Dạy học theo chủ đề tích hợp

Sở giáo dục và đào tạo Hà nội
Phòng giáo dục và đào tạo ba vì

-------------------------

Trờng THCS Cổ Đô
Địa chỉ: Cổ Đô- Ba Vì- Hà Nội.
Điện thoại: 04.33625354
Email:
Thông tin về nhóm giáo viên:
1.Họ và tên : Phan Thị Hảo
Ngày sinh: 06/7/1983
Môn: Ngữ văn
Điện thoại: 01668599221
Email:
2. Họ và tên : Nguyễn Thị Na
Ngày sinh: 29/10/1977
Môn: Ngữ văn.
Điện thoại: 0975291839

Tóm tắt nội dung sản phẩm: sử dụng kiến thức các môn học liên quan để
dạy tích hợp bài Con Rồng, cháu Tiên. Từ đó giúp học sinh biết cách vận dụng
các kiến thức để áp dụng vào thực tế, đồng thời giáo dục lòng tự hào, lòng yêu
quê hơng đất nớc cho các em .

hồ sơ dạy học dự thi của nhóm giáo viên.
i.Tên hồ sơ dạy học:
Dạy học theo chủ đề tích hợp:
Văn bản : Con Rồng, cháu Tiên.

việc cung cấp cho các em vốn hiểu biết sâu rộng về kho tàng văn học dân gian
của dân tộc. Qua văn bản, giúp các em hiểu rõ hơn về nguồn gốc của dân tộc
Việt Nam và thể hiện ý nguyện đoàn kết thống nhất cộng đồng của ngời Việt.
Qua việc vận dụng kiến thức liên môn trong việc học tập còn có ý nghĩa
quan trọng trong việc tìm hiểu kiến thức mới. Vận dụng kiến thức lịch sử trong
giảng dạy truyền thuyết này sẽ giúp cho các em hiểu đợc bối cảnh lịch sử và đời
sống nhân dân thời đại Hùng Vơng.
Bên cạnh đó , khi vận dụng kiến thức địa lý- mĩ thuật vào giảng dạy, ngời
dạy sẽ giúp cho học sinh có một vốn kiến thức sâu rộng về địa danh lịch sử Đền
Hùng cũng nh là kiến trúc của Đền Hùng. Qua đó, học sinh hiểu biết về văn hóa
lễ hội Đền Hùng..
Có thể vận dụng kiến thức môn Giáo dục công dân nhằm khơi gợi lòng
yêu nớc, lòng tự hào dân tộc về thời đại vua Hùng, giáo dục các em tinh thần
đoàn kết, trách nhiệm trong việc giữ gìn và bảo vệ chủ quyền đất nớc.
Đặc biệt, với việc vận dụng kiến thức âm nhạc sẽ giúp học sinh có không
khí tiết học vui vẻ và đạt hiệu quả cao.
Nh vậy, việc vận dụng kiến thức liên môn trong một văn bản cụ thể có ý
nghĩa rất lớn trong việc phát triển nhận thức của các em, để từ đó các em có nền
tảng và kĩ năng để học tốt tất cả các môn học.
V. Thiết bị dạy học và tài liệu:
- Sách giáo khoa , sách giáo viên ngữ văn 6, thiết kế bài giảng.
- Tài liệu lịch sử liên quan đến truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên.
- Tranh ảnh, tài liệu liên quan.
- Bài hát : Dòng máu Lạc Hồng( Nhạc và lời: ........)
- ứng dụng công nghệ thông tin: công cụ tìm kiếm trên google.
VI. Hoạt động và tiến trình dạy học:
1. ổn định lớp: KTSS
2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sách vở của hs và giới thiệu chơng trình ngữ văn 6
3. Bài mới:
Giới thiệu bài: Truyện Con Rồng, cháu Tiên là một truyền thuyết tiêu biểu,

?Dựa vào chú thích * sgk, Em hiểu
truyền thuyết là gì ?
- hs trả lời theo chú thích .

