Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
I. PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Trung ương II khóa 8 Đảng ta tiếp tục khẳng định “Giáo dục
đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Điều đó chứng tỏ Đảng và Nhà nước ta hết sức
coi trọng nhân tố con người, đó là cơ sở, là nền tảng để xây dựng và phát triển đất
nước. Một trong những nhiệm vụ cơ bản của giáo dục đào tạo hiện nay là hình
thành và phát triển nhân cách toàn diện học sinh theo mục tiêu phát triển nguồn
nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nước ta đang đứng trước những thư
thách lớn. Muốn có một nền giáo dục tiên tiến phải có một cơ sở vững chắc, đó là
đòi hỏi giáo dục phải thay đổi, chuyển mình để hướng tới xây dựng một nền giáo
dục cho tất cả mọi người, nền giáo dục mang tính toàn diện, nhân văn, hiện đại;
cơ sở chính là hệ thống giáo dục tiểu học, là nền tảng trong hệ thống giáo dục
quốc dân. Sự hình thành và phát triển của bậc học này về đức, trí, thể, mĩ là điều
kiện để phát triển ở các bậc học tiếp theo. Khác với các bậc học khác, bậc tiểu
học thông thường mỗi giáo viên đứng lớp là một giáo viên chủ nhiệm. Cho nên
giáo viên chủ nhiệm (GVCN) ở bậc tiểu học có vị trí hết sức quan trọng trong
việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Để làm tốt điều này đòi hỏi giáo
viên tiểu học là “Người thầy tổng thể”, mẫu mực, là người thay mặt hiệu trưởng
làm công tác quản lí tập thể học sinh lớp mình, là người chịu trách nhiệm trước
hội đồng giáo dục về chất lượng giáo dục toàn diện và rèn luyện học sinh theo
mục tiêu chung của mỗi nhà trường. Giáo viên chủ nhiệm là những người có kinh
nghiệm và uy tín, có khả năng giảng dạy và giáo dục học sinh, có trách nhiệm tổ
chức mọi hoạt động sinh hoạt và học tập của học sinh. Vì vậy các nhà trường
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
1
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
Trên cơ sở lí luận và thực tiễn, đưa ra những biện pháp chỉ đạo công tác
chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, duy trì sĩ số học sinh, giúp đỡ
học sinh có hoàn cảnh khó khăn, thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục của lớp
trong việc làm mới không gian lớp học.
I.3. Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp chỉ đạo giáo viên làm tốt công
tác chủ nhiệm lớp.
I.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp;
Đối tượng khảo sát: Tất cả giáo viên chủ nhiệm trường tiểu học Nguyễn
Viết Xuân;
Thời gian: Năm học 2014 - 2015; 2015 – 2016 (Học kì I).
I.5. Phương pháp nghiên cứu
Xuất phát từ đối tượng, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, sư dụng một số
phương pháp nghiên cứu thực tiễn dùng để thực hiện SKKN.
Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết;
Phương pháp quan sát;
Phương pháp điều tra;
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Lịch sư phát triển của nhân loại ở bất kì thời đại nào, thì con người luôn là
động lực của sự phát triển nhanh và bền vững mà nhân tố quyết định chính là
những người tài giỏi, tâm huyết và có đạo đức, có tinh thần trách nhiệm với
nhiệm vụ được giao. Trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo từ trước đến nay vai trò
của người đứng đầu cơ quan quản lí giáo dục là người chịu trách nhiệm chính. Cụ
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
4
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
khó khăn, làm tốt công tác xã hội hóa các lớp để làm mới không gian lớp học.
Tìm hiểu kĩ tâm lí giáo viên cũng như điều kiện của giáo viên để phân công vị trí
chủ nhiệm lớp phù hợp, đạt hiệu quả. Một số giáo viên chủ nhiệm có những việc
làm thiết thực, có kinh nghiệm vận dụng đạt hiệu quả trong công tác chủ nhiệm
như cô Nguyễn Thị Phượng (GVCN lớp 2C năm học 2013-2014), cô Nguyễn Thị
Bình (GVCN lớp 1B năm học 2013-2014; 2014-2015), thầy Nguyễn Duy kì Diệu
(GVCN lớp 5B năm học 2013-2014; 2014-2015)…
Nhận thức của giáo viên chủ nhiệm lớp không đồng nhất, một số giáo viên
không dám nghỉ dám làm, chưa có những ý kiến tham mưu đề xuất về công tác
chủ nhiệm lớp, còn thụ động chờ chỉ đạo của nhà trường, công tác chủ nhiệm còn
dậm chân tại chỗ không tiến bộ. Sự phối hợp với các lực lượng còn e dè chưa
mạnh dạn.
