Phần I
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIÊN
1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi
làm quen chữ cái”
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Nâng cao chất lượng phát triển trí tuệ và kỹ
năng làm quen với chữ viết cho trẻ 5 tuổi.
3. Tác giả:
Họ và tên: Ninh Thị Thủy

- Giới tính: Nữ

Ngày tháng / năm sinh: 28/ 02/ 1980
Trình độ chuyên môn: Đại học.
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường Mầm non An Lạc
Điện thoại: 0168.865.7639
4. Đồng tác giả ( Nếu có )
Họ và tên:
Ngày tháng / năm sinh:
Trình độ chuyên môn:
Chức vụ, đơn vị công tác:
Điện thoại:
5. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tên đơn vị, địa chỉ, điện thoại:
6. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu ( Nếu có ): Tên đơn vị, địa chỉ, điện thoại.
7. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Trẻ mẫu giáo 5 tuổi, môi
trường, cơ sở vật chất, các trang thiết bị phục vụ cho việc học và giáo dục trẻ.
8. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2014-2015
HỌ TÊN TÁC GIẢ

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN
VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN


luyện nhận biết, phân biệt và phát âm chính xác các chữ cái.
2. Đổi mới hình thức tổ chức hoạt động học.

2


3. Tích hợp nội dung làm quen chữ cái vào các tình huống, các thời điểm
trong chế độ sinh hoạt hàng ngày.
4. Phối kết hợp với phụ huynh học sinh trong việc cho trẻ làm quen chữ
cái là rất cần thiết.
* Tính mới tính sáng tạo của sáng kiến:
Các biện pháp tôi đưa ra đều đảm bảo việc trẻ làm quen chữ cái được
nhẹ nhàng và có hiệu quả, trẻ hứng thú trong giờ học, từ đó tôi lựa chọn nội
dung thích hợp với từng chủ đề để xây dựng kế hoạch chủ đề theo sự liên kết
chặt chẽ giữa mục tiêu, mạng nội dung, mạng hoạt động.
* Khả năng áp dụng sáng kiến:
Biện pháp cho trẻ làm quen chữ cái có thể áp dụng rộng rãi trên tất cả
các trường mầm non trong và ngoài huyện.
* Ích lợi của sáng kiến:
Giúp trẻ có những hiểu biết cơ bản về 29 chữ cái. Tăng cường nhận thức
của phụ huynh về vấn đề này từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm phối kết hợp
với giáo viên và nhà trường. Hoạt động làm quen chữ cái nhằm giúp trẻ phát
triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái, là cơ hội tốt để hình thành năng
lực hoạt động ngôn ngữ, phát triển tư duy và mở rộng vốn hiểu biết ở trẻ.
4. Khẳng định giá trị kết quả của sáng kiến:
Trẻ có nhiều cơ hội làm quen chữ cái, các hình thức tổ chức nhẹ nhàng
giúp trẻ khắc sâu kiến thức, nhớ lâu hơn, dễ nhớ hơn về các chữ cái. Tạo niềm
tin đến từng phụ huynh học sinh, huy động được sự ủng hộ, lòng nhiệt tình của
các bậc phụ huynh trong công tác phối hợp với giáo viên trong mọi hoạt động.
5. Đề xuất kiến nghị:

hàng ngày ở trường mầm non cho một nhóm, lớp là rất nhiều và thường xuyên
thay đổi, vì vậy quỹ thời gian thì nhiều nhưng dành riêng cho việc làm quen
chữ cái của trẻ lại có hạn... Năm học 2014-2015 lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi do tôi
phụ trách có 35 học sinh, ngay từ đầu năm học tôi đã tìm hiểu đặc điểm tâm
sinh lý của từng trẻ và dựa vào điều kiện thực tế của nhà trường. Với mong
muốn tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái sao cho thu hút sự tham
gia tích cực của trẻ, giúp trẻ được phát huy hết năng lực của mình, mang lại
một kết quả tốt. Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài : “Một số biện pháp
nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen chữ cái” để thực thi.
4


