MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................4
DANH MỤC VIẾT TẮT.......................................................................................5
DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ Trang................................................6
LỜI MỞ ĐẦU........................................................................................................9
CHƯƠNG 1.........................................................................................................13
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG.........................13
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về đề tài.....................................................13
1.2. Khái niệm du lịch..........................................................................................13
1.3. Phát triển du lịch bền vững...........................................................................15
1.3.1. Khái niệm du lịch bền vững.......................................................................15
1.3.2. Khái niệm về phát triển bền vững..............................................................17
1.3.3. Nguyên tắc phát triển du lịch bền vững.....................................................19
1.3.4. Mục tiêu phát triển du lịch bền vững.........................................................22
1.3.5. Vai trò của phát triển du lịch bền vững......................................................25
1.3.6. Các yếu tố tác động tới phát triển du lịch bền vững..................................25
1.4. Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam...................................27
1.5. Kinh nghiệm một số quốc gia về phát triển du lịch bền vững......................30
1.5.1. Du lịch bền vững tại thành phố Madrid- Tây Ban Nha..............................30
1.5.2. Du lịch không bền vững.............................................................................31
CHƯƠNG 2.........................................................................................................33
THỰC TRẠNG VA GIẢI PHAP PHAT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI
VƯỜN QUỐC GIA XUAN THỦY.....................................................................33
2.1. Vài nét về Vườn Quốc Gia Xuân Thủy........................................................33
2.1.1. Vị trí địa lý hành chính..............................................................................33
2.1.2. Địa hình và cảnh quan toàn vùng...............................................................33
Hình 1: Bản đồ Vườn Quốc Gia Xuân Thủy và khu vực đệm.............................34
2.1.3. Đặc điểm đất đai........................................................................................36
2.1.4. Đặc điểm thủy văn.....................................................................................37
2.1.5. Đặc điểm của khí hậu.................................................................................38
2.1.6. Dân cư........................................................................................................40

2.5. Giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy.........................58
2.5.1. Giải pháp về tổ chức..................................................................................58
Hình 2: Mô hình ban quản lý VQG Xuân Thuỷ..................................................58
2.5.2. Giải pháp về nguồn nhân lực.....................................................................59
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

2


2.5.3. Giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng.........................................................60
2.5.4. Quản lý khu du lịch bền vững....................................................................60
2.5.5.Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương.........................................61
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..............................................................................62
1. KẾT LUẬN......................................................................................................62
2. KIẾN NGHỊ.....................................................................................................62
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................64
PHỤ LỤC 1..........................................................................................................66

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

3


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được khóa luận này. Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô
trong Khoa Du Lịch nói riêng và các thầy cô giảng dạy tại Trường Đại Học Công
Nghiệp Hà Nội nói chung đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy em trong suốt quá
trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện ở Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội.
Em xin chân thành cảm ơn Thầy giáo hướng dẫn Th.s Phí Công Mạnh đã
tận tình, chu đáo hướng dẫn em trong suốt quá trình làm khóa luận tốt nghiệp.

DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ

Trang

LỜI CẢM ƠN........................................................................................................4
DANH MỤC VIẾT TẮT.......................................................................................5
DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ Trang................................................6
LỜI MỞ ĐẦU........................................................................................................9
CHƯƠNG 1.........................................................................................................13
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG.........................13
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về đề tài.....................................................13
1.2. Khái niệm du lịch..........................................................................................13
1.3. Phát triển du lịch bền vững...........................................................................15
1.3.1. Khái niệm du lịch bền vững.......................................................................15
1.3.2. Khái niệm về phát triển bền vững..............................................................17
1.3.3. Nguyên tắc phát triển du lịch bền vững.....................................................19
1.3.4. Mục tiêu phát triển du lịch bền vững.........................................................22
1.3.5. Vai trò của phát triển du lịch bền vững......................................................25
1.3.6. Các yếu tố tác động tới phát triển du lịch bền vững..................................25
1.4. Thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam...................................27
1.5. Kinh nghiệm một số quốc gia về phát triển du lịch bền vững......................30
1.5.1. Du lịch bền vững tại thành phố Madrid- Tây Ban Nha..............................30
1.5.2. Du lịch không bền vững.............................................................................31
CHƯƠNG 2.........................................................................................................33
THỰC TRẠNG VA GIẢI PHAP PHAT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI
VƯỜN QUỐC GIA XUAN THỦY.....................................................................33
2.1. Vài nét về Vườn Quốc Gia Xuân Thủy........................................................33
2.1.1. Vị trí địa lý hành chính..............................................................................33
2.1.2. Địa hình và cảnh quan toàn vùng...............................................................33
Hình 1: Bản đồ Vườn Quốc Gia Xuân Thủy và khu vực đệm.............................34

