PHẦN MỞ ĐẦU

Sự ra đời học thuyết Mác về chính đảng cách mạng của giai cấp công
nhân là một bước ngoặt lịch sử quan trọng trong phong trào cộng sản và công
nhân quốc tế. Đó là một hệ thống những quan điểm, tư tưởng hoàn chỉnh về tổ
chức và hoạt động của chính đảng cách mạng của giai cấp công nhân. Học
thuyết đã chỉ ra quá trình khách quan sự ra đời và phát triển của Đảng Cộng
sản, học thuyết đã nêu lên những nguyên lý, nguyên tắc xây dựng đảng về
chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đó là cơ sở khoa học bảo đảm cho việc xây
dựng các Đảng Cộng sản thực sự là đội tiền phong, lãnh tụ chính trị và bộ
tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân. Học thuyết gắn liền với tên tuổi
của C.Mác - Ph.Ăngghen và trải qua một quá trình phát triển lâu dài. Quá
trình đó gắn liền với những điều kiện lịch sử cụ thể của cuộc đấu tranh cách
mạng của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
Với trí tuệ thiên tài, khả năng tư duy sáng tạo và cuộc đời hoạt động
thực tiễn phong phú của mình C.Mác - Ph.Ăngghen là những người đầu tiên
đưa ra những tư tưởng cơ bản về chính Đảng vô sản. Hai ông đã trực tiếp hoạt
động trong phong trào công nhân để giác ngộ giai cấp công nhân, từng bước
xây dựng tổ chức cộng sản đầu tiên của giai cấp vô sản. Tổ chức “Liên đoàn
những người cộng sản” do hai ông thành lập và lãnh đạo là thể hiện sự vận
dụng những nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản
vào thực tiễn.
“Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”; “Điều lệ của liên đoàn những người
cộng sản”; “Tuyên ngôn thành lập hội liên hiệp công nhân quốc tế” là những
văn kiện có tính chất cương lĩnh về nguyên tắc và cơ cấu tổ chức của các tổ
chức cộng sản tiền bối. Là những nhà sáng lập ra Đảng Cộng sản đầu tiên
trong lịch sử phong trào công nhân, những văn kiện nổi tiếng của mình trên
đây C.Mác - Ph.Ăngghen đã có những cống hiến vô giá trong việc đưa ra, lý


giải chính xác, khoa học những nguyên tắc tổ chức và trực tiếp tổ chức xây

tổ chức, đòi xoá bỏ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
Ở Việt Nam, cuộc đấu tranh tư tưởng lý luận bảo vệ chủ nghĩa Mác –
Lênin, bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trở nên gay go, quyết
liệt hơn bao giờ hết. Trong nội bộ Đảng ta, công tác xây dựng Đảng bên cạnh
những ưu điểm đạt được, hiện nay đang nổi lên một số mặt yếu kém và
khuyết điểm, phải chịu nhiều tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường. Đại
hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đánh giá “Tính chiến đấu, tính thuyết phục,
hiệu quả của công tác tư tưởng còn hạn chế; thiếu sắc bén trong đấu tranh
chống âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hoà bình”. Tình trạng suy thoái về chính
trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng
viên và tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, những tiêu cực và tệ nạn
xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp, cùng
với sự phân hoá giàu nghèo và sự yếu kém trong quản lý, điều hành của nhiều
cấp, nhiều ngành làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước,
đe doạ sự ổn định và phát triển của đất nước” [4,173].
Những vấn đề trên đây thực sự đang là những vấn đề bức xúc nhất của
xã hội ta hiện nay. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, bản chất giai cấp công
nhân của Đảng, làm giảm sút lòng tin của nhân dân, hạ thấp sức chiến đấu và
vai trò lãnh đạo của Đảng, thậm trí còn là một nguy cơ lớn đe doạ sự tồn vong
của chế độ ta. Trước tình hình đó đặt ra cho công tác xây dựng Đảng những
vấn đề cấp bách cần phải giải quyết về nhận thức, tư tưởng chính trị, về đạo
đức lối sống, về tổ chức bộ máy và tổ chức thực hiện, đó là vấn đề sống còn
của Đảng, của chế độ ta hiện nay.
Nghiên cứu, nắm vững và vận dụng sáng tạo những tư tưởng của
C.Mác - Ph.Ăngghen và học thuyết Mác – Lênin về chính đảng cách mạng
của giai cấp công nhân có ý nghĩa to lớn cả về lý luận và thực tiễn đối với các
Đảng Cộng sản và bất kỳ người cộng sản nào. Kẻ thù và các thế lực phản
động càng đòi hỏi đa nguyên, đa đảng bao nhiêu thì trách nhiệm của các Đảng
3


