LUẬN VĂN:
Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị
với việc nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận
chính trị ở Trường Chính trị tỉnh Sóc Trăng


Mở đầu

1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế
giới; tư tưởng của Người là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta, là ngọn cờ
thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Hơn 76 năm chiến đấu và xây dựng dưới ngọn cờ của chủ nghĩa Mác - Lênin và
tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân giành
được những thắng lợi vĩ đại.
Trong quá trình đấu tranh cách mạng, đội ngũ cán bộ đảng viên của Đảng đã
được rèn luyện và trưởng thành; đã thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng trước những
bước ngoặt của cách mạng.
Phẩm chất tốt đẹp của đội ngũ cán bộ, đảng viên không phải tự nhiên mà có. Đó
là quá trình tự rèn luyện của bản thân đồng thời gắn liền với công tác giáo dục của Đảng;
trong đó có công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng - một bộ phận của công tác xây
dựng Đảng về tư tưởng.
Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề giáo dục lý luận chính trị. Trong suốt cuộc đời
hoạt động cách mạng của mình, Người thường xuyên quan tâm tới công tác giáo dục lý
luận chính trị cho cán bộ, đảng viên. Những quan điểm của Người về giáo dục lý luận
chính trị mãi mãi soi sáng công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng... Hồ Chí Minh
chỉ rõ: "Không có lý luận cách mệnh thì không có cách mệnh vận động... Chỉ có theo lý
luận cách mệnh tiền phong, đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền
phong" [36, tr.259]. “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng
phải hiểu, ai cũng phải làm theo chủ nghĩa ấy" [36, tr.268]. Người xác định "Bây giờ học
thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách

chuyên ngành Hồ Chí Minh học, tôi đã chọn đề tài: "Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
lý luận chính trị với việc nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị ở
Trường Chính trị tỉnh Sóc Trăng" làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ khoa học chính trị,
chuyên ngành Hồ Chí Minh học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ
rõ: “Mọi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt, phải có kế hoạch thường
xuyên học tập nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn”
[14, tr.140-141]. Quy định số 54 - QĐ/TW ngày 12 tháng 5 năm 1999 của Bộ Chính trị khóa


VIII Về chế độ học tập lý luận chính trị trong Đảng ghi rõ: "Đảng viên là cán bộ lãnh đạo chủ
chốt ở cơ sở phải học xong chương trình trung học chính trị tại các trường chính trị tỉnh, thành
phố" [15, tr.2].
Trong những năm gần đây, đã có những công trình nghiên cứu, bài viết của các
tác giả dưới nhiều góc độ khác nhau về vấn đề này như:
- Các công trình nghiên cứu và bài viết:
+ Đào Duy Tùng (1985), Một số vấn đề về công tác tư tưởng, Nxb Sách giáo
khoa Mác - Lênin, Hà Nội. Sách gồm những bài nghiên cứu của tác giả về công tác tư
tưởng của Đảng; trong đó, có nhiều nội dung về giáo dục lý luận chính trị của Đảng theo
tư tưởng Hồ Chí Minh.
+ Nguyễn Đức Bình (1999), "Xây dựng Đảng về tư tưởng chính trị", Tạp chí
Cộng sản, (5). Tác giả đã khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối
với cách mạng Việt Nam, nêu lên những chỗ mạnh cơ bản cũng như phân tích 4 nguy cơ.
Đặc biệt những hiện tượng đáng suy nghĩ về mặt tư tưởng như: hiện tượng phai nhạt lý
tưởng, cũng tức là phai nhạt chủ nghĩa, phai nhạt mục tiêu cuối cùng; tư tưởng mang mầu
sắc chiết trung, thực chất cũng là giảm sút niềm tin, xa rời lập trường mácxít và có biểu
hiện cho một khuynh hướng cơ hội chính trị. Từ đó tác giả nêu lên những vấn đề cần tập
trung trong công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng hiện nay.
+ Các tác giả: Nguyễn Phú Trọng (1999), "Tạo bước chuyển biến mới trong việc

