sử DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT TRONG THIẾT KẾ
VÀ DẠY HỌC BÀI "CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỈ
XVIII (TIẾT 1)" - SÁCH GIÁO KHOA LỊCH sử LỚP 10 TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG
Nguyễn Thuỳ Lĩnh'
Tóm tắt: Trong thời đại toàn cầu hoá và nền “kinh tế tri thức", công nghệ thông tin đóng
vai trò quan trọng thúc đẩy việc dạy học đạt kết quả cao. Bài viết này đưa ra một thiết kế
cụ thể bài dạy học lịch sử sử dụng video, hình ảnh, sơ đồ, tư liệu gốc... trên phần mềm
PowerPoint. Qua đây hướng học sinh tiếp cận nội dung bài học và hình thành các năng lực
cần có, góp phần phát triển toàn diện học sinh.
Từ khoá: Cách mạng tư sản Pháp, PowerPoint, Lịch sử 10
MỞ ĐẦU
Học tập lịch sử là học những điều đã qua trong quá khứ, không thể tái diễn lại, học sinh không thể tiến hành thực nghiệm,
cũng không được “trực quan sinh động” các sự vật, hiện tượng như những môn học khác. Vì thế, việc dựng lại bức tranh lịch
sử một cách chân thực và sinh động như nó từng tồn tại là điều vô cùng cần thiết. Trong khi Lịch sử là bộ môn có nhiều ưu thế,
sở trường trong ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là phần mềm Microsoft PowerPoint - có vai trò, ý nghĩa to lớn trong
việc giúp học sinh đi từ “trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng”, hiểu đúng bàn chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử, từ đó
hình thành tư tưởng tình cảm đúng đắn và phát triển toàn diện học sinh. Bài viết tập trung giới thiệu cách thức thiết kế và dạy
học bài “Cách mạng tư sàn Pháp cuối thế kỉ XVIII (Tiết 1)” - Sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 Trung học phổ thông với sự hỗ trợ
của phần mềm Microsoft PowerPoint một cách hiệu quả, khoa học.
NỘI DUNG NGHIÊN cứu
Hiện nay, có nhiều phần mềm hỗ trợ tích cực cho việc thiết kế bài học như: Violet; Camtasia Studio, Frontpage,
Publisher... nhưng việc ứng dụng phần mềm PowerPoint vẫn được đa số giáo viên lựa chọn vì sự đơn giản, dễ sử dụng và thu
được kết quả khả quan.

.

Sử dụng PowerPoint trong việc thiết kẽ bài dạy
Bước 1: Giáo viên xác định mục tiêu bài học:
Thông qua bài học, học sinh cần đạt được các mục tiêu cơ bản sau: - Kiến thức:


Giới thiệu bài mới
Trên cơ sở giáo án PowerPoint đã hoàn thiện, để giới thiệu bài mới, giáo viên tổ chúc cho học sinh theo dõi một số hình
ảnh của đoạn video (được đính kèm trong giáo án PowerPoint) trên nền nhạc bài Mac-xây-e - Quốc ca nước Pháp mà giáo viên
đã dựng trước. Đoạn video tập trung vào nội dung giới thiệu về nước Pháp thế kỉ XVIII, giáo viên kết hợp cho học sinh quan
sát và yêu cầu học sinh trả lời càu hỏi: Những hình ảnh trên nói về quốc gia nào? Em biết gì về quốc gia đó? Theo em, đó là
những hình ảnh vào khoảng thời gian nào?
Sau khi học sinh trà lời, giáo viên đưa ra nhận xét, có thể kết hợp hỏi học sinh về một số hình ảnh tư liệu xuất hiện trong
đoạn video vừa được trình chiếu. Sau đó, giáo viên giới thiệu bài: Những hình ảnh các em vừa theo dõi là những hình ảnh về
nước Pháp thế kỉ XVIII. Vào thế kỉ XVIII, cà thế giới đã chứng kiến một cuộc biến động chính trị to lớn làm “long trời lở đất”
ngay giữa Paris hoa lệ - kinh đô của châu Âu. Cuộc biến động chính trị ấy người ta gọi là cách mạng tư sàn Pháp. Cuộc cách
mạng đó được c. Mác ví như Chiếc chổi khổng lồ quét sạch mọi tàn dư của chế độ phong kiến. Vậy cuộc cách mạng này diễn
ra như thế nào? Cách mạng Pháp đã làm được gì để được đánh giá là cuộc cách mạng tư sàn triệt để, điển hình nhất thời cận
đại? Chúng ta tìm hiểu bài học hôm nay - Bài 31: Cách mạng tư sàn Pháp cuối thế kỉ XVIII.
Tổ chức cho học sinh nghiên cửu kiến thức mới
Bài 31: Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII (Tiết 1)

