Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh tại
Tổng công ty Thép Việt Nam giai đoạn
(2004- 2008)- Thực trạng và giải pháp
LỜI MỞ ĐẦU
Thép là vật tư chiến lược không thể thiếu của ngành công nghiệp, xây dựng và quốc
phòng, có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước. Ngành thép được xác định là ngành công nghiệp được ưu tiên phát triển.
Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, ngành thép đang gặp rất nhiều khó khăn do
những nguyên nhân chủ quan và khách quan như: năng lực sản xuất còn yếu kém,
trang thiết bị còn lạc hậu, những biến động của thị trường thế giới... Để đối phó với
tình hình đó, không thể thiếu được sự chỉ đạo và hỗ trợ từ nhà nước; cũng như sự
phối hợp, liên kết giữa các đơn vị sản xuất trong nước.
Tổng công ty Thép Việt Nam được thành lập từ những năm đầu thập kỷ 90, là đơn
vị có vai trò tiên phong, dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất thép của nước ta. Hàng
năm, Tổng công ty Thép Việt Nam đã cung ứng cho thị trường trong nước một
lượng thép lớn; đáp ứng tương đối nhu cầu về thép trong nước; nộp ngân sách hàng
trăm tỷ đồng. Trong những năm qua, Tổng công ty luôn chú trọng đầu tư mở rộng
quy mô, nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực, nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh và củng cố uy tín trên thị trường.
Sau một thời gian thực tập tại Tổng công ty, được sự giúp đỡ từ các anh chị, cô chú
trong Tổng công ty cũng như sự hướng dẫn của các thày cô khoa Đầu tư, em đã
tổng hợp một số báo cáo phân tích và nghiên cứu để rút ra được những nhận định
chung về Tổng công ty, về tình hình sản xuất kinh doanh và tình hình đầu tư phát
triển tại Tổng công ty. Qua đó em đã lựa chọn và đi sâu nghiên cứu đề tài: “Đầu tư
nâng cao năng lực cạnh tranh tại Tổng công ty Thép Việt Nam giai đoạn (2004-
2008)- Thực trạng và giải pháp”.
Đề tài của em gồm 2 chương:
Chương I: Thực trạng đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh tại Tổng công ty
Thép Việt Nam.
Chương II: Một số giải pháp tăng cường đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh
của Tổng công ty Thép Việt Nam .
vv..điều này chỉ khác nhau ở chỗ mục tiêu được đặt ra ở chỗ quy mô doanh nghiệp
hay ở quốc gia mà thôi. Trong khi đối với một doanh nghiệp mục tiêu chủ yếu là tồn
tại và tìm kiếm lợi nhuận trên cơ sở cạnh tranh quốc gia hay quốc tế, thì đối với một
quốc gia mục tiêu là nâng cao mức sống và phúc lợi cho nhân dân ...
- Ở Phạm vi quốc gia, theo Uỷ ban cạnh tranh công nghiệp của Tổng thống mỹ thì.
Cạnh tranh đối với một quốc giá là mức độ mà ở đó, dưới các điều kiện thị trường
tự do và công bằng, có thể sản xuất các hàng hoá và dịch vụ đáp ứng được các đòi
hỏi của thị trường Quốc tế, đồng thời duy trì và mở rộng đợc thu nhập thực tế của
người dân nứơc đó.
- Tại diễn đàn Liên hợp quốc trong báo cáo về cạnh tranh toàn cầu năm 2003 thì
định nghĩa cạnh tranh đối với một quốc gia là" Khả năng của nước đó đạt được
những thành quả nhanh và bền vững về mức sống, nghĩa là đạt đựơc các tỷ lệ tăng
trưởng kinh tế cao được xác định bằng các thay đổi của tổn sản phẩm quốc nội
(GDP) tính trên đầu người theo thời gian.
Từ những định nghĩa và các cách hiểu không giống nhau trên có thể rút ra các điểm
hội tụ chung sau đây.
Cạnh tranh là cố gắng nhằm giành lấy phần hơn phần thắng về mình trong môi
trường cạnh tranh. Để có cạnh tranh phải có các điều kiện tiên quyết sau:
- Phải có nhiều chủ thể cùng nhau tham gia cạnh tranh: Đó là các chủ thể có cùng
các mục đích, mục tiên và kết quả phải giành giật, tức là phải có một đối tượng mà
chủ thể cùng hớng đến chiếm đoạt. Trong nền kinh tế, với chủ thể canh tranh bên
bán, đó là các loại sản phẩm tưng tự có cùng mục đích phục vụ một loại nhu cầu
của khách hàng mà các chủ thể tham gia canh tranh đều có thể làm ra và đợc người
mua chấp nhận. Còn với các chủ thể cạnh tranh bên muc là giành giật muc được các
sản phẩm theo đúng mong muốn của mình.
