M CL C
L IăCAMăĐOAN ........................................................................................................................... iii
L I C Mă N ................................................................................................................................. iv
TÓM T T ........................................................................................................................................ v
Ch

ngă1:ăM Đ U ....................................................................................................................... 1

1.1. Đ t v năđề ............................................................................................................................... 1
1.2. Tính c p thi t c aăđề tài ......................................................................................................... 2
1.3. ụănghĩaăkhoaăh c và th c ti n c aăđề tài................................................................................ 2
1.3.1.ụănghĩaăkhoaăh c c aăđề tài .................................................................................................... 2
1.3.2.ụănghĩaăth c ti n c aăđề tài .................................................................................................... 3
1.4. M c tiêu nghiên c uăđề tài ..................................................................................................... 3
1.5. Đ iăt

ng và ph m vi nghiên c u .......................................................................................... 3

1.5.1.Đ iăt

ng nghiên c u ............................................................................................................. 3

1.5.2.Ph m vi nghiên c u ................................................................................................................ 3
1.6. Ph

ngăphápănghiênăc u ........................................................................................................ 4

1.6.1.Nghiên c u phân tích lý thuy t ............................................................................................... 4
1.6.2.Ph

ngăphápăth c nghi m ...................................................................................................... 4

2.3.1 Bócăv ăt iăth ăcông .............................................................................................................. 16
2.3.2 Bóc v t i bằng máy ............................................................................................................. 16
2.4

Các nghiên c u liên quan t iăđề tài ...................................................................................... 19

2.4.1 Các nghiên c uăn

c ngoài .................................................................................................. 19

2.4.2 Các nghiên c uătrongăn

c .................................................................................................. 22

vi


Ch

ngă3:ăC ăS LÝ THUY T .................................................................................................. 25

3.1

Tính ch t c a không khí trong khí quyển ............................................................................. 25

3.2

Tính toán dòng khí m t chiềuăđo n nhi t ............................................................................. 27

3.2.1 Dòng khí m t chiều dừngăđo n nhi t thu n ngh ch ............................................................. 27

Thi t b và d ng c h tr quá trình thử nghi m .................................................................. 46

5.3

Các thông s c năxácăđ nh .................................................................................................... 48

5.4

Cácăph

ngăánăvƠăk t qu mô ph ng ................................................................................... 49

5.4.1 Ph

ngăánămôăph ng v i vòi phun b trí xo n lên .............................................................. 49

5.4.2 Ph

ngăánăl păđ t vòi phun xo n lên xu ng ..................................................................... 108

Ch

ngă6:ăTH C NGHI MăĐÁNHăGIÁ ................................................................................... 169
ng c a kh iăl

ng t iăđ n tỷ l bóc ...................................................................... 169

6.1.1 Thí nghi m v i kh iăl

ng t i 300g .................................................................................. 169

c bóc v .............................................................. 179

6.3.1 Áp su t dòng khí P = 6 bar ................................................................................................. 179
6.3.2 Áp su t dòng khí P = 7 bar ................................................................................................. 180
Ch

ngă7:ăK T LU N, KI N NGH ......................................................................................... 183

7.1

K t lu n .............................................................................................................................. 183

7.2

Ki n ngh ............................................................................................................................ 183

TÀI LI U THAM KH O ........................................................................................................... 184

vii


DANH M C HÌNH NH
Hình 2.1: C t i ..........................................................................................................................5
Hình 2.2: Thân cây t i ................................................................................................................6
Hình 2.3: Thân t i .......................................................................................................................7
Hình 2.4: Lá t i ...........................................................................................................................8
Hình 2.5: Hoa t i ........................................................................................................................8
Hình 2.6: C t i ..........................................................................................................................9
Hình 2.7: R t i ...........................................................................................................................9
Hình 2.8: Vùng phân b t i TrungăÁănĕmă2000ăvƠă2001ă[3] ................................................10