Trên cơ sở nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, từ đó
nhìn lại công tác giáo dục, bồi dưỡng đã qua của Trường Chính trị tỉnh Sóc Trăng và đề
xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập lý luận chính trị của
Trường Chính trị tỉnh Sóc Trăng trong thời kỳ hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
- Nghiên cứu những vấn đề cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận
chính trị.
- Làm rõ vai trò của giáo dục lý luận chính trị đối với cán bộ.
- Phân tích, đánh giá thực trạng của giáo dục trung cấp lý luận chính trị, (giảng
dạy và học tập) ở Trường Chính trị tỉnh Sóc Trăng (1995-2005).
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trung cấp
lý luận chính trị tại Trường Chính trị tỉnh Sóc Trăng hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Đối tượng


- Những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị.
- Nghiên cứu việc thực hiện giáo dục trung cấp lý luận chính trị ở Trường Chính
trị tỉnh Sóc Trăng 13 năm qua (1992-2005).
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu những quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo
dục lý luận chính trị và việc giáo dục trung cấp lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp
cơ sở của tỉnh Sóc Trăng từ khi được tái lập (1992-2005) dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí
Minh.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan
điểm của Đảng về công tác tư tưởng, công tác giáo dục lý luận chính trị.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng

việc mở đầu cho thực hiện vấn đề trước hết đó. Những bài giảng của Người tập hợp lại
được xuất bản thành cuốn “Đường Kách mệnh” do Hội Liên hiệp các dân tộc á Đông bị
áp bức ấn hành năm 1927. Ngay tờ bìa dưới tên sách Đường Kách mệnh, Hồ Chí Minh
đã trích câu của Lênin trong tác phẩm Làm gì? như một lời tựa: “Không có lý luận cách
mệnh, thì không có cách mệnh vận động... Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong,
đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong” [36, tr.259]. Cùng thời
gian này, báo Thanh niên, là cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên
do Hồ Chí Minh sáng lập và lãnh đạo, ra số 95, 97 viết: “Lý luận mà không thực hành thì
không để làm gì. Thực hành mà không có lý luận thì thất bại. Trong một phần tư thế kỷ
qua, những người cách mạng Việt Nam xem rẽ lý luận, cứ trực tiếp dùng bạo lực mà
không cần biết trước kết quả của hành động mình, cho nên, trong thời gian đó, họ hy sinh
nhiều người, nhiều của mà không đi đến đâu cả”. Theo Người lý luận cách mạng chung
thì tìm trong chủ nghĩa Mác-Lênin, lý luận cách mạng trực tiếp thì tìm trong kinh nghiệm
lịch sử bản thân dân tộc mình. Làm cách mạng thì cần lý luận cho những người cầm lái con
thuyền cách mạng, cần có lý luận cho tất cả các chiến sĩ cách mạng, và cần có lý luận cho
nhân dân; nhân dân phải biết vì sao nổi dậy và nổi dậy bằng cách nào.


Như vậy, Hồ Chí Minh là người đầu tiên của nước ta quan tâm tới lý luận cách
mạng và thực hành kiên trì, bền bỉ việc giáo dục lý luận chính trị cho các thế hệ người
Việt Nam yêu nước. Người đã để lại cho cách mạng Việt Nam cả một di sản to lớn về
giáo dục lý luận chính trị. Đó là cả một hệ thống quan điểm của Người về khái niệm giáo
dục lý luận chính trị, về vị trí và mục đích của giáo dục lý luận chính trị, cũng như về nội
dung, phương châm, phương pháp giáo dục lý luận chính trị.
Trong đào tạo - giáo dục các thé hệ cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đặc biệt
quan tâm công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên. Đó là một trong
những vấn đề quán xuyến suốt cả cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh.
Tư duy nhất quán và nổi trội ở Chủ tịch Hồ Chí Minh là sau khi tìm ra con đường
tất yếu của cách mạng Việt Nam, Người xác định: Cách mệnh trước hết phải có cái gì?.
Và câu trả lời của Người là: Trước hết phải có đảng cách mệnh. Theo Hồ Chí Minh, đảng