.

Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên nhân sâu xa bùng nổ Cách mạng tư sàn Pháp
Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân trực tiếp dẫn tới cách mạng
Hoạt động 3: Sự phát ừiển của Cách mạng tư sàn Pháp trong giai đoạn đầu (1789 - 1792)


Nước Pháp trước cách mạng
Mục này gồm hai mục nhỏ: 1. Tình hình kinh tể - chỉnh trị - xã hội và 2. Cuộc đẩu tranh trên lĩnh vực tư tưởng
Hai mục này, giáo viên bố cục lại chia làm bốn nội dung chính theo các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, xã hội và tư tưởng.
Giáo viên cần chuẩn bị một hệ thống các tư liệu sử dụng trong bài học, được sắp xếp theo một trật tự trong Phiếu học tập
(mỗi nhóm có một Phiếu học tập với nhiệm vụ riêng của nhóm mình). Giáo viên giao cho các nhóm học sinh chuẩn bị những
tư liệu và yêu cầu từ tiết học trước, để các nhóm học sinh tự khai thác ở nhà, đó là sàn phẩm của dự án học tập theo nhóm. Hệ
thống tư liệu đó phục vụ cho cà bài, sau đó chia sẻ thành tư liệu học tập của mỗi cá nhân học sinh.

của mình không? Vỉ sao?3 4
Sau khi học sinh trà lời, giáo viên nhận xét, khẳng định lại: Hội nghị các đẳng cấp
có từ thế kỉ XIV, có chức năng tư vấn, nhưng từ năm 1614 trên thực tế nó không tồn tại
vì vương quyền ngày càng lún sâu vào con đường chuyên chế. Trước sự bế tắc trong giải
quyết nạn khủng hoàng tài chính, ngày 05/5/1987, vua Lu-i XVI buộc phải đồng ý triệu
tập hội nghị Ba đẳng cấp với hi vọng tìm được phương pháp cần thiết để thoát khỏi
nguy cơ phá sàn tài chính. Nhưng đại biểu của đẳng cấp thứ ba phàn đối việc ban hành
thuế mới của vua và tuyên bố thành lập Quốc hội.
Vua và quý tộc phàn ứng, ráo riết chuẩn bị tấn công đẳng cấp thứ ba bằng vũ lực.
Bất bình trước hành động của nhà vua, ngày 14/7/1789, quần chúng nhân dân đã tự vũ
trang, tấn công các trụ sở, các cơ quan quan trọng của thành phố và chiếm ngục Baxti biểu tượng của chế độ phong kiến chuyên chế, mở đầu Cách mạng Pháp.
Sau khi tìm hiểu nguyên nhân trực tiếp làm bùng nổ cách mạng, giáo viên hướng
dẫn học sinh khai thác sơ đồ diễn biến Cách mạng tư sàn Pháp, sau đó đọc sách giáo
khoa để hoàn thành bàng diễn biến theo mẫu:
Thời gian
Diễn biến chính

Học sinh theo dõi sách giáo khoa để hoàn thiện bảng diễn biến, trong tiết học này
khai thác giai đoạn 1 (14/7/1789 - 10/8/1792).
Giáo viên: Miêu tả và lược thuật diễn biến cuộc tấn công chiếm ngục Baxti kết họp
với trình chiếu slide hình ảnh Tẩn công ngục Baxtủ.
“Pháo đài Baxti được xây dựng từ thế kỉ XIV để bảo vệ thành phố, về sau các
vua Pháp biến Baxti thành nhà tù giam cầm những người đấu tranh chống chế
độ phong kiến. Nhàn dàn
3

