà là dạy các em học như thế nào để
phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Mầm Non". Xuất phát từ khó khăn và
vướng mắc của bản thân và đồng nghiệp, tôi chọn đề tài “Làm thế nào để giúp
cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi cảm thụ tác phẩm văn học” để làm đề tài nghiên
cứu.
1.2.Phạm vi áp dụng đề tài
Ở tuổi mẫu giáo khả năng cảm thụ văn học có một vai trò quan trọng trong
việc phát triển và hình thành nhân cách cho trẻ.
Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện phát
triển ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt rõ ràng, biết sử
dụng từ đúng lúc, đúng chỗ. Không những thế việc dạy trẻ làm quen với những
từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng
tượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ. Thông qua nội dung
các tác phẩm giáo dục trẻ yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, yêu con
người, giáo dục lòng nhân ái cho trẻ.
Tác phẩm văn học giúp cho trẻ phát triển về thẩm mỹ thông qua những từ
ngữ, hình ảnh đẹp trong tác phẩm văn học giúp trẻ cảm nhận được cái hay, cái
đẹp trong cuộc sống xung quanh mình.

sinh khép kín, có đầy đủ đồ dùng vệ sinh chung, vệ sinh cá nhân đảm bảo an
toàn cho trẻ.
- Một số trẻ ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ, biết giữ vệ sinh cá nhân, có ý thức
giữ gìn, bảo vệ môi trường trong và ngoài lớp học.
- Đa số trẻ nói rõ lời, trọn câu, diễn đạt khá mạch lạc.

5


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:
- Sự chỉ đạo sâu sát của BGH nhà trường đưa nội dung giáo dục lễ giáo,
nhân cách vào trong các hoạt động của nhà trường.
- Bản thân là một giáo viên trẻ, luôn có ý thức phấn đấu, là tấm gương
sáng cho đồng nghiệp và học sinh noi theo.
- Được sự giúp đỡ và ủng hộ nhiệt tình của hội cha mẹ học sinh và tập thể
giáo viên trường mầm non An Thủy trong việc sưu tầm tranh ảnh, mua sắm
thêm trang thiết bị...
*Khó khăn:
- Một số phụ huynh chưa thực sự hiểu về trách nhiệm của gia đình trong
việc chăm sóc, giáo dục trẻ cũng như chương trình chăm sóc trẻ ở lứa tuổi mầm
non do vậy chưa có biện pháp phối kết hợp giữa gia đình và giáo viên để đạt
hiệu quả tốt nhất.
- Khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều.
Với sự quyết tâm của bản thân, tôi đã không ngừng tìm kiếm, học hỏi, sáng
tạo ra những phương pháp nhằm giúp trẻ cảm thụ tốt các tác phẩm văn học qua
đó hình thành nhân cách, đạo đức cho trẻ mong rằng những việc làm của tôi sẽ
mang lại kết quả nhất định cho trẻ. Đó là lý do tại sao tôi chọn đề tài “ Làm thế
nào để giúp trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi cảm thụ các tác phẩm văn học”.
Vào đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát trẻ để nắm bắt tình hình và có kế
hoạch giúp trẻ 4 – 5 tuổi cảm thụ tác phẩm văn học, cụ thể kết quả như sau:

10

12

45,4%

Thuộc tác phẩm

22

13

9

59,1%

Đọc diễn cảm

22

11

11

50%
6


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:


45,4%

* Từ kết quả khảo sát trên tôi rút ra nhiều nguyên nhân sau:
- Giáo viên chưa nghiên cứu kỹ tài liệu hướng dẫn ban hành về chương
trình của BGDĐT.
- Phương pháp giảng dạy và tiếp xúc của chúng tôi với trẻ chưa phù hợp.
- Chưa có sự thống nhất về phương pháp giáo dục giữa giáo viên và gia
đình.
Từ những nguyên nhân trên, bản thân tôi đã lựa chọn, đưa ra các giải pháp
để thực hiện và đã đem lại kết quả tương đối tốt.
2.2. Các giải pháp
Giải pháp 1: Khảo sát khả năng cảm thụ văn học của trẻ trên tiết học.
- Ngay từ đầu năm học, tôi đã quan tâm tìm hiểu dến đặc điểm tâm sinh lí
của trẻ cũng như khả năng chú ý, tiếp thu bài của trẻ trong hoạt động làm quen
với tác phẩm văn học do tôi và giáo viên đứng cùng lớp tổ chức. Qua quá trình
giảng dạy tôi khảo sát khả năng cảm thụ văn học của trẻ thông qua việc kể cho
trẻ nghe một câu chuyện hoặc đọc cho trẻ nghe một bài thơ ngắn, sau đó cho
từng trẻ nói lại nội dung câu chuyện, bài thơ. Kết quả như sau:
+ 60% trẻ nhớ và nói được nội dung câu chuyện, bài thơ.
+ 40% trẻ chỉ nhớ một phần nội dung câu chuyện, bài thơ.
- Từ đó tôi cần chú ý nhiều hơn đến những trẻ mà khả năng cảm thụ văn
học còn hạn chế như: Xuân Hiếu, Thượng Danh, Hạ Tùng, Nhật Nam...Qua đó
tôi thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học ở mọi lúc mọi nơi. Việc
làm này cũng góp phần giúp trẻ đến gần với văn học hơn và có thể nâng cao khả
năng cảm thụ văn học của trẻ.
Giải pháp 2: Nghiên cứu kỹ tác phẩm.

7



8


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:
- Giáo viên nên áp dụng bài giảng điện tử trên máy vi tính vào hoạt động
cho trẻ làm quen tác phẩm văn học. Các hình ảnh đưa lên máy sử dụng các hiệu
ứng, màu sắc phù hợp sẽ gây sự hứng thú cho trẻ.
- Có thể chuyển các bức tranh có sẵn của bài thơ, câu chuyện thành đoạn
phim ngắn như thế rất thu hút và tạo hứng thú hơn cho trẻ.
+ Với câu chuyện “ Cáo, Thỏ và Gà trống” tôi đã chuyển thể thành bộ
phim kết hợp với nhạc đệm nhẹ nhàng làm cho trẻ dễ nhớ nội dung câu chuyện
và thấy được nét đặc trưng của các nhân vật.
* Sử dụng nghệ thuật múa rối
Việc sử dụng rối trong tiết học gây được sự chú ý, tò mò của trẻ, tạo điều
kiện cho trẻ tiếp cận với nghệ thuật múa rối, một môn nghệ thuật truyền thống
của dân tộc.
+ Với câu chuyện “ Chú thỏ thông minh” tôi đã sử dụng mô hình sân khấu
là một khu đầm lầy nhỏ, có hoa, cỏ, cây... nhân vật trong truyện được cách điệu
hóa, thỏ mặc quần áo, đi bằng 2 chân... Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong
tiết học mà số trẻ có khả năng cảm thụ văn học đạt cao, đa số trẻ nhớ được nội
dung câu chuyện, lời thoại của các nhân vật trong truyện và qua đó trẻ biết nhận
xét, đánh giá tính cách của các nhân vật trong truyện như ai là người tốt? Ai là
người xấu?
* Trò chơi đóng kịch:
- Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể.
Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu chuyện, làm sống lại
tâm trạng, hành động, ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện. Khi
đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa tác phẩm, nắm được tính liên
tục của câu chuyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ
tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ. Để đạt được điều đó trước khi cho trẻ đóng

đọc câu chuyện. Tất nhiên có thể lúc đầu trẻ đọc theo trí nhớ về nội dung câu
chuyện cô đã kể rồi tự kể khớp với nội dung câu chuyện mà trẻ tri giác.
Giải pháp 5: Liên kết giữa giáo viên và gia đình.
Là giáo viên tôi luôn hiểu rằng không chỉ có sự giáo dục từ phía nhà
trường là đủ cho trẻ, chúng ta nên biết rằng 2/3 thời gian là trẻ ở gia đình, gia
đình phải quản lý giáo dục. Vì vậy cần phải có sự liên kết giữa gia đình và giáo
viên để giáo dục trẻ tốt hơn.