4


nhất, có tinh thần cách mạng triệt để nhất, có khả năng hành động cách mạng
kiên quyết nhất, có tính tổ chức và kỷ luật cao nhất, là giai cấp duy nhất đóng
vai trò lãnh đạo cách mạng “Trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với
giai cấp tư sản, thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng. Tất cả
các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công
nghiệp. Còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp
[4, 610]. Tuy nhiên, để thực hiện sứ mệnh lịch sử đó thì điều kiện tiên quyết
là giai cấp công nhân phải tổ chức ra chính đảng độc lập của mình. Trong lời
tựa viết cho bản tiếng Anh xuất bản năm 1888 của “Tuyên ngôn của Đảng
Cộng sản” Ph.Ăngghen viết: “Chính bản thân các sự biến và do những thành
bại trong cuộc đấu tranh chống tư bản - do những thất bại nhiều hơn là do
những thành công – mà công nhân không thể không cảm thấy rằng tất cả các
môn thuốc vạn ứng của họ đều vô dụng, họ không thể không đi tới chỗ nhận
thấy tường tận những điều kiện thực sự của công cuộc giải phóng giai cấp
công nhân”.
2. Sự ra đời chính đảng độc lập của giai cấp vô sản là tất yếu khách
quan
2.1. Đảng ra đời để lãnh đạo giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch
sử của mình
Giai cấp công nhân chỉ có thể thực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình
khi nó tự tổ chức ra một chính đảng độc lập của mình, đó là Đảng Cộng sản.
Các ông đã lý giải tất cả các phong trào diễn ra trước đây đều là những phong
trào của một số ít, được thực hiện vì lợi ích của một số ít, còn phong trào của
giai cấp vô sản là phong trào của số đông và vì lợi ích của số đông. C.Mác Ph.Ăngghen đã chỉ ra, để cho phong trào đó kết thúc thắng lợi, cần thiết phải
thực hiện cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa và thiết lập nền chuyên chính vô
sản, không có những điều đó thì không thể tiêu diệt được chủ nghĩa tư bản và
không thể xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.

đuôi nó lê đi” [3, 342-343].

6


Quan điểm C.Mác - Ph.Ăngghen về Đảng Cộng sản phải là một tổ chức
độc lập, có nghĩa là Đảng Cộng sản phải độc lập cả về chính trị, tư tưởng và
tổ chức, không lệ thuộc vào giai cấp tư sản.
2.2. Chính Đảng độc lập về chính trị
Theo C.Mác - Ph.Ăngghen Đảng Cộng sản độc lập về chính trị ở chỗ:
Đảng phải có cương lĩnh, điều lệ, đường lối, chiến lược, sách lược tập trung
thống nhất và đúng đắn. đường lối, chủ trương, chính sách của đảng phải là sự
kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận với thực tiễn, phản ánh đúng nhu cầu đòi
hỏi khách quan của thực tiễn xã hội, phù hợp với tâm tư nguyện vọng của giai
cấp công nhân và nhân dân lao động.
Đảng Cộng sản phải luôn kiên định mục tiêu, lý tưởng của mình, dù
trong bất cứ điều kiện nào, hoàn cảnh nào cũng không được xa rời mục tiêu,
lý tưởng, đó là tổ chức những người vô sản thành giai cấp, tuyên truyền, giác
ngộ giai cấp vô sản, tổ chức họ thành lực lượng cách mạng thực sự, tiến hành
cách mạng vô sản giành chính quyền, thiết lập và sử dụng chuyên chính vô
sản như một công cụ có hiệu lực để cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới.
Không phải là làm thay đổi chế độ tư hữu, mà làm thủ tiêu chế độ đó, không
phải là xoá nhoà mâu thuẫn giai cấp, mà là thủ tiêu các giai cấp, không phải là
hoàn thiện xã hội hiện tồn, mà là xây dựng xã hội mới.
Để thực hiện mục tiêu, lý tưởng đó Đảng phải luôn nắm chắc tình hình
thực tiễn cách mạng, nghiên cứu, tổng kết thực tiễn xác định đường lối, chủ
trương, chính sách đúng đắn và khoa học để định hướng cho sự phát triển của
cách mạng, thúc đẩy lực lượng cách mạng của Đảng, của giai cấp công nhân
hoàn thành vai trò sứ mệnh lịch sử của mình.
2.3. Chính Đảng độc lập về tư tưởng

Tính độc lập về tổ chức của Đảng thể hiện ở chỗ: Đảng phải là một
chỉnh thể có tổ chức và là tổ chức chặt chẽ của giai cấp công nhân, kỷ luật tự
giác, nghiêm minh, trong Đảng luôn đoàn kết ý chí và hành động. Xuất phát
từ quan điểm: Đảng là đội tiền phong có tổ chức, do vậy, ngay trong tác phẩm
8