Hình 5.4: Góc l păđ t vòi phun .................................................................................................45
Hình 5.5: Máy nén khí PUMA PK1090 ...................................................................................46
Hìnhă5.6:ăĐ ng h b m giây .....................................................................................................47
Hình 5.7: CơnăNh năHoƠă(5ăkg)................................................................................................47
Hình 5.9: S l ng vòi phun.....................................................................................................49

viii


Hình 5.10: Mô ph
Hình 5.11: Mô ph
Hình 5.12: Mô ph
Hình 5.13: Mô ph
Hình 5.14: Mô ph
Hình 5.15: Mô ph
Hình 5.16: Mô ph
Hình 5.17: Mô ph
Hình 5.18: Mô ph
Hình 5.19: Mô ph
Hình 5.20: Mô ph
Hình 5.21: Mô ph
Hình 5.22: Mô ph
Hình 5.23: Mô ph
Hình 5.24: Mô ph
Hình 5.25: Mô ph
Hình 5.26: Mô ph
Hình 5.27: Mô ph
Hình 5.28: Mô ph
Hình 5.29: Mô ph
Hình 5.30: Mô ph

ng m tăđ dòng khí .....................................................................................52
ng v n t c và m tăđ r i dòng khí ..............................................................53
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................53
ng v n t c và m tăđ r i dòng khí ..............................................................54
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................54
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................55
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................55
ng v n t c và m tăđ r i .............................................................................56
ng m tăđ dòng khí ....................................................................................56
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................57
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................57
ng v n t c và m tăđ r i .............................................................................58
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................58
ng v n t c và m tăđ r i dòng khí ..............................................................61
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................61
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................62
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................62
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................63
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................63
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................64
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................64
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................65
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................65
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................66
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................66
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................67
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................67
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................68
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................68
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................69

Hình 5.71: Mô ph
Hình 5.72: Mô ph
Hình 5.73: Mô ph
Hình 5.74: Mô ph
Hình 5.75: Mô ph
Hình 5.76: V trí l
Hình 5.77: Mô ph
Hình 5.78: Mô ph
Hình 5.79: Mô ph
Hình 5.80: Mô ph
Hình 5.81: Mô ph
Hình 5.82: Mô ph
Hình 5.83: Mô ph
Hình 5.84: Mô ph
Hình 5.85: Mô ph
Hình 5.86: Mô ph
Hình 5.87: Mô ph
Hình 5.88: Mô ph
Hình 5.89: Mô ph
Hình 5.90: Mô ph
Hình 5.91: Mô ph
Hình 5.92: Mô ph
Hình 5.93: Mô ph
Hình 5.94: Mô ph
Hình 5.95: Mô ph
Hình 5.96: Mô ph
Hình 5.97: Mô ph
Hình 5.98: Mô ph
Hình 5.99: Mô ph


ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................93
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................93
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................94
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................94
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................95
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................95
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................96
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................96
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................97
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................97
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................98
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................98
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .......................................................99
ng m tăđ dòng khí .....................................................................................99
ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí .....................................................100

x


Hình 5.100: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................100
Hình 5.101: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................101
Hình 5.102: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................101
Hình 5.103: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................102
Hình 5.104: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................102
Hình 5.105: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................103
Hình 5.106: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................103
Hình 5.107: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................104
Hình 5.108: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................104
Hình 5.109: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................105
Hình 5.110: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................105

Hình 5.141: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................124
Hình 5.142: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................125
Hình 5.143: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................125
Hình 5.144: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................126

xi


Hình 5.145: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................126
Hình 5.146: Mô ph ng vân t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................127
Hình 5.147: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................127
Hình 5.148: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................128
Hình 5.149: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................128
Hình 5.150: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................129
Hình 5.151: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................129
Hình 5.152: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................130
Hình 5.153: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................130
Hình 5.154: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................131
Hình 5.155: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................131
Hình 5.156: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................134
Hình 5.157: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................134
Hình 5.158: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................135
Hình 5.159: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................135
Hình 5.160: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................136
Hình 5.161: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................136
Hình 5.162: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................137
Hình 5.163: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................137
Hình 5.164: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................138
Hình 5.165: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................138
Hình 5.166: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................139

