PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THỌ XUÂN
TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN LAM SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI "LÀM QUEN VỚI CHỮ CÁI"

HỌ VÀ TÊN: PHẠM THỊ AN
Đơn vị: Trường Mầm non Thị trấn Lam Sơn
Năm học: 2010 - 2011
1
MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ 5
- 6 TUỔI "LÀM QUEN VỚI CHỮ CÁI"
A/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Thế kỷ XXI là kỷ nguyên của Công nghệ thông tin và hội nhập Quốc
tế. Trong thời đại tri thức này chủ yếu là cạnh tranh giữa các nền giáo dục
và đào tạo. Để đưa Đất nước ta hội nhập thành công và cạnh tranh thắng
lợi, sánh vai được với các cường quốc trên thế giới. Để nước Việt Nam
trường tồn và có vị trí xứng đáng trên trường quốc tế, thì giáo dục và đào
tạo nhất thiết phải đào tạo ra những con người có tư duy sáng tạo, có thói
quen tìm tòi và phát huy cái mới, có khả năng hợp tác, chia sẻ Nói tóm
lại là đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế xã hội để tạo lập
một xã hội Việt Nam văn minh hơn, sung túc hơn, an toàn hơn.
Đứng trước xu thế đó, nghành học mầm non là một mắt xích đầu tiên
cực kỳ quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học đặt nền
móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách con người. Trên cơ sở
cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên xã hội, phát triển
các năng lực nhận thức, các thao tác tư duy và hoạt động thực tiễn. Đồng
thời bồi dưỡng những tình cảm tốt đẹp, những đức tính cao quý để phát
triển một con người toàn diện.
Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để
phát triển trí tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tiểu học và

* Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Một số vấn đề cho trẻ làm quen với chữ cái trong trường mầm non.
- Thực trạng của việc chỉ đạo và dạy học đối với việc cho trẻ làm
quen với chữ cái tại trường mầm non Thị trấn Lam Sơn.
3
- Đề xuất biện pháp chỉ đạo và dạy học môn Làm quen với chữ cái
cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Thị trấn Lam Sơn.
* Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp lý luận: Đọc tài liệu.
- Phương pháp thực tiễn: Điều tra khảo sát, quan sát thực tế.
* Đối tượng nghiên cứu: Lớp mẫu giáo lớn A1 trường Mầm non
Thị trấn Lam Sơn.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
1. Thực trạng của lớp mẫu giáo lớn A1:
1.1. Thuận lợi:
Qua những năm thực hiện chuyên đề Làm quen chữ viết, từ những
thực tế trên cùng với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục và
Đào tạo huyện Thọ Xuân và Ban giám hiệu nhà trường. Trường đã khắc
phục được những khó khăn trên bằng cách tạo điều kiện cho chị em giáo
viên học tập các chuyên đề do Sở giáo dục, Phòng giáo dục và đào tạo tổ
chức khuyến khích động viên chị em học tập, học hỏi kinh nghiệm lẫn
nhau, nhà trường tổ chức thăm lớp, dự giờ của các giáo viên trong trường
để góp ý, đúc rút kinh nghiệm. Bên cạnh đó còn tổ chức cho chị em giáo
viên chủ yếu là lớp 5 tuổi được thăm lớp dự giờ các trường trọng điểm
trong tỉnh về bộ môn và sưu tầm các nguồn phế liệu rẻ tiền, sẵn có ở địa
phương để làm đồ chơi hấp dẫn và phù hợp với trẻ. Tham khảo thêm sách
báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quen chữ cái. Chị
em đã động viên lẫn nhau sáng tác thơ ca, hò, vè, ca dao, đồng dao, câu đố về
chuyên đề do Ngành học và nhà trường tổ chức.
- Lớp luôn luôn được sự quan tâm của Ban Giám hiệu nhà trường,