2.3. Mặt mạnh - mặt yêu
Ban giám hiệu có nhiều kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo đội ngũ. Đội
ngũ được phân công làm công tác chủ nhiệm đa số là giáo viên trẻ, có kinh
nghiệm trong công tác chủ nhiệm, nhiệt tình, có trách nhiệm trong các hoạt động.
Được sự ủng hộ và đồng thuận của các bậc phụ huynh trong công tác giáo dục
học sinh và công tác xã hội hóa giáo dục của các lớp. Đa số học sinh ngoan
ngoãn, có ý thức học tập và rèn luyện đưa phong trào của lớp và của toàn trường
ngày càng tiến bộ.
Bên cạnh mặt mạnh, còn có mặt yếu như một vài giáo viên không năng
động, không có chịu khó tìm tòi học hỏi, dậm chân tại chỗ, không có sáng tạo để
thay đổi trong công tác chủ nhiệm lớp, chưa biết làm mới. Một số giáo viên nuôi
con nhỏ nên ảnh hưởng đến công tác chủ nhiệm, không có nhiều thời gian dành
trong việc giáo dục con em mình, không ỷ lại cho nhà trường. Giáo viên được
phân công làm công tác chủ nhiệm lớp đa số là giáo viên có bề dày kinh nghiệm
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
6
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
trong công tác chủ nhiệm, nắm rõ lí lịch, hoàn cảnh gia đình học sinh của mình;
Có tinh thần trách nhiệm trong công tác. Dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu, mỗi
giáo viên chủ nhiệm có cách thực hiện linh hoạt trong việc phối hợp với các lực
lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để làm tốt công tác chủ nhiệm như duy
trì sĩ số, huy động sự chung tay góp sức để hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó
khăn, động viên các em có đủ điều kiện để đến trường với tinh thần “ Lá rách ít
đùm lá rách nhiều”; chung tay tu sưa lớp học khang trang sạch đẹp từ nguồn đóng
góp xã hội hóa của lớp và giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò chủ đạo đưới sự định
hướng của nhà trường. Vì vậy giáo viên chủ nhiệm là chiếc cầu nối giữa gia
đình, nhà trường và xã hội góp phần vào công tác giáo dục thế hệ trẻ ngày càng
tiến bộ, tạo được uy tín của nhà trường, của cá nhân với phụ huynh học sinh. Với
những vấn đề nêu trên người giáo viên chủ nhiệm cần phải kiên kì, chịu khó,
nhiều khi phải chịu tác động những yếu tố tích cực và tiêu cực từ các lực lượng
phối hợp thì mới thành công, để giải quyết được vấn đề bản thân đã chỉ đạo một
số biện pháp sau:
3. Giải pháp, biện pháp
3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Nhằm nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về công tác chủ nhiệm
lớp. Thái độ, tình cảm đối với học sinh, là mẹ hiền thứ hai trong việc quan tâm
chăm lo giáo dục học sinh. Làm tốt công tác duy trì sĩ số hàng năm, tạo điều kiện
cùng chung tay giúp đỡ về vật chất lẫn tinh thần đối với học sinh có hoàn cảnh
khó khăn, làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục của lớp là mục tiêu hướng tới việc
* Phối hợp với giáo viên dạy chung lớp và giáo viên dạy chuyên biệt