Hình 5.193: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................154
Hình 5.194: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................154
Hình 5.195: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................155
Hình 5.196: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................155
Hình 5.197: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................156
Hình 5.198: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................156
Hình 5.199: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................157
Hình 5.200: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................157
Hình 5.201: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................158
Hình 5.202: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................158
Hình 5.203: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................159
Hình 5.204: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................159
Hình 5.205: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................160
Hình 5.206: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................160
Hình 5.207: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................161
Hình 5.208: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................161
Hình 5.209: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................162
Hình 5.210: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................162
Hình 5.211: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................163
Hình 5.212: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................163
Hình 5.213: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................164
Hình 5.214: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................164
Hình 5.215: Mô ph ng v n t c và m tăđ r i c a dòng khí ...................................................165
Hình 5.216: Mô ph ng m tăđ dòng khí .................................................................................165
Hình 6.1: Biểuăđ nhăh ng c a kh iăl ng t iăđ n tỷ l bóc v t i ....................................173
Hình 6.2: Biểuăđ nhăh ng c a th i gian bóc t i tỷ l t iăđ c bóc ...................................178
Hình 6.3: Mô hình th c nghi m ..............................................................................................182

xiii


ngă5.4:ăCácăph ngăánămôăph ng vi trí l păđ t ng thoát khí ..............................................60
ngă5.5:ăThayăđ i v trí l păđ t ng thoát khí vòi phun theo đ ng xo năđiălên ....................73
ngă5.6:ăCácăph ngăánămôăph ngăđ ng kính .....................................................................74
ngă5.7:ăThayăđ iăđ ng kính ng thoát khí vòi phun b tríătheoăđ ng xo năđiălên ...........87
ng 5.8: V trí l p ngăthoátăkhíătrênăđ ng tròn ...................................................................88
ngă5.9:ăThayăđ i v trí ngăthoátăkhíătrênăđ ng tròn .........................................................107
ngă5.10:ăCácăph ngăánămôăph ng s l ng vòi và v trí l păđ t b trí xo năđiălên ..........108
ng 5.11: S l ng, v trí l păđ t, b tríătheoăđ ng xo n lên xu ng ..................................118
ngă5.12:ăCácăph ngăánămôăph ng vi trí l păđ t ng thoát khí ..........................................119
ngă5.13:ăThayăđ i v trí ng thoát khí vòi phun b tríătheoăđ ng xo n lên xu ng ...........132
ngă5.14:ăCácăph ngăánămôăph ngătr ngăh păxo n lên ...................................................133
ng 5.15: Kích th căđ ng kính ng thoát khí b tríătheoăđ ng xo n lên xu ng ............146
ng 5.16: V trí l p ngăthoátăkhíătrênăđ ng tròn ...............................................................147
ngă5.17:ăThayăđ i v trí ngăthoátătrênăđ ng tròn vòi phun xo n lên xu ng ....................166
ng 5.18: T ng k t thông s c ăb n c a thùng bóc v choăcácătr ng h păđưămôăph ng ...168

xiv


Ch ơng 1: M

Đ U

1.1. Đặt v n đ
Vi t Nam là m tăn
th c t đ tăn

cătaăđ

c có truyền th ng về s n xu t nông nghi p, xu t phát từ

Ch bi n nông s n là m t ngành s n xu tă đ
tâm. Hi n nay, nhiềuăn

c nhiềuă n

c trên th gi i quan

c trên th gi iăđưăkhôngăngừngăđ uăt ăcôngăs căchoălĩnhăv c

nghiên c u, ch t o ra các thi t b ph c v cho vi c b o qu n và ch bi n s n.ă Đơyă
không ch là ngành s n xu t mang l i nhiều l i nhu năchoănhƠăđ uăt ămƠănóăgópăph n
t o vi călƠm,ătĕngăthuănh păchoăng
Hi nănay,ătrongăđiều ki năn

i nông dân và gi i quy t m t s v năđề xã h i.
c ta vi c b o qu n và ch bi n nông s n còn g p

nhiều h n ch khóăkhĕnădoăthi u máy móc thi t b ch aăcóăhi u qu cao. Ph n l n, các
thi t b máyă mócă trongă n
cũngănh ăch tăl

că ch aă đápă ng yêu c u th c t .Nó làm gi mă nĕngă su t

ng s n phẩm gây lãng phí l n về nguyên v t li u, d n t i chi phí giá

thành cao khó c nhătranhăđ

c.