- Việc cạnh tranh phải được diễn ra trong một môi trường cạnh tranh cụ thể, đó là
các ràng buộc chung mà các chủ thể tham gia cạnh tranh phải tuân thủ. Các ràng
buộc này trong cạnh tranh kinh tế giữa các dianh nghiệp chính là các đặc điểm nhu
cầu về sản phẩm của khách hàng và các ràng buộc của luật pháp và thông kệ kinh
doanh ở trên thị trường. Còn giữa người mua với người muc, hoặc giữa những
khác, đối với các doanh nghiệp nhỏ khi môi trường kinh doanh mở cửa tính đa dạng
của nhu cầu cũng tạo ra nhiều nhóm khách hàng có nhu cầu tại chỗ riêng biệt để
chuyển đổi, hơn nữa các doanh nghiệp vừa cà nhỏ thường có tính linh hoạt cao, dễ
thích nghi với các điều kiện kinh tế chính trị thay đổi. Như vậy, bên cạnh những
mặt hạn chế, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn có thể phát huy những lợi thế về tính
độc đáo đơn nhất và đáp ứng các nhu cầu tại địa phương mình.
Một số chỉ số so sánh năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp:
- Chỉ số về công suất: năng suất lao động tổng hợp, năng suất lao động của
từng nhân tố cấu thành nên sản phẩm.
- Chỉ số về công nghệ: chi phí cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, mức
độ hiện đại hóa các máy móc thiết bị…
- Chỉ số đánh giá kết quả sản xuất kinh doanh, chính sách marketing
+ Sản phẩm: Chất lượng sản phẩm, sự khác biệt giữa các sản phẩm như thế
nào, giá trị thương hiệu, mức độ cải tiến, mức độ phát triển và cung ứng những sản
phẩm mới.
+ Giá: độ linh hoạt, sự mềm dẻo trong các quyết định điều chỉnh giá…
+ Hình thức tiêu thụ và phân phối sản phẩm: Thiết kế và kiểm soát các kênh
phân phối, hạ tầng cơ sở tại các kênh phân phối, hiệu quả hoạt động tại đó…
+ Các dịch vụ hỗ trợ xúc tiến khuyếch trương sản phẩm: Khuyến mại, quảng
cáo sản phẩm…
- Chính sách đánh giá sự ổn định, nguồn cung ứng đầu vào và những nhân tố
ảnh hưởng khác:
+ Sự tin tưởng của khách hàng
+ Sự tin cậy của nhà cung cấp
+ Chuyên môn hóa sản phẩm
+ Tổ chức sản xuất
+ Năng lực R&D
+ Kĩ năng của nhân viên
+ Năng lực nghiên cứu thị trường
+ Giao hàng đúng hạn
Thể chế hành chính
Hậu
cần
đầu
Tổ chức
SX- KD
Hậu cần
đầu ra
Marketing Dịch vụ
sau bán
vào
(Nguồn: Tạp chí cộng sản số 21 (141) năm 2007)
Theo mô hình này, giá trị gia tăng mà mỗi doanh nghiệp cung ứng cho
khách hàng của mình là sự hợp nhất đầy đủ các bộ phận trên. Vì vậy 1 doanh
nghiệp muốn nâng cao năng lực cạnh tranh của mình cần phải đáp ứng tốt các nhân
tố trên, mọi giải pháp đưa ra cần gắn liền với các nhân tố trên.
3.Vài nét về ngành thép Việt Nam
3.1.Tầm quan trọng của ngành thép
Sự ra đời của kim loại thép đã góp phần lớn vào quá trình phát triển của loài
người. Kể từ khi công nghệ luyện thép đạt đến tầm cao mới là lúc kết cấu của thép
trở nên vững chắc hơn, thép đã xuất hiện ngày càng nhiều trong các công trình xây
dựng cầu đường, nhà cửa và dần thay thế các nguyên liệu xây dựng khác như đá và
gỗ bởi đặc tính vững chắc và dễ tạo hình của thép. Hơn nữa thép cũng là nguyên vật
liệu chính cho các ngành công nghiệp khác như đóng tàu, phương tiện vận chuyển,
xây dựng nhà máy và sản xuất máy móc thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất, tạo ra
sản phẩm phục vụ đời sống con người.