Giáo viên chủ nhiệm phối hợp chặt chẽ với giáo viên dạy cùng lớp và giáo
viên dạy chuyên biệt thực hiện nhiệm vụ chủ nhiệm để xây dựng và thống nhất
kế hoạch giáo dục học sinh của lớp. Thường xuyên liên lạc và trao đổi với nhau
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
8
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
để nắm bắt tình hình học tập hàng ngày của lớp, của từng học sinh, học sinh nghỉ
học có lí do, không có lí do…để theo dõi và có biện pháp giáo dục học sinh kịp
thời. Vì vậy giáo viên chủ nhiệm và giáo viên dạy chung lớp cùng với giáo viên
dạy chuyên biệt hợp thành một tập thể sư phạm nhỏ đóng vai trò chủ đạo trong
quá trình giáo dục học sinh. Hiệu quả giáo dục trong lớp chủ nhiệm phụ thuộc
một phần quan trọng vào hoạt động cũng như phẩm chất của bản thân tập thể sư
phạm này. Tập thể sư phạm thu nhỏ này (GVCN) thực hiện việc điều tra cơ bản
và phân loại học sinh, nắm rõ lí lịch học sinh để biết hoàn cảnh gia đình, thăm dò
nguyện vọng, sở thích, thái độ và phát hiện những khó khăn trong học tập và sinh
hoạt của học sinh để phân tích, đánh giá cùng trao đổi với giáo viên năm học
trước để nắm thêm thông tin. Đây là cơ sở nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
học sinh của lớp cũng như từng cá nhân học sinh. Các giáo viên trong tập thể chủ
nhiệm này căn cứ vào những thông tin ngược do bản thân thu nhận được, nhất là
do giáo viên chủ nhiệm cung cấp sẽ cải tiến nội dung, phương pháp, hình thức tổ
chức dạy học và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh. Kinh nghiệm thực tế cho
thấy rằng, tập thể sư phạm trong phạm vi một lớp mà giáo viên chủ nhiệm lớp là
hạt nhân, nếu đạt được sự thống nhất ý chí, hành động, nhận định và đánh giá,
luôn luôn gương mẫu, đưa ra yêu cầu hợp lí và đồng thời tôn trọng, yêu mến học
sinh, phát huy tinh thần tự lực, ý thức làm chủ của học sinh thì chắc chắn sẽ góp
phần không nhỏ vào việc xây dựng một tập thể lớp vững mạnh.
việc bảo vệ tài sản nhà trường, tài sản lớp học, chăm sóc và giữ gìn bồn hoa, cây
cảnh... Có những đề xuất cùng nhau thống nhất tác động sư phạm đối với học
sinh, những nội dung liên kết này có thể tiến hành qua gặp trực tiếp hoặc thông
qua các cuộc họp. Việc làm này phải tôn trọng hợp tác không xem nhẹ “Nhân
viên” thì công việc sẽ đạt hiệu quả tốt, vì giáo viên chủ nhiệm không thể quán
xuyến hết các hoạt động của học sinh ngoài lớp học.
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
10
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
* Phối hợp với gia đình học sinh: Giáo viên chủ nhiệm phải có kế hoạch
định kì thông báo cho gia đình học sinh biết kết quả học tập, lao động, rèn luyện
của con em họ, những yêu cầu chung của nhà trường đối với cha mẹ học sinh về
công việc, nội dung mà mình phụ trách. Cách thực hiện là tổ chức cuộc họp cha
mẹ học sinh theo định kì, theo yêu cầu của giáo viên chủ nhiệm và nhà trường.
