LỜI MỞ ĐẦU
Như  chúng ta đã biết, bán đảo Triều Tiên có một vị  trí địa – 
chiến lược hết sức quan trọng tại khu vực Đông Bắc Á nói riêng và 
Châu Á – Thái Bình Dương nói chung.  Ngày nay, những căng thẳng 
trên bán đảo này không ngừng leo thang khiến cho Quan hệ quốc tế 
trở nên càng phức tạp. Nơi đây tồn tại sự đan xen lợi ích của nhiều 
cường quốc từ  chiến tranh thế  giới thứ  hai. Những lợi ích trở  nên 
xung đột nhất khi chiến tranh Triều Tiên (1950­1953) xảy ra. Bài 
tiểu luận này sẽ  trình bày một cách rõ ràng Những tác động của 
chiến  tranh  Triều  Tiên  đến quan hệ  quốc tế  trong thời  kỳ 
Chiến Tranh Lạnh. Bài tiểu luận chia thành hai phần:
Phần 1: Tổng quan về chiến tranh Triều Tiên (1950­1953)
Phần 2: Tác  động của chiến tranh Triều Tiên tới các mỗi  
quan hệ  Xô – Mỹ, Xô – Trung, Trung – Mỹ  và Đông Dương trong  
thời kỳ chiến tranh Lạnh


NỘI DUNG
I.

Tổng quan về chiến tranh Triều Tiên (1950­1953)

 Chiến tranh Triều Tiên (1950­1953) là một cuộc chiến tranh  
nóng đầu tiên trong thời kỳ  chiến tranh Lạnh và cũng là một cuộc 
xung đột nghiêm trọng nhất giữa Đông – Tây1. Cuộc chiến tranh này 
không đơn thuần là sự  tranh chấp để  thống nhất bán đảo giữa hai  
miền Nam – Bắc mà nó còn có sự  tham gia của nhiều lực lượng 
phức tạp khác, không chỉ có sự đối đầu về hệ tự tưởng mà còn đối 
lập về lợi ích.
1.


Tây trong quỹ  đạo của Chiến tranh Lạnh. Đây là bối cảnh cơ  bản  
cho sự bùng nổ chiến tranh Triều Tiên vào ngày 25/6/1950.
Bên cạnh việc lãnh đạo hai bên đều muốn thống nhất đất 
nước theo kiểu riêng, nhằm mở rộng chế độ chính trị của mình sang 
phía bên kia thì chính Stalin cũng có nguyện vọng về  một nước 
Triều Tiên thống nhất sau khi Ngoại trưởng Mỹ  D.Acheson tuyên 
bố quần đảo Alevatiennes và quần đảo Ryukyus – Nhật Bản thuộc 
“chu vi an toàn” của Mỹ   ở  Đông Bắc Á. Hiển nhiên, theo bài diễn 
văn đó, bán đảo Triều Tiên nằm ngoài “chu vi an toàn” này. Điều 
này đã làm xua đi nỗi hoài nghi của Stalin rằng Mỹ sẽ đưa quân đến 
can  thiệp  vào các  công  việc  của Tiều Tiên3.  Đồng thời,  sau  khi 
Đảng cộng sản Trung Quốc dành được chính quyền thì căn cứ  để 
Stalin hi vọng về một Triều Tiên thống nhất theo mô thức của miền  
Bắc lại càng rõ ràng hơn. Theo các bằng chứng lưu trữ  là chính 
I.V.Stalin đã trực tiếp đề  xướng khởi động chiến tranh4. Bằng sự 
thúc đẩy của môi trường quốc tế và sự quyết đoán của các nhà lãnh  
đạo phương Bắc mà ngày 25 tháng 6 năm 1950, quân đội Cộng hòa  
dân chủ  nhân dân Triều Tiên vượt qua giới tuyến Triều Tiên  ở  vĩ 
tuyến 38, đánh về phía Seoul, mở đầu cho cuộc nội chiến tiềm tàng 
nhiều nguy cơ về sự đụng độ của hai cường quốc.

2.

Các lực lượng liên quan

3 Kathryn Wesathersby, the Soviet Role in the Early Phase of the Korean War: New
documents evedence”, Winter 1993, tr.433.

