PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU:
1.1 Lý do chọn đề tài:
a. Lý do khách quan:
-Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật đặc biệt bằng những ngôn ngữ riêng đó
là giai điệu, âm sắc, cường độ, nhịp điệu, hòa âm, tiết tấu…Qua lời ca trong sáng,
những giai điệu trầm bổng, tiết tấu nhịp nhàng, trẻ thơ đã khám phá bao điều bí ẩn
của thế giới xung quanh một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, cùng với thời gian đã thu hút
hấp dẫn làm thỏa mãn nhu cầu tình cảm của trẻ.
-Trẻ mầm non dể xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng nên tiếp xúc với âm nhạc
là nhu cầu không thể thiếu. Âm nhạc là một món ăn tinh thần tạo cho trẻ cảm giác
đầm ấm, an toàn, vui tươi. Đồng thời âm nhạc cũng có tác dụng giúp cho những trẻ
thụ động nhút nhát trở nên linh hoạt khi được tiếp xúc với tính chất mạnh mẽ lôi
cuốn của tiết tấu và âm thanh của âm nhạc. Nhà sư phạm xukhomlinki đã khẳng định
“ Tuổi thơ không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu trò chơi và chuyện cổ
tích. Thiếu những cái đó trẻ em chỉ là những bông hoa khô héo….
-Vì vậy khi nói đến tuổi mẫu giáo, người ta thường đề cập đến màu sắc và âm
thanh. Thật là một thiếu sót lớn nếu các em không được sống trong môi trường âm
nhạc.Thế giới âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động, tạo điều kiện phát
triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ. Xuất phát từ
đặc điểm đó ngành giáo dục mầm non đã nghiên cứu để đổi mới hình thức giáo dục
theo từng chủ điểm và theo hướng tích hợp các nội dung, nhằm giúp cho trẻ tiếp thu
những kiến thức âm nhạc cũng như kiến thức các môn học khác một cách nhẹ nhàng
mà lô gich, giúp trẻ hiểu sâu, nhớ lâu mà không mang tính chất gò ép, áp đặt đảm
bảo cho trẻ “ Học bằng chơi, chơi mà học”
b. Lý do chủ quan:
-Lớp tôi là lớp 5-6 tuổi, các cháu toàn là cháu dân tộc ê đê, đa số là con nông
dân nghèo. Hầu hết không được tiếp thu những cái mới lạ, ngoài những việc tiếp thu
những kiến thức do cô giảng dạy và các cháu không được học qua lớp 4-5 tuổi. Nên
khi thực hiện chương trình mầm non mới, tôi luôn băn khoăn, tìm tòi để môn hoạt
động âm nhạc đạt chất lương cao.
các tiết dạy chưa đem lại hiệu quả cao.
2.2.1.Thuận lợi, khó khăn:
a.Thuận lợi:
-Được sự quan tâm của phòng giáo dục mầm non, ban giám hiệu nhà trường,
của bạn đồng nghiệp của các bậc phụ huynh, bản thân cũng đã được trực tiếp
đứng lớp đối tượng 5-6 tuổi nên cũng đã tích góp được một số kinh nghiệm, nắm
các yêu cầu của bộ môn, nắm vững từng thể loại tiết.
-Tham gia dự giờ đồng nghiệp tai lớp, cũng như dự giờ của các bạn đồng
nghiệp trong khi thao giảng, trong các đợt tập huấn chuyên môn, trong các hội thi
giáo viên giỏi cấp huyện. Thực hiện chương trình giảng dạy có đầy đủ đồ dùng
để thực hiện tiết dạy. Các cháu ham hiểu biết có nề nếp thói quen trong học tập.
b. Khó khăn:
-Sự phát triển tâm sinh lý không đồng đều, đa số các cháu chưa học qua các
lớp chồi mà học ngay lớp lá, đa số các cháu là người dân tộc
êđê, phần lớn gia đình làm nông, tiếp thu những thông tin truyền thông bên ngoài
còn chậm nên ảnh hưởng đến chất lượng học của trẻ.