GV: Truyền thuyết con rồng cháu tiên
thuộc nhóm các tác phẩm truyền
thuyết thời đại Hùng Vơng giai
đoạn đầu.
GV yêu cầu: Đọc to rõ ràng chú ý 2.Đọc, chú thích
nhấn gịong các chi tiết li kỳ, thể hiện 2
lời thoại của Lạc Long Quân - Âu cơ
+ Lạc Long Quân : Ân cần chậm rãi
+Âu cơ: Giọng lo lắng, than khổ

- GV đọc mẫu- gọi học sinh đọc h/s
nhận xét
- Cho h/s đọc chú thích chú ý các chú
thích 1-2-3-4-5-7
? Truyện đợc chia làm mấy phần? ý 3.Bố cục: 3 phần
của từng phần?
(Chia làm 3 phần
P1. Từ đầu đến...Long Trang Giới
thiệu Lạc Long Quân và Âu Cơ
P2. Tiếp...lên đờng Chuyện Âu Cơ
sinh nở kì lạ và Lạc Long Quân và Âu
Cơ chia con
P3. Còn lại Giải thích nguồn gốc
con Rồng, cháu Tiên.
II. Đọc - hiểu văn bản:
Chuyển ý:..

sao? (Nguồn gốc, hình dáng, tài
năng)

GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

Âu Cơ
+Dòng tiên ở
trên núi ,thuộc
dòng họ thần
nông
+Xinh
đẹp
tuyệt trần
+Dạy loài ngời
trồng trọt và
cày cấy

Lạc Long Quân Là ngời con
tài đức vẹn toàn
gái tuyệt vời
3

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

?Em có nhận xét gì về ÂAu Cơ?
Tại sao tác giả dân gian không tởng tợng Lạc Long Quân và Â u Cơ có
nguồn gốc từ các loài vật khác mà tởng tợng Lạc Long Quân nòi rồng, Â u

GV bình: Rồng ở biển cả.
Tiên ở non cao.
Gặp nhau đem lòng yêu nhau -đi đến
kết duyên vợ chồng.
Tình yêu kỳ lạ này nh là sự kết tinh
những gì đẹp nhất của con ngời và
thiên nhiên sông núi.
Vậy chuyện sinh nở của Âu cơ có gì
đặc biệt, chúng ta cùng chuyển sang
phần 2.
?ÂÂy u Cơ sinh nở nh thế nào?
.

=>Lạc Long Quân và Âu Cơ đều là
thần, nguồn gốc cao quý.

2.Chuyện Âu Cơ sinh nở, Lạc Long
Quân và Âu Cơ chia con:
a. Chuyện Âu Cơ sinh nở :
- Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm
trứng, nở thành một trăm con, không
bú mớm, lớn nhanh nh thổi, khôi ngô
đẹp đẽ khoẻ mạnh nh thần".
->Chi tiết kì lạ, mang tính chất hoang
đờng

=>Giải thích nguồn gốc dân tộc Việt
Nam cùng huyết thống, chung nguồn
? Em có nhận xét gì về sự sinh nở của cội tổ tiên đều là anh em ruột thịt,
cùng một cha mẹ sinh ra.

chặt chẽ, keo sơn, thể hiện ý nguyện
đoàn kết giữa các cộng đồng ngời
Việt.
GV chuyển ý: Họ đang sống hạnh phúc
thì điều gì đã xẩy ra?
Lạc Long Quân quen sống ở dới nớc
Phải từ biệt vợ và đàn con trở về
Thuỷ Cung.
Âu cơ buồn tủi, tháng ngày mong mỏi
thở than. Sao chàng bỏ thiếp mà đi,
không cùng với thiếp nuôi đàn con
nhỏ .
? Em hãy quan sát bức tranh trong
SGK và cho biết tranh minh hoạ cảnh
gì?
?Lạc Long Quân chia con nh thế
nào ? Để làm gì ?
?Việc chia con nh vậy có ý nghĩa nh
thế nào ?
? Câu truyện kết thúc với lời hẹn ớc.
Khi có việc thì giúp đỡ đừng quên lời
hẹn. Điều đó có ý nghĩa nh thế nào?

b. Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:
- 50 ngời con theo cha xuống biển;
- 50 Ngời con theo mẹ lên núi
- Cùng nhau cai quản các phơng, dựng
xây đất nớc.
Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu
phát triển DT: làm ăn, mở rộng bờ cõi


? Trong truyện dân gian thờng có chi
tiết tởng tợng kì ảo. Em hiểu thế nào
là chi tiết tởng tợng kì ảo?
- Chi tiết tởng tợng kì ảo là chi tiết
không có thật đợc dân gian sáng tạo ra
nhằm mục đích nhất định.
Trong truyện này, chi tiết nói về Lạc
Long Quân và Âu Cơ; việc Âu Cơ sinh
nở kì lạ là những chi tiết tởng tợng kì
ảo. Vai trò của nó trong truyện này nh
thế nào?
- ý nghĩa của chi tiết tởng tợng kì ảo
trong truyện:
+ Tô đậm tính chất kì lạ, lớn lao, đẹp
đẽ của các nhân vật, sự kiện.
+ Thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn
gốc giống nòi, dân tộc để chúng ta
thêm tự hào, tin yêu, tôn kính tổ tiên,
dân tộc.
3. Kết thúc truyện:
+ Làm tăng sức hấp dẫn của tác phẩm. - Con trởng lên ngôi vua, lấy hiệu
Hùng Vơng, lập kinh đô, đặt tên nớc.
Gọi HS đọc đoạn cuối
? Em hãy cho biết, truyện kết thúc
bằng những sự việc nào?
- Con trởng lên ngôi vua, lấy hiệu
Hùng Vơng, lập kinh đô, đặt tên nớc. Cách kết thúc muốn khẳng định
Tích hợp lịch sử : thế kỷ 8-7 TCN.
nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên là có

Liên môn Giáo dục công dân bài :
GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

6

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

+Biết ơn(Lớp 6),
+ Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt
đẹp của dân tộc( lớp 9)
+ Trách nhiệm của thanh niên trong sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
+ Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc( lớp 9)
Liên môn lịch sử: Lễ hội Đền Hùng,

IV/ Luyện tập
Bài 1: Kể diễn cảm truyện
Bài 2: Qua học văn bản Con Rồng,
cháu Tiên, qua hiểu biết của em, em
hiểu gì về quần thể khu di tích lịch sử
đền Hùng?( vị trí địa lý, đặc điểm ...)

Hoạt động 2: Luyện tập
- HS kể diễn cảm truyện .

GV liên môn Địa lý)
4: Củng cố,

của truyện, khi nói về việc con trởng của Lạc Long Quân lên ngôi vua, lấy hiệu
Hùng Vơng, lập kinh đô, đặt tên nớc là Văn Lang, giáo viên khẳng định đây là
một thời đại có thật trong lịch sử. Vào thế kỷ VIII -VII TCN ở vùng đồng bằng
ven các con sông lớn thuộc Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nay đã hình thành
những bộ lạc lớn. Bộ lạc Văn Lang c trú trên vùng đất ven sông Hồng là vùng có
nghề đúc đồng, là bộ lạc hùng mạnh nhất.
Vào thế kỷ VII TCN, ở vùng Gia Ninh( Phú Thọ) có vị thủ lĩnh dùng tài
năng khuất phục đợc các bộ lạc và tự xng là Hùng Vơng, đóng đô ở Bạch Hạc
( nay thuộc Phú Thọ), đặt tên nớc là Văn Lang.
GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

7

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

Trong cuộc sống, c dân Văn Lang luôn luôn có những xng đột giữa các bộ
tộc. Đặc biệt, năm 218 TCN nhà Tần đánh xuống phơng Nam để mở rộng bờ cõi,
nhớ lại lời hẹn của tổ tiên Khi nào cần thì giúp đỡ nhau nhân dân Âu Việt và
Lạc Việt không chịu đầu hàng, đoàn kết nhau đánh giặc và họ đã chiến thắng,
bảo vệ cuộc sống để làm ăn, sinh sống.
Nhà nớc Văn Lang đứng đầu là Vua Hùng. Đời đời cha truyền con nối đợc
18 đời và đều gọi là Hùng Vơng.
.