“Hệ tư tưởng Đức” C.Mác - Ph.Ăngghen đã nhấn mạnh: không có một chính
đảng nào có thể tồn tại không có tổ chức. Bằng hoạt động thực tiễn và lý luận
tiên phong của mình hai ông đã cải tổ “Liên đoàn những người chính nghĩa”,
thành “Liên đoàn những người cộng sản” và luôn đấu tranh để củng cố sự
thống nhất các tổ thức vô sản, cùng với việc kiện quyết chống bọn cơ hội, xét
lại. Trong tác phẩm “Gia đình thần thánh” C.Mác - Ph.Ăngghen khẳng định:
công nhân được tổ chức là lực lượng sáng tạo ra xã hội mới, sáng tạo ra tất cả,
nghĩa là, khi giai cấp công nhân giác ngộ được nguồn gốc, bản chất bóc lột và
tư hữu, ý thức được con đường mục tiêu đấu tranh thì họ sẽ tự giác liên kết để
hoạt động và có hoạt động chính trị rộng rãi, khi đó họ sáng tạo ra cả xã hội.
Theo C.Mác - Ph.Ăngghen để củng cố tổ chức cần phải đuổi cổ ra khỏi đảng
những phần tử thù địch, bọn cơ hội…đây là quy luật phát triển của đảng và
phải duy trì kỷ luật chặt chẽ, nếu không, mọi cái sẽ mất đi hết. Đồng thời, hai
ông cũng chỉ rõ: lập trường, quan điểm, tư tưởng, thế giới quan của giai cấp
công nhân quyết định tính chất của một Đảng chứ không phải ở thành phần
xuất thân của đảng viên, thành phần xã hội của Đảng. Vì vậy, về cơ cấu tổ
chức của Đảng thì Đảng không chỉ kết nạp những đại biểu ưu tú trong giai
cấp công nhân, mà còn phải kết nạp vào hàng ngũ của mình những người ưu
tú thuộc các tầng lớp nhân dân lao động khác, nếu họ từ bỏ quan điểm, thành
phần giai cấp xuất thân, giác ngộ và tự nguyện đứng trên lập trường giai cấp
công nhân, gắn cuộc đời với Đảng, hy sinh phấn đấu cho mục tiêu, lý tưởng
của Đảng Cộng sản.
Như vậy, về bản chất Đảng Cộng sản là một tổ chức chính trị độc lập

đó là chủ nghĩa xã hội khoa học, nguyên tắc tổ chức hoạt động của Đảng phù
hợp theo những nguyên tắc của giai cấp công nhân trong sản xuất công
nghiệp và đấu tranh cách mạng, đó là nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể
lãnh đạo cá nhân phụ trách…Đảng xây dựng đội ngũ của mình theo quan
điểm, lập trường tư tưởng của giai cấp công nhân; Đảng Cộng sản không chỉ
đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân mà còn đại biểu trung
thành cho lợi ích của tầng lớp nhân dân lao động trong sự nghiệp cách mạng,
Đảng Cộng sản luôn mang trong mình tinh thần quốc tế vô sản.
C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ Đảng Cộng sản của giai cấp công nhân,
mang bản chất giai cấp công nhân, do đó phải đứng trên lập trường giai cấp
10


để xem xét, giải quyết mọi vấn đề. Mọi chủ trương đường lối chiến lược, sách
lược của Đảng đều phải được xuất phát từ lợi ích của giai cấp công nhân và
nhân dân lao động. Làm được như thế Đảng mới thực sự có sức mạnh và lôi
cuốn lực lượng cách mạng to lớn trong cuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch
sử của mình.
CHƯƠNG II. GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG QUAN ĐIỂM VỀ ĐẢNG CỦA
C.MÁC VÀ PH.ĂNGGHEN VỚI THỰC TIỄN CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Đến với Chủ nghĩa Mác, nghiên cứu sâu sắc những nội dung cơ bản
của học thuyết Mác - Lênin về xây dựng đảng, vận dụng sáng tạo vào điều
kiện thực tiễn của cách mạng Việt Nam. Chủ tịch Hồ chí Minh đã sáng lập và
rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng thành công Đảng Cộng sản ở
một nước thuộc địa nửa phong kiến.
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa
Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam.
Ngay từ khi ra đời Đảng ta đã mang bản chất giai cấp công nhân, đồng thời là
đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và
của cả dân tộc. Thực tiễn đã chứng minh, trong suốt quá trình lịch sử cách

tăng cường quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân; nâng cao chất lượng và
hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát; đổi mới tổ chức, bộ máy và công tác cán
bộ; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; trong đó vấn đề có tính chất cốt
lõi nhất là không ngừng tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng và
thường xuyên xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức.
Tăng cường bản chất giai cấp công nhân là vấn đề có tính nguyên tắc
đối với Đảng Cộng sản nói chung và Đảng ta nói riêng. ở nước ta lợi ích giai
cấp công nhân thống nhất với lợi ích dân tộc, Đảng mang bản chất giai cấp
công nhân, đồng thời Đảng đại biểu cho lợi ích của nhân dân lao dộng và của
cả dân tộc. Thực tế, Đảng đã và đang phấn đấu hy sinh vì lợi ích của giai cấp,
của nhân dân lao động và của cả dân tộc. Bản chất giai cấp công nhân của
Đảng thấm sâu vào tất cả các mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức, tức là cả
trong nền tảng tư tưởng, đường lối chính trị, nguyên tắc tổ chức và mọi mặt
hoạt động của Đảng.
12


