ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN LÊ CHÂN
TRƯỜNG THCS DƯ HÀNG KÊNH

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn
thuần Việt trên quê hương Trạng Trình để nâng cao chất lượng
giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn
( Những món ăn thuần Việt trên quê hương Trạng Trình )

Tác giả

: Đỗ Thị Thảo

Trình độ chuyên môn : Đại học
Chức vụ

: Giáo viên

Nơi công tác

: Trường THCS Dư Hàng Kênh

Hải Phòng, ngày 09 tháng 3 năm 2016


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN ĐỀ NGHỊ XÉT CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Năm : 2016
Kính gửi :

Vì vậy, để tạo được hứng thú học tập, đồng thời khắc sâu được kiến thức thì
giải pháp tổ chức cho học sinh tham quan, tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên
quê hương Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương của
học sinh trường Trung học cơ sở Dư Hàng Kênh là việc chúng ta nên làm.
Tóm tắt nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến:
Tính mới, tính sáng tạo: Trong thực tế, ít thấy giáo viên dạy Ngữ văn có điều
kiện tổ chức cho các em có giờ dạy ngoài trời để tìm hiểu về di tích lịch sử của địa
phương mình. Đây có thể coi là giải pháp giúp học sinh mở rộng hiểu biết mà
không cảm thấy trừu tượng và cảm thấy yêu mến tự hào về vẻ đẹp độc đáo của
truyền thống, lịch sử văn hóa địa phương. Không chỉ vậy giáo viên sẽ thấy việc
dạy học trở nên đơn giản và hiệu quả hơn nhiều. Là người dân địa phương việc tổ
chức cho học sinh tham quan tìm hiểu về món ăn thuần Việt là việc làm vừa đơn
giản mà bất kì giáo viên nào cũng có thể làm được lại đem đến chất lượng và hiệu
quả cao cho giờ dạy Ngữ văn.
Khả năng áp dụng, nhân rộng: Vệc làm trên không chỉ được áp dụng với
chương trình địa phương Ngữ văn 8 mà còn phù hợp với chương trình địa phương
của các lớp khối THCS. Từ kinh nghiệm của bản thân, tôi hi vọng có thể trao đổi
thảo luận với các đồng chí trong trường, trong Quận hoặc của Thành phố để cùng
khắc phục những khó khăn và đem chất lượng hiệu quả cao hơn trong dạy học Ngữ
văn địa phương.
Hiệu quả, lợi ích thu được áp dụng giải pháp: Với giải pháp trên học sinh sẽ
chú ý và hứng thú với nội dung bài. Việc đó sẽ giúp học sinh tiếp thu bài nhanh và
nhớ lâu hơn các nội dung. Ngoài ra, còn hình thành cho học sinh năng lực tư duy
trừu tượng, khả năng liên hệ thực tế tốt hơn. Tích hợp liên môn Ngữ văn, Lịch sử,


Địa lí, Công nghệ... Sử dụng phương pháp trên không tốn nhiều công sức và kinh
tế nhưng đạt hiệu quả chất lượng cao. Phát huy tình yêu quê hương đất nước, niềm
tự hào về truyền thống văn hóa địa phương. Giáo dục ý thức học sinh trong mọi
thời đại. Hơn nữa học sinh tỏ ra hào hứng, thấy mình trưởng thành hơn sau mỗi


THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn
thuần Việt trên quê hương Trạng Trình để nâng cao chất lượng
giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Ngữ văn 8 - Tiết 94 – phần tập làm văn
( thuyết minh về di tích lịch sử văn hóa Hải Phòng )
3. Tác giả:
Họ và tên: Đỗ Thị Thảo
Ngày/tháng/năm sinh: 10/07/1983
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên, Trường THCS Dư Hàng Kênh
Điện thoại: DĐ: 0944 435 070
4. Đồng tác giả (nếu có):
Họ và tên: Đỗ Thị Thảo
Ngày/tháng/năm sinh: 10/07/2015
Chức vụ, đơn vị công tác:THCS Dư Hàng Kênh
Điện thoại: DĐ 0944 435 070
Cố định........................
5. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường THCS Dư Hàng Kênh- Quận Lê Chân- Hải Phòng
Địa chỉ: 437 Miếu Hai Xã – P. Dư Hàng Kênh – Q. Lê Chân.
Điện thoại: 0313 623 362
6. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có)
Tên đơn vị: Trường THCS Dư Hàng Kênh- Quận Lê Chân- Hải Phòng
Địa chỉ: 437 Miếu Hai Xã – P. Dư Hàng Kênh – Q. Lê Chân.
Điện thoại: 0313 623 362

Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo


II. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến
II.0. Nội dung giải pháp đề xuất
Để tạo được hứng thú học tập tốt hơn, đạt hiệu quả cao hơn đồng thời khắc
sâu được kiến thức bản thân tôi thực hiện và đề suất giải pháp tổ chức học sinh
tham quan tìm

Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo

2


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương Trạng Trình để nâng cao chất
lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn
( Những món ăn Thuần Việt trên quê hương Trạng Trình ) như sau:
Trước hết tôi yêu cầu các nhóm tự chọn lấy một món ăn thuần Việt( một lọai
mắm để tìm hiểu về phương pháp, cách làm, cách thưởng thức...)
Cho học sinh sưu tầm tư liệu về các món ăn Thuần Việt này để các em có cái
nhìn khái quát và cơ bản về cách làm cũng như cách thưởng thức và giá trị, ý nghĩa
món ăn quê hương Hải Phòng. Như vậy một mặt kích thích trí tò mò và sự cạnh
tranh giữa các tổ.

Xin phép ban giám hiệu nhà trường trước khi tổ chức đi, trao đổi với phụ huynh
học sinh để gia đình nắm được. Liên hệ với một số cơ sở làm mắm trước khi thăm.
Kết hợp với chi đoàn giáo viên, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn
của các lớp tổ chức tham quan

Nhắc nhở ý thức học sinh và nhắc các em chuẩn bị về phương tiện cá nhân,

hướng dẫn tỉ mỉ cách làm từng công đoạn từng loại mắm.

* Mắm cáy: Làm từ cáy( họ nhà cua) được xếp vào loại đặc sản không thể
bỏ qua của vùng đất này bởi hương nồng ngái hấp dẫn kéo theo vị ngọt thơm. Mắm
cáy pha chế tùy theo khẩu vị ăn được với nhiều thứ nhưng có lẽ ngon nhất vẫn là
món luộc: rau lang, rau muống, thịt ba chỉ...
Quy trình và cách làm mắm cáy.

1. Cáy rửa sạch

2. Ngâm nước

3. Bỏ mai và yếm

4. Trộn muối giã dập, bỏ chum, phơi
hoặc chôn xuống đất

Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo

5


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

5. Sau vài ba năm chắt lấy nước để dùng

7. Mắm cáy trong màu hổ phách có mùi
đậm đà, thanh khiết.



7. Ngày nắng phơi khô, cất đậy kín

8. Sản phẩm bỏ lọ, dùng ăn hằng ngày

Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo

7


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

9. Thưởng thức với bánh đúc
10. Món bún đậu mắm tôm
* Mắm rươi : Là món ăn không còn lạ lẫm với người dân vùng ven biển
này bởi nó lạ miệng và là món quà quý. Loại mắm còn có cái tên mĩ miều “nước
mắm ngự” do đã từng được vua Gia Long sử dụng và khen ngợi.
Quy trình và cách làm mắm rươi

1. Bắt rươi

3. Ngày nắng đem phơi

2. Rửa sạch, bỏ vào ang, chum, rắc muối
từng lớp, trộn vỏ quýt khô giã nhỏ, một
chút thính ( làm từ gạo rang)

4. Bỏ vào chum ang để một thời gian
sau là dùng được


Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo

9


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

* Mắm ruốc: Làm từ con ruốc chỉ nhỏ bằng cọng tăm, đỏ tươi, sau khi chế
biến trở thành món ăn gần gũi với bao gia đình nghèo. Màu sắc, mùi vị khác hoàn
toàn mắm tôm. Mùi vị tanh vừa, thơm nhẹ, không quá mặn, màu đỏ hồng. Hương
vị đặc trưng. Nếm thử cảm nhận vị ngọt của ruốc, mùi vị mặn mòi của biển khơi.
Quy trình và cách làm mắm ruốc.