2. Cơ sở lý luận của vấn đề.
Không ai phủ nhận rằng bảng chữ cái là một trong những bài học cơ bản
mà trẻ cần phải biết. Đây là nền tảng cho việc học đọc, viết và thậm chí là cả
làm toán sau này. Vì vậy, việc học nhận biết chữ cái ở tuổi mẫu giáo là cực kỳ
quan trọng.
Nghiên cứu cho thấy khi bắt đầu học mẫu giáo, trẻ chỉ biết rất ít chữ cái
(không phải là ngữ âm). Vậy nên hãy tranh thủ dạy trẻ học chữ cái ở bất kỳ
thời điểm nào.
Ngoài việc ghi nhớ mặt chữ, cũng cần giúp trẻ luyện âm bằng cách đọc
to và tìm từ bắt đầu bằng chữ cái đó. Có thể bắt đầu bằng những chữ cái có
trong tên của trẻ.
* Mục đích nghiên cứu:
- Nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ cái.
* Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5 – 6 tuổi làm quen chữ
cái trong trường mầm non.
* Phương pháp nghiên cứu.
+ Để thực thi đề tài này tôi đã sử dụng phương pháp sau:

bài và đi học đều : Tỷ lệ bé chăm đạt: 98,8 % , tỷ lệ bé ngoan đạt : 97,1% , tỷ lệ
bé ngoan toàn diện đạt :95,7%.
* Tồn tại : Tuy có nhiều điều kiện thuận lợi như vậy nhưng riêng về việc
cho trẻ làm quen chữ cái tôi nhận thấy có nhiều kết quả chưa được như tôi
mong đợi. Kết quả khảo sát trẻ cuối năm học 2013-2014 tôi thấy trẻ nhận biết
phân biệt và phát âm chuẩn đủ các chữ cái tỷ lệ chưa cao:
* Bảng tổng hợp năm học 2013-2014 như sau :
Năm 2013 - 2014

Nội dung
- Trẻ nhận biết 29 chữ cái
- Trẻ phát âm đúng mặt 29
chữ cái

Số lượng
16

Tỷ lệ
57,1%

12

48,2%

Còn phần nhiều trẻ lúng túng, nhớ nhớ, quên quên, không chắc chắn,
phát âm nhầm, nhận biết được mặt chữ còn nhớ ra chữ gì? đặc điểm gì? Thì
nhiều trẻ còn rất lúng túng. Kết quả theo dõi qúa trình trẻ học trên các tiết làm
quen chữ cái vào thời điểm đầu năm học 2014 -2015 cũng không thấy có
6


SL
%
6

21,5%

7

25%

9

32,1%

6

21,4%

9/2014 -2015

35

9

25,7%

10

28,6%


cao chất lượng làm quen chữ cái để phát huy hết vai trò của một hoạt động
khác biệt với các độ tuổi khác và đặc biệt quan trọng đối với trẻ 5 tuổi.
4. Các giải pháp, biện pháp thực hiện.
4.1. Tạo môi trường làm quen chữ cái trong và ngoài lớp học :
- Việc tạo môi trường là một điều kiện không thể thiếu vừa giúp trẻ
được làm quen với các chữ cái mới đồng thời còn là một biện pháp hữu hiệu để
trẻ thường xuyên được ôn luyện nhận biết các chữ cái đã học.
(Hình ảnh cho trẻ làm quen chữ cái tại lớp tôi)
4.1.1. Đối với môi trường trong lớp :
- Tôi chú trọng đến các vị trí quan trọng của lớp để đưa các loại chữ cái
và các từ chỉ dẫn một cách hợp lý. Với các từ chỉ dẫn tôi cũng đặc biệt quan
tâm về 2 loại chữ: Chữ in thường và chữ viết thường. Có những loại tôi trực
7


tiếp viết bằng chữ viết thường để gắn vào như các loại rau, củ, quả, các đồ vật ,
đồ chơi ...