3Xem
4Xem

Phụ lục 2


-

-

KẾT LUẬN
Sử dụng phần mềm PowerPoint trong dạy học lịch sử, cụ thể trong dạy học bài
“Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII” đem lại rất nhiều ưu điểm như:
Cho phép giáo viên sử dụng một cách nhanh chóng và hiệu quả video, tranh ảnh tư liệu.
Từ đó, giáo viên thiết kế và giảng dạy bài học một cách linh hoạt, sinh động.
Hướng học sinh tói nội dung chính của bài học qua các càu hỏi có vấn đề, quan sát nhận xét tranh ảnh được thể hiện trên các slide của bài học. Qua đó làm tăng hửng thú
học tập của học sinh. Điều này khác biệt hoàn toàn với phương pháp dạy học truyền
thống là giáo viên chỉ nêu càu hỏi và yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa tìm nội dung
chính của bài học.
Là một phương pháp giúp học sinh có thể tích cực, chủ động trong học tập: từ quá trình
chuẩn bị tư liệu đến thiết kế slide, đưa nội dung bài học vào một cách linh hoạt, sáng
tạo; khả năng thuyết trình kết hợp với trình chiếu slide, nghĩa là tạo ra sản phẩm học tập
theo dự án.
Tuy nhiên, không thể tránh khỏi hạn chế: việc trình chiếu trên màn hình PowerPoint
một khối lượng lớn kiến thúc khiến học sinh phải động não và tập trung cao độ, đôi lúc
không tránh khỏi sự căng thẳng trong học tập; việc làm sàn phẩm mất khá nhiều thời
5
6

Xem Phụ lục 4
Xem Phụ lục 5


gian của học sinh.
Như vậy, có thể thấy rằng, sử dụng phần mềm PowerPoint khi tiến hành dạy học

Phụ lục 1


Nhóm 1: Nét nổi bật của kinh tế Pháp cuối thế kỉ XVIII (Nhóm làm việc với phiếu học
tập 1)
Tư liệu 1: Tranh biếm hoạ “Ba đẳng cấp”, tranh đương
thời, năm 1789, lưu trữ tại Bào tàng Carnavalet, Pháp.
Tư liệu 2: “Cuối thế kỉ XVIII, ở Pháp xuất hiện những xí
nghiệp lớn, như mỏ than của công ty Anzin tập trung tới
4000 thợ làm việc, công trường thủ công sàn xuất dạ mịn
Van Robais có 1.700 thợ dệt... Các hài càng nằm ven Địa
Trung Hài và Đại Tây Dương trở nên nhộn nhịp. Macxay
là hài càng chuyên xuất khẩu các sàn phẩm công nghiệp
của Pháp sang vùng Cận Đông như: vài vóc, tơ lụa...”
(Trích Phan Ngọc Liên (Chủ biên), Lịch sử thế giới cận
đại - Tập I, Nxb Đại học Sư phạm, 2008, tr.86 - 87.

Tư liệu 3: “Năm 1781, Lu-i quy định những khăn
choàng quàng cổ sàn xuất trong nước phải có chiều dài bằng chiều rộng; năm 1786, Pháp viện
París đã quyết định nông dân không được dùng liềm để cắt lúa mì đen... Năm 1786, Hiệp ước
thương mại giữa Pháp và Anh được kí kết... mở cửa cho hàng hoá giá rẻ của Anh tràn ngập thị
trường Pháp, đẩy công nghiệp non ừẻ ừong nước lún sâu vào cuộc khủng hoàng”. (Trích Phan
Ngọc Liên (Chủ biên), Lịch sử thế giới cận đại - Tập I, Nxb Đại học Sư phạm, 2008, tr. 101.
- Quan sát Tư liệu 1 và những điểm đánh dấu. Qua đó, rút ra nhận xét gì về tình hình kinh tế
nông nghiệp nước Pháp?
- Cho biết sự phát triển của công - thương nghiệp Pháp cuối thế kỉ XVIII.
Dựa vào những tư liệu trên kết hợp sưu tầm, khai thác các nguồn thông tin bên ngoài cho
biết: Kinh tế Pháp cuối thế kỉ XVIII phát triển như thế nào? Có mâu thuẫn gì tồn tại không?
Nhóm 2: Chế độ phong kiến Pháp cuối thế kỉ XVIII (Nhóm làm việc với phiếu
Tư liệu 1: Tranh biếm hoạ về sự thâu

