PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO QUẬN HOÀNG MAI
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÂN MAI
------o0o------

BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN

Tình huống: Bảo

vệ nguồn nước

HỌ VÀ TÊN

: Quách Ngọc Mai

SINH NGÀY

: 04/04/2000

DÂN TỘC

: Kinh

Năm học: 2014 – 2015


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG
II.Tình huống cần giải quyết:
Câu chuyện mở đầu:

Câu chuyện về trường học của những giọt nước
Từ trong lõi Trái Đất, cách mặt đất hàng chục triệu km, có một trường học
dành cho những học sinh mang tên giọt nước. Những học sinh này có nguồn từ
khắp các con sông trên bề mặt Trái Đất, là đại diện cho các quốc gia để đến học
tập trường học của những giọt nước. Sau khóa học ấy các giọt nước ấy sẽ có
nhiệm vụ truyền đạt lại mọi kiến thức cho các giọt nước ở quê nhà: về cách tạo
dòng chảy, cách kết nối với nhau, cách hoà tan các chất,… Đây là một trường
học có khoảng hơn 200 học sinh; khác với trường học của bọn dung nham hiếu
chiến thì trường học của những giọt nước là trường có truyền thống vô cùng lâu
đời và có tiêu chuẩn giáo dục. Tuy nhiên, trong những năm trở lại đây trường
học đang đứng trước nguy cơ buộc ngừng hoạt động bởi nó đã không đạt được
những hiệu quả cần thiết.
Trường học Trái Đất xưa rất bình đẳng và thân thiện nhưng giờ lại chia làm
ba phe phái, có thể nói là ba đẳng cấp khác nhau của cấc học sinh trong trường
học: Phe những giọt nước tinh khiết, phe những giọt nước bị ô nhiễm và phe
những giọt nước ô nhiễm đã qua xử lí. Trước hết, phải kể đến những giọt nước
tinh khiết. Những học sinh này được coi là giống thuần chủng trong thế giới các
2
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

giọt nước. Chính vì vậy, tuy cả trường học chỉ có từ hai đến ba giọt nước tinh
khiết nhưng những giọt nước được ví như là vua và nữ hoàng ở trường này luôn
được ở một dãy riêng đằng sau khu hiệu bộ. Vì bản thân nước tinh khiết rất


phạm phe nước ô nhiễm và lấy cớ là do họ không chịu nhận sai. Điều này đã
khiến cho những giọt nước dành được nhiều thiện cảm tử mọi người khi chơi với
cả những giọt nước tinh khiết cao sang và những giọt nước ô nhiễm loại 2 là các
bạn nước ô nhiễm đã qua xử lí rất khó xử. 85 giọt nước thân thiện tuy luôn là
những lực lượng tình nguyện viên nhiệt tình cho mỗi chiến dịch bảo vệ nước của
nhà trường nhưng giờ đây cũng đành bó tay trước cuộc xung đột căng thẳng
này.
Đứng trước việc phải đưa ra những quyết định khó khăn, hiệu trưởng nhà
trường có những mong muốn tới học trò của mình. Thứ nhất, ông muốn làm sao
để có những buổi tuyên truyền vừa hợp tình, vừa hợp lí và có những tác động
tích cực tới những học sinh cá biệt để chúng có thể nhận ra vai trò, nhiệm vụ
của mình là quan trọng như nào đối với từng đất nước, từng vùng miền. Để từ
đó, những giọt nước ô nhiễm loại 1 có thể có những bước tiến mới, tích cực như
những giọt nước ô nhiễm loại 2. Thứ hai, ông đang nghiên cứu sao cho có thể
xử lí, phòng tránh việc ô nhiễm ở các bạn giọt nước một cách nhanh chóng, chất
lượng và bên vững. Đây là vấn đề quan trọng, khó khăn nên sẽ mất rất nhiều
thời gian để tìm ra giải pháp hữu hiệu. Thứ ba, hiệu trưởng muốn xây dựng
trường học của mình thật thân thiện. Ông mong các giọt nước tinh khiết chấp
nhận chơi, hòa đồng với các bạn giọt nước trong trường để tất cả những giọt
nước này, đại diện cho mỗi quốc gia có thể đoàn kết, tham gia các hoạt động
tập thể; có thể giúp đỡ nhau hết sức bằng cách truyền đạt mọi kiến thức hiểu
biết của mình cho nhau.
Có thế thấy, đây chính là một câu chuyện mở , là vấn đề có thể nói là rất gay
go trong trường học của những giọt nước và rất đáng cho chúng ta suy nghĩ:
Nguyên nhân từ đâu mà các giọt nước lại có những hành động, suy nghĩ cực
đoan như thế? Phải chăng con người chúng ta cũng góp phần vào câu chuyện
tưởng chừng như không liên quan này?...