2.2.2. Thành công, hạn chế:
a. Thành công:
2
- Nhờ sự quan tâm của ban giám hiệu trường cùng với sự nhiệt tình của phụ
huynh. Sự nổi lực học hỏi của giáo viên đứng lớp.
b. Hạn chế:
- Do 90 % trẻ là người dân tộc ê đê, vốn ngôn ngữ còn hạn chế, trẻ chưa nói
thạo tiếng phổ thông.Trường chưa có phòng âm nhạc, chưa có đàn, chưa có giáo
dạy môn âm nhạc.
2.2.3. Mặt mạnh, mặt yếu:
-Mặt mạnh: Do sự tìm tòi học hỏi của bản thân giáo viên đã tìm tòi một số bài
hát và trò chơi mới phù hợp với các chủ điểm trong chương trình giáo dục âm nhạc,
cô nhiệt tình năng nổ trong các hoạt động, lên lớp nhẹ nhàng, nắm vững phương
pháp lên lớp.
- Trẻ sẽ hát và thực hiện các động tác minh họa như: Vươn cổ làm con gà gáy
“ò ó o”, đưa hai tay vẫy tai giả làm cún con sủa: “ Gâu ! Gâu! Gâu! ”, đưa tay
lên vuốt hai bên mép giả làm con mèo kêu: “ Meo… Meo….Meo ”
- Dạy trẻ hát nhằm giúp trẻ biết cảm thụ và thể hiện qua giọng hát, nét mặt, cử
chỉ, điệu bộ, minh họa.
-Trong quá trình dạy hát, đoạn nào trẻ hát chưa đúng, giáo viên hát lại trọn
câu và hướng dẫn trẻ hát chính xác. Khi trẻ đã hát đúng cô cho trẻ theo tổ, nhóm,
cá nhân. Trong quá trình dạy hát cô nên khuyến khích trẻ vừa hát vừa thể hiện cử
chỉ, động tác minh họa như vỗ tay, nhún nhảy, lắc lư theo xúc cảm của trẻ.
* Vận động theo nhạc:
- Vận động theo nhạc nhằm giúp trẻ cảm nhận và thể hiện nhịp điệu âm nhạc
bằng các vận động của cơ thể phù hợp với nhịp điệu bài hát.
- Hoạt động nhảy múa: Căn cứ vào tính chất âm nhạc của các ca khúc và nội
dung chương trình giáo dục âm nhạc, để trẻ thực hiện các động tác vận động
minh họa, hoặc bài múa mô tả sự khéo léo, nhanh nhẹn, hoạt bát của trẻ.
-Ví dụ bài: Chim mẹ, chim con. Cho con. Múa với bạn tây nguyên. Con cào
cào…
- Gõ đệm hòa theo nhịp điệu âm nhạc: Căn cứ vào nhịp, phách thường gặp
trong các ca khúc mầm non, chương trình giáo dục âm nhạc đã xây dựng một số
các mẫu hình tiết tấu: Vỗ theo phách, theo nhịp. Theo tiết tấu nhanh, chậm, phối
hợp.
+ Vỗ theo nhịp: Chỉ vỗ và gõ vào phách mạnh sau vạch nhịp. Ví dụ: Ngày vui
của bé, Em yêu cây xanh…
+ Vỗ theo phách: Mỗi phách trong ô nhịp vỗ hoặc gõ một tiếng ( Phách thứ
nhất trong ô nhịp vỗ mạnh hơn).
Ví dụ bài: Làm chú bộ đội, Cả nhà thương nhau, Mùa xuân…
+ Vỗ hoặc gõ theo âm hình tiết tấu của bài hát: Vỗ( gõ) vào độ dài từng nốt
( tức là vỗ tay vào từng từ của lời ca) Ví dụ:
+ Vỗ theo tiết tấu nhanh: Cháu vẫn nhớ trường mầm non, Em đi chơi thuyền,
Ai cũng yêu chú mèo…
-Trò chơi định hướng và phân biệt âm thanh: “ Tiếng hát ở đâu”, “Âm thanh
nhạc cụ nào”. Trò chơi này sẽ giúp trẻ nghe âm thanh phát ra từ phía nào, trẻ có
thể nhận biết được âm thanh của nhạc cụ nào đó hoặc nhận được một vài loại
nhạc cụ khi nghe bản nhạc.