Gia Xuân Thủy.....................................................................................................54
2.4.1. Ma trận SWOT về phát triển du lịch bền vững ở VQG Xuân Thủy..........54
2.4.2. Kết hợp điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội thách thức để xây dựng định hướng
phát triển du lịch bền vững...................................................................................56
2.5. Giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy.........................58
2.5.1. Giải pháp về tổ chức..................................................................................58
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

7


Hình 2: Mô hình ban quản lý VQG Xuân Thuỷ..................................................58
2.5.2. Giải pháp về nguồn nhân lực.....................................................................59
2.5.3. Giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng.........................................................60
2.5.4. Quản lý khu du lịch bền vững....................................................................60
2.5.5.Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương.........................................61
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..............................................................................62
1. KẾT LUẬN......................................................................................................62
2. KIẾN NGHỊ.....................................................................................................62
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................64
PHỤ LỤC 1..........................................................................................................66

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

8


LỜI MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Chúng ta đều biết du lịch được mệnh danh là ngành công nghiệp không

lịch lại thực sự là điều cần phải xem xét. Ý thức được điều đó, đất nước chúng ta
đã và đang nâng tầm ý thức về du lịch bền vững tại không chỉ điểm du lịch mà
còn cả những khu du lịch.
Nam Định là một tỉnh có tài nguyên du lịch phong phú, đặc biệt có Vườn
Quốc gia Xuân Thủy là một địa điểm được nhiều khách du lịch trong và ngoài
nước biết tới.
Vườn Quốc Gia Xuân Thủy là Vườn Quốc Gia mới được thành lập trong
khu vực đồng bằng Sông Hồng (2/1/2003), là khu vực có hệ sinh thái đất ngập
nước ở cửa sông ven biển điển hình ở Việt Nam. Tuy nhiên hoạt động du lịch ở
đây lại chưa được đầu tư đúng mức và còn nhiều hạn chế.
Thực tế cho thấy có rất nhiều công trình nghiên cứu về du lịch sinh thái và
phát triển du lịch bền vững tại các Vườn Quốc Gia khác nhau trên đất nước Việt
Nam, tuy nhiên nghiên cứu về ‘‘Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền
vững tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy” thì vẫn là đề tài chưa được nghiên cứu phổ
biến.
Xuất phát từ những nguyên nhân trên cho nên em chọn đề tài“ Thực trạng
và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy”.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc nguyên cứu lý luận và thực trạng phát triển du lịch bền vững tại
Vườn Quốc Gia Xuân Thủy. Từ đó, đề xuất một số biện pháp góp phần phát
triển du lịch bền vững tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xây dựng cơ sở lí luận về du lịch bền vững.
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

10


- Đánh giá thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy.
- Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao du lịch bền vững tại Vườn Quốc

7. Cấu trúc khóa luận
Mở đầu
Chương 1: Cơ sở lí luận về du lịch bền vững
Chương 2: Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Vườn Quốc
Gia Xuân Thủy
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