1. Ruốc tươi rửa sạch (bằng nước biển)
đem phơi trên sàng tre, canh vừa một
nắng để con ruốc có độ dai, không gãy,
sau đó sàng sảy thật sạch

2. Ruốc được giã nhuyễn, thêm muối,
đường, tỏi và ớt...

3. Bỏ vào ang, sành, phơi khô

4. Ăn kèm với món ăn khác

5. Ruốc rim thịt ba chỉ

6. Ăn cùng thịt luộc

Những món ăn Thuần Việt trên quê hương Trạng Trình như sau:

Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo

11


Gii phỏp t chc hc sinh tham quan tỡm hiu nhng mún n thun Vit trờn quờ hng
Trng Trỡnh nõng cao cht lng gi dy Ng vn a phng lp 8 - tit 95 - phn vn

Ngày soạn : 2 /2 / 2016
Ngày dạy :
/ 2/ 2016
Cho lớp 8B1
Tit 95:

chơng trình địa phơng
( phần văn)

Những món ăn thuần việt trên quê hơng trạng trình
a. Trọng tâm kiến thức , kĩ năng .
1. Kiến thức:
- Thấy đợc nét tinh tế, độc đáo trong văn hoá ẩm thực của ngời dân Vĩnh Bảo quê hơng Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm nói riêng và của ngời dân HP nói chung
2. Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng viết văn thuyết minh về một món ăn
- Năng lực trình bày, nhận xét, đánh giá, hợp tác nhóm
3. Thái độ:
- Thêm yêu quê hơng HP, có ý thức giữ gìn, phát huy những nét độc đáo trong
truyền thống ẩm thực của quê hơng.
4. Phỏt trin nng lc

ợng đỏ -là nơi chúng ta sinh ra và lớn lên. TP lắng nghe
này ấp ủ trong lòng nó bề dày văn hóa lịch
sử,không chỉ thể hiện qua các danh lam thắng
cảnh màcòn qua các món ăn rất độc đáo trong
văn hoá ẩm thực của ngời dân Vĩnh Bảo - quê hơng Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm nói riêng
và của ngời dân HP nói chung
chúng ta sẽ tìm hiểu.

đạt

chú

Hoạt động 2,3 : Tri giác, phân tích cắt nghĩa.
- Mục tiêu :
1. Kiến thức:
- Thấy đợc nét tinh tế, độc đáo trong văn hoá ẩm thực của ngời dân Vĩnh Bảo quê hơng Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm nói riêng và của ngời dân HP nói chung
2. Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng viết văn thuyết minh về một món ăn
- Phơng pháp : Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động ngôn ngữ .
- Kỹ thuật góc . dùng bảng phụ
- Thời gian 25 phút
Hoạt động
Nội dung
Hoạt động của thầy
Ghi chú
của trò
cần đạt
I. Hớng dẫn HS đọc văn bản.
I.
I. Đọc - hiểu


Gii phỏp t chc hc sinh tham quan tỡm hiu nhng mún n thun Vit trờn quờ hng
Trng Trỡnh nõng cao cht lng gi dy Ng vn a phng lp 8 - tit 95 - phn vn

quê hơng

Tên
mắm cáy

Cách chế biến

Hơng vị

Cách thởng thức

mắm tôm
mắm rơi
mắm ruốc...
mắm cá
?Tại sao có thể
nói các loại mắm
trong bài viết tuy
là một số món
ăm thuần Việt
nhng ngời dân
quê hơng Trạng
Trình có cách
chế biến riêng,
đôc đáo và tinh
tế.?

của trò
cần đạt
II. HD luyện tập
II.
II. Luyện
1. Hãy tìm hiểu về các món ăn đặc
HS hoạt động
tập.
sản của Quận nơi em đang sinh
nhóm
1. Bài tập 1.
sống.
2. Bài tập 2.
2. Hãy viết bài văn TM về món bánh
đa cua và món bún tôm của ngời Hải
Phòng.