Nhận biết được tầm quan trọng của ngành thép, hầu hết các quốc gia đều
dành nhiều chính sách ưu đãi để phát triển ngành thép. Bởi thép được coi là nguyên
vật liệu cho các ngành công nghiệp khác. Với mục tiêu đưa đất nước trở thành nước
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Việt Nam đã coi ngành sản xuất thép là ngành công
ngành mình. Sản lượng thép cán của ngành Thép năm 1995 đạt 450.000 tấn/năm,
tương đương tăng gấp 4 lần so với năm 1990. Theo mô hình tổng công ty 91, tháng
4/1995, Tổng công ty Thép Việt Nam được thành lập trên cơ sở hợp nhất giữa Tổng
công ty Thép Việt Nam và Tổng công ty kim khí.
Giai đoạn 1996- 2000, ngành Thép Việt Nam tăng trưởng với tốc độ cao và
có nhiều dự án đầu tư mới theo chiều sâu, có thêm 13 dự án liên doanh, trong đó có
12 nhà máy liên doanh cán thép và gia công chế biến sau cán. Năm 2000, ngành
Thép đạt sản lượng 1,57 triệu tấn.
Từ năm 2000 trở đi, do tác động của chính sách mở cửa và hội nhập nền
kinh tế, Việt Nam trở thành một trong những địa chỉ tiềm năng thu hút nhiều dự án
đầu tư từ phía đối tác nước ngoài. Theo đó nhu cầu về thép xây dựng cũng như thép
dung trong các ngành công nghiệp khác tăng. Các doanh nghiệp Việt Nam có điều
kiện mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư theo chiều sâu các dự án nhằm
đáp ứng tối đa cho sự phát triển kinh tế đất nước. Trong một vài năm qua, nhu cầu
thép của Việt Nam đều tăng ở mức 2 con số mỗi năm. Đáp ứng mức tăng ấy, sản
lượng sản xuất thép của các doanh nghiệp trong nước tăng mạnh theo từng năm.
Tuy nhiên, thực trạng gần đây cho thấy m ngành thép vẫn chưa đủ cầu, sản xuất
thép trong nước chưa đủ để đáp ứng nhu cầu trong nước, với ngành đóng tàu,
dường như phải nhập nguyên liệu hoàn toàn do trình độ kỹ thuật trong nước không
đáp ứng được yêu cầu chất lượng.
3.3.Đặc điểm ngành Thép Việt Nam
Cũng giống với các nước đang phát triển khác, sự phát triển của ngành Thép
Việt Nam bị coi là đi theo chiều ngược khu công nghiệp cán có trước công nghiệp
luyện, phần lớn do hạn chế về vốn đầu tư, do chính sách phát triển ngành. Ý kiến
khác lại cho rằng ngành Thép sở dĩ phát triển ngược là do Việt Nam không có chính
sách bảo hộ đúng mức cho phần gốc là luyện phôi thép, nên mặc dù thời gian gần
đâu ngành Thép phát triển được là nhờ nguồn phôi nhập khẩu, không tận dụng được
lợi thế giàu tài nguyên của Việt Nam.
Quy hoạch tổng thể phát triển ngành Thép đến năm 2010 ban hành năm
2001, đặt ra năm 2005 ngành Thép đạt sản lượng sản xuất 1,2- 1,4 tấn phôi thép;
để tiêu thụ trong nước, các doanh nghiệp đã không hợp tác với nhau để cùng phát
triển, có hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh khiến Thép lậu giá rẻ tràn vào
chiếm thị phần của Thép Việt.
II.Giới thiệu về Tổng công ty Thép Việt Nam
1.Quá trình hình thành phát triển của Tổng công ty.
Ngành công nghiệp Luyện kim Việt Nam được hình thành từ trong cuộc kháng
chiến chống Pháp và từng bước phát triển cùng sự lớn mạnh của đất nước.
Nửa đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, nhu cầu phát triển của đất nước đòi hỏi cần
phải hình thành một Tổng công ty mạnh thuộc ngành sản xuất và kinh doanh thép
trong phạm vi toàn quốc, đủ khả năng huy động vốn, đầu tư, quản lý và sử dụng
những công trình trọng yếu có quy mô lớn, công nghệ hiện đại để nâng cao năng lực
sản xuất, có sức cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường.
Vì vậy, ngày 07 tháng 3 năm 1994, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số
91/TTg thí điểm thành lập Tập đoàn kinh doanh ở một số Bộ quản lý ngành kinh tế
- kỹ thuật nhằm tạo điều kiện tích tụ và tập trung, nâng cao khả năng cạnh tranh,
đồng thời xoá bỏ dần cấp hành chính Bộ chủ quản, cấp hành chính chủ quản và sự
phân biệt doanh nghiệp Trung ương, doanh nghiệp địa phương và tăng cường vai
trò quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, nâng
cao hiệu quả nền kinh tế.