Ngoài ra tôi cũng chú ý các cỡ chữ như biểu bảng to thì cỡ chữ to rõ ràng
để nổi bật như : Tên chủ đề, tên các góc chơi, tên bảng theo dõi, tên bảng chữ
cái... Còn các đồ dùng, con vật tại các góc chơi thì chữ nhỏ hơn. Các loại từ chỉ
dẫn tôi cũng chú ý nhiều màu sắc khác nhau để trẻ được làm quen và khắc sâu
hơn.

(Hình ảnh một số biểu bảng có chữ cái tại lớp tôi)

8


(Hình ảnh một số biểu bảng có chữ cái tại lớp tôi)

- Ví dụ : Với nhóm chữ cái B, D, Đ. Với chữ B tôi cho trẻ trải nghiệm
ngồi tại chỗ, nhưng với chữ D thì tôi cho trẻ thay đổi hình thức bằng cách chia
nhóm, khám phá hộp quà về chữ Đ sau đó thảo luận về cách phát âm, đặc điểm
chữ và đưa ra các ý kiến giao lưu giữa các nhóm, cuối cùng là phần khái quát
đúng sai của tôi và cung cấp kiến thức kỹ năng cho trẻ...
4.2.2. Đối với tiết trò chơi với chữ cái ( Tiết 2)
- Đây là một tiết mà trẻ rất hào hứng với nhiều trò chơi phát triển tính tò
mò, thi đua lẫn nhau để ôn củng cổ lại chữ mới được học, nhưng nếu không chú
ý trong quá trình lựa chọn trò chơi thì giáo viên rất dễ bị lặp đi lặp lại và trẻ sẽ
chơi theo sự hưởng ứng mà quên mất mục đích chính là củng cố ôn luyện về
10


chữ mới được học. Chính vì vậy tôi đã đặc biệt quan tâmđến việc thay đổi trò
chơi sao cho có sự khác biệt tại các tiết của các nhóm chữ. Để làm được điều
này tôi chú ý đến các chủ đề để có những hình ảnh trò chơi theo chủ đề.
- Ví dụ : Cùng là trò chơi « Tìm chữ trong tôi » với chủ đề « Động vật »
Chữ được gắn vào các con vật gần gũi nhưng với chủ đề « Thực vật » Chữ khác
lại được gắn vào các loại cây xanh, các loại rau.....
- Ngoài ra số lượng các trò chơi và bố trí luân phiên tĩnh động cũng được
tôi trú trọng và cân đối tránh để trẻ bị quá sức, mệt mỏi trên một tiết tham nhiều
trò chơi. Mỗi tiết học tôi chỉ chọn 3 trò chơi để đảm bảo phát huy hết tính tích
cự của trẻ trong lớp. Cũng có tiết tôi chọn 4 trò chơi nhưng đó là những tiết
nhóm chữ có 3 chữ cái khó để củng cố kỹ hơn và cũng đảm bảo 2 -3 trò chơi
nhẹ nhàng còn một trò chơi động trọng tâm để tránh mệt mỏi cho trẻ.
- Ví dụ : Đối với chữ cái u,ư tôi chọn 3 trò chơi :
1. Trò chơi : « Bánh xe quay »
2. Trò chơi : « Ô cửa bí mật»
3. Trò chơi : « Vui cùng bác nông dân »
- Các trò chơi tôi lựa chọn đều đảm bảo mục đích trẻ vừa được chơi vừa

từ chỉ tên rau đó con biết những chữ cái nào. Ví dụ: Bắp cải, có chữ cái ă, a.
- Ngoài ra tôi còn tổ chức nhiều trò chơi, hoạt động có mục đích chuyên
về nội dung làm quen chữ cái ngoài trời :
- Ví dụ : Tổ chức trò chơi : « Thi xem ai nhanh » tìm từ có chứa chữ cái u
xung quanh sân trường để đứng cạnh. Ví dụ : Đu quay, xích đu...
4.4. Phối hợp với phụ huynh học sinh trong việc cho trẻ làm quen chữ
cái :
Tôi nghĩ rằng đây là 1 việc làm rất cần thiết không chỉ để giúp học sinh
khắc sâu hơn về các chữ cái mà còn để phụ huynh của tôi cũng trang bị cho
mình những phương pháp, kiến thức, kỹ năng làm quen chữ cái hiểu được tầm
quan trọng của việc giúp trẻ làm quen chữ cái để là hành trang cho trẻ chuẩn bị
bước vào lớp một.
Để thực hiện tốt biện pháp này tôi đã thực hiện tốt một số việc làm sau :
- Xây dựng các góc tuyên truyền trong và ngoài lớp học : hệ thống các
góc tuyên truyền tôi về chữ cái có sự đổi mới hơn trước là xây dựng theo các
nhóm chữ đúng như bài dạy và ở mỗi nhóm chữ tôi đều có nội dung tuyên
12