Vua Hùng

Văn học dân gian Việt Nam nói về lễ hội đền Hùng nh sau:


Lễ hội Đền Hùng vào ngày mùng 10-3.

GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

9

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

2. Tích hợp kiến thức môn Giáo dục công dân:
Trong mỗi tiết học, việc xác định nhiệm vụ nhận thức có ý nghĩa cực kì
quan trọng mang tính quyết định đối với hiệu quả của nó. Mục đích của việc nêu
ý nghĩa nhận thức là giúp học sinh nắm đợc ý nghĩa nội dung bài học. Từ đó
cung cấp thêm cho các em kỹ năng sống và định hớng giáo dục đạo đức cho học
sinh.
Thông thờng khi dạy đến những chi tiết đặc biệt hoặc kết thúc bài học,
giáo viên nên để học sinh động não suy nghĩ. Nhiệm vụ nhận thức thờng đợc nêu
lên bằng một vài câu hỏi để kích thích t duy học sinh. Khi dạy đến chi tiết Lạc
Long Quân và Âu Cơ chia con: 50 ngời con theo cha xuống biển- 50 ngời con
theo mẹ lên núi và hẹn ớc khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹngiáo viên có thể sử dụng bài : Đoàn kết, tơng trợ( GDCD 7) để khẳng định tinh
thần đoàn kết của nhân dân ta, mọi ngời ở mọi vùng từ miền xuôi đến miền ngợc, từ miền biển đến miền rừng núi đều đồng lòng kề vai sát cánh bên nhau giúp
đỡ nhau vợt qua khó khăn hoạn nạn trong mọi hoàn cảnh. Nó thể hiện mọi ngời
ở mọi vùng đất nớc đều có chung một nguồn gốc, ý chí và sức mạnh, một ý
nguyện đoàn kết thống nhất dân tộc.
Khi giảng về ý nghĩa tác phẩm, để nhắc nhở học sinh nhớ tới cội nguồn,
sống xứng đáng với cội nguồn, giáo viên cho học sinh liên hệ bài Biết ơn,
( GDCD 6) , Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc( GDCD 9),

3. Tích hợp kiến thức môn Địa lý:
Với văn bản Con Rồng, cháu Tiên, giáo viên cần tích hợp với kiến thức địa
lý để giúp học sinh hiểu rõ hơn về vị trí địa lí, giới hạn địa hình của khu di tích
lịch sử Đền Hùng, những kiến thức về núi và biển Việt Nam thời đại Hùng Vơng.
- Vị trí địa lý: Quần thể di tích Đền Hùng nằm từ chân núi đến đỉnh ngọn núi
Nghĩa Lĩnh, cao 175m, ( núi có những tên gọi khác nh Núi Cả, Nghĩa Lĩnh,
Nghĩa Cơng, Hy Cơng, Hy Sơn, Bảo Thiếu Sơn), thuộc địa phận xã Hy Cơng,
thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, trong khu rừng đợc bảo vệ nghiêm ngặt, giáp
giới với những xã thuộc huyện Lâm Thao, Phù Ninh và vùng ngoại ô thành phố
Việt Trì, cách trung tâm thành phố Việt Trì khoảng 10 km.

GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

11

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

-

Lợc đồ Phú Thọ.
- Khu vực Đền Hùng ngày nay nằm trong địa phận của kinh đô Phong Châu,
thuộc quốc gia Văn Lang cổ xa. Theo tơng truyền, đơng thời các vua Hùng đã
cho xây dựng điện Kính Thiên tại khu vực núi Nghĩa Lĩnh.
- Đền Hùng đợc đặt ở vùng đất thiêng, có dáng nhìn sông tựa núi. Các đền đều
theo hớng Đông Nam.

Cổng đền Hùng đợc xây dựng vào năm 1918

Dạy học theo chủ đề tích hợp

thịnh. Ngoài cổng đền có dòng đại tự Nam Việt triệu tổ( tổ tiên của Việt
Nam).