Vì v y, vi c áp d ng khoa h c kỹ thu tă vƠoă lĩnhă v c ch bi n nông s n ph i

có c u t o hình dáng và tính ch t khác nhau: có lo i thì v dày có lo i thì v m ng,
biên d ngăcũngăkhácănhau.ăTrongăquáătrìnhăbócătáchăv n y sinh ra nhiều ph phẩm
gơyăkhóăkhĕnăchoănhƠăch t o. Vì v y, c n ph i nghiên c u kỹ, c i ti n liên t căđể tìm
raăcácăc ăc u phù h p và t iă u,ăthôngăquaăvi c áp d ng các ph n mềm thi t k , ph n
mềm mô ph ng, các công ngh gia công tiên ti n, v t li uầ
Bên c nhăđóăc n xem xét giá thành, m u mã, ch tăl
đ

c các lo i máy móc c aăn

ngăđể có thể c nh tranh

căngoƠiăcóătrìnhăđ khoa h c phát triểnăh năta.

1.2. Tính c p thi t c a đ tài
Hi nănay,ănĕngăl
h i, nhă h
ki mănĕngăl

ngăvƠămôiătr

ng l iăđangălƠăm t v năđề nh c nh i c a xã

ngă đ n b u khí quyển,ă bưoă lũă vƠă cu c s ng c aă conă ng

i.ă Doă đó,ă ti t

ng là m t v năđề c n thi t cho xã h i hi n t i.ăĐể góp m t ph n vào vi c

gi i quy t v năđề trên thì c n ch t o ra nh ng máy móc ho tăđ ng hi u qu ,ăđ tănĕngă

Hi u su t c a dòng khí sử d ng bóc v th p.

ng khí nén tiêu hao l n.

Vì nh ngălýădoătrênăđề tài “Nghiên cứu các thông s

nh h ởng ốà xác định kết

cấu buồng bóc v t i sử dụng khí nén” doăh căviênăl aăch năcóătínhăc păthi tăvƠăkh ă
nĕngă ngăd ngă ăVi tăNam.
1.3. ụ nghƿa khoa h c và th c ti n c a đ tài
1.3.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
Đề tài nghiên c u về lĩnhăv c khí nén ng d ng cho vi c bóc v t i và có m t s
ýănghĩaăkhoaăh c sau:

2


-

Đề xu tă đ

că ph

ngă phápă tínhătoánă vƠă môă ph ngă cácă quáă trìnhă khíă đ ng

l c h c;
-

Đánhăgiáăđ


c k t c u bu ng bóc v khí nén phù h p, cho phép gi m áp

su t khí nén đ u vào cung c p cho quá trình bóc v t i;
-

Gi măl

ng khí nén tiêu hao và tĕngănĕngăsu t và hi u qu bóc v cho máy

bóc v t i.
-

Gi m thiểu các th c nghi m thử và sai bằng cách ng d ng ph n mềm mô
ph ng trong vi căphơnătích,ătínhătoánăxácăđ nh k t c u thùng bóc.

NgoƠiăra,ăđề tài góp ph n nâng cao hi u qu kinh t cho quá trình ch bi n th c
phẩm.
1.4. M c tiêu nghiên c u đ tài
-

Xácăđ nh các y u t áp su tăkhíăđ uăvƠo;ăgócăđ , v trí b trí vòi phun; kích
th

-

c và v trí ng thoát v

Xácăđ nh đ


Qua tính toán, mô ph ng và th c nghi m đề xu tăđ

c k t c u bu ng bóc v

t i phù h p v iăcácătiêuăchíănĕngăsu t, áp su tăkhíăđ u vào không quá cao (P  8 bar);
3


-

Quá trình bóc v đ

-

Các thi t b liên quan khác không thu c ph m vi nghiên c u c aăđề tài.