Qua cuộc họp sẽ giúp các bậc phụ huynh học sinh nắm được cụ thể chủ trương
giáo dục của nhà trường, mục tiêu kế hoạch phấn đấu và tình hình chung của lớp,
của từng con em họ; Trên cơ sở đó cùng nhau đóng góp ý kiến thảo luận nhằm
thống nhất các biện pháp cũng như phương pháp giáo dục để đạt được mục tiêu
giáo dục. Các cuộc họp phụ huynh phải được chuẩn bị nội dung cụ thể, chu đáo,
được hiệu trưởng nhà trường chỉ đạo nội dung, duyệt kế hoạch của giáo viên chủ
nhiệm trước khi cuộc họp tiến hành để chỉnh sưa, bổ sung những vấn đề cần
thiết; Ví dụ như phổ biến chủ trương, kế hoạch giáo dục của nhà trường, chỉ tiêu
phấn đấu của lớp, của từng học sinh, đánh giá sự tiến bộ hoặc khó khăn của từng
học sinh và cả lớp (không được phê bình hoặc chê học sinh yếu, chậm tiến bộ…
trước phụ huynh). Đồng thời nói rõ sự thống nhất phân công nhiệm vụ giữa nhà
trường và giáo viên chủ nhiệm (Giáo viên chủ nhiệm phải làm gì ? gia đình phải
làm gì ?...) để kết hợp tác động giáo dục. Ví như tổ chức cho học sinh giúp đỡ
mẹ em lại hai lần nữa đi lấy chồng khác. Hai anh em Quốc và Tình phải về ở với
bà ngoại ở thôn Quỳnh Ngọc I. Bà ngoại em lại làm rẫy cà phê ở Buôn Kốp, có
ngày sáng đi làm, tối lại về. Khi đến mùa tưới, mùa thu hoạch thì ba hoặc bốn
ngày mới về một lần, bà chuẩn bị thức ăn cho hai anh em tự nấu ăn trong mấy
ngày, khi hết lại tự ăn mì tôm. Đi học quần áo nhem nhuốt, ham chơi rủ nhau đi
bắt cá, mò ốc…dần dần thường vắng học, giáo viên chủ nhiệm đến nhà thì không
gặp bà, nghe hàng xóm nói bà đi làm mấy ngày mới về một lần. Tình hình này
không ổn, phải có biện pháp ngăn chặn. Hiệu trưởng đã chỉ đạo GVCN chịu trách
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
12
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
nhiệm điều tra, hỏi thăm dò chỗ làm rẫy của bà Đỗ Thị Dựng (bà ngoại của hai
em), trực tiếp gặp bà và trao đổi tình hình hai cháu của bà có nguy cơ bỏ học, thì
bà mới vỡ lẽ “Thôi chết rồi”, thỉnh thoảng tôi về nghe người ta nói, tôi có hỏi
chúng nó, nhưng chúng nó chối là không có, nay cô nói thì tôi mới rõ, để tôi về
rồi lên gặp nhà trường. Mấy hôm sau, bà đến trường dẫn theo hai em lên gặp lãnh
đạo nhà trường, tôi gọi hai giáo viên chủ nhiệm của hai em lên, giáo viên trình
bày tình hình hai em trong thời gian qua. Bà bảo hai em kể ra các việc làm của
mình đã bỏ học đi chơi lang thang; hai em tự nhận lỗi, bà nhận lỗi. Nhà trường đã
tha thứ và động viên hai em cố gắng đi học đều, chỉ đạo Đội thiếu niên cùng giáo
viên chủ nhiệm quyên góp mua hai bộ quần áo trắng tặng cho hai em. Phân công
cho cô Nguyễn Thị Luyến nhà ở gần đó cùng với giáo viên chủ nhiệm chịu trách
nhiệm theo dõi, giúp đỡ, nhắc nhở và báo cáo về nhà trường tình hình hai em. Từ
đó hai em đã ngoan, có tiến bộ đi học đều, nhưng việc tiếp thu bài còn chậm.
Trường hợp em Lưu Thị Linh, Lưu Thị Ánh là hai chị em ruột con ngoài giá thú,
mẹ lại bị tâm thần, nhà quá nghèo; trường hợp em Nguyễn Văn Quyết (Lớp 3B)
gia đình em có hai mẹ con, mẹ đi mua bán phế liệu bị tai nạn giao thông nằm một
nhiệm là người chủ chốt dưới sự định hướng của lãnh đạo nhà trường cùng với
phụ huynh các lớp làm mới không gian lớp học (quét sơn, trang trí lớp), việc làm
này được giáo viên chủ nhiệm nhất trí họp phụ huynh từng lớp triển khai, được
phụ huynh hưởng ứng cao, với phương châm nhà trường và phụ huynh cùng làm,
phụ huynh nhất trí nộp mỗi học sinh là 50.000 đồng (trừ học sinh nghèo), tổng số
tiền thu được đại diện phụ huynh tính toán cùng tập thể giáo viên chủ nhiệm các
lớp, hạch toán tiền công, tiền sơn, còn thiếu bao nhiêu nhà trường hỗ trợ bù vào.