4

Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

biện để mọi người thấy rõ tác hại của việc ô nhiễm nguồn nước và có ý thức về
trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ môi trường nước.
1. Kiến thức:
a. Môn Sinh học:
- Lấy trong chương trình Sinh học 8 dùng khi thuyết minh thành phần nước
trong cấu tạo cơ thể con người và vai trò của chúng trong việc điều hòa cơ thể.
Trong cơ thể con người nước chiếm đến 65 – 70% trọng lượng, nước tham gia
vào thành phần cấu tạo các tế bào, mô.
- Chương trình Sinh học 7 được sử dụng khi thuyết minh về các vi khuẩn
gây ô nhiêm nguồn nước và tác hại của chúng với sức khỏe con người. Khuẩn
Salmonella trong môi trường nước bị ô nhiễm gây ra rất nhiều căn bệnh đường
ruột và tiêu hóa như thương hàn, tiêu chảy...
- Kiến thức Sinh học được sử dụng trong phần thuyết minh về những biện
pháp khoa học để bảo vệ nguồn nước (Tham khảo internet và bách khoa toàn
thư Wikipedia). Sử dụng những phương pháp xử lý nước đơn giản tại hộ gia
đình như lọc nước, đun sôi nước bằng lượng nhiệt thừa từ nấu nướng
b. Môn Địa lí:
- Lấy kiến thức từ chương trình lớp 9 và Atlat để thuyết minh về sự ảnh
hưởng của vị trí, địa lí của các dòng sông tới việc phát triển kinh tế quốc dân.
Mạng lưới sông ngòi dày đặc ở vùng Đồng bằng sông Hồng và sông Cửa Long
giúp cho việc canh tác lúa nước.
c. Môn Toán học: Chương toán thống kê lớp 7 được dùng để thu thập và
tổng hợp những thiệt hại do ô nhiễm môi trường nước gây ra. Nền kinh tế Việt

6


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

1. Tổn thất do việc ô nhiễm nước ở Việt Nam gây ra :
Trong những năm qua ở Việt Nam, tuy Đảng và Nhà nước cùng với các cấp
các ngành thực hiện những chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường nhưng
thực trạng ô nhiễm môi trường nước là vấn đề thực sự rất đáng lo ngại.
Có những con số khó tin về tổn thất do ô nhiễm môi trường ở Việt Nam.
Theo các thống kê, nền kinh tế Việt Nam đã mất 3,9 tỷ USD trong 71 tỷ USD
của GDP trong năm 2007 và khoảng 4,2 tỷ USD ước tính trong 76 tỷ USD của
GDP trong năm 2008; đồng thời mỗi năm thiệt hại 780 triệu USD trong các lĩnh
vực sức khỏe cộng đồng vì ô nhiễm môi trường. Đặc biệt là ô nhiễm môi trường
nước, ta ước tính được có 80% trường hợp mắc bệnh lỵ và tiêu chảy đều do
nguồn nước bị ô nhiễm. Chỉ trong vòng 4 năm gần đây đã có 6 triệu ca liên quan
đến ô nhiễm nước. Đó đều là những con số rất đáng báo động đòi hỏi tất cả cộng
đồng hãy nâng cao ý thức của bản thân, tầm quan trọng của nước để cùng nhau
chung tay bảo vệ nguồn nước - bảo vệ cuộc sống của chính mỗi chúng ta.
2. Vai trò to lớn của nước với cuộc sống:
Nước có vai trò rất quan trọng bởi vậy mà nó được nằm trong bốn nhân tố
giúp gắn kết những thành phần khác trong thế giới với nhau. Nước tham gia vào
thành phần cấu trúc sinh quyển, điều hòa các yếu tố khí hậu, đất đai và sinh vật.
Nước còn đáp ứng những nhu cầu đa dạng của con người trong sinh hoạt hằng
ngày, tưới tiêu cho nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, sản xuất điện năng và tạo
ra nhiều cảnh quan đẹp.