TT Khả năng
Số trẻ
KS
Mức độ đạt được
5
Đạt Chưa đạt
1 Trẻ nhận biết và phát âm đúng 30 73,3% 26,7%
2
Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng
tư thế
30 80% 20%
3 Trẻ tô, viết đúng chữ cái 30 83,3% 16,7%
4
Trẻ hứng thú, tích cực tham gia
hoạt động làm quen chữ viết
30 86,6% 13,4%
5
Biết cách cầm sách, mở sách ra
xem và quy trình đọc
30 90% 10%
Nhìn vào bảng khảo sát trên tôi thấy những biện pháp thông thường,
bài soạn dập khuôn, cứng nhắc chưa có biện pháp mới tác động thì chất
lượng đạt được trên trẻ về các mức độ trung bình và yếu còn ở mức rất
cao, số trẻ nhận biết và phát âm đúng còn thấp. Vì vậy tôi đã suy nghĩ làm
thế nào để có biện pháp hữu hiệu nhất trong việc thực hiện nâng cao hiệu
quả cho trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi làm quen với chữ viết đạt hiệu quả cao.
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Biện pháp gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động "Làm quen chữ
cái"

Qua đó, trẻ tri giác và hiểu rõ hơn về phương tiện giao thông và đặc
biệt là được đọc và làm quen từng chữ cái, tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về
nhà ga, hỏi bức tranh này vẽ về cái gì ? (Nhà ga). Trong nhà ga có những
dòng người qua lại đón khách, trả khách Qua bức tranh trẻ hiểu rõ hơn
và tăng thêm tính tò mò hấp dẫn. Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ
"Nhà ga" bạn nào hãy lên chỉ những chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm
quen với chữ "G".
Tiếp đến chữ "Y" cô hỏi trẻ: Ngoài tầu hoả ra thì còn có phương tiện
giao thông gì nữa ? Trả lời: "Máy bay ". Cô và trẻ cùng đàm thoại về
7
máy bay dùng để làm gì ? Bay ở đâu ? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ
quan sát, đàm thoại và hỏi: Ai có thể lên rút cho cô 2 chữ cái giống nhau
trong từ "Máy bay" và trẻ lên rút chữ "Y".
Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò
chuyện về trò chơi "Các phương tiện giao thông vào bến". Tôi huy động
trẻ sưu tầm bìa catton, tranh ảnh, hoạ báo về các phương tiện như: Máy
bay, đoàn tàu, ôtô, thuyền buồm Hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh
đó. Khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào
thì phải vào bến được làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo của
đôi tay và thuận lợi trong việc viết chữ, dán các chữ cái lên các phương
tiện giao thông, trẻ hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra.
Ví dụ khác:
Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học "Làm quen chữ cái" L, M,
N ? Tôi cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt. Những vật liệu
đó đều phải chứa các chữ cái L, M, N như: Lá na, hạt mơ cô và trẻ cùng
phết vào sao cho tương ứng với màu lá, màu hạt với cách làm đồ dùng,
đồ chơi như vậy tôi thấy có những hiệu quả đáng kể. Trước hết là giảm sự
đầu tư của nhà trường cũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo hẹp và
cái được lớn nhất ở đây là trẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho
tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì mình có phần trong đó. Một số sáng kiến của tôi

làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động "Làm quen chữ cái", trẻ
học đến nhóm chữ cái gì, tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó,
phía dưới tôi đặt giá để dựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái, đồ dùng của
cô và trẻ như bút chì màu, vở tập tô ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ
cho buổi chơi như mũ có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm
9
tròn để trẻ ghép chữ lô tô. Kết quả các biện pháp này theo đánh giá đạt
90%.
3. Biện pháp tổ chức trên tiết học:
Hình thức cho trẻ làm quen với chữ cái thông qua hoạt động học tập
là hình thức cơ bản và chủ yếu, vì nó thực hiện được mục đích yêu cầu của
văn học. Kiến thức mà trẻ thu nhận được có hệ thống lôgíc.
Để tiết học đi vào tâm hồn trẻ một cách sống động, không khô khan,
cứng nhắc thì điều điều đầu tiên là cô giáo thực sự phải có một tài nghệ
dẫn dắt. Hoạt động học làm quen với chữ cái đưa thế giới chữ viết đến với
trẻ bằng nhiều phương pháp, hình thức khác nhau. Các phương pháp, hình
thức đó gắn liền với nhau một cách chặt chẽ. Mỗi phương pháp, hình thức
đều có ưu thế và hạn chế nhất định. Vì vậy khi dạy trẻ làm quen với chữ
cái cô giáo cần lựa chọn các phương pháp, hình thức phù hợp với yêu cầu
của tứng tiết dạy, để thu hút sự tập trung chú ý tạo hứng thú của trẻ trong
tiết học, giúp cho giờ học đạt hiệu quả cao.
Muốn vậy cô giáo phải: - Lấy trẻ làm trung tâm.
- Phát huy tính tích cực của trẻ.
- Dạy trẻ theo hướng lồng ghép tích hợp.
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ "Làm quen chữ cái"
là các kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, tuyệt đối
tránh hình thức, dập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp
một tiết dạy "Làm quen chữ cái" tôi phải chuẩn bị đồ dùng, soạn bài và
nghiên cứu kỹ bài soạn. Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù
hợp với nguyên tắc động -tĩnh phù hợp với chủ điểm.

* Cách hướng dẫn trò chơi:
Cô giới thiệu mùa xuân đến các ông Đồ thường làm gì ? Các con có
muốn viết chữ giống ông Đồ không ? Cô cho 8 trẻ đứng thành 2 hàng đợi
11
cô chuẩn bị 2 câu đối có các chữ B, D, Đ khi nghe hiệu lệnh 2 đội lên gạch
chân những chữ cái cô vừa nêu, thời gian quy định là một bài hát mùa
xuân lúc nào hát xong và kết thúc trò chơi. Sau đó cô cho nhiều chữ cái và
đúng với yêu cầu. Khi chuyển tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi "Đi
chợ tết" (Tất cả các trẻ đều được chơi). Trước ngày tết bố mẹ các con
thường làm gì ? (Trẻ nghĩ ngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô
chuẩn bị các gói có các loại hoa quả bánh kẹo ở trên, mỗi thứ đều gắn các
chữ cái B, D, Đ. Cô phát cho trẻ mỗi cái giỏ nói nào chúng mình cùng đi
chợ tết. Tổ 1 hãy mua những món hàng có chữ B, đó là những thứ gì ? Trẻ
nói bánh quy, bánh chưng, bánh bèo tổ thứ 2 mua những món hàng có
chữ cái D, đó là những thứ gì ? quả dừa, quả dứa tổ thứ 3 mua những
món hàng chứa chữ cái Đ khi mua hàng xong trẻ phải nói được đó là
loại gì ? và có chữ cái gì ? các tổ kiểm tra lẫn nhau và đọc to chữ cái.
Đến trò chơi tìm tên các loại hoa có chữa chữ cái B, D, Đ "Mùa xuân
đến cho chúng mình được đi chơi ở những đâu ?" (Được đi xem pháo hoa,
đi công viên) trong công viên có rất nhiều loại hoa bây giờ cô cho các con
đọc bài "Rềnh rềnh ràng ràng" đến các loại hoa nào các con đoán hoa đó
và giơ tranh lô tô đọc to chữ cái chúng mình vừa học.
Ví dụ: Rềnh rềnh ràng ràng
Tìm các loài hoa
Hoa gì ngoài Bắc
Cánh nhỏ màu hồng
Cùng vui đón tết.
Trẻ giơ lô tô hoa đào và nói hoa đào có chữ Đ. Cứ như thế cô đọc
cho trẻ đoán chữ B, D sau đó cho trẻ đọc và từng nhóm bạn đối nhau.
Hay với chủ điểm "Trường mầm non" với nhóm chữ cái O, Ô, Ơ vào