1.6. Ph

c th c hi n cho t i nguyên li uăđưăđ

c tách thành tép;

ng pháp nghiên c u

1.6.1. Nghiên cứu phân tích lý thuyết
Thuăth pătƠiăli u từ các bài báo khoa h c, t p chí, sách giáo trình và ngu n từ
internetătrongăvƠăngoƠiăn

căcóăliênăquanăđ n n i dung nghiên c u. Tìm hiểu và phân



Ch ơng 2:

T NG QUAN

2.1 T i
2.1.1 Giới thiệu về t i
T i (tên khoa h c: Allium sativum) là m t loài th c v t thu c h HƠnh,ănghĩaălƠă
có h hàng v i hành tây, hành ta, hành tím, t iătơy,ầăvƠăcũngăđ

căconăng

i sử d ng

làm gia v , thu c,ărauănh ănh ng loài h hàng c a nó [15].
Ph năhayăđ

c sử d ng nh t c a cây t i là c t i. C t i có nhiều tép từng tép t i

cũngănh ăc c t iăđều có l p v m ng b o v . T iăsinhătr

ng t tătrongămôiătr

ng

nóng ẩm.
T iăđ

c cho là ch t có tính ch t kháng sinh và tĕng kh nĕngăphòngăngừa ung



trên

đ nh c a thân cây không có lá. Cácăthơnăcơyăcóăláăđưăbi năđ i hay các g căláădƠyăđ c,
trong cách g iă thôngă th
(đ

ng là c daoă đ ng về kíchă th

c gi a các loài, từ r t nh

ng kính 2 ậ 3mm)ăđ n r t l n (8 ậ 10cm).
5


Hình 2.2: Thân cây t i
Ph n l n các ch i cây trong các loài thu căchiăhƠnhăđềuăsinhătr

ng bằng cách

t o ra các ch i nh hayăắm măcơy”ăxungăquanhăch iăgiƠ,ăcũngănh ăbằng cách phát tán
h t. M t vài loài có thể t o ra nhiều c (qu ) nh trong c m hìnhăđ u

g c lá, t o ra

c m nh g iălƠăắm t hành (t i)”. Các m t này có thể phát triển thành cây.
Từ lơuăconăng

iăđưăbi tăđ n vi c sử d ng t i làm gia v choăcácămónăĕnăthêmă



ng,ầ
6


T i là loài cây thân th oăcĕnăhƠnhăs ng nhiềuănĕm.
Thân t i là ch i m căđ u tiên (tép t i),ăphíaăd

i mang nhiều d ph , bẹ lá và

ch i (tép t i) hình thành thân gi , ph n bẹ lá và ch i bó thành kh i t o nên c . C t i
có nhiều tép.Từng tép t iăcũngănh ăc c t iăđều có l p v m ng b o v .
Thân th t c a t i r t ng năđưăthoáiăhoáăchúngălƠăd ngăđ dò nằmăsátăngayăd

i

thân gi (thân c ). Trên thân th t có m măsinhăd ỡng và sinh th c, nh ng m m này
đ

c che ph b i nh ng bẹ lá dày m ngăn

c.

Hình 2.3: Thân t i
Thân c cây t i bao g m m t s nhánh (ánh,ă tép)ă đ

c liên k t v i nhau b i

nh ng màng m ng.
Lá t i là ph n d


ng

c th ph năđ thì s cho 6 h t. Cành hoa dài 60-100 mm hình ng,

màu xanh, m t chùm hoa có từ 250-600 hoa phân b theo 3 t ng.