-Trò chơi làm quen với độ cao âm thanh như: “Meo mèo” ứng với cao độ “
Sol Mì”. Trò chơi phân biệt được độ cao âm thanh của tiếng vịt kêu “ Cáp cáp
cáp” Cao hơn “Cạp cạp cạp”…
-Trò chơi làm quen với xướng âm như: “ Mi sol la”
-Tró chơi : “ Ai nhanh nhất”, “ Bao nhiêu người hát”, “ Đoán tên bài hát”…
Có tác dụng luyện phản xạ nhanh thông qua nghe âm thanh.
- Trò chơi minh họa nội dung bài hát: “ Bắt chước tiếng kêu của các con
vật”….
* Các hình thức dạy âm nhạc:
- Hoạt động hát:
Nội dung trọng tâm: Dạy hát
Nội dung kết hợp: Nghe hát, nghe nhạc. Trò chơi âm nhạc
Ví dụ: Đề tài: Bài hát: Em yêu câu xanh - Nghe hát: Hạt gạo làng ta
Trò chơi âm nhạc: Nghe tiết tấu tìm đồ vật
- Hoạt động vận động theo nhạc:
Nội dung trọng tâm: Dạy vận động
Nội dung kết hợp: Nghe hát, nghe nhạc, trò chơi âm nhạc
5
Ví dụ: Đề tài: Hát và vận động theo bài hát: “Trời nắng, trời mưa”
Nghe hát bài: Em là chim câu trắng
Trò chơi: Nhận hình đoán tên bài hát
- Hoạt động nghe hát, nghe nhạc:
Nội dung trọng tâm: Nghe nhạc, nghe hát
Nội dung kết hợp: Hát, trò chơi âm nhạc
Ví dụ: Nghe hát: Cho con - Hát: Cả nhà thương nhau
Trò chơi âm nhạc: Hát theo hình vẽ
bảo vệ và phát triển giọng hát của trẻ. Giáo viên vừa hát bắt nhịp bằng tay để giữ
tốc độ đều cho các cháu hát. Trong quá trình dạy hát, với kỹ năng hát du dương
6
tạo âm ngân dài, cô có thể hát mẫu ngân dài kết hợp dùng tay đưa sang ngang
làm động tác so sánh trực quan.
Ví dụ: Bài “Màu hoa” Nhạc và lời: Hồng Đăng
“Màu hoa tím, màu hoa đỏ, màu hoa vàng, nhiều hoa xinh thế” chữ “thế”.
Trong khi ngân 3 phách cô đưa tay sang ngang, trẻ vừa nghe cô hát vừa nhìn
động tác tay đưa sang ngang của cô sẽ hiểu rằng chữ “thế” phải hát ngân mà
khôngđược ngắt.
Dạy trẻ phát âm ( nhã chữ) và giải nghĩa từ, giúp trẻ phân biệt từ đúng trong
bài hát với từ trẻ hát nhầm kết hợp làm mẫu cách cấu tạo của từ đúng để trẻ bắt
chước đặt môi lưỡi cho chính xác.
Ví dụ: Câu hát “khi em giơ tay lên là bướm xinh bay múa” trong bài “Múa
cho mẹ xem” Nhạc và lời: Xuân Giao. Trẻ hát chệch thành “bướm xinh bay
mất”.
Không nên nói với trẻ là “các con hãy hát hay hơn nửa nào”. Vì câu nói này
trẻ khó hình dung phải thể hiện như thế nào. Cô nên giải thích nêu rõ ý nghĩa của
lời ca để trẻ thể hiện đúng phong cách.