Với biện pháp này nhà trường đã làm mới được việc quét sơn sạch, đẹp ở các lớp
học phân hiệu 2 (riêng điểm trường chính đang dự trù tiến hành làm nhưng có dự
án hỗ trợ xây trường nên dừng lại). Phụ huynh, giáo viên, học sinh phấn khởi, họ
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
14
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
đã góp một phần công sức nhỏ vào việc làm đẹp trường, đẹp lớp, con em họ được
ngồi học tập trong môi trường khang trang, sạch sẽ, thân thiện.
3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp
Phải tâm huyết từ lãnh đạo đến giáo viên chủ nhiệm và cả đội ngũ, phải có
thời gian; Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục phải nhịp nhàng, đồng thuận.
Cần có kinh phí để thực hiện biện pháp nêu trên.
3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biên pháp
Cần có mối quan hệ thống nhất, chặt chẽ; từ công tác chỉ đạo, định hướng
đến việc thực hiện phải hợp tình, hợp lí, phù hợp vói không gian, thời gian và
hoàn cảnh thực tế thì mới đạt hiệu quả.
4. Kêt quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu
Quá trình thực hiện công tác chỉ đạo công tác chủ nhiệm trong nhà trường,
với sự tâm huyết, nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm cao từ lãnh đạo nhà trường đến
với các lực lượng giáo dục làm tốt công tác chủ nhiệm lớp để nâng cao chất
lượng dạy học, duy trì sĩ số, giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, xã hội hóa
giáo dục chung tay tu sưa cơ sở vật chất là một trong những nhiệm vụ cần thiết.
Muốn làm tốt công tác này người cán bộ quản lí chỉ đạo mỗi giáo viên chủ nhiệm
là một cộng tác viên “dân vận khéo”, kết hợp với các lực lượng giáo dục hợp
tình, hợp lí để làm tốt công tác giáo dục học sinh.
Mặt khác để công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường có hiệu quả và đi
vào chiều sâu thì cần phải bồi dưỡng đội ngũ giáo viên lòng yêu nghề, phải thực
sự gần gũi, chia sẻ, thương yêu học sinh, có tinh thần trách nhiệm, dám nghỉ dám
làm, không ngại khó. Tuyên truyền, vận động tập thể giáo viên, học sinh và cộng
đồng chung tay hỗ trợ giúp đỡ về vật chất lẫn tinh thần để động viên học sinh và
làm mới không gian lớp học khang trang sạch đẹp.
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
16
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
Là nhà quản lí giáo dục, người Hiệu trưởng phải luôn tâm huyết, kịp thời
biểu dương những việc làm, những thành tích dù nhỏ của giáo viên, học sinh.
Bên cạnh đó cũng cần quan tâm giúp đỡ các thầy cô vượt qua những khó khăn
trong chuyên môn và cả trong cuộc sống đời thường. Phải luôn biết đặt mình vào
vị trí là giáo viên chủ nhiệm lớp thì mới thấu hiểu và chia sẻ công việc.
Tuy nhiên trong thực tế, không có giải pháp nào là tối ưu, cái quan trọng
nhất là người cán bộ quản lí nhà trường biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo sẽ đem
lại kết quả cao trong việc quản lí chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp nhằm giáo dục
học sinh theo mục tiêu giáo dục của nhà trường đề ra.
2. Kiên nghị: Không
Trên đây là một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp mà bản thân
tôi đã thực hiện ở trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân đạt hiệu quả. Tuy nhiên đây
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
MỤC LỤC
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
II. PHẦN NỘI DUNG
1.Cơ sở lí luận
Người thực hiện: Huỳnh Thị Biên – Trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân
19
Đề tài: Một số biện pháp chỉ đạo công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học
2. Thực trạng
2.1. Thuận lợi – khó khăn
2.2. Thành công – hạn chế
2.3. Mặt mạnh – mặt yếu
2.4. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động
2.5. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra
3. Giải pháp, biện pháp
3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
3.3 Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
3.4 Mối quan hệ giữa các giải pháp,biện pháp