Cô giáo là người xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích
hợp các môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích
trẻ tích cực chủ động say mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ thì sự linh hoạt sáng tạo, ứng xử
nhanh của cô giáo trong một tiết dạy máng lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo
phải kết hợp nhuần nhuyễn các bộ môn khác vào chi tiết học làm quen chữ
cái và phù hợp với chủ điểm.
* Tích hợp văn học
Khi vào một tiết học làm quen chữ cái tôi thường tích hợp bộ môn
văn học vì nó phù hợp với bộ môn chữ cái. Đây là một mà bộ môn bà Bộ
giáo dục chọn làm chuyên đề mũi nhọn cùng lúc với chữ cái. Khi tích hợp
một câu chuyện hay một bài thơ có các nhân vật, sự vật, con vật có tên gọi
trong đó có chứa chữ cái mà cô định cho trẻ làm quen.
Ví dụ: Câu chuyện "Sự tích Hồ Gươm" cô kể cho trẻ nghe câu
chuyện sau đó đưa tranh "Rùa vàng" ra cho trẻ lên rút chữ cái đã được học.
Hôm nay cô sẽ dạy các con chữ cái V và R.
Và các chữ cái khác cũng vậy tôi thường sử dụng thơ ca hò vè câu đố
để gây hứng thú.
Ví dụ: Câu đố chứa chữ Â :
Chữ gì một nét còng tròn.
Bên phải nét thẳng, trên đầu có ô.
Hoặc chữ V:
Quả gì tên gọi dịu êm
Như dòng sữa mẹ nuôi em thuở nào (quả vú sữa).
Thơ ca, hò, vè dễ nhớ, dễ đọc rất gây hứng thú cho trẻ như bài "Rềnh
rềnh ràng ràng", "Vè con cua" hay một số bài thơ cô tự sáng tác.
14
* Tích hợp môn âm nhạc
Và cũng như trên một tiết học giáo viên đưa bộ môn âm nhạc vào
cũng không thể thiếu bởi nó có tính chất vui nhộn với bộ môn làm quen

Làm quen với chữ cái.
6. Biện pháp cho trẻ làm quen với chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi.
Các hoạt động ngoài giờ học cũng góp phần rất lớn vào việc cho trẻ
làm quen với chữ cái. Việc làm quen với chữ cái ở đây nhằm thoả mãn nhu
cầu giải trí cho trẻ, bổ sung nhiều mặt về kiến thức của các tiết học trên
lớp, giúp trẻ hiểu sâu và nhớ lâu các chữ cái đã làm quen, biết cách phát
âm đúng, không nói ngọng, không nói tiếng địa phương. Từ đó giúp trẻ
trau dồi kiến thức chữ cái của mình.
a) Thông qua giờ đón - trả trẻ:
Trong thời gian đón trẻ: Tôi hướng dẫn trẻ cất đồ dùng cá nhân đúng
nơi quy định, hoặc tôi cùng trẻ giải các câu đố có chứa chữ cái.
Ví dụ:
- Đồ dùng của cháu A đặt vào ngăn tủ có chứa ký hiệu là chữ cái "m"
thì trẻ nhớ và khắc sâu biểu tượng về chữ cái "m".
- Tôi có thể đố trẻ các câu đố.
b) Thông qua lúc dạo chơi, tham quan:
Khi cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên tôi có thể cung cấp kiến thức về
chữ cái qua việc tìm hiểu một số loại cây và rau có trong vườn trường, đọc
tên các loại cây, rau đó. Tìm các chữ cái đã học trong tên các cây, rau đó.
Ví dụ: Cây xà cừ, cây rau ngót, rau muống
7. Biện pháp phối hợp với gia đình:
- Thông qua giờ đón, trả trẻ cô luôn tuyên truyền các hình thức cho
trẻ làm quen với chữ cái. Hướng cho các bậc phụ huynh kết hợp với nhà
trường để dạy trẻ học chữ cái như: gia đình có thể gợi ý hỏi trẻ kể lại
16
chuyện ở trường, chuyện cổ tích, truyện tranh, chuyện sinh hoạt hàng ngày

- Sau mỗi lần tiếp thu chuyên đề tại huyện, tôi mời phụ huynh tham
dự giờ dạy mẫu của cô.
- Kêu gọi phụ huynh tích cực đóng góp cơ sở vật chất, trang thiết bị

