Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

I . PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm qua cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, ngành giáo
dục cũng đã có những bước chuyển mình tích cực với quyết tâm đổi mới để đưa
chất lượng giáo dục lên ngang tầm đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước. Trong đó nổi bật nhất là “ Việc đổi mới phương pháp, nâng cao chất
lượng dạy và học ” và phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực ”. Để nâng cao chất lượng giáo dục thì không thể thiếu các yếu tố: Nội dung
giáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phụ trách thiết bị, thư viện
và cơ sở vật chất trường học mà thư viện trường phổ thông có vai trò đặc biệt quan
trọng .
Mỗi chúng ta đang sống và làm việc chắc chắn rằng ai ai cũng có những ước
mơ, hoài bão, những suy nghĩ ý kiến của mình. Song có một câu châm ngôn làm tôi
nhớ mãi “Ai nắm bắt được nhiều thông tin người đó sẽ chiếm ưu thế hơn so với
người khác”. Quả vậy, trong thời buổi cơ chế thị trường như hiện nay con người
hơn nhau ở chỗ ai nắm bắt được nhiều thông tin hơn tức người đó sẽ chiến thắng.
Vậy thì câu hỏi đặt ra bây giờ là, những thông tin đó tìm kiếm ở đâu ? Để trả lời
cho câu hỏi đó không ai hết chính Thư viện là nơi sẽ đáp ứng toàn bộ yêu cầu,
nguyện vọng tìm kiếm thông tin của con người một cách chính xác, nhanh chóng.
Thư viện là một công cụ để chứng minh cho điều đó.
Trường tiểu học Phan Bội Châu, huyện Krông Ana tỉnh Đăk Lăk đã và đang
tích cực dấy lên xây dựng phong trào“ Trường học thân thiện, học sinh tích cực ”
mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành trong toàn ngành giáo dục. Thư viện
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

1


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu


Tôi thường xuyên quan sát nhu cầu đọc của học sinh và giáo viên, tham mưu
kịp thời với lãnh đạo đề xuất bổ sung những cuốn sách có nội dung phù hợp với
nhu cầu của bạn đọc, đa dạng và phong phú về nội dung và hình thức.
Thường xuyên thay đổi cách sắp xếp phòng đọc tạo sự mới mẻ, thân thiện
cho thư viện nhằm thu hút bạn đọc.
Trưng bày những cuốn sách hay, sách mới lên giá, kệ sách để bạn đọc dễ
thấy; giới thiệu sách bằng hình thức trực quan trong các buổi sinh hoạt tập thể hoặc
chào cờ đầu tuần.
Có các loại danh mục để bạn đọc dễ dàng tìm tài liệu theo nội dung mình
cần.
3. Đối tượng nghiên cứu
Một số phương pháp xây dựng môi trường đọc thân thiện
Tâm lý cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh trong Trường tiểu học Phan
Bội Châu.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Phong trào đọc sách của giáo viên, nhân viên, học sinh trường tiểu học Phan
Bội Châu năm học 2015 - 2016
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp khảo sát tình hình thực tế của trường.
Phương pháp phân tích, tổng hợp.
Phương pháp phỏng vấn.
Phương pháp quan sát phong trào đọc, đối tượng bạn đọc trong nhà trường.
II. PHẦN NỘI DUNG
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