10


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:
Với đặc thù hiện nay là điều kiện kinh tế đang khó khăn, người dân đa
phần thu nhập còn thấp nên sự quan tâm đến con em mình còn nhiều hạn chế,
thiếu kiến thức, kỹ năng nuôi dạy con. Nhiều gia đình, ông bà, cha mẹ không
làm tấm gương tốt cho con trẻ, không quan tâm giáo dục, hướng dẫn những
hành vi đạo đức, thói quen tốt. Nhiều gia đình nuông chiều con cháu quá mức
hoặc mải mê kiếm tiền mà sao nhãng với con cái, cha mẹ bất hoà, đánh chửi
nhau, ly hôn dẫn đến sự thiếu hụt về tinh thần, tình cảm của con trẻ.
Để phát triển tình cảm - xã hội và đặc biệt là khả năng cảm thụ tác phẩm
văn học cho trẻ cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình để xây
dựng cho trẻ nền tảng phát triển tốt nhất.
Đầu năm học 2014 – 2015 ở lớp tôi đã tổ chức họp phụ huynh, số phụ
huynh dự họp là 2/3 trên tổng số học sinh của lớp (15/22 phụ huynh). Từ đó cho
thấy chưa có sự quan tâm đúng mực của phụ huynh đến việc học của con trẻ.
Đối với bản thân mình, là người chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục
của lớp, tôi cần có sự trao đổi thông tin phản hồi từ phía phụ huynh về phương
pháp giáo dục của mình. Tôi thấy mình cần có trách nhiệm với lớp mình nên
thời gian đầu tôi thường tìm hiểu kỹ về hoàn cảnh gia đình của từng trẻ và đến
thăm hỏi gia đình của từng cháu. Qua đó hiểu thêm được tâm tư nguyện vọng

Qua quá trình thực hiện tôi đã rút ra được vấn đề cụ thể sau:
- Trong quá trình vận dụng biện pháp giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ
văn học đã cho thấy sự tiến bộ rõ rệt của trẻ. Thành tựu trên chính là nguồn động
lực giúp tôi mạnh dạn, tự tin hơn trong công tác giáo dục nói chung cũng như
việc phát triển khả năng cảm thụ văn học nói riêng cho trẻ.
- Giáo viên phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mình đang phụ trách,
quan sát, theo dõi, gần gũi với trẻ.
- Giáo viên phải có tâm huyết với nghề, mến trẻ, có trách nghiệm cao với lớp.
- Nắm bắt kịp thời, nghiên cứu sâu sự đánh giá phát triển của trẻ 4 - 5 tuổi để
sử dụng có hiệu quả đối với các cháu.
*Đối với giáo viên:
- Tự bản thân mình tôi nhận thấy phải luôn luôn cố gắng nỗ lực làm sao tạo
môi trường học tập thuận lợi nhất cho trẻ.

12


Liên hệ SĐT: 0946.734.736 hoặc Email:
- Thường xuyên tự học tập, bồi dưỡng thêm kiến thức cho mình bằng nhiều
hình thức như tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành, học hỏi đồng nghiệp,
kịp thời cập nhật các thông tin làm phong phú tâm hồn và nâng cao về mọi mặt.
- Là giáo viên mầm non phải có tâm hồn cao đẹp, trái tim nhân hậu, yêu
nghề mến trẻ, hiểu được tâm lý của trẻ và khả năng nhận biết của trẻ, từ đó có
biện pháp giáo dục phù hợp với từng cá nhân trẻ.
- Để truyền thụ được kiến thức cho trẻ, trước hết giáo viên phải yêu thích
văn học, có khả năng cảm thụ tác phẩm văn học, có khả năng cảm nhận cái hay,
cái đẹp trong các tác phẩm thơ, truyện, hiểu và biết thể hiện bằng chính cảm xúc
của mình, xác định được giọng đọc của từng bài thơ, từng câu chuyện.
- Luyện giọng đọc, kể diễn cảm phối hợp với ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ minh
họa phù hợp với nội dung tác phẩm nhằm thu hút sự chú ý tập trung của trẻ.

khảo sát

Tính đến

Đầu
năm

Tỉ lệ

(đạt)

thời điểm

Tỉ lệ

hiện tại

Hứng thú

22

13

59,1%

( đạt)
22

Hiểu nội dung


20

90,9%

Hứng thú

22

14

63,6%

22

100%

Hiểu nội dung

22

11

50%

20

90,9%

22