4 A.V.Torkunov, Cuộc chiến tranh bí ẩn: xung đột Triều Tiên 1950-1953, Nxb. Rosspen,
2002.

đại diện của Liên Xô không đến dự  các cuộc họp của Hội đồng 
Bảo an để phản đối việc phương Tây không trao cho những người 
Cộng sản Trung Quốc quyền được đại diện cho Cộng hòa nhân dân 
Trung Hoa tại Liên hợp Quốc.
Sau nghị  quyết thứ  ba của Liên hợp quốc về  việc thành lập  
một đội quân đa quốc gia  ở Triều Tiên dưới sự chỉ huy của Mỹ thì 
việc hoạt động vũ trang của Mỹ   ở  Triều Tiên càng có cơ  sở  pháp 


lý. Do đó mà tình hình chiến sự  khả  quan hơn cho phía Hàn Quốc.  
Quân đội Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên bắt đầu rút lui.
Song lòng tham của quân đội Mỹ  không chỉ  dừng lại  ở  đó.  
Được đà chiến thắng, quân Mỹ   ở  Triều Tiên chiếm Bình Nhưỡng 
rồi tiến về  phía biên giới của Cộng hòa dân chủ  nhân dân Triều 
Tiên với Trung Quốc và Liên Xô nhằm sáp nhập miền Bắc vào 
miền Nam5. 
Để ngăn chặn âm mưu này, ngày 25 tháng 10 năm 1950, Cộng  
hòa nhân dân Trung Hoa đã chính thức tham chiến theo yêu cầu của 
Liên Xô và Cộng hòa dân chủ  nhân dân Triều Tiên. Seoul nhanh 
chóng bị  quân cộng sản tái chiếm. Lực lượng Liên hợp quốc mà 
nòng cốt là quân đội Mỹ đến đầu năm 1951 rơi vào tình thế cực kỳ 
khó   khăn,  có   nguy   cơ   thất  bại  hoàn   toàn.   Tuy   vậy   nhưng   chính 
quyền Mỹ vẫn bác bỏ đề  nghị của tổng chỉ huy lực lượng vũ trang 
Mỹ   ở  Viễn Đông D.McArthur là mở  rộng chiến dịch và tấn công 
vào Trung Quốc để đảm bảo sẽ không có cuộc chiến tranh lớn nào 
xảy ra do lo ngại việc Liên Xô cũng sẽ tham gia vào cuộc chiến trên 
cơ  sở  Hiệp  ước hữu nghị  liên   minh tương trợ  Xô – Trung. Song 
tướng D.MacArthur vẫn tuyên bố  đe dọa sẽ  dùng vũ khí nguyên tử 
nếu quân đội Trung Quốc không chấm dứt tiến công ở Triều Tiên.
Tình hình trở  nên căng thẳng hơn bao giờ  hết. Ban lãnh đạo  

hết sức căng thẳng, ác liệt. Chưa bao giờ  mối quan hệ  giữa hai  
cường quốc lại xấu đến như vậy cho dù hai phe không trực tiếp đối  
đầu.
Ngay từ  trước khi chiến tranh Triều Tiên xảy ra Mỹ  đã luôn 
lo sợ  về  sự  bành trướng của Liên Xô. Năm 1949, Liên Xô chế  tạo 
thành công bom nguyên tử. Cùng năm đó Đảng Cộng sản Trung  
Quốc kiểm soát toàn bộ Trung Quốc đại lục. Chính phủ Washington 
đã rất lo lắng về điều này và cho rằng trong vài năm tới Liên Xô sẽ 
tấn công để  thực hiện kế  hoạch thống trị  toàn cầu. Tới khi nội 
chiến ở Triều Tiên nổ ra, tổng thống Truman đã gia tăng ngân sách 
Quốc phòng như theo kế hoạch NSC­68 đề  ra trước đó. Chính phủ 
Mỹ cho rằng hành động quân sự của Bắc Triều Tiên là do Liên Xô 
thao túng, vì thế  mà nhanh chóng can thiệp, coi đó là bước ngăn 
chặn sự  bành trướng của Liên Xô.   Chính phủ  Mỹ  chắc chắn đã 
khuếch trương “yếu tố  Liên Xô” dẫn đến sự  bùng nổ  chiến tranh 
Triều Tiên6. Mặt khác, chiến tranh Triều Tiên lại chính là một lý do 
chính đáng cho sự  có mặt của Mỹ   ở  Đông Bắc Á để  thực hiện  
nhiệm vụ chống cộng như tổng thống Truman tuyên bố: “Sự phòng 
thủ   của   Hoa   Kỳ   phải   vươn   tới   Triều   Tiên,   Đài   Loan   và   Đông 

6 Trương Tiểu Minh, Chiến tranh lạnh và di sản của nó, Nxb chính trị Quốc gia, 2002,
tr.118.


Dương”7. Tuy nhiên, trong suốt ba năm, hai nước không khi nào trực  
tiếp   bước   vào   trận   chiến   mà   có   thái   độ   tích   cực   tìm   kiếm   con  
đường hòa bình để  giải quyết vấn đề. Đó là một trong những yếu 
tố  quan trọng dẫn đến đình chiến  ở  Triều Tiên. Đặc điểm của hai  
siêu cường xử lý xung đột Đông – Tây trong chiến tranh Lạnh một 
lần nữa được thể hiện rõ trong chiến tranh Triều Tiên.