3


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu


từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động của thư viện và kế hoạch với
mục đích nâng cao công tác phục vụ bạn đọc duy trì tồn tại và phát triển phong trào
đọc lâu dài đúng với nghĩa của nó.
Với tầm quan trọng như vậy, thư viện ngày càng phải có sự đầu tư về cơ sở
vật chất, về nghiệp vụ chuyên môn và đặc biệt là đầu tư các phong trào thư viện
trường học. Xuất phát từ tầm quan trọng và ý nghĩa thực tiễn đó tôi đã chọn đề tài
nói trên. Với mong muốn xây dựng một thư viện hoàn chỉnh, thống nhất để có khả
năng chia sẻ nguồn lực thông tin giữa các thư viện trong thời đại thông tin hiện đại,
phục vụ bạn đọc ngày càng đa dạng hóa và tốt hơn.
2 Thực trạng thư viện trường tiểu học Phan Bội Châu
2.1 Thuận lợi, khó khăn
* Thuận lợi
Được sự chỉ đạo sát sao sự quan tâm đặc biệt của ban giám hiệu, các cấp
lãnh đạo, tập thể hội đồng sư phạm, ban đại diện hội cha mẹ học sinh cùng học sinh
toàn trường hưởng ứng và ủng hộ.
Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động của thư viện, tiến
hành phát động phong trào đọc sách đến toàn thể giáo viên và học sinh. Được Ban
giám hiệu nhà trường thường xuyên đầu tư kinh phí để nâng cấp phòng đọc, bổ
sung vốn tài liệu và sự phối hợp tích cực của các đoàn thể, tổ cộng tác viên thư viện
để tôi thực hiện tốt mọi kế hoạch của thư viện đã đề ra.
Hàng năm thư viện đều đạt được danh hiệu thư viện tiến tiến theo công văn
số 01/2003/QĐ-BGD&ĐT ngày 02/01/2003 của bộ trưởng Bộ Giáo dục ban hành.

Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

5


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu


Một số học sinh chưa mạnh dạn khi đến thư viện và không biết mượn sách gì
Giờ ra chơi các em có nhu cầu đọc sách nhiều song phòng đọc chỉ phục vụ
được 1 lớp/ buổi.
2.3 Mặt mạnh, mặt yếu
* Mặt mạnh
Vốn tài liệu, sách báo các loại đảm bảo phong phú đa dạng, theo quy định
công văn số 11185/GDTH ngày 17/12/2004 hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn thư
viện trường phổ thông.
Cán bộ thư viện chuyên trách đã qua đào tạo, năng động nhiệt tình, yêu nghề
và có trách nhiệm với công việc, ham học hỏi.
Việc tổ chức môi trường đọc thân thiện được xây dựng phù hợp với giáo
viên, và học sinh, thu hút được các em đến thư viện ngày càng nhiều, ý thức của
các em cũng tăng lên rõ rệt, đặc biệt nâng cao kiến thức hỗ trợ đắc lực trong việc
giảng dạy và học tập, chất lượng giáo dục được nâng lên năm sau cao hơn năm
trước .
* Mặt yếu
Kinh phí của nhà trường còn hạn hẹp vì tổng số học sinh của trường quá ít so
với các trường trên địa bàn. Một số phụ huynh và học sinh chưa nhận thức được
tầm quan trọng của thư viện. Nên cán bộ thư viện rất khó khăn trong việc vận động
và tuyên truyền .
Số lượng sách đưa ra phục vụ hàng ngày nhiều nên thường bị rách bìa, giây
bẩn. Vì một số em chưa thực sự có ý thức trong việc đọc sách .

Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

7


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu


Được sự quan tâm chỉ đạo, đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị cho thư
viện bước đầu đáp ứng nhu cầu đọc của cán bộ giáo viên và học sinh trong nhà
trường. Hiện tại có 2 phòng đọc ( 01 của giáo viên có 25 chỗ ngồi ; 01 của học sinh
có 45 chỗ ngồi ) với diện tích mỗi phòng 48 m 2. Vốn tài liệu thường xuyên được bổ
sung sách, báo trong thư viện, tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2015 tổng số sách
các loại có trong thư viện là 6.218 bản, đáp ứng 100% nhu cầu cho giáo viên và học
sinh.
Học sinh chưa có thói quen tự đến thư viện, các em không thích đọc sách. Ở
lứa tuổi này rất hiếu động, tinh nghịch, ham chơi, các em chưa ý thức được tầm
quan trọng của việc đọc sách.
Thực tế như chúng ta đã biết vì là trường tiểu học nên các em đều phải học
hai buổi/ngày nên đến giờ ra chơi mỗi buổi học có khoảng gần 200 em học sinh có
nhu cầu đọc, trong khi đó phòng thư viện chỉ đáp ứng có 45 chỗ ngồi cho 1 lượt
đọc thì không thể đáp ứng nhu cầu của các em trong cùng một buổi ra chơi. Do đó
các hình thức tổ chức đọc sách báo phải được mở rộng trong khuôn khổ nhà
trường, phù hợp tình hình thực tế của địa phương.
Môi trường đọc đã có song môi trường đọc thân thiện ít được cải thiện; Cần
xây dựng môi trường đọc thân thiện để học sinh được học tập sự thân thiện trong
văn hóa đọc và có thói quen.
Sở dĩ có sự bất cập nêu trên vì điều kiện kinh phí nhà trường còn hạn chế,
nhà trường chưa thể xây một phòng đọc rộng hơn để đáp ứng nhu cầu đọc sách rất
lớn của các em .

Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

9


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu


Tăng cường nâng cao công tác phục vụ bạn đọc
Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện.
Xây dựng hình ảnh cán bộ thư viện thân thiện
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Ngay từ đầu năm học tôi lên kế hoạch đưa ra ý tưởng xin ý kiến chỉ đạo của
lãnh đạo nhà trường được sự thống nhất cao của các bộ phận, tôi phối hợp với các
đoàn thể trong nhà trường cùng nhau chung tay góp sức vận động tuyên truyền đến
mọi thành viên trong trường và cùng nhau thực hiện.
Bước 1. Xây dựng môi trường đọc thân thiện.
Để có được môi trường đọc sách lý tưởng và thân thiện đòi hỏi cơ sở vật chất
phải đảm bảo, không gian bên trong của thư viện phải thoáng mát và gần gũi trang
thiết bị phù hợp, nội quy đơn giản, thái độ phục vụ gần gũi và thân thiện. Trường
TH Phan Bội Châu đã đạt trường chuẩn Quốc gia mức độ I nên cơ sở vật chất khá
khang trang và đầy đủ. Thư viện được bố trí 2 phòng gần nhau rất thuận tiện và
thoáng mát, được nhà trường đặc biệt quan tâm nên thư viện thường xuyên được bổ
sung sách, tài liệu mới đa dạng phong phú cả về số lượng và chất lượng, đáp ứng
đủ nhu cầu tìm kiếm và tra cứu của bạn đọc. Tôi thường xuyên quan sát và theo dõi
nhu cầu đọc, mượn của từng nhóm người, từng lớp, từng độ tuổi xem họ cần gì và
những tài liệu nào thư viện mình chưa có thì kịp thời tham mưu với lãnh đạo để
được bổ sung đúng đủ, thường xuyên để phục vụ bạn đọc.
Tạo cho các em sự tự do vui tươi, lạ mắt. Tâm lý của các em không gò bó,
thích hài hước và mới lạ. Các hoạt động của thư viện phải gần gũi, lôi cuốn và hấp
dẫn để các em phát huy được năng lực sáng tạo của bản thân.
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