Từ những tư liệu trên kết hợp tìm hiểu từ các nguồn thông tin bên ngoài hãy: Nêu và nhận xét
về
chế độ phong kiến Pháp cuối thế kỉ XVIII.
Nhóm 3: Đặc điểm xã hội Pháp trước năm 1789 (Nhóm làm việc với phiếu học tập 3)
Tư liệu 1: Tranh biếm hoạ “Ba đẳng cấp”, tranh đương thời vẽ khoảng 1789, lưu trữ tại Bào
tàng Carnavalet, Pháp.
Quan sát và miêu tả bức tranh (cho biết bức tranh có mấy nhàn vật? Mỗi nhàn vật trong tranh
biểu tượng cho các giai, tầng nào trong xã hội Pháp? (Địa vị của các nhàn vật trong bức tranh, chú
ý trang phục của mỗi người, các giấy tờ nhét trong túi hai người trên lưng...)
Bức tranh phản ánh trật tự xã hội nào? Hãy vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ của trật tự xã hội
ấy?
Tư liệu 2: “Ngưừi nông dân Pháp trước cách mạng”: “Người ta thấy một số thú vật dữ tợn,
đực và cái, rải khắp các làng xóm, sạm đen, hốc hác và rạm nắng, gắn chặt vào mảnh đất mà chúng
đào xới một cách cực kì nhẫn nại. Hình như chúng cũng có giọng nói và khi chúng đứng lên, người
ta thấy chúng có bộ mặt người. Quả thực chúng là người... Đêm đến, chúng rúc vào hang, sống
bằng bánh mì đen, nước lá và rễ cày.


Nhờ chúng, những người khác khỏi phải gieo, cày và gặt để sống và do đó chúng xứng đáng
được hưởng thứ bánh mà chúng đã gieo trồng” (Trích Nguyên gốc: La Bruyère, Les caractères
ou les moeurs de ce siècle Pari, 1896, tr.567)
Đánh giá, nhận xét về tình cành của người nông dân Pháp trước cách mạng. Sống trong tình
cành ấy, theo em người nông dân phải làm gì? Em hãy dự đoán người nông dân sẽ tham gia cách
mạng như thế nào? Họ giữ vị trí gì trong cuộc cách mạng bùng nổ sau đó?
Tình hình xã hội như trên dẫn đến xuất hiện mâu thuẫn nào? Yêu cầu đặt ra cho xã hội nước
Pháp là gì?
Qua các tư liệu trên kết hợp tìm hiểu thông tin bên ngoài hãy tái hiện đặc điểm nổi bật của
xã hội Pháp trước cách mạng.

Nhóm 4: Trào lưu tư tưởng Triết học Ánh sáng Pháp thế kỉ XVIII (Nhóm làm việc với

Phụ lục 4:
Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (Pháp -1791)
“Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và
bình đẳng và quyền lợi. Sự khác biệt xã


hội chỉ có thể được thiết lập trên cơ sở lợi ích chung” và “Mục đích của mọi tổ chức chính
trị là việc bào toàn các nguồn lợi thiên nhiên và bào toàn các quyền con người không thể
bị tước bỏ. Các quyền đó là tự do, tài sàn, sự an toàn, và quyền được chống lại mọi sự áp
bức”.

Tuyên ngôn độc lập (Mỹ -1776)
“Tất cà mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. cho
Tạo họ
hoá những
ai có thể
xâm
quyền
phạĩri^n^^^^ ’ ~ g quyền ấy, có quyền được mưu cầu hạnh
không sống, quyền tự do

độc lập (Việt Nam -1945)
“Tất cà mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo
hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được;
trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và
quyền mưu cầu hạnh phúc.
Lời bất hủ ấy trong bàn Tuyên ngôn Độc lập năm 1776
của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có nghĩa là: Tất cà các dân
tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có
quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”.