Ngày 15/10 /2009, A 19 tuổi trộm cắp tài sản của chị M 1.900.000 đồng bị
công an xử lý vi phạm hành chính và bị phạt 1.500.000. Đến ngày 20/11/2009, trên
xe buýt A lại móc túi của anh M, một chiếc điện thoại trị giá 500.000 đồng lần này
A công an bắt vì tội trộm cắp tài sản. Qua ví dụ trên, có thể đặt ra câu hỏi tại sao
cùng hành vi trộm cắp tài sản của A, xâm hại đến quyền sở hữu hợp pháp của
người khác nhưng lần thứ nhất A lại bị xử phạt VPHC mà lần thứ hai lại bị truy
cứu TNHS mặc dù số tiền lần thứ 2 mà A lấy được ít hớn lần thứ nhất. Đây là một
trong những tình huống thường xuyên xảy ra trong thực tế đòi hỏi các cơ quan áp
dụng pháp luật phải xác định rõ gianh giới, phân biệt rõ ràng giữa TP và VPHC để
đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, không để xảy ra tình trạng “để lọt tội
phạm” và “xử lý oan người chưa đến mức phạm tội”.
1. Khái niệm vi phạm hành chính và khái niệm tội phạm
Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý
hoặc vô ý xâm phạm đến các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm
hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính(1)
Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình
sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý,
xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm
chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn
xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh
dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm
phạm những lĩnh vực khác nhau của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa.(2)
2. Phân biệt vi phạm hành chính và tội phạm
Vi phạm hành chính và tội phạm đều là những hành vi vi phạm pháp luật
nhưng ở mức độ khác nhau, việc phân biệt vi phạm hành chính và tội phạm dựa
trên các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật như sau:
Thứ nhất về mặt chủ thể của của vi phạm: Nếu như chủ thể của tội phạm chỉ
có thể là cá nhân, người có năng lực trách nhiệm hình sự, thực hiện hành vi nguy
hiểm cho xã hội xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ thì
chủ thể của vi phạm hành chính có thể là cá nhân hoặc tổ chức có năng lực trách
nhiệm hành chính. Ví dụ , đối với hành vi vi phạm pháp luật về thuế thì chủ thể

độ gây thiệt hại cho xã hội của hành vi đó,mức độ tái phạm hoặc vi phạm nhiều
lần, công cụ, phương tiện, thủ đoạn thực hiện hành vi phạm tội: Ví dụ, cùng là
hành vi xâm hại đến quyền sở hữu tài sản của công dân, việc công nhiên chiếm
đoạt tài sản của người khác nếu tài sản đó có gía trị từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc
trong trường hợp dưới hai triệu đồng những gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị
xử phạt hành vi chính về hành chiếm đoạt tài sản sẽ là bị coi tội phạm theo khoản
1 điều 137 BLHS, nhưng nếu thiệt hại đối với tài sản mà có gía trị dưới hai triệu
đồng, cũng như các trường hợp khác mà không đủ yếu tố cấu thành TP, không bị
truy cứu TNHS thì hành vi đó là vi pham hành chính theo quy định tại điểm b
1

21. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau:
a) Trộm cắp tài sản nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự;
b) Công nhiên chiếm đoạt tài sản của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự


khoản 1 điều 18 Nghị định số 73/2010/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh và trật tự, an toàn xã hội. Ranh giới giữa
tội phạm và vi phạm hành chính đã được các nhà lập pháp quy định cụ thể trong
các văn bản quy phạm pháp luật, mà quan trọng là BLHS, và các văn bản hướng
dẫn thi hành.
Thứ tư, mặt chủ quan của vi phạm: Lỗi là yếu tố bắt buộc trong mặt chủ quan
của vi phạm hành chính và tội phạm. Nếu như về mặt nội dung, lỗi của chủ thể
thực hiện vi phạm hành chính là thái độ tâm lý của họ trong việc nhận thức về tính
xâm hại đến trật tự quản lý hành chính chính Nhà nước nhưng vẫn lựa chọn và
thúc đẩy hành động của mình trái yêu cầu của pháp luật, lỗi của chủ thể thực hiện
vi phạm hành chính là lỗi đối với hành vi, ngược lại đối với tội phạm, chủ thể thực
hiện tội phạm được xem xét ở việc nhận thức được hành vi nguy hiểm cho xã hội
và hậu của của hành vi ấy. Chính bởi sự khác nhau về yếu tố nội dung, mà lỗi đối
với vi phạm hành chính chỉ có hai hình thức đó là lỗi cố ý và lỗi vô ý, còn đối với

luật về thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế
5. Nghị định của Chính phủ số 73/ 2010/ NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn xã hội
6. Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb
Công an nhân dân, năm 2008.
7. Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công
an nhân dân, năm 2009.