Ví dụ: Trong “Vườn trường mùa thu” có chim hót líu lo, đàn bướm bay tung
tăng vui đùa trong gió các bạn múa ca tưng bưng. Vậy chúng ta hát thế nào? Gợi
ý này giúp trẻ suy nghĩ liên tưởng tại sao cần hát bài “Vườn trường mùa thu”
trong sắc thái vui tươi sôi nổi, nhịp độ hơi nhanh.
Trong quá trình học thuộc, cô sửa nếu trẻ hát sai, hát ngang, cần thay đổi hình
thức hát tổ, nhóm luân phiên tiếp để trẻ có dịp nghỉ ngơi, theo dõi, đánh giá hoặc
biết hòa nhập đúng lúc với các bạn. Cần thay đổi tư thế ngồi hoặc đứng để trẻ đở
mỏi, đở chán kết hợp với vận động nhẹ nhàng.
c. Biện pháp sau giờ học:
Kỹ năng ca hát được tiến hành không chỉ trong quá trình học thuộc mà cả khi
cũng cố ôn luyện. Khi đã học thuộc, cần dạy trẻ thẻ hiện diễn cảm để trẻ có thể
thiên nhiên, sự ngộ nghĩnh đáng yêu của các con vật quen thuộc, về tình cảm gia
đình, bạn bè, lòng yêu nước từ đó gợi mở cho các cháu về cách ứng xử là giáo
dục cho các cháu đạo đức làm người.
- Những bài dân ca, bài đồng dao khác nhau của các dân tộc Việt Nam phong
phú về âm điệu, tiết tấu, phương thức diễn xướng, phong tục, tập quán sẽ cho trẻ
hiểu biết về bản sắc âm nhạc dân tộc Việt Nam.
-Các hoạt động diễn xuất của trẻ là diễn ra trong tập thể, cùng nhau múa hát,
vui chơi đã giúp cho trẻ vui tươi, hồn nhiên ngay cả những trẻ nhút nhát cũng
cảm thấy thoải mái, tự tin hơn.
-Âm nhạc có ảnh hưởng đến hành vi văn hóa của trẻ bởi cách diễn xuất các
tác phẩm có tâm trạng khác nhau.
-Âm nhạc gắn liền với con người từ lúc chào đời cho tới khi từ giã cuộc sống,
âm nhạc có sức mạnh vô cùng to lớn trong việc thể hiện tinh tế thế giới nội tâm,
âm nhạc tác động vào lĩnh vực tình cảm của con người và trở thành phương tiện
giao tiếp hết sức nhạy cảm giữa con người.
- Bằng ngôn ngữ biểu cảm đặc biệt của âm nhạc đã làm cho con người ở các
vùng đất khác nhau có những hiểu biết nhất định về nhau.
-Trẻ biểu hiện sinh động khi nghe lúc lắc, xắc xô… đã khẳng định rằng có thể
cho trẻ nhỏ làm quen với âm nhạc ngay từ những tháng tuổi đầu tiên.
2.3.5. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
*Qua việc soạn và dạy môn âm nhạc mới, tôi thấy phần nào đã có sự thay về
hứng thú của trẻ. Trẻ tích cực tham gia học, khi kết thúc tiết học hầu hết trẻ đều
phấn khởi.
- Trẻ linh hoạt và nhanh nhẹn trong các hoạt động.
8
- Tiết học sinh động và lôi cuốn trẻ.
- Trẻ hiểu nội dung bài hát, biết tự sáng tạo ra những những động tác minh
họa theo lời ca.Trẻ tự tin khi biểu diễn độc lập và kết hợp vận động cùng bạn,
cùng cô và chơi mang tính sáng tạo.
-Trẻ hứng thú say mê với hoạt động âm nhạc.
học, cơ sở vật chất phục vụ cho môn âm nhạc, bổ sung các phương tiện như: Đàn,
các loại đĩa nhạc, đài, ti vi.