12


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về đề tài
Trên thế giới cũng như Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về phát triển du
lịch bền vững. Phần lớn các nghiên cứu em thấy đều xuất phát từ góc nhìn theo
các hướng khác nhau của khái niệm phát triển bền vững, sau đó phát triển thành
hệ thống các tiêu chí để đánh giá cũng như đề xuất giải pháp để phát triển du lịch
bền vững tại một điểm du lịch.
Các công trình nghiên cứu:
Nguyễn Văn Cần (2013), “Đánh giá thực trạng phát triển du lịch bền vững tại
Vườn Quốc Gia Xuân thủy”, Khoa Du lịch, Đại Học Hải Phòng.
Nguyễn Thị Hoàng (2011), “Giải pháp phát triển du lịch bền vững trên địa bàn
tỉnh Quảng Nam”, Luận văn thạc sỹ kinh tế.
Phạm Thị Hương Mai (2011), “Nghiên cứu phát triển du lịch bền vững ở Chùa
Hương”, Khoa Du Lịch, Đại Học Hải Phòng.
Nguyễn Đức Tuy (2014), “Giải pháp phát triển du lịch bền vững Tây Nguyên”,

trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài
nước họ với mục đích hòa bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc
của họ [13, tr.9].
Theo các nhà du lịch Trung Quốc thì: Hoạt động du lịch là tổng hợp hàng
loạt quan hệ về hiện tượng lấy sự tồn tại và phát triển kinh tế, xã hội nhất định
làm cơ sở, lấy chủ thế du lịch, khách thể du lịch và trung gian du lịch làm điều
kiện [2].
Theo I.I pirogionic, 1985 thì: Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư
trong thời gian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi
cư trú thường xuyên nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần,
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

14


nâng cao trình độ nhận thức văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những
giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa [8, tr.9].
Theo nhà kinh tế học người Áo Jonsep Stander nhìn từ góc độ khách thì:
Khách du lịch là loại khách đi theo ý thích ngoài nơi cư trú thường xuyên để
thỏa mãn sinh hoạt cao cấp mà không theo đuổi mục đích kinh tế [2, tr.8].
Nhìn từ góc độ kinh tế: Du lịch là một ngành kinh tế, dịch vụ có nhiệm vụ
phục vụ cho nhu cầu tham quan giải trí, nghỉ ngơi, có hoặc không kết hợp với
các hoạt động chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các nhu cầu
khác[2,tr.8].
Theo điều 4 chương 1 luật du lịch Việt Nam:“ Du lịch là các hoạt động có
liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình
nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một
khoảng thời gian nhất định”.
1.3. Phát triển du lịch bền vững
1.3.1. Khái niệm du lịch bền vững

cao mức sống của cộng đồng địa phương”.
Đối với ngành du lịch của chúng ta thì phát triển bền vững có nghĩa là việc
quản lý toàn bộ các bộ phận cấu thành ngành du lịch, đảm bảo phát triển cân
bằng để có thể mang lại những lợi ích lâu dài về kinh tế, xã hội mà không gây ra
những tổn hại cho môi trường tự nhiên và bản sắc văn hóa của điểm du lịch. Quá
trình phát triển du lịch bền vững phải có sự kết hợp hài hòa giữa nhu cầu hiện tại
và tương lai ở cả hai góc độ sản xuất và tiêu dùng du lịch, nhằm mục đích tái tạo
bảo tồn và phát triển tự nhiên, giữ gìn và phát huy được bản sắc dân tộc.
1.3.2. Khái niệm về phát triển bền vững
Theo quan điểm của Tổ Chức Bảo tồn Thiên Nhiên Quốc tế (IUCN) đưa ra
năm 1980 thì“ Phát triển bền vững phải cân nhắc đến hiện trạng khai thác các
nguồn tài nguyên tái tạo và không tái tạo, đến các điều kiện thuận lợi cũng như
khó khăn trong việc tổ chức các kế hoạch hành động ngắn hạn và dài hạn đan
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

17


xen nhau” [4, tr.7]. Định nghĩa này chú trọng đến việc sử dụng các nguồn tài
nguyên chứ chưa đưa ra một bức tranh toàn diện về phát triển bền vững.
Một định nghĩa khác được các nhà khoa học trên thế giới đề cập một cách
tổng quát hơn, trong đó chú trọng đến trách nhiệm của mỗi một chúng ta:“ Phát
triển bền vững là các hoạt động phát triển của con người nhằm phát triển và duy
trì trách nhiệm của cộng đồng đối với lịch sử hình thành và hoàn thiện các sự
sống trên Trái đất” [2].
Tuy nhiên, khái niệm do Ủy ban Liên hợp Quốc tế về Môi trường và Phát
triển (UNICED) đưa ra năm 1978 được sử dụng rộng rãi hơn cả. Theo
UNICED:“ Phát triển bền vững thảo mãn những nhu cầu của hiện tại nhưng
không làm giảm khả năng thỏa mãn như cầu của thế hệ mai sau” [2, tr.16]. Như
vậy, nếu một hoạt động có tính bền vững, xét về mặt lí thuyết nó có thể được