công nhân, đó là chủ nghĩa Mác - Lênin.
Ngày nay, công tác giáo dục lý luận chính trị có thể hiểu theo nghĩa là công tác
truyền bá những tri thức lý luận chính trị, những thông tin cần thiết về công tác xây dựng
chính đảng của giai cấp; cụ thể hiện nay là: chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh; các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; định hướng các lĩnh vực khoa học và công nghệ,
kinh tế, các thành tựu khoa học xã hội và nhân văn, các thông tin chính trị, xã hội và văn
hoá.
Bên cạnh đó, công tác giáo dục lý luận chính trị góp phần quan trọng vào việc
nâng cao trình độ giác ngộ của quần chúng nhân dân, khơi dậy tinh thần kiên cường bất
khuất, dũng cảm hy sinh chống áp bức, bóc lột giành độc lập tự do; là động lực thúc đẩy
cán bộ, đảng viên và quần chúng hăng hái thi đua hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị cụ
thể được Đảng và Nhà nước giao cho tiến tới giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải
phóng con người.
Ngoài ra, công tác giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình
cảm, đạo đức và khả năng thực hành công việc của mỗi người trong thực tiễn cuộc sống,
giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao trình độ chính trị, tinh thần tự giác và
tính tích cực trong quá trình xây dựng xã hội mới.


Không những thế giáo dục lý luận chính trị còn nhằm góp phần xây dựng và hoàn
thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc
trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế. Bồi
dưỡng các giá trị văn hoá như: lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ đạo đức và bản
lĩnh văn hoá con người Việt Nam.
Hơn nữa, công tác giáo dục lý luận chính trị không phải là một việc làm trừu
tượng, một sự thuyết pháp, rao giảng chung chung mà là một công việc xuất phát từ thực
tiễn cuộc đấu tranh giai cấp mang tính chiến đấu, tính tư tưởng, tính khoa học, tính giáo
dục; nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng cụ thể, nhất định.
Do vậy, công tác giáo dục lý luận chính trị phải được trình bày một cách khoa học, tâm

phát triển của xã hội với tư cách là khoa học cách mạng của giai cấp công nhân và là hệ tư
tưởng của toàn xã hội trong chế độ xã hội chủ nghĩa.
Các nhà mácxít đã chỉ rõ, cũng như thực tiễn cách mạng thế giới và Việt Nam đã
chứng minh: Giai cấp công nhân và nhân dân lao động muốn thoát khỏi ách áp bức và
bóc lột của chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa thực dân thì không thể tiến hành cách mạng một
cách tự phát mà phải đặt dưới sự lãnh đạo của một đảng tiền phong được vũ trang bằng
chủ nghĩa Mác - Lênin. Chính đảng vô sản là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác Lênin với phong trào công nhân, hoặc có nơi, như ở nước ta, còn có sự kết hợp với phong
trào yêu nước. “Phong trào công nhân và phong trào yêu nước là cơ sở vật chất và chủ
nghĩa Mác - Lênin, là cơ sở tinh thần cho sự ra đời của đảng cộng sản. Không có sự
truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân thì không có cơ sở tinh thần
cho sự ra đời của đảng cộng sản” [68, tr.172]. Sự truyền bá rộng rãi chủ nghĩa Mác Lênin làm cho giai cấp công nhân hiểu rõ được địa vị và sứ mệnh lịch sử của mình,
chuyển từ đấu tranh tự phát lên tự giác. Các lực lượng cách mạng chỉ có thể hoạt động tự
giác khi họ hiểu được quy luật phát triển của xã hội và có đường lối chiến lược và
phương pháp cách mạng đúng đắn hướng dẫn. Chủ nghĩa Mác - Lênin chính là cơ sở để
các đảng cộng sản đề ra đường lối, chính sách của mình. Sự thấm nhuần chủ nghĩa Mác Lênin, biểu hiện ở năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các đảng cộng sản. Lênin đã
khẳng định: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”,