Hình 2.5: Hoa t i
C t i có đ
đ

ng kính kho ng 4cm, có v màu tr ng. Loài t i tía c nh h n,ă

ng kính 3,5 ậ 4 cm, c ch c và cay, d c thân g n c có màu tía. Trong c t i ch a

60- 70ă%ăn

c, 35 ậ 42% ch t khô, 6,7 ậ 8% ch t béo, 0,3- 3,2%ăđ

ng, 0,1% ch tăs ă

h uăc ,ă0,1- 0,5% d u este, 0,06% mỡ, các ch t khoáng Ca, Na, Mn, P, Fe và các Vitamin C, E, B1, B6, B2.
8


Hình 2.6: Củ t i
l păđ t m t, kh

R t i thu c lo i r chùm, phát triển kém t p chung ch y u
nĕngăch u h n kém. R t i có nhiều s i dài phân nhánh y u,ăchúngăđ

t, th iănhũn,ă nhăh

c l i,

ng t i quá trình b o

qu n c .
2.1.3 Vùng phân b cây t i
T i có ngu n g c từ Sibêri, hi nă đ
Vi t Nam, t iăđ

c tr ng

c tr ng kh pă n iă

Châu Á, Châu Âu.

kh p m i miềnănh ngăt p chung nhiều

huy n Kim Môn
9


(H iăD

ng),ăGiaăLơmă(HƠăN i),ăLýăS n,ăNinhăThu n [3].

T i hoang dã t p trung

Trung Á (Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, và Uz-


c s n xu tăth
Cây t i đ

ngăm iăhƠngăđ u c a t i.

c tr ng trên toàn c u,ănh ngăTrungăQu c là nhà s n xu t t i l n nh t,

v i kho ng 13,5 tri u t nă hƠngă nĕm,ă chi mă h nă 80% s nă l

ng th gi i. Cácă n

c

tr ng nhiều t i khác là năĐ (4,1%) Hàn Qu c (2%), Ai C p và Nga (1,6%) ầ
B ng 2.1: Topă10ăn

c s n xu t t i l n nh t th gi iătrongănĕmă2010 [14]

Tênăn

c

S năl

ng

Trung Qu c

13.664.069


Bangladesh

164.392

Ukraina

157.400

Th gi i

17.674.893

2.1.4 Các gi ng t i
T i có nhiều gi ng, lo i khác nhau. M i lo i t iăcũngăcó các tác d ng khác nhau,
có thể kể đ nănh :
- T i ta (tên khoa h c: Allium sativum L.)ăđ

c tr ng ph bi n

Vi t Nam có v

cay có tác d ng phòng ch ngăungăth ,ăphòngăch ng các b nh tim m ch, tác d ng gi m
đ

ng huy t,ầ [17]
- T i tây (tên khoa h c: Allium ampeloprasum thứporrum (L)) có tác d ng b o v

m ch máu, cung c p axit folic, giàu ch t ch ng oxi hóa, ngừa các b nh viêm mãn tính,
giàu vitamin và khoáng ch tầ[18]

là thân t iăđ

c bao b c b i các tép t i và l p v b o v (hình 2.9)

Hình 2.9: Cấu t o củ t i [13]
Tép t i có d ng hình gi tăn

c v iăđ u to là r t i. Bên ngoài tép t i là v m ng

b o v , bên trong tép t i là th t t i và m m d tr (hình 2.10). Trong các nách lá nằm
bên trong (gi a) tép t i có ch a từ 2-5 ch i và khi phát triển s hình thành nên bulbils1.

Hình 2.10: Cấu t o tép t i [1]
2.2.2 Thành phần hóa học của củ t i
Thành ph n hoá h c c a c t i bao g m các ch tănh : đ

ng, Carbohydrat, Nia-

cin, Axit pantothenic,ăầ [13].