Đền Thợng
+ Cột đá thề: nằm ở bên trái đền Thợng, tơng truyền do Thục Phán dựng lên
khi đợc vua Hùng thứ 18 truyền ngôi để thề nguyện bảo vệ non sông đất nớc
mà Hùng Vơng trao lại và đời đời hơng khói, trông nom miếu vũ họ Vơng.

Cột đá thề.
- Lăng Hùng Vơng tơng truyền là mộ vua Hùng thứ sáu. Lăng mộ nằm ở phía
đông đền Thợng, mặt quay theo hớng đông nam.

GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

14

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

Lăng Vua Hùng
- Đền Giếng: tơng truyền là nơi công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa ( con gái vua
Hùng thứ mời Tám thờng soi gơng, vấn tóc khi theo cha đi kinh lí qua vùng này.

Đền Giếng
- Đền Tổ Mẫu Âu Cơ đợc xây dựng trên núi ốc Sơn ( còn gọi là núi Vặn) .
- Hàng năm nghi lễ tế Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân theo nghi thức truyền thống


16

Trờng THCS Cổ Đô


D¹y häc theo chñ ®Ò tÝch hîp

BiÓn ®¶o ViÖt Nam

GV: Phan ThÞ H¶o vµ NguyÔn ThÞ Na

17

Trêng THCS Cæ §«


Dạy học theo chủ đề tích hợp

4. Tích hợp với môn Âm nhạc:
Âm nhạc là một nguồn suối dồi dào làm giàu thêm đời sống tinh thần cho
con ngời. Chính vì vậy, khi kết hợp dạy văn bản Con Rồng, cháu Tiên với âm
nhạc vừa giúp tiết học đỡ căng thẳng , vừa khiến học sinh khắc ghi về cội nguồn
của dân tộc mình, hơn nữa tạo ra không khí vui vẻ trong giờ học.
Sau khi dạy xong bài , GV cho học sinh nghe bài hát Dòng máu Lạc Hồng
Nhạc và lời: Lê Quang để cả lớp cùng cảm nhận.
Bài hát Dòng máu Lạc Hồng- Lê Quang ( gv chiếu lên máy)
Dòng máu Lạc Hồng, bốn nghìn năm
Dòng máu đỏ tơi, chảy trong tim mình.
Nòi giống Lạc Hồng, giống rồng tiên

Con Rồng, cháu Tiên?
Câu 4: Từ ca khúc Dòng máu Lạc Hồng, em có cảm nhận gì về nguồn gốc cao
quý của dân tộc Việt Nam?
GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

18

Trờng THCS Cổ Đô


Dạy học theo chủ đề tích hợp

Câu 5: Viết đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về chi tiết: Nay ta đa 50 ngời con
xuống biển, nàng đa 50 ngời con lên núi, chia nhau cai quản các phơng. Kẻ miền
núi, ngời miền biển khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn?
Để trả lời các câu hỏi trên, đòi hỏi ngời học phải chủ động, tích cực tiếp
nhận văn bản, phải tự tìm tòi các tài liệu liên quan đến truyền thuyết Con Rồng,
cháu Tiên để vận dụng một cách linh hoạt. Nếu ngời học nắm đợc các ý mà giáo
viên truyền đạt thì việc kết hợp các biện pháp trên về cơ bản đạt đợc hiệu quả nh
mong muốn.
VIII. kết quả học tập
Qua khảo sát lớp 6B, giáo viên thu đợc kết quả nh sau.

Tổng số
học sinh

Điểm

Điểm


giúp cho một tiết học văn của học sinh hay hơn. Nó tạo điều kiện cho học sinh
chủ động, tích cực, sáng tạo, giúp học sinh ý thức hơn việc học phải đi đôi với
hành, rèn luyện các kĩ năng giải quyết tình huống trong cuộc sống.

GV: Phan Thị Hảo và Nguyễn Thị Na

19

Trờng THCS Cổ Đô