“Chỉ đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai
trò chiến sĩ tiền phong” [31, tr.30-32]. Lý luận tiền phong đó là chủ nghĩa Mác- Lênin.
Để có được một đội ngũ cán bộ tốt, ngang tầm với đòi hỏi của nhiệm vụ cách
mạng, thì cán bộ phải luôn luôn học tập về mọi mặt để nâng cao trình độ. Cán bộ phải là
những người tiên tiến, nếu bị tụt hậu thì không thể xứng đáng là người lãnh đạo, là người
đầy tớ thật trung thành của nhân dân.
Hồ Chí Minh đã dạy: “Làm nghề gì cũng phải học, vậy làm cách mạng cũng phải
học. Nếu không giáo dục cho đảng viên làm cách mạng mà cứ yêu cầu họ làm cách mạng
thì họ không làm tròn được nhiệm vụ” [46, tr.224]. Làm cách mạng cũng là một nghề,
hơn nữa đây là một nghề đặc biệt - nghề lãnh đạo, quản lý, nghề phụng sự Tổ quốc,
phụng sự nhân dân, hướng dẫn nhân dân làm cách mạng, xây dựng xã hội mới thì càng
phải học, càng phải được đào tạo, bồi dưỡng một cách cơ bản và có hệ thống những kiến

thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ,
chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ
cán bộ, đảng viên và các tệ nạn, những tiêu cực xã hội hiện nay.
- Thứ năm, lý luận chính trị giúp cho cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở xác định
niềm tin khoa học vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ
trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Quá trình giáo dục lý luận chính trị cho các thế hệ cán bộ, đảng viên Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã để lại cho chúng ta những quan điểm về phương châm, phương pháp giáo
dục lý luận chính trị mang tính nguyên lý, có giá trị lâu dài.
Mục đích, nội dung, phương châm, phương pháp giáo dục lý luận chính trị cho cán
bộ, đảng viên trong tư tưởng Hồ Chí Minh là một thể thống nhất biện chứng. Muốn hiểu
phương châm, phương pháp không thể không nắm vững mục đích, nội dung giáo dục lý
luận chính trị.
1.2.2. Mục đích của giáo dục lý luận chính trị
Mục đích của giáo dục lý luận chính trị là nhằm:
Xây dựng thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn, nhân sinh
quan cộng sản cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, giúp họ khắc phục những tư
tưởng lạc hậu, những tàn tích của hệ tư tưởng cũ; nâng cao trình độ chính trị, nhiệt
tình cách mạng, tinh thần tự giác và tính tích cực trong quá trình cải tạo xã hội cũ,
xây dựng xã hội mới [52, tr.39].


Củng cố niềm tin vào lý tưởng và ý chí cách mạng để thực hiện thắng lợi đường
lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ mục đích của giáo dục lý luận chính trị phải nhằm:
“đào tạo những chiến sĩ tiên tiến phấn đấu cho sự nghiệp của giai cấp vô sản” [42,
tr.496], suốt đời đấu tranh cho Đảng, đặt lợi ích của Đảng, của dân tộc và nhân dân lao
động lên trên lợi ích cá nhân, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân.
Theo Hồ Chí Minh mục đích học tập lý luận nhằm “để vận dụng chứ không phải
học lý luận vì lý luận, hoặc vì tạo cho mình một cái vốn lý luận để sau này đưa ra mặc cả

giáo dục đạo đức. Có giáo dục lý luận chính trị tốt mới củng cố được quan điểm lập
trường, quan điểm lập trường cách mạng được củng cố, nâng cao thì chí khí cách mạng
càng cao, tinh thần cách mạng càng triệt để. Nói cách khác, đạo đức cách mạng là để
phục vụ sự nghiệp cách mạng: giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con
người; sự nghiệp chính trị đó mang lại giá trị đạo đức cao đẹp. ở Hồ Chí Minh, có sự nhất
quán giữa chính trị và đạo đức, biểu hiện giữa nói và làm đạo đức.
Hồ Chí Minh coi đạo đức là kết quả của quá trình giáo dục và tự giáo dục. Trong
tập thơ Nhật ký trong tù, Người viết:
Ngủ thì ai cũng như lương thiện,
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền;
Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn,
Phần nhiều do giáo dục mà nên [37, tr.383].
Thứ ba, để tin tưởng
Niềm tự hào và tin tưởng của con người về các giá trị chân chính luôn là động lực
tinh thần to lớn kích thích hoạt động thực tiễn của con người. Theo Hồ Chí Minh, việc
giáo dục ý thức tự hào và niềm tin để nhằm đào tạo những cán bộ biết: “làm việc, làm
người, làm cán bộ... để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại”
[39; tr.684].
Bởi vậy theo quan điểm của Hồ Chí Minh mục đích của giáo dục lý luận chính trị
chính là để cho cán bộ, đảng viên:
Tin tưởng vào Đoàn thể.
Tin tưởng vào nhân dân.
Tin tưởng vào tương lai của dân tộc.