11


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu


bạn đọc mượn ghi vào sổ mượn và giao cho bạn đọc nhận tài liệu ký nhận vào sổ
mượn của thư viện, nếu trong quá trình mượn bạn đọc làm mất mát hư hỏng phải
bồi thường theo nội quy thư viện đã đề ra.
Mượn về lớp
Vì đã có lịch đọc trong tuần cho từng lớp lên các lớp vào thư viện đọc theo
quy định của lớp mình, còn các lớp còn lại các em vẫn được đọc nhưng không phải
trong thư viện mà đọc tại lớp hoặc ngồi ở bất cứ nơi nào trong sân trường có bóng
mát mà các em cho là phù hợp với mình. Vì tại các lớp đã được trang bị kệ để sách
(góc thư viện tại lớp), hàng tuần bạn lớp trưởng lên gặp thư viện ký mượn đổi và
mượn sách mới mang về kệ để phục vụ cho lớp. Khi đọc xong các em xếp lên kệ và
tự bảo quản kệ sách của lớp mình.
Tăng cường thời gian mở cửa phục vụ bạn đọc sao cho phù hợp với thời gian
giải lao. Thư viện phục vụ bạn đọc tất cả các ngày trong tuần, nhất là vào thời điểm
các mùa thi của Giáo viên và học sinh (kể cả thứ bảy, chủ nhật khi bạn đọc cần
mượn tài liệu).
Bước 3. Xây dựng vốn tài liệu thân thiện, phù hợp với nhu cầu bạn đọc
Phát triển vốn tài liệu và nguồn lực thông tin là nền tảng chính cho mọi hoạt
động của cơ quan thông tin thư viện. Đó chính là cơ sở để tạo ra các sản phẩm và
dịch vụ thông tin, để thực hiện hợp tác, trao đổi, chia sẽ nguồn lực giữa các thư
viện và cơ quan thông tin. Việc phát triển nguồn lực thông tin và tổ chức khai thác
một cách hiệu quả nguồn lực đó có ý nghĩa rất lớn trong hoạt động dạy và học
trong nhà trường. Do đó ban giám hiệu trường tiểu học Phan Bội Châu rất chú

Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

13


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

Lớp 2A
Lớp 1A +1B

BUỔI CHIỀU
Lớp 5B
Lớp 4B
Lớp 3B
Lớp 2B
Sắp xếp lại kho sách

(đọc to nghe chung )
THƯ VIỆN LUÔN SẴN SÀNG PHỤC VỤ BẠN ĐỌC
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

14


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

Phục vụ mượn: Tôi đã tham mưu với lãnh đạo trường mua mới trang bị cho
mỗi lớp một kệ sách mi ni làm góc thư viện tại lớp giao cho lớp quản lý vào những
buổi lớp không có lịch được lên thư viện đọc sách thì bạn lớp trưởng đại diện cho
lớp lên thư viện mượn những tài liệu mà các bạn cần làm thủ tục ký mượn tập thể
cho cả lớp khi nào đọc xong bạn lớp trưởng lại lên làm thủ tục trả và mượn lại cho
lớp.
Còn bạn nào muốn mượn về nhà tham khảo thì phải lên thư viện làm thủ tục
ký mượn với cán bộ thư viện và chỉ được mượn tối đa không quá 2 cuốn / lần. và
mỗi lần mượn không quá 7 ngày, nếu đến hạn chưa tham khảo xong phải đến thư
viện làm thủ tục gia hạn mới được mượn tiếp.
Thư viện luôn sẵn sàng phục vụ bạn đọc, thủ tục mượn đơn giản và thuận

học sinh tham gia các phong trào của thư viện. Phối hợp tốt với bộ phận chuyên
môn; Tổng phụ trách đội và học sinh trong nhà trường để thành lập tổ cộng tác viên
thư viện nhằm hỗ trợ cho việc tuyên truyền, giới thiệu sách, phục vụ bạn đọc…
Bên cạnh đó cán bộ thư viện cần phải:
Không ngừng học tập tự nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ, trình độ tin học,
ngoại ngữ.
Phải là nhà tâm lý, là nhà tư vấn, hướng dẫn cho giáo viên và học sinh tiếp
cận thông tin, tài liệu của thư viện. Cùng học sinh đọc cùng tranh luận về nội dung
truyện để tạo mối quan hệ gần gũi, cỏi mở thân thiện tại phòng đọc cũng như các
góc đọc ngoài trời.
Làm chủ các trang thiết bị hiện đại trong phục vụ, bảo quản tài liệu chu đáo
cẩn thận.
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