1

Bulbils - thân cây t i

12


B ng 2.2: Thành ph n hoá h c c a c t i [1]
T iăt



beta-caroten

5ăμgă(0%)

Thiamin (Vit. B1)

0.2 mg (15%)

Riboflavin (Vit. B2)

0.11 mg (7%)

Niacin (Vit. B3)

0.7 mg (5%)

Axit pantothenic (Vit. B5)

0.596 mg (12%)

Vitamin B6

1.235 mg (95%)

Axit folic (Vit. B9)

3ăμgă(1%)

Vitamin C


K m

1.16 mg (12%)

Selen

14.2ăμg

Tỷăl ăph nătrĕmătheo l

ngăh păth ăhƠngăngƠyăc aăng

iăl n

Theoăcácăk tăqu ăphơn tích khác [14]:
- Thành ph nătrongăc ăt iăkho ngă84,09%ăn

c,ă13,38%ăch tăh uăc ,ăvƠăcácăch tă

vôăc ă1,53%. Trongăkhiătrongăláăt iălƠă87,14%ăn

c,ă11,27%ăch tăh uăc ,ăcácăch tăvôă

c ă1,59%.
- Trong c ă t iă t

iă ho că nghiềnă ch aă nhiềuă h pă ch tă l uă huỳnhă nh : alliin,
13



ng kính c 3,5 ậ 4 cm. Gi ng

c tr ng nhiều h n t i tr ng. Nĕng su t đ t trung bình

5 ậ 8 t n c khô/ha.

Hình 2.11: T i ỏía
- T i ỏrắng: lá xanhăđ m to b n, c to, đ

ng kính c 4 ậ 5 cm. Khi thu ho ch v

l a c ămàu tr ng. Kh nĕng b o qu n kém hay b óp. Nĕng su t đ t trung bình 5 ậ 8
t n c khô/ha.

Hình 2.12: T i ỏrắng
14


- T i Lý Sơn: ngoài ra còn có tên g i khác là t i mộỏ vì m i c t i ch có m t tép
duy nh t hay t i cô đ n.

Hình 2.13: T i Lý Sơn
b. Vùng phân b ỏ i và s n l ợng
ă Vi tă Namă cơyă t iă đ

cătr ngă ă kh pă c ă n

c. Di nă tíchă tr ngă t iă ngƠyă cƠngă


Ngày nay, v i quy mô tr ng t i chuyên canh
cũng nh các lo i t i đ

c nh p khẩu c a các n

nhiều đ a ph
cv is nl

ng trong c n

c,

ng r t l n, đòi h i c n

có thi t b máy móc c n thi t để ch bi n đ t nĕng su t cao, gi i phóng s c laoăđ ng
bằng chân tay có nĕng su t th p.
Vi c ch bi n t i thành thành phẩm cũng r t đa d ng nh t i sau khi bóc v đ
ngâm d m, ngâm đ

ng, làm trà t i,ăr

u t i ho c làm gia v tẩm

c

p các món ĕn,ầă

Do đó, khâu bóc tách v vô cùng quan tr ng chi m th i gian r t l n trong quá trình
ch ăbi năvƠăđơy cũng là khâu t n nhiều nhân công nh t.ăĐể gi i quy t v n đề này, đòi
h i c n có thi t b bóc tách v t đ ng m i cóăthểăđem l i hi u qu cao.


Hình 2.14: Quá trình bóc v t i bằng tay
B ớc 1: C t i đ

c ph i khô (1)

B ớc 2: Tách t i thành các tép riêng (2)
B ớc 3: Bóc t i bằng tay (3) taăthuăđ
Nh n xét: Ph

c t i đư bóc v (4).

ngă phápă bócă nƠyă đ nă gi n,ă bócă đ

quy mô h giaă đình.ă Tuyă nhiên,ăph

c

m iă n i,ă thíchă h p v i

ngăphápănƠyălƠmăchoăt i d b tr yăx

c,ă nĕngă

su t r t th p, t n nhiều th i gian, khôngăđ m b o v sinh an toàn th c phẩm.
b. Bóc v t i bằng dụng cụ
Quá trình bóc v t i bằng d ng c bóc v t i g m các b

1



phù h p v i h giaăđình.
2.3.2 Bóc v t i bằng máy
Bóc v t i bằng máy có 2 ph
pháp bóc v t i

ng pháp: ph

ng pháp bóc v t i khô và ph

ng

t.
16