Trên cơ sở đó, ngày 29 tháng 4 năm 1995, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số
255/TTg thành lập Tổng công ty Thép Việt Nam. Tên giao dịch quốc tế là
VIETNAM STEEL CORPORATION, viết tắt là VSC. Trụ sở chính đặt tại D2, phố
Tôn Thất Tùng, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Đến năm 1997 trụ sở chuyển về
số 91, phố Láng Hạ, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.
Tổng Công ty Thép Việt Nam hiện nay được hình thành trên những nền tảng và
nguồn lực hợp nhất của 2 Tổng Công ty: Tổng Công ty Thép và Tổng Công ty Kim
khí. Trong đó:
- Tổng Công ty Thép chuyên sản xuất gang thép với các cơ sở chủ lực là Công ty
Gang thép Thái Nguyên, Công ty Thép Miền Nam và Công ty Thép Đà Nẵng;
- Tổng Công ty Kim khí chuyên tổ chức kinh doanh kim khí với hệ thống tiêu thụ
công nghiệp luyện kim; sửa chữa xe máy và thiết bị.
Nhà máy Vật liệu chịu lửa chịu lửa sản xuất gạch sa mốt B, gạch đô-lô-mi-manhezi
để xây lò luyện kim , lò nung cinke và dùng cho quá trình đúc rót. Nhà máy hợp
kim sắt có 6 lò điện hồ quang, sản xuất các loại Fero mangan, Fero silic, Fero crom
và đất đèn. Sản phẩm của nhà máy phục vụ quá trình luyện kim, đáp ứng nhu cầu
trong nước và nước ngoài.
Công ty thép Miền nam sản xuất và kinh doanh các loại thép cacbon thấp và trung
bình, thép hợp kim thấp độ bền cao dạng cuộn, thanh và vằn, thép góc, thép chữ U
dùng trong xây dựng, chế tạo cơ khí, kéo dây, chế tạo bulong, ốc vít và que hàn; sản
xuất các loại dây thép, lưới thép, đinh, hợp kim sắt tôn tráng kẽm và sơn màu, ống
thép, gia công và dịch vụ cắt xẻ thép.
Công ty thép Đà Nẵng sản xuất các loại thép xây dựng, thép chế tạo thông dụng; sản
xuất và gia công các chi tiết thép, gang…kinh doanh xuất nhập khẩu các loại vật tư,
nguyên, nhiên liệu các trang thiết bị phục vụ cho các dây chuyền sản xuất thép.
Ngoài ra, các công ty liên doanh, liên kết có vốn góp của Tổng công ty Thép Việt
Nam cũng sản xuất và kinh doanh các sản phẩm về thép như: công ty liên doanh sản
xuất thép VINAKYOIE, công ty thép VSC- POSCO, công ty TNHH NATSTEEL
VINA, công ty liên doanh sản xuất Thép VINAUSTEEL,công ty ống Thép Việt
Nam, công ty gia công Théo VINANIC…
2.3.Khai thác và sản xuất vật liệu
Công ty vật liệu chịu lửa và khai thác đất sét Trúc Thôn là một đơn vị thành viên
thuộc Tổng công ty Thép Việt Nam, phạm vi hoạt động của công ty bao gồm một số
lĩnh vực: Khai thác, chế biến và cung cấp đất sét trắng, đất chịu lửa, Đô-lô-mit cho
các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, vật liệu chịu lửa, thuỷ tinh, gốm sứ…và các
ngành công nghiệp khác; Sản xuất gạch chịu lửa Samot loại A, B; Sản xuất và cung
cấp vữa xây Samot các loại, bột khuôn đúc từ nguyên liệu của Trúc Thôn; Sản xuất
đất đèn các loại phục vụ công nghiệp và dân dụng.
2.4.Xây lắp chế tạo và sửa chữa thiết bị
Công ty cơ điện luyện kim chuyên sản xuất tấm sóng Amiang- xi măng; Khai
thác đá các loại phục vụ ngành Công nghiệp, ngành xây dựng và giao thông;
nghề chính quy của nhà nước; đào tạo công nhân kỹ thuật lành nghề bậc 3/7, đào
tạo ngắn hạn, bồi dưỡng và nâng bậc cho các ngành công nghiệp của tỉnh Thái
Nguyên và các doanh nghiệp.