2. Đối với trẻ:
- 100% trẻ được học đầy đủ 29 chữ cái trong chương trình đổi mới
của Bộ giáo dục mầm non.
- Qua việc thực hiện các biện pháp mới sáng tạo trong việc dạy môn
"Làm quen với chữ cái" tôi đã thu được kết quả sau:
* Kết quả của trẻ theo đánh giá của lớp:
TT Khả năng
Số trẻ
KS
Mức độ đạt được
Đạt Chưa đạt
1 Trẻ nhận biết và phát âm đúng 30 95% 5%
2
Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng
tư thế
30 98% 2%
3 Trẻ tô, viết đúng chữ cái 30 94% 6%
4
Trẻ hứng thú, tích cực tham gia
hoạt động làm quen chữ viết
30 100% 0%
5
Biết cách cầm sách, mở sách ra
xem và quy trình đọc
30 100% 0%
Nhìn vào bảng khảo sát trên tôi thấy số trẻ nhận biết và phát âm đúng
tăng lên rõ rệt, số trẻ ở các mức độ trung bình và yếu giảm xuống đáng kể.
Vì vậy có thể kết luận rằng với những biện pháp thông thường dập khuôn,
máy móc như thực trạng hiện nay thì chất lượng thu được trên trẻ rất thấp.
Nếu chúng ta biết vận dụng sáng tạo linh hoạt các biện pháp như tôi đã

1. Bài học kinh nghiệm
19
- Để giúp trẻ nâng cao khả năng nhận biết và phát âm đúng đạt kết
quả cao, trước hết giáo viên phải có trình độ, năng lực, luôn đầu tư học hỏi
kinh nghiệm, không ngừng phát huy tính sáng tạo, tính linh hoạt trong giờ
dạy.
- Thường xuyên rèn luyện các thói quen nề nếp nói chung và nề nếp
học tập nói riêng cho trẻ.
- Giáo viên biết sử dụng đồ dùng đồ chơi sáng tạo, tích hợp các môn
học khác một cách hợp lý. Giới thiệu vào bài một cách tự nhiên, sinh động,
thu hút được sự chú ý của trẻ; các bước chuyển tiếp nhẹ nhàng, liên kết.
Các loại hình hoạt động của bộ môn Làm quen với chữ viết thường xuyên,
liên tục ở mọi lúc, mọi nơi.
- Đồ dùng đồ chơi để trẻ hoạt động phải an toàn, sạch sẽ, đẹp, sinh
động, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
- Giáo viên phải luôn nghiên cứu tài liệu, chuyên đề, tập san có liên
quan đến chữ viết và tham khảo học hỏi bạn bè, đồng nghiệp. Tham gia
đầy đủ các lớp học chuyên đề nâng cao nghiệp vụ chuyên môn thông qua
thông tin đại chúng.
2. Ý kiến đề xuất:
- Từ những việc làm cụ thể và kết quả đạt được như vậy để nâng cao
chất lượng cho trẻ làm quen với chữ viết ở các trường mầm non nói chung
và trường mầm non Thị trấn Lam Sơn nói riêng. Tôi xin mạnh dạn đề xuất
một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ viết. Cụ
thể như sau:
2.1. Đối với Phòng Giáo dục:
Tôi xin được đề xuất với Phòng giáo dục chọn những sáng kiến kinh
nghiệm và phổ biến rộng rãi cho chúng tôi được tham khảo, học tập.
- Tạo điều kiện cho giáo viên đi học tập các trường bạn, các giờ dạy
mẫu.

chưa thể bao quát hết được tất cả. Đồng thời trong quá trình viết vẫn còn
những thiếu sót nhất định, tôi rất mong được sự góp ý xây dựng của các
bạn đồng nghiệp, các cấp lãnh đạo giúp tôi ngày càng có nhiều sáng kiến
kinh nghiệm hay trong giảng dạy bộ môn yêu thích.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
22