16


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện giúp đỡ để cán bộ thư viện hoàn
thành tốt hướng đi, nhiệm vụ của mình.
3.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp, giải pháp
Cơ sở vật chất đầy đủ
Vốn tài liệu đa dạng, phong phú về số lượng và chất lượng ( phù hợp với
thực tế dạy và học trong nhà trường.
Có cán bộ thư viện chuyên trách am hiểu về lĩnh vực chuyên môn.
Luôn làm tốt công tác vận động, tuyên truyền để mọi thành viên trong nhà
trường tham gia và hưởng ứng các phong trào thư viện.
Tổ chức cho giáo viên và học sinh có thói quen tham gia các hoạt động thư
viện thường xuyên.

em được đọc sách tất cả các ngày trong tuần .
Phong trào đọc sách trong nhà trường được cải thiện rõ rệt.
Các em đọc sách với niềm say mê, tự nguyện không cần giáo viên nhắc nhở
như trước.
Chất lượng giáo dục hai mặt của nhà trường ngày càng được nâng lên các em
đi tham gia học sinh giỏi các cấp đạt kết quả cao tăng lên trông thấy so với các năm
trước.
4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu
KẾT QUẢ THU ĐƯỢC TRƯỚC VÀ SAU KHI THỰC HIỆN
BẠN ĐỌC ĐẾN THƯ

NĂM HỌC

NĂM HỌC

VIỆN ĐỌC SÁCH

2014 - 2015

2015 - 2016

Học sinh

80%

90 - 100%

Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu


động của nhà trường đang trong giờ giải lao.
III. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

19


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

Những biện pháp mà thư viện trường Tiểu học Phan Bội Châu thực hiện có
lẽ chưa phải là những sáng kiến mới lạ đối với các thư viện khác, đặc biệt là đối với
những thư viện trường học đang thiếu phòng đọc nhưng tôi tin với những thư viện
trường học mới thành lập và còn nhiều khó khăn về kinh phí như trường Tiểu học
Phan Bội Châu thì đây là một biện pháp thật sự hiệu quả và đơn giản. Bằng cách
làm trên, thư viện trường tôi đã xây dựng thói quen đọc sách của học sinh thúc đẩy
phong trào đọc sách hỗ trợ đắc lực cho việc giảng dạy và học tập trong nhà trường.
Những kết quả đã đạt được chưa phải là cao nhưng đã đưa hoạt động thư
viện dần đi vào nề nếp và thành thói quen. Tôi sẽ không ngừng học hỏi những sáng
kiến kinh nghiệm của thư viện bạn, vận dụng những sáng tạo trong công tác của
mình, quyết tâm thực hiện nhiệm vụ đặt ra là: Thư viện là trung tâm văn hóa giáo
dục trong nhà trường là nơi cung cấp được nhiều kiến thức căn bản, bổ ích và thú vị
cho giáo viên và học sinh, là nơi rèn luyện thói quen tự học tự nghiên cứu, tạo hứng
thú cho cả thầy và trò vươn lên tầm cao của tri thức và nhân cách. Điều mà tôi luôn
mong muốn đó là “Thư viện thực sự trở thành người bạn thân thiết của giáo viên và
học sinh trong nhà trường ”.
Cuối cùng xin chân thành cảm ơn sự chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà
trường, sự giúp đỡ nhiệt tình của tổ công tác thư viện và sự đóng góp ý kiến quý
giá của các thầy cô giáo giàu kinh nghiệm trong nhà trường đã giúp tôi hoàn thành
và áp dụng có hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm này.



Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM CẤP HUYỆN
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

22


Xây dựng môi trường đọc thân thiện tại trường tiểu học Phan Bội Châu

TT



04

thư viện trường học.
Trần Xuân Khóa Giáo dục
Phương pháp và kinh nghiệm
tuyên truyền giới thiệu sách trong Lê Thị Chinh
thư viện trường học.

Nguyễn Thị Bình - TH Phan Bội Châu

2013
2010

2009

Giáo dục

2
008

23