Liên kết với trường đại học Bách Khoa Hà Nội đào tạo cử nhân Cao đẳng kỹ
thuật ngành Cơ khí và tự động hoá; Đào tạo đại học tại chức các ngành; đào tạo tin
học, ngoại ngữ trình độ A, B, C và các chuyên đề kỹ thuật nâng cao tại cơ sở 2 của
trường; Đào tạo công nhân kỹ thuật lành nghề 3/7, đào tạo nghề ngắn hạn, bồi
dưỡng nâng ca bậc thợ cho các ngành công nghiệp khu vực miền Trung.
2.8.Hợp tác lao động
Trung tâm hợp tác lao động với nước ngoài được giao nhiệm vụ: nghiên cứu
tìm hiểu, khảo sát thị trường lao động nước ngoài, kí kết hợp đồng đưa lao động
Việt Nam đi tu nghiệp, học nghề, lao động có thời hạn ở nước ngoài; Phối hợp với
các cơ quan chức năng tổ chức đào tạo bồi dưỡng và tuyển chọn lao động phù hợp
với yêu cầu của bên sử dụng theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam; Giới
thiệu, tư vấn hướng dẫn cho người lao động muốn đi làm việc tại nước ngoài; Tổ
chức các dịch vụ đưa đón lao động đi làm việc ở nước ngoài; Tổ chức quản lý lao
động Việt Nam làm việc ở nước ngoài phù hợp với luật pháp Việt Nam và nước sở
tại. Trung tâm đã cung ứng lao động sang Đài Loan, Nhật Bản, Trung đông…. Với
cơ cấu ngành nghề phong phú: lao động công xưởng, xây dựng, giúp việc gia đình,
đào tạo tu nghiệp sinh…
3.Cơ cấu tổ chức và chức năng nhiệm vụ của các phòng ban
3.1.Cơ cấu tổ chứcBiểu đồ 1: Sơ đồ tổ chức Tổng công ty
Hội đồng quản trị Ban kiểm soát
Tổng giám đốc
Phó tổng giám đốc
Phó tổng giám đốc
3.2.Chức năng nhiệm vụ của các phòng ban
3.2.1.Chức năng nhiệm vụ của Tổng công ty Thép Việt Nam
Tổng công ty Thép Việt Nam là một trong 17 Tổng công ty 91 được Thủ tướng
Chính phủ thành lập và hoạt động theo mô hình Tổng công ty Nhà nước quy định
tại Luật doanh nghiệp Nhà nước năm 1995. Mục tiêu của Tổng công ty Thép Việt
Nam là xây dựng và phát triển mô hình kinh doanh đa ngành trên cơ sở sản xuất và
kinh doanh thép làm nền tảng.
Tổng công suất thực tế trong hệ thống của Tổng công ty hiện đạt khoảng 3
triệu tấn thép cán/ năm. Nếu so với nhu cầu tiêu dùng bình quân của cả nước thì
Tổng công ty có thể đáp ứng được 60 -70% tổng lượng với nhiều chủng loại như
thép thanh, dây, hình, lá, ống và các loại vật liệu kim loại, vật liệu xây dựng khác.
Với vai trò là đơn vị đi đầu ngành thép, chiếm thị phần lớn, Tổng công ty Thép Việt
Nam có vai trò rất quan trọng trong việc bình ổn giá thép, góp phần kiềm chế lạm
phát trong tình hình nền kinh tế có nhiều biến động như hiện nay.
Chức năng chính của Tổng công ty là cung ứng thép, đáp ứng nhu cầu trong
nước, hạn chế dần nhập khẩu và hướng tới xuất khẩu, tham gia bình ổn giá thép; giữ
vững vị thế là một đơn vị dẫn đầu trong ngành thép, ngành công nghiệp then chốt
của nền kinh tế nước ta.
3.2.2.Chức năng nhiệm vụ của các phòng ban
• Phòng kỹ thuật- an toàn lao động
Là phòng chuyên môn nghiệp vụ tham mưu giúp Tổng giám đốc, Hội đồng quản trị
Tổng công ty chỉ đạo và quản lý các lĩnh vực kỹ thuật công nghệ và thiết bị luyện
kim, tiêu chuẩn và chất lượng sản phẩm, quản lý và khai thác mỏ nguyên liệu,
nghiên cứu KHCN, an toàn lao động và vệ sinh môi trường của Tổng công ty theo
qui định của Nhà nước và của Tổng côngty.
• Phòng Tổ chức lao động
Là phòng chuyên môn nghiệp vụ tham mưu giúp Tổng giám đốc, Hội đồng quản trị
Tổng công ty quản lý điều hành lĩnh vực đổi mới và phát triển doanh nghiệp, tổ
chức bộ máycông tác cán bộ, lao động, tiền lương, đào tạo, thanh tra, giải quyết đơn
thư theo các quy định của pháp luật hiện hành và của Tổng công ty.