Về xã hội: Tính bền vững đó phải mang tính nhân văn hay nói một cách
khác là đem lại phúc lợi và chia sẻ công bằng cho mọi cá nhân trong xã hội. Phát
triển phải được gắn liền với một xã hội ổn định, hòa bình, mở rộng và nâng cao
năng lực lựa chọn cho con người cùng với đó là việc nâng cao sự tham gia của
cộng đồng vào quá trình phát triển.
Ngoài ra sự phát triển bền vững còn là sự phát triển“ bình đẳng và cân
đối”. Bình đẳng được hiểu là bình đẳng giữa các nhóm người trong cùng một xã
hội. Còn cân đối là cân đối giữa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội - môi
trường.
1.3.3. Nguyên tắc phát triển du lịch bền vững
Muốn đảm bảo phát triển du lịch bền vững, chúng ta phải tuân thủ chặt chẽ
các nguyên tắc của phát triển bền vững, bao gồm 10 nguyên tắc sau (Bài giảng
về du lịch bền vững, Th.s Nguyễn Thị Bích Ngọc, Đại Học Công Nghiệp Hà
Nội):

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

19


Nguyên tắc 1: Khai thác và sử dụng nguồn lực (tài nguyên) một cách bền
vững, bao gồm cả tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên nhân văn.
Đó được coi là nền tảng cơ bản nhất để duy trì phát triển du lịch lâu dài. Việc
bảo tồn và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên, văn hóa - xã hội
là rất cần thiết, nó giúp cho việc phát triển lâu dài. Tài nguyên du lịch được coi là
sản phẩm du lịch quan trọng nhất và là mục đích chuyến đi của du khách. Vì vậy
trong quá trình quy hoạch các dự án phát triển du lịch cần xây dựng nhưng
phương cách, chiến lược bảo tồn, tôn tạo, khai thác tài nguyên du lịch theo
hướng tiết kiệm, hợp lý để lưu lại cho thế hệ tương lai một nguồn tài nguyên như
thế hệ hiện tại được hưởng.

quan mật thiết với các ngành kinh tế khác trong đó có cả kinh tế địa phương do
đó muốn phát triển bền vững du lịch thì phải có vai trò hỗ trợ, dẫn dắt nền kinh
tế địa phương phát triển.
Nguyên tắc 6: Lôi kéo sự tham gia của cộng đồng địa phương. Sự tham gia
của cộng đồng địa phương không chỉ đem lại lợi nhuận cho cộng đồng mà còn
làm tăng tính trách nhiệm của cộng đồng trong việc phát triển du lịch và bảo vệ
môi trường.
Nguyên tắc 7: Lấy ý kiến quần chúng và các đối tượng liên quan. Điều đó
giúp thống nhất trong quá trình phát triển du lịch giảm thiểu những mâu thuẫn
của mọi người, đi đến thống nhất cao về quan điểm phát triển giúp phát triển du
lịch được lâu dài.
Nguyên tắc 8: Chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực. Như chúng ta đã
biết nguồn nhân lực phục vụ du lịch có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nguồn nhân
lực có chất lượng cao sẽ giúp cho du lịch phát triển đa dạng và bền vững hơn.
Nguyên tắc 9: Tiếp thị du lịch một cách có trách nhiệm (marketing du lịch).
Đó là việc cung cấp thông tin một cách đầy đủ cho du khách, quảng bá du lịch