truyền về đặc điểm, đặc trưng của chữ, cách phát âm chữ. Các chữ cái cũng
được xắp xếp từ đầu năm đến cuối năm, khi học đến nhóm chữ nào tôi mới bổ
sung nhóm chữ đó vào bảng tuyên truyền để phụ huynh cùng nắm được về
nhóm chữ mới và cũ.
- Thường xuyên gặp gỡ trao đổi với phụ huynh trong các giờ đón và trả
trẻ. Tôi trao đổi với từng phụ huynh về khả năng làm quen chữ cái của con và
định hướng cho phụ huynh biết phối hợp dạy thêm ở nhà và tư vấn cho phụ
huynh cùng cô theo dõi sự tiến bộ của từng trẻ, cùng có hướng điều chỉnh, bổ
sung cho kịp thời.
5. Kết quả đạt được :
- Thực hiện một số biện pháp cho trẻ 5 – 6 tuổi làm quen chữ cái đã trình

chữ cái đã học qua trẻ thường xuyên được củng cố lại, bạn học kém được bạn
học tốt thảo luận nên trẻ tiếp thu nhanh hơn, nhớ lâu và như một bài học cung
cấp kỹ năng thành thạo. Không còn nhiều trẻ lúng túng, nhớ, quên nhầm lẫn
chữ cái nữa. Không những ở trường mà ở nhà trẻ cũng nhận biết được mặt chữ
cái và cách phát âm mọi lúc, mọi nơi trên mọi đối tượng khi có cơ hội. Nhận
thức của trẻ càng về cuối năm càng nhanh nhẹn hơn, khả năng, kỹ năng đọc,
nhận biết, phân biệt chữ cái của trẻ cũng tốt hơn rất nhiều. Các giờ chơi sôi nổi,
hứng thú và hiệu quả hơn.

* So sánh đối chứng:

14


- Bảng tổng hợp kết quả đánh giá khả năng nhận biết, phân biệt và
phát âm chữ cái của trẻ thu được đến tháng 2 năm 2015 so với năm học
trước như sau :
Đánh giá kết quả làm quen chữ cái của trẻ
Tháng/ năm
học

Tổng
Tốt
số
trẻ SL
%

Khá

Đạt yêu cầu

6

21,4%

9/2014 -2015

35

9

25,7%

10

28,6%

10

28,6%

6

17,1%

10/2014 -2015

35

9


- Áp dụng các biện pháp: “Nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm
quen chữ cái” tôi đã góp phần thúc đẩy các phong trào nhà trường ngày một sôi
nổi, hào hứng. Đặc biệt là phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”. Biện pháp này cũng giúp cho lớp 5 tuổi do tôi phụ
trách nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện xứng đáng là lớp luôn đi đầu
trong mọi phong trào trong toàn trường.
6. Điều kiện để sáng kiến được nhân rộng:
Các trường phải tích cực đầu tư trang thiết bị cần thiết đủ cho số lượng trẻ
trong lớp. Giáo viên phải có trình độ chuyên môn vững vàng, năng động, nhiệt
tình, được phụ huynh ủng hộ nhiệt tình.
* Bài học kinh nghiệm
- Trong chương trình giáo dục mầm non hiện nay việc tích hợp cho trẻ 5
tuổi làm quen chữ cái theo các chủ đề có vai trò rất quan trọng. Vì vậy mỗi cán
bộ, giáo viên mầm non phải biết vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo trong
mọi hoạt động hàng ngày của trẻ thì mới phát huy được tính chủ động sáng tạo
của trẻ.
* Qua việc thực thi đề tài tôi đã rút ra một số bài học kinh nghiệm như
sau:
15