4.Kết quả hoạt động kinh doanh của Tổng công ty Thép Việt Nam giai
đoạn (2004-2008).
Trong những năm qua, Tổng công ty luôn chú trọng đầu tư đổi mới công nghệ, mua
sắm các trang thiết bị, dây chuyền sản xuất hiện đại, nhờ đó sản lượng thép không
ngừng tăng lên cả về chủng loại và khối lượng. Nếu như năm 2004, công ty mới bắt
đầu có sản phẩm thép lá cán nguội tham gia thị trường với gần 50 nghìn tấn thì đến
năm 2008, tổng sản phẩm sau cán đã được đa dạng hóa gồm nhiều chủng loại như:
ống thép, tôn mạ, lưới thép, hàng gia công… đạt 243.507 tấn. Cơ cấu chủng loại sản
phẩm ngày càng được đa dạng hoá, bên cạnh phôi thép và thép cán (thép thanh, thép
dây), đến nay Tổng công ty có thêm các sản phẩm mới như thép hình, thép lá, ống
thép, vật liệu luyện kim và vật liệu xây dựng v.v... Trình độ công nghệ sản xuất, so
với thời kỳ năm 1995 đến nay một số nhà máy mới đạt mức tiên tiến trong khu vực
và thế giới với thiết bị hiện đại, công nghệ tiên tiến.Có thể thấy rõ sự gia tăng mức
sản lượng qua bảng số liệu sau:
Bảng 1: Sản lượng thép của Tổng công ty thời kỳ 2004- 2008
(Đơn vị: Tấn)
Sản phẩm 2004 2005 2006 2007 2008
Sản lượng phôi thép 650.000 660.000 710.895 781.984 882.882
13.908,1 13.662,6 24.281 37.393,2 55.367
4 Tốc độ tăng
giảm liên
hoàn
-1,76% +1,47% +77,7% +54% 55,8%
5 Lợi nhuận 221,4 28,115 738,5 812 731,3
6 Tốc độ tăng
giảm liên
hoàn
-0.15% -87,3% +2526% +9,95% -9,94%
(Nguồn: Báo cáo tổng kết công tác thời kỳ 2004-2008 – Tổng công ty thép Việt
Nam )
Thị trường thép trong nước năm 2004- 2005 gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của
thị trường thép thế giới. Sản xuất kinh doanh thép trong nước chủ yếu vẫn phụ
thuộc vào phôi thép, than cốc, thép tấm lá, thép đặc chủng, thép chất lượng cao
nhập khẩu nên hiệu quả kinh doanh thấp và thiếu ổn định. Mặt khác do thị trường
bất động sản đóng băng, đầu tư xây dựng có phần chững lại dẫn đến nhu cầu thép
xây dựng không tăng như dự báo; thị trường tài chính tiền tệ nóng lên, lãi suất cho
vay của ngân hàng tăng cao đã ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của
Tổng công ty năm 2004- 2005.
Năm 2006- 2007, thị trường thép cũng có nhiều biến động, đặc biệt Trung Quốc
chính là nhân tố gây nên biến động lớn về giá. Thép giá rẻ Trung Quốc thâm nhập
thị trường nội địa, tác động xấu tới tâm lý người tiêu dùng, gây sức ép về giá trên
thị trường. Những tháng cuối năm 2007, do Chính phủ Trung Quốc điều chỉnh
chính sách hạn chế xuất khẩu phôi và nguyên liệu sản xuất thép nên nguồn cung
khan hiếm, giá cả tăng cao. Tuy vậy, nhờ có sự chỉ đạo, hỗ trợ có hiệu quả của
Chính phủ, Bộ công thương và các cơ quan quản lý cấp trên cùng với nỗ lực phát
huy nội lực, Tổng công ty Thép Việt Nam đã hoàn thành và đạt vượt mức kế hoạch
đề ra. Liên tục trong 2 năm 2006 và 2007, cả doanh thu và lợi nhuận đều tăng và đạt
mức cao so với những năm trước đó.
tranh. Có thể nói rằng trong 5 năm trở lại đây tình hình đầu tư của Tổng công ty đã
có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt là trong 2 năm 2004 và 2008, Tổng công ty
đã triển khai hàng loạt những dự án lớn, đánh dấu những bước phát triển mạnh mẽ.