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

21


một cách có trách nhiệm qua đó giúp du khách thỏa mãn tối đa nhu cầu của
mình.
Nguyên tắc 10: Coi trọng công tác nghiên cứu. Triển khai nghiên cứu, nhằm
mang lại lợi ích cho du khách, đáp ứng tối đa nhu cầu của du khách, mang lại lợi
ích cho doanh nghiệp du lịch.
Nói tóm lại, muốn du lịch phát triển bền vững thì nhất thiết phải tôn trọng
các nguyên tắc cơ bản để không tổn hại đến môi trường tự nhiên, môi trường
kinh tế và môi trường xã hội. Du lịch bền vững sẽ tác động tích cực đến đời sống

góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương, cải thiện
tính công bằng xã hội, đa dạng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch nhằm
đáp ứng cao độ nhu cầu của khách. Thu nhập từ du lịch phải được phân bố rộng
khắp toàn xã hội.
Ngoài ra, xem xét những quan điểm chung về phát triển bền vững về vị trí
đặc biệt của ngành Du lịch và những thỏa thuận đã đạt được trên các diễn đàn
quốc tế người ta xác lập được một chương trình cho phát triển du lịch bền vững
với 12 mục tiêu sau (Bài giảng về du lịch bền vững, Th.s Nguyễn Thị Bích
Ngọc, Giảng Viên Đại Học Công Nghiệp Hà Nội):
Hiệu quả kinh tế: Đảm bảo tính hiệu quả kinh tế và tính cạnh tranh để các
doanh nghiệp và các điểm du lịch có khả năng phát triển phồn thịnh và đạt tới lợi
nhuận lâu dài.
Sự phồn thịnh cho địa phương: Tăng tối đa đóng góp của du lịch đối với sự
phát triển thịnh vượng của nền kinh tế địa phương tại các điểm du lịch, bao gồm
phần tiêu dùng của khách du lịch được giữ lại tại địa phương.
Chất lượng việc làm: Tăng cường số lượng và chất lượng việc làm tại địa
phương do ngành du lịch tạo ra và được ngành du lịch hỗ trợ, bao gồm mức thu
nhập, điều kiện và khả năng dịch vụ, không có sự phân biệt đối xử về giới, chủng
tộc, bệnh tật và các mặt khác.
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

23


Công bằng xã hội: Cần có sự phân phối lợi ích kinh tế và xã hội thu được từ
hoạt động du lịch một cách công bằng và rộng rãi cho tất cả những người trong
cộng đồng đáng được hưởng, kể cả những cơ hội cải thiện cuộc sống, nâng cao
mức thu nhập và cung cấp dịch vụ cho người nghèo.
Sự thỏa mãn của khách du lịch: Cần cung cấp những dịch vụ an toàn, thỏa
mãn các yêu cầu chính đáng của khách du lịch.

quý hiếm sống trong môi trường đó, mà nhờ có việc bảo vệ môi trường sống mà
con người được hưởng lợi từ đó:
Không bị nhiễm độc nguồn nước, không khí và đất. Đảm bảo sự hài hòa về
môi trường sinh sống cho các loài động thực vật trong vùng cũng là giúp cho
môi trường sống của con người được đảm bảo.
- Đối với kinh tế: Phát triển du lịch bền vững giúp phát triển kinh tế, ví dụ, từ
việc khai thác các đặc sản văn hóa của vùng, người dân trong vùng có thể nâng
cao đời sống nhờ khách du lịch đến thăm quan, sử dụng những dịch vụ du lịch
và sản phẩm đặc trưng của vùng miền, của vùng. Phát triển du lịch bền vững
cũng giúp người làm du lịch, cơ quan địa phương, chính quyền và người tổ chức
du lịch được hưởng lợi, và người dân địa phương có công ăn việc làm.
- Đối với xã hội: Phát triển du lịch bền vững đảm bảo các vấn đề về xã hội, như
việc giảm bớt các tệ nạn xã hội bằng việc cung cấp công ăn việc làm cho người
dân trong vùng. Ở một cái nhìn sâu và xa hơn, du lịch bền vững giúp khai thác
nguồn tài nguyên một cách có ý thức và khoa học, đảm bảo cho các nguồn tài
nguyên này sinh sôi và phát triển để thế hệ sau, thế hệ tương lai có thể được tiếp
nối và tận dụng.
1.3.6. Các yếu tố tác động tới phát triển du lịch bền vững
Thứ nhất, nguồn tài nguyên du lịch: Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên,
di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo
của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du lịch; là yếu tố cơ
Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại VQG Xuân Thủy

25