- Phải kết hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh trong việc chăm sóc giáo
dục trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Tạo cho trẻ có một môi trường làm quen chữ cái
được tốt nhất và thuận tiện, giúp trẻ không bị nhàm chán trong mọi tình huống.
- Bản thân người giáo viên phải là người tâm huyết, nhiệt tình trong mọi
hoàn cảnh để tìm ra những nội dung mới, phù hợp với độ tuổi mình phụ trách.
- Thường xuyên theo dõi, đánh giá sự phát triển của trẻ cả về kỹ năng và
nhận thức để có những biệp pháp điều chỉnh phù hợp trong quá trình giảng dạy.

PHẦN 3:

MỤC LỤC
Thứ tự

Nội dung

17

Trang


Phần 1: Thông tin chung về sáng kiến

1

Tóm tắt sáng kiến

2

Phần 2: Mô tả sáng kiến

4

1

Hoàn cảnh nảy sinh

4

2


2

Kết luận
Khuyến nghị

17
17

TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Chương trình giáo dục mầm non - Bộ Giáo Dục và Đào tạo
- Hướng dẫn thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5- 6 tuổi
- Đánh giá bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi.

GIÁO ÁN MINH HỌA
Đề tài : Làm quen chữ cái U, Ư.
Chủ đề : Nghề nghiệp
18


Đối tượng 5-6 tuổi
Thời gian : 30-35 phút
I. Mục đích:
1. Kiến thức :
Trẻ nhận biết đúng chữ U,Ư. Nhận ra chữ u, ư trong từ « Gặt lúa, kỹ sư »
biết đặc điểm cấu tạo chữ u,ư.
2. Kỹ năng :
Rèn kỹ năng phân biệt và phát âm đúng chữ u,ư cho trẻ. Biết phân biệt
sự giống và khác nhau giữa 2 chữ u,ư qua đặc điểm cấu tạo các nét chữ.
3. Thái độ :
Trẻ thích học chữ cái tham gia vào tiết học sôi nổi, hứng thú đa số trẻ

19

Trẻ trả lời theo ý hiểu


- Cho trẻ quan sát những bức tranh về các nghề và Trẻ quan sát và nhận xét
cho trẻ nhận xét.
- Ở địa phương các con có rất nhiều nghề nhưng
các con có biết nghề gì làm ra thóc gạo cho các con
ăn hàng ngày không ? Nghề phổ biến nhất là nghề Trẻ trả lời
nào ?
- Đây là hình ảnh các bác nông dân đang làm gì ?
(Gặt lúa)
- Cho trẻ quan sát và nhận xét ?

Trẻ chọn và đọc

- Cho trẻ chọn chữ cái đã học ?
- Trên màn hình còn chữ cái gì ai biết ?

Trẻ lên chọn

(Cô cho trẻ lên chọn)
+ Cô giới thiệu chữ U

Lắng nghe

- Hôm nay cô cùng các con làm quen chữ cái U
nhé.



âm ?
(Cô lưu ý sửa sai cho trẻ)

Cả lớp phát âm

- Cho trẻ nhận xét chữ Ư

Trẻ so sánh

- Cô khái quát lại ?
- Cho cả lớp phát âm lại

Cả lớp phát âm

+ Cho trẻ so sánh chữ U, Ư có điểm gì giống nhau Trẻ trả lời
và khác nhau.
- Cho cả lớp phát âm lại 2 chữ U, Ư

Trẻ chơi trò chơi

- Hỏi trẻ hôm nay các con làm quen với 2 chữ cái
gì ?
* HĐ 3 : Luyện tập củng cố :
+ Trò chơi 1 : « Vòng quay bánh xe »

Trẻ đọc to

Cô quay bánh xe khi bánh xe dừng mũi tên chỉ vào
chữcái nào thì trẻ phát âm to và chọn thẻ chữ giơ