Phân tích bảng số liệu sau ta sẽ thấy rõ điều đó
Bảng 3: Vốn đầu tư phát triển của Tổng công ty Thép Việt Nam
(giai đoạn 2004- 2008)
(Đơn vị: tỷ đồng)
(Nguồn: Tổng công ty Thép Việt Nam )
Tổng số vốn thực hiện của Tổng công ty Thép Việt Nam giai đoạn từ 2004 đến
2008 là 4.738,604 tỷ đồng. Nhìn vào bảng có thể thấy hàng năm, công ty luôn chú
trọng đầu tư một lượng vốn lớn cho công tác đầu tư phát triển, tuy nhiên, khối
lượng vốn không đồng đều qua các năm, phụ thuộc vào số dự án được thực hiện
trong năm. Vốn đầu tư cao nhất là năm 2004 với số vốn là 2.137,575 tỷ đồng do
trong năm 2004, Tổng công ty đã triển khai thực hiện hàng loạt các dự án quan
trọng, trong đó có 36 dự án chuyển tiếp và 17 dự án khởi công mới; sau đó là năm
2008 với số vốn đầu tư lên tới 1.128,86 tỷ đồng, tăng 217,7% so với năm 2007,
tổng số dự án thực hiện đầu tư trong năm : 51 dự án trong đó có 06 dự án nhóm A,
07 dự án nhóm B và 38 dự án nhóm C. Thấp nhất là năm 2006, giảm 58,61% so với
năm 2005 do số dự án thực hiện đầu tư trong năm là 40 dự án trong đó có 3 dự án
nhóm A, 3 dự án nhóm B và 36 dự án nhóm C. Có thể nói Tổng công ty đã có sự
quan tâm, đầu tư thích đáng để nâng cao năng lực sản xuất, tuy nhiên trong thời
gian tới, Tổng công ty cần phải có chiến lược đầu tư và tăng cường đầu tư hơn nữa
nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
1.1.2. Cơ cấu vốn đầu tư
Nguồn vốn của Tổng công ty Thép Việt Nam gồm các nguồn sau: Nguồn
vốn tự có của công ty, nguồn vốn ngân sách nhà nước, nguồn vốn tín dụng đầu tư
phát triền của nhà nước, vốn tín dụng thương mại và nguồn khác.Hiện nay, tổng
vốn chủ sở hữu do Công ty mẹ trực tiếp quản lý, khai thác và sử dụng trên 2.700 tỷ
đồng với tổng tài sản tại Công ty mẹ là 10.660 tỷ đồng.
STT Chỉ tiêu
2.137,572 788,770 328,072 355,33 1.128,86
2 Vốn ngân sách 14,914 8,480 7,67 6,69 5
3 Vay TM 1.128,237 450,502 162,4 141,48 98
4 Vay NHPT 801,881 329,788 63,98 94,46 699,17
5 KHCB 41,494 52,6 73,26 105,86
6 Khác 151,046 41,42 89,66 220
(Nguồn: Tổng công ty Thép Việt
Nam )
Theo bảng số liệu trên, có thể thấy trong tổng nguồn vốn đầu tư có sự thay
đổi trong cơ cấu các nguồn vốn theo từng năm, trong đó nguồn vốn vay tín dụng
đầu tư phát triển và nguồn vốn vay thương mại có quy mô lớn nhất, vốn từ khấu hao
cơ bản có quy mô ngày càng tăng, còn vốn ngân sách nhà nước ngày càng có xu
hướng ít đi, điều này thể hiện rõ nhất trong bảng tính toán tỷ trọng các nguồn vốn
trong tổng vốn đầu tư giai đoạn 2004- 2008 sau đây
Bảng 5: Tỷ trọng các nguồn vốn trong tổng vốn đầu tư của Tổng công ty Thép Việt Nam
giai đoạn (2004-2008)
(Đơn vị:%)
Stt Chỉ tiêu
Năm
2004 2005 2006 2007 2008
1 Vốn NSNN 0,07 1,12 2,34 1,88 0,44
2 Vay TM 52,78 57,11 49,5 39,82 8,68
3 Vay NHPT 37,51 41,81 19,5 26,58 61,94
4 KHCB 1,94 16,03 20,62 9,38
5 Khác 7,7 12,62 25,23 19,49
6 Tổng VĐT 100 100 100 100 100
(Nguồn: Tổng công ty Thép Việt Nam )
Từ 2 bảng số liệu trên đây, có thể thấy, nguồn vốn đầu tư của Tổng công ty
còn thiên về vốn vay nhiều hơn. Dù nguồn vốn ngân sách đã có xu hướng ngày càng
giảm thể hiện tính tự chủ, độc lập của Tổng công ty, nhưng tỷ trọng và quy mô vốn
vốn này chiếm tỷ trọng lớn cho thấy công ty phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài, do
vậy chi phí vốn cao sẽ làm giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh cũng như hiệu quả
hoạt động đầu tư. Trong thời gian qua, tuy vẫn huy động lượng vốn lớn từ nguồn
vốn vay thương mại nhưng công ty đã chú trọng điều chỉnh và có chiến lược huy
động vốn phù hợp để làm giảm tỷ trọng và giá trị của nguồn vốn này trong tổng
mức đầu tư.
*Nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển: Nguồn vốn này ngày càng tăng lên
cả về tỷ trọng và giá trị, nó có vai trò rất quan trọng. Khi sử dụng nguồn vốn này
các doanh nghiệp phải chú trọng hơn về việc sử dụng vốn đầu tư của mình, đầu tư
vào đâu để có lợi và khả năng trả nợ cho tổ chức tín dụng. Nguồn vốn tín dụng của
Tổng công ty Thép Việt Nam có xu hướng tăng dần về mặt tỷ trọng và nó chiếm tỷ
trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn đầu tư của Tổng công ty. Cụ thể năm 2004
nguồn vốn tín dụng có giá trị lớn nhất 801,881 tỷ đồng, năm 2006 nguồn vốn tín
dụng có giá trị thấp nhất: 63,98 tỷ đồng. Năm 2008, nguồn vốn tín dụng có tỷ trọng
lớn nhất trong các năm, chiếm 61,94% tổng nguồn vốn. Tổng công ty cần chú trọng
đến khả năng trả nợ, tránh tình trạng nợ nần các tổ chức tín dụng quá nhiều.
* Nguồn vốn KHCB: Nguồn vốn này cho thấy khả năng chủ động về tài
chính của Tổng công ty, qua 2 bảng số liệu có thể thấy, giá trị của nguồn vốn này có
xu hướng tăng dần qua các năm, tuy nhiên tỷ trọng vẫn chưa nhiều, có năm nguồn
vốn từ KHCB chiếm tỷ trọng khá lớn: 2007- chiếm 20,62% tổng nguồn vốn, nhăng
có năm lại chiếm tỷ lệ khá nhỏ: 2004- chiếm 1,94% . Điều đó cho thấy Tổng công
ty chưa thực sự phát huy được tối đa khả năng huy động từ nguồn vốn này. Trong
thời gian tới, Tổng công ty cần có những giải pháp và kế hoạch phù hợp để có thể
tận dụng và phát huy tối đa ưu điểm của nguồn vốn này.
*Nguồn vốn khác: nguồn vốn này bao gồm nguồn vốn trích từ các quỹ bổ
sung của doanh nghiệp. Qua 2 bảng số liệu trên ta cũng thấy nguồn vốn này trong
Tổng công ty có xu hướng tăng dần cả về giá trị và tỷ trọng thể hiện khả năng huy
động vốn của công ty là tương đối cao. Nguồn vốn khác tăng dần từ năm 2004 chỉ
chiếm 7,7% đến năm 2008 chiếm 19,49% trong tổng vốn đầu tư. Nguồn vốn này
được huy động cao nhất là năm 2008 với giá trị là 220 tỷ đồng do nhu cầu của dự
lớn nhằm nâng cao năng lực sản xuất và quy mô sản xuất của các nhà máy, cũng
như nâng cao khả năng cung ứng và hiện đại hóa nhằm nâng cao năng suất và chất
lượng sản phẩm. Trong phần phụ lục 1 là một số dự án tiêu biểu mà Tổng công ty
đã tiến hành đầu tư trong giai đoạn 2004- 2008 vừa qua.
Có thể thấy, trong thời gian qua, các dự án lớn của Tổng công ty chủ yếu tập
trung vào lĩnh vực xây dựng, lắp đặt máy móc thiết bị, mở rộng quy mô sản xuất.
Một số dự án mới được triển khai như Dự án liên doanh khai thác mỏ sắt Quý Sa và
nhà máy gang thép Lào cai với tổng vốn đầu tư lên tới 2.800 tỷ đồng, khi dự án
hoàn thành và đi vào hoạt động sẽ là nguồn cung nguyên vật liệu dồi dào cho ngành
sản xuất thép. Bên cạnh đó, dự án xây dựng nhà máy Thép cán nguội và nhà máy
thép cán tấm nóng tại Khu Công nghiệp Phú Mỹ (tổng vốn đầu tư trên 10.000 tỷ
Copyright: Tài liệu đại học ©