Trng THCS D Hng Kờnh - Th Tho

14


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

GV yêu cầu đại diện một nhóm trình bày cách làm món bánh đa cua
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu nấu nước dùng cho bánh đa cua.
* Nước dùng:
– Sườn heo chặt miếng vừa ăn, mang đi rửa sạch.



Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

– Hành tím bóc vỏ, thái lát mỏng.
– Chả cá Phòng nếu hơi to, bạn có thể cắt nhỏ chúng thành những miếng vừa ăn.
– Bánh đa đỏ rửa sạch, ngâm với nước lạnh 5 phút.

– Rau sống ăn kèm rửa sạch, để ráo.
– Ướp thịt heo với hạt nêm, bột ngọt, 1/2 thìa cafe tiêu cùng mộc nhĩ băm nhỏ và
một ít hành lá cắt nhỏ rồi cuộn thịt heo vào lá lốt để chiên vàng

– Rán vàng mỡ phần. Khi tóp mỡ gần chín vàng, các bạn cho hành tím xắt mỏng
vào phi cùng đến khi hành . Đổ gạch cua vào xào cùng để lấy màu rồi trút chúng ra
bát, để riêng.

– Với rau muống và rau rút bạn luộc rau vừa chín tới rồi vớt rau ra ngâm vào nước
đá lạnh để rau giữ được sắc xanh và tươi giòn hơn khi ăn.
Trường THCS Dư Hàng Kênh - Đỗ Thị Thảo

17


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

* Nấu nước dùng
– Cho nồi nước gạch cua lên bếp, vừa đun vừa khuấy nhẹ tay khoảng 2-3
phút để gạch cua không bị đóng bánh dưới đáy nồi.
– Trút phần nước hầm xương cùng cà chua vào nồi nước cua, nêm nếm lại gia vị

Qua hot ng ny, hc sinh cú th d dng nm bt ngun gc, lch s hỡnh
thnh, giỏ tr lch s, giỏ tr vn húa... T ú d dng phỏt huy kh nng t hc, t
tỡm hiu vn ca hc sinh. V cng qua hot ng ny, hc sinh s bc u
lm quen v hỡnh thnh t duy tng tng, nng lc lm vn thuyt minh qua gi
hot ng ngoi khúa.
II.1. Tớnh mi, tớnh sỏng to:
Trong thc t, ớt cú giỏo viờn dy Ng vn no cú iu kin v thi gian s
dng gii phỏp t chc cho hc sinh tham quan tỡm hiu mún n thun Vit bi cú
rt nhiu lớ do khỏc nhau.
õy cú th coi l gii phỏp mi giỳp hc sinh tỡm hiu v di tớch lch s a
phng m luụn cm thy tit hc din ra thoi mỏi v d hiu khụng gũ bú ỏp t.
II.2. Kh nng ỏp dng, nhõn rng:
Bng phng phỏp trờn va n gin li t c hiu qu cao, bt kỡ giỏo
viờn no cng cú th thc hin c hoc chia s trc tip phn bi ó xõy dng
vi ng nghip nõng cht lng ging dy mụn hc.
II.3. Hiu qu
Trng THCS D Hng Kờnh - Th Tho

19


Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt trên quê hương
Trạng Trình để nâng cao chất lượng giờ dạy Ngữ văn địa phương lớp 8 - tiết 95 - phần văn

a. Hiệu quả kinh tế:
Giải pháp tổ chức học sinh tham quan tìm hiểu những món ăn thuần Việt
trên quê hương Trạng Trình là việc làm thiết thực và hữu ích bởi lẽ nó không chỉ
đem lại những hiệu quả tích cực cho bộ môn mà còn giúp học sinh hiểu sâu sắc giá
trị và bản sắc dân tộc, tự hào hơn trước nét đẹp truyền thống ấy, biết giữ gìn và
phát huy truyền thống tốt đẹp của lịch sử văn hóa điạ phương.