-Trang bị cho giáo viên những kiến thức cơ bản về các loại nhạc cụ, cung cấp
những tài liệu về chương trình mầm non mới để giáo viên tự tìm hiểu và thiết kế
tiết dạy.
9
-Mỗi giáo viên cần thưc hiện tốt công tác tuyên truyền tới phụ huynh.
-Cần thường xuyên tổ chức các buổi chuyên đề, thao giảng, sinh hoạt chuyên
môn.
- Khuyến khích động viên giáo viên làm đồ dùng phục vụ cho các trò chơi nói
chung và môn âm nhạc
Êa nuôl, ngày 30 tháng 02 năm 2012
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mầm non theo hướng tích hợp- TS Lê Thu
Hương ( chủ biên)- Lý Thu Hiền- Phạm Thị Hòa- Lê Thị Đức - Viện chiến
lược và chương trình giáo dục. Trung tâm nghiến cứu chiến lược và phát triển
chương trình giáo dục mầm non.
2. Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc mẫu giáo ( Theo nội
dung đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc)- Vụ giáo dục
mầm non- nhà xuất bản âm nhạc Hà Nội- 2004- Hoàng Văn Yến.
3. Sách bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ II ( 2004 2007). Nhà xuất bản giáo năm
- 2004.
4. Sách hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục màm non ( 5-6 tuổi)
- TS Trần Thị Ngọc Trâm- TS Lê Thị Hương- PGS. TS Lê Thị Ánh Tuyết
( Đồng chủ nhiệm)- Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.
5. Giáo dục âm nhạc - tập II - Phạm Thị Hòa - Nhà xuất bản đại học Hà Nội năm
2008.
6. Tuyển tập bài hát mẫu giáo ( Vụ Giáo dục mầm non)
10
Thiết kế tiết dạy: Chủ đề: Động vật
con” của tác giả Đặng Nhất Mai nhé.
b/ Hoạt động trọng tâm:
* Hoạt động 1: Hát và minh họa
- Cả lớp hát bài “ Chim mẹ, chim con” ( 2 lần)
- Cô mở nhạc và múa minh theo nhạc ( 1 lần)
-Cả lớp hát và múa minh họa theo bài hát ( 3-4 lần)
- Ba tổ hát và múa minh họa
- Nhóm mua minh họa theo nhạc ( 2-3 lần)
- Cá nhân múa minh họa theo nhạc ( 2-3 trẻ)
- Cả lớp múa minh họa theo nhạc theo ý thích của trẻ ( 1 lần)
-Trẻ đọc thơ:
* Hoạt động 2: Nghe hát: Em như là chim câu trắng
- Cho trẻ xem tranh hỏi trẻ con gì? Chim câu đang làm gì?
- Có một bài hát nói về em bé ví mình như chim câu trắng đang bay trên bầu
trời xanh mang hòa bình đến cho mọi người trên trái đất, đó là bài hát “ Em như
chim câu trắng” của tác Trần Ngọc.
- Cô mở nhạc bài hát “ Em là chim câu trắng” cho trẻ nghe ( 1 lần)
Giảng nội dung: Chim bồ câu trắng là biểu tượng của hòa bình, em bé ước
mong sao trên trái đất không có chiến tranh không có nước mắt rơi, luôn mong
hoa thơm nở khắp bốn mùa, mọi người luôn yêu thương nhau.
- Cô mở nhạc múa minh họa theo bài hát ( 1 lần)
- Trẻ múa vận động minh họa cùng cô ( 1 lần)
- Cô mở nhạc không lời cho trẻ nghe ( 1 lần)
* Hoạt động 3: Trò chơi: Nhận hình đoán tên bài hát
- Cô lật ô số 1 hỏi trẻ con gì?
-Có bài hát nói về con cá.
- Cô và trẻ hát và vận động theo nhạc bài: “ Cá vàng bơi”
- Cô lật ô số 2 hỏi trẻ con gì?
-Có bài hát nói về con gà, con chó không?
- Cô và trẻ hát và lắc lư theo nhạc bài: “ Gà trống, mèo con và cún con”