8
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn


Nguồn nước dồi dào ở nước ta đã giúp cho ngành thủy sản của nước ta phát
triển mạnh mẽ. Theo VASEP, hiện nay ngành thủy sản Việt Nam đứng thứ 3 thế
giới về nuôi trồng và đứng thứ 4 trên toàn cầu về xuất khẩu. 10 năm qua, ngành
nuôi trồng và chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam không ngừng phát triển và
trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, ngành sản xuất hàng hóa lớn đi đầu trong

10
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

hội nhập kinh tế quốc tế. Việt Nam đã xuất khẩu các mặt hàng thủy sản sang 165
quốc gia và vùng lãnh thổ; đặc biệt Úc cũng là một thị trường lớn của nước ta.

Chế biến cá tra xuất khẩu ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Với các ngành công nghiệp như công nghiệp năng lượng; công nghiệp chế
biến lương thực, thực phẩm hay sản xuất hàng tiêu dùng thì nguồn nước lại càng
có vai trò quan trọng khó có thể kể hết. Lấy ví dụ trong ngành công nghiệp năng
lượng, ta thấy thủy điện là một trong những thế mạnh của nước ta. Thủy điện tập
chung ở các vùng: Trung du và miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ
với một số nhà máy tiêu biểu đã đi vào hoạt động như: Nhà máy thủy điện Hòa
Bình, Tuyên Quang, Thác Bà, Trị An… Trong ngành du lịch, đường bờ biển dài
tiếp giáp với Vịnh Bắc Bộ và biển Đông đã tạo cho ta lợi thế rất lớn để phát triển
kinh tế với những bãi biển đẹp.
11
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


nếu con người dùng nước có quá nhiều chất Asen tức thạch tín. Ngoài ra, asen
còn gây nhiễm độc hệ thống tuần hoàn khi uống phải nguồn nước có hàm lượng
asen 0,1mg/l. Nước ta đã từng xảy ra tình trạng dân cư quanh các khu công
nghiệp phải chống chọi với căn bệnh ung thư máu do nguồn nước sử dụng
nhiễm quá nhiều chất độc hại.
- Các bệnh ngộ độc, viêm gan đến từ các hợp chất hữu cơ, thuốc trừ sâu,
diệt cỏ, thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc bảo quản thực phẩm, phốt pho. Tiếp
xúc lâu dài sẽ gây ung thư nghiêm trọng các cơ quan nội tạng...
- Chất tẩy trắng Xenon peroxide, sodium percarbonate gây viêm đường hô
hấp.
- Kim loại nặng các loại: Titan, Sắt, chì, cadimi, asen, thuỷ ngân, kẽm gây
đau thần kinh, thận, hệ bài tiết, viêm xương, thiếu máu.
Các bệnh viện vốn đã đông nay càng trở nên quá tải vì số lượng các bệnh
nhân mắc các bệnh liên quan đến việc ô nhiễm nguồn nước.