Tin tưởng vào tương lai cách mạng.
Có tin tưởng thì lúc ra thực hành mới vững chắc, hăng hái, lúc gặp khó
khăn mới kiên quyết, hy sinh [40, tr.50].
Thứ tư, để thực hành.
Theo Hồ Chí Minh,“Người cách mạng phải học suốt đời, học lý luận, học quần

Một là, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin.
Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục những nguyên lý chủ nghĩa Mác Lênin trong quá trình giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên. “Trước hết phải lấy
những tài liệu về chủ nghĩa Mác - Lênin làm gốc” [40, tr.49].
Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin có vị trí đặc biệt quan trọng vì trước hết
nó là cơ sở để Đảng xác định rõ mục tiêu cách mạng. Đảng muốn lãnh đạo có hiệu quả, đưa
cách mạng đến thành công phải đặc biệt coi trọng công tác xây dựng Đảng; phải coi trọng
công tác xây dựng, hoàn thiện Cương lĩnh chính trị, đường lối đúng đắn; từ mục tiêu chiến
lược lâu dài đến mục tiêu cụ thể trước mắt của từng chặng đường; xây dựng, tập hợp lực
lượng, lựa chọn hình thức, bước đi và phương pháp cách mạng thích hợp; giải quyết đúng
đắn các mối quan hệ cơ bản. Muốn có Cương lĩnh, đường lối đúng đắn, Đảng phải nắm vững
và vận dụng đúng đắn quy luật khách quan, nghĩa là phải có trí tuệ và trình độ cao về lý luận.
Từ trong bóng đêm nô lệ, trước cảnh nước mất nhà tan và khủng hoảng về con
đường cứu dân cứu nước; Hồ Chí Minh đã tìm thấy ở chủ nghĩa Mác - Lênin cái cẩm
nang thần kỳ cần thiết cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân ta, tìm thấy ánh
sáng con đường cứu nước của dân tộc Việt Nam; điều đó tựa như là người đi đường đang
khát mà có nước uống, đang đói mà có cơm ăn. Người khẳng định: “Muốn cứu nước và
giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” [43,
tr.314]. Từ đó, Người vừa nghiên cứu, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời Người
ra sức truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam; và vì thế, ngay từ khi ra đời Đảng
ta đã lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và vận dụng vào thực tiễn Việt
Nam. Điều lệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930, trong mục III. Lệ vào Đảng
ghi: “Ai tin theo chủ nghĩa cộng sản, chương trình Đảng và Quốc tế Cộng sản, hăng hái tranh
đấu và dám hy sinh phục tùng mệnh lệnh Đảng và đóng kinh phí, chịu phấn đấu trong một
bộ phận Đảng thời được vào Đảng” [37, tr.5]; trong Mục V, trách nhiệm của đảng viên, ở
điểm a ghi: “Tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản và cổ động quần chúng theo Đảng” và điểm c


ghi: “Phải thực hành cho được chính sách và nghị quyết của Đảng và Quốc tế Cộng sản” [37,
tr.6]. Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin như một sự gặp gỡ tất yếu và tự nhiên
giữa chủ nghĩa yêu nước, phong trào yêu nước Việt Nam với phong trào công nhân quốc