Là chính đảng của giai cấp công nhân, đương nhiên, Đảng phải không
ngừng tăng cường bản chất giai cấp công nhân và coi đó là điều kiện quan
trọng để nâng cao bản lĩnh chính trị tư tưởng của Đảng, nhất là trong tình hình
hiện nay không ít cán bộ đảng viên còn dao động về đường lối xây dựng chủ
nghĩa xã hội của nước ta, một bộ phận chưa nhận thức được đầy đủ, có biểu
hiện thờ ơ, phai nhạt lý tưởng, làm việc cầm chừng, đóng góp cho công việc
chung còn hạn chế; còn một bộ phận không nhỏ vi phạm về đạo đức, lối sống,
vi phạm nguyên tắc, điều lệ Đảng, nói và làm trái với đường lối quan điểm
của Đảng. Vì vậy, giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của
Đảng là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với Đảng ta hiện nay.
Để giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng trong
giai đoạn cách mạng hiện nay nhất thiết phải: kiên định mục tiêu độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội, trong bất kỳ tình huống nào cũng không được xa rời

chốt, có ý nghĩa sống còn của Đảng, của cách mạng. Xây dựng Đảng là làm
cho Đảng thực sự trong sạch vững mạnh, không ngừng nâng cao năng lực
lãnh đạo và sức chiến đấu; chỉnh đốn Đảng là sửa chữa những sai lầm, khuyết
điểm, làm cho Đảng trở lại đúng các nguyên tắc về xây dựng Đảng cả về
chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đó là phương châm có ý nghĩa bao quát, chỉ
đạo, nội dung cơ bản của quá trình xây dựng Đảng. Phải kết hợp xây dựng tổ
chức Đảng trong sạch vững mạnh từ cơ sở đến trung ương. Kết hợp xây dựng
tổ chức Đảng vững mạnh với xây dựng đội ngũ cán bộ đảng viên, đổi mới
phương thức lãnh đạo của Đảng, xây dựng mối quan hệ bền vững, gắn bó
giữa Đảng với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị.
Đứng trước yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ hiện nay, để
xây dựng Đảng ngang tầm với nhiệm vụ, mỗi cán bộ, đảng viên phải tuyệt đối
trung thành và vận dụng sáng tạo tư tưởng của học thuyết Mác về chính đảng
của giai cấp công nhân, đặc biệt cần quán triệt sâu sắc, vận dụng linh hoạt vào
tình hình thực tiễn để xây dựng tổ chức Đảng, đội ngũ đảng viên thực sự vững
vàng, kiên định, trung thành với lý tưởng xã hội chủ nghĩa. Đấu tranh có hiệu
quả chống lại mọi luận điệu thù địch, xuyên tạc, phá hoại chủ nghĩa Mác trên
tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội của các thế lực phản động; kiên quyết giữ
14


vững vai trò lãnh đạo của Đảng, không thực hiện đa đảng đối lập, đa nguyên
về chính trị, góp phần vào việc thực hiện thắng lợi cuộc vận động xây dựng,
chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Đồng thời kiên quyết
đấu tranh chống mọi biểu hiện cơ hội chủ nghĩa, lợi dụng chức quyền để tham
ô, tham nhũng…ở một bộ phận cán bộ đảng viên là trách nhiệm chính trị của
toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, góp phần trực tiếp bảo vệ và phát triển tư
tưởng của C.Mác - Ph.Ăngghen về xây dựng Đảng Cộng sản trong thời đại
ngày nay.



1. C.Mác - Ph.Ăngghen toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
1995.
2. C.Mác - Ph.Ăngghen toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
1995.
3. C.Mác - Ph.Ăngghen toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
1995.
4. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 2011.

16


5. Khoa Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, Phân viện báo chí tuyên truyền, giới thiệu tác phẩm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, Hồ Chí
Minh về xây dựng đảng và chính quyền nhà nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2001.
6. PGS.TS Tô Huy Rứa; GS, TS Hoàng Chí Bảo; PGS, TS Trần Khắc
Việt; PGS, TS Lê Ngọc Tòng (đồng chủ biên), quá trình đổi mới tư duy lý
luận của đảng từ năm 1986 đến nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011.

MỤC LỤC

17