Hình ảnh bệnh viện quá tải, đông đúc
13
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

Khuẩn Salmonella trong môi trường nước bị ô nhiễm gây ra rất nhiều căn bệnh đường ruột và
tiêu hóa như thương hàn, tiêu chảy...

b. Ô nhiễm nguồn nước trong các hộ gia đình:
Ô nhiễm nguồn nước từ các sông, ngòi quanh các khu dân cư đã dẫn đến ô
nhiễm nguồn nước nước sinh hoạt của mỗi hộ gia đình (Tiêu biểu là ở hai thành
phố lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh).
14


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

c. Ô nhiễm nguồn nước trong nông nghiệp:
Nguyên nhân là do ở ngành nông nghiệp, trong quá trình sản xuất, đa số
nông dân đều sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) gấp ba lần liều khuyến
cáo, sử dụng những loại thuốc trừ sâu đã bị cấm. Người nông dân trong quá
trình bó phân không hề trang bị bảo hộ, họ không có kho cất giữ thuốc và vỏ
chai thuốc sau khi sử dụng xong bị vứt ngay ra bờ ruộng .
Hậu quả của ô nhiễm nguồn nước là nông dân phải bỏ đất canh tác. Một ví
dụ rõ rệt của tình trạng này là: Trong khi người nông dân Tây Tựu (Từ Liêm)
"khát" đất trồng hoa, hàng trăm hộ dân phải rời làng sang các xã thuộc huyện
Hoài Đức và Đan Phượng thuê đất sản xuất thì ngay chính tại làng hoa lại đang
diễn ra nghịch cảnh hàng chục héc ta đất phải bỏ hoang, không thể canh tác do
nguồn nước tưới bị ô nhiễm. Thực trạng này diễn ra nhiều năm nhưng chưa
được giải quyết, gây bức xức trong nhân dân.
Hơn nữa cũng do nuôi trồng thuỷ sản ồ ạt, thiếu quy hoạch, không tuân theo
quy trình kỹ thuật, sử dụng nhiều và không đúng cách các loại hoá chất trong
nuôi trồng thuỷ sản làm các thức ăn dư lắng xuống đáy ao, hồ, lòng sông làm
phát triển một số loài sinh vật gây bệnh và xuất hiện một số tảo độc.

17
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

Vỏ thuốc trừ sâu, thuốc bảo thực vật sau khi sử dụng bị vứt la liệt ở ngoài đồng.

d. Ngành công nghiệp và nguyên nhân nguồn nước bị ô nhiễm:


Tràn dầu trên biển khiến các động vật gặp tai họa

e. Ô nhiễm nguồn nước và các yếu tố tự nhiên:
Ngoài ra, ô nhiễm nước do các yếu tố tự nhiên (núi lửa, xói mòn, bão, lụt,...)
có thể rất nghiêm trọng, nhưng không thường xuyên.

20
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

Lũ lụt gây ô nhiễm nước xảy ra ở các tỉnh trong nước ta

Plosky Tolbachik, một ngọn núi lửa ở miền trung nước Nga, phun trào dữ
dội sau 36 năm ngưng hoạt động.

21
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

f. Ô nhiễm nguồn nước khiến ngành du lịch biển kém phát triển:
Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm này là: các cơ sở kinh doanh
du lịch chưa có hệ thống xử lý nước thải; du khách vứt rác tùy tiện; những người
bán hàng rong không thu nhặt thức ăn thừa khách vứt trên bãi cát... Ngoài ra,
lượng chất thải sinh hoạt tăng nhanh, phần lớn chưa được xử lý, hoặc xử lý bằng
phương pháp chôn lấp, vì vậy ảnh hưởng rất lớn đến cảnh quan, môi trường tự

nổ về số lượng của tảo biển. Sự "nở hoa" của tảo có khi làm nước biển màu đỏ,
có khi màu xanh, màu xám hoặc như màu cám gạo... Ở ven biển nước ta có
khoảng 70 loài tảo có thể gây hại trong đó, hiện tượng nở hoa của loại tảo
Phaeocystis globosa thường xảy ra ở vùng biển Bình Thuận và kéo dài khoảng
trên dưới 1 tháng.

23
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội


Bài dự thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình hống thức tiễn

Tảo Phaeocystis globosa

Thảm họa thủy triều đỏ với những loài hai mảnh vỏ ăn tảo bị chết

24
Quách Ngọc Mai - Lớp 9A - Trường THCS Tân Mai - Hoàng Mai - Hà Nội