hội, giải phóng con người; tư tưởng cách mạng của học thuyết là cách mạng triệt để, giải
phóng triệt để toàn xã hội khỏi mọi hình thức áp bức, xây dựng xã hội mới - xã hội cộng
sản; chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới đạt tới mục tiêu cao cả: cứu nhân loại, đem lại cho
mọi người, không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc, sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết,
ấm no. Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (1848) đã khẳng định: Thay cho xã hội tư sản cũ, với
những giai cấp và đối kháng giai cấp của nó, sẽ xuất hiện một liên hợp trong đó sự phát
triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người.
Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là để phụng sự cho cách mạng, cho Tổ quốc và nhân
dân; bất kỳ việc to việc nhỏ đều nhằm mục đích ấy. Nếu không hết lòng hết sức phụng sự
nhân dân, tự kiêu, tự đại, tự tư, tự lợi, như thế là trái với chủ nghĩa Mác - Lênin. Nói về
tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh nói:
Theo Bác, hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin tức là cách mạng phân công cho
việc gì, là chủ tịch nước hay nấu ăn, đều phải làm tròn nhiệm vụ. Không nên
đào tạo ra những con người thuộc sách làu làu, cụ Mác nói thế này, cụ Lênin
nói thế kia, nhưng nhiệm vụ của mình được giao quét nhà lại để cho nhà đầy
rác [79, tr.192].
Chủ nghĩa Mác - Lênin là lý trí đồng thời còn là tình cảm nữa. “Hiểu chủ nghĩa
Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa. Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống
không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin được” [46, tr.554].
Từ nhận thức:
Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc tranh
đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại đem nó
chứng minh với thực tế. Đó là lý luận chân chính.
Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong
công việc thực tế [39, tr.233].
Hay “Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những
tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [42, tr,497].


Hồ Chí Minh đã đi đến định nghĩa khái quát về lý luận Mác - Lênin là “sự tổng



thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa đạo đức nhân loại. “Đạo đức cũ như người
đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời. Đạo đức mới như người hai chân đứng vững
được dưới đất, đầu ngửng lên trời” [40, tr.320-321]. Đạo đức mới - Đạo đức cách mạng
là: “Quyết tâm giúp đỡ loài người ngày càng tiến bộ và thoát khỏi ách áp bức, bóc lột, luôn
luôn giữ vững tinh thần chí công vô tư”; “Lo, thì trước thiên hạ; hưởng, thì sau thiên hạ” [41,
tr.568]; là “tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân” [43, tr.285]; “là vô luận trong
hoàn cảnh nào, người đảng viên cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết” [43, tr.289];
“là hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe
ý kiến của quần chúng” [43, tr.290]. “Tuy năng lực và công việc của mỗi người khác
nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ; nhưng ai giữ được đạo đức đều là người cao
thượng” [41, tr.568]. “Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người cách mạng
phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ
vang” [43, tr.283]. “Có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng
không sợ sệt, rụt rè, lùi bước”. “Có đạo đức cách mạng thì khi gặp thuận lợi và thành
công cũng vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phác, khiêm tốn, “lo trước thiên hạ, vui
sau thiên hạ”; lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt hưởng thụ,
không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hoá” [43, tr.284].
Xây dựng đạo đức cách mạng thì phải chống chủ nghĩa cá nhân. Vì:
Chủ nghĩa cá nhân đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan liêu, mệnh lệnh,
bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí... Nó trói buộc, nó bịt mắt những nạn nhân
của nó, những người này bất kỳ việc gì cũng xuất phát từ lòng tham muốn
danh lợi, địa vị cho cá nhân mình, chứ không phải nghĩ đến lợi ích của giai
cấp, của nhân dân.
Chủ nghĩa cá nhân là một kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội. Người
cách mạng phải tiêu diệt nó [43, tr.292].
Sự thờ ơ với đạo đức cách mạng dẫn đến mắc khuyết điểm sai lầm. Vì vậy, “Để
sửa chữa, cần phải học tập lý luận, trao dồi đạo đức, nhận rõ điều gì là phải, thì cố gắng
làm, điều gì trái thì hết sức tránh” [75, tr.53].

đảng viên mà còn định hướng, định lượng cho cán bộ, đảng viên hành động; cũng chính
là một biểu hiện của nội dung gắn liền lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành. Người
viết: “Những chính sách và nghị quyết của Đảng đều vì lợi ích của nhân dân. Vì vậy, đạo
đức cách mạng của người đảng viên là bất kỳ khó khăn đến mức nào cũng kiên quyết làm