SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI LÀM QUEN VỚI CHỮ CÁI
TẠI TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN

Người thực hiện:
Chức vụ:
Đơn vị công tác:
SKKN thuộc lĩnh vực:

Mai Thị Hương Sen
Giáo viên
Trường Mầm non Thị Trấn
Chuyên môn

THANH HÓA NĂM 2018


MỤC LỤC
MỤC
1

NỘI DUNG

TRANG

MỞ ĐẦU


2.1

Cơ sở lý luận của SKKN

3

2.2

Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN

3

2.3

Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

5

2.3.1

Phải xây dựng kế hoạch cho trẻ làm quen với chữ cái một
cách phù hợp ở từng chủ đề.

6

2.3.2

Cô giáo cũng cần phải tạo được môi trường mở cho trẻ
LQCC một cách phù hợp từ đó trẻ có thái độ tích cực với

15

2.3.7

Biện pháp tham mưu

16

2.3.8

Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc cho trẻ
LQCC

16

Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm

16

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

17

2

2.4
3


1. MỞ ĐẦU

quanh, giúp trẻ giao tiếp với mọi người. Có thể nói, môn LQCC là tiền đề vững
chắc giúp trẻ mẫu giáo lớn bước vào lớp một với một tâm thế tự tin, vững vàng,

1


bởi chữ cái là một phương tiện đặc biệt quan trọng không thể thiếu được ở
trường tiểu học.
Như chúng ta đã biết từ khi đứa trẻ bắt đầu biết đọc và viết thì ngôn ngữ
nói và ngôn ngữ viết hoà làm một. Chúng ta phải hiểu rằng, bất cứ một biểu hiện
nào của ngôn ngữ viết cũng liên quan chặt chẽ với khả năng ngôn ngữ nói, và
bất cứ một bài tập nào về ngôn ngữ viết cũng có thể sử dụng vào sự phát triển
của ngôn ngữ nói. Ngôn ngữ sẽ phát triển một cách tự nhiên nếu như điều kiện
xung quanh thuận lợi, có sự tác động về phương pháp, hình thức của con người
đặc biệt là với trẻ mẫu giáo lớn - lứa tuổi bắt đầu làm quen chữ cái .Vậy làm thế
nào để trẻ học tốt 29 chữ cái? Từ những lý do trên tôi chọn đề tài SKKN “Một
số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái tại
Trường Mầm non Thị trấn Nga Sơn”.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen chữ cái.
- Nghiên cứu thực tế việc cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường
Mầm non Thị trấn.
- Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ
5 - 6 tuổi (Hoa Hồng) Trường Mầm non Thị trấn Nga Sơn. Nhằm đề xuất một
số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen với chữ
cái khả thi góp phần phát triển ngôn ngữ cũng như chuẩn bị tôt các điều kiện cho
trẻ vào lớp 1.
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu
giáo 5 - 6 tuổi làm quen chữ cái.

thân và trẻ cũng muốn viết về những người hay những cái gắn bó mật thiết với
các em. Do đó, việc dạy chữ cái cho trẻ không phải là việc đơn giản mà cần phải
có phương pháp cẩn thận. Do vậy với tư cách người hỗ trợ, giúp đỡ, điều khiển
hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen với chữ cái. Chúng ta cần biết rõ đặc điểm
của lứa tuổi để hiểu rõ bản chất quá trình nhận thức của trẻ, những khó khăn mà
trẻ có thể gặp phải trong quá trình làm quen chữ cái để có cách thức giáo dục
phù hợp cho trẻ nhằm tạo ra hiệu quả giáo dục cao nhất.
2.2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Trường mầm non Thị Trấn là trường chất lượng cao của ngành học mầm
non Huyện nga sơn. Trường luôn được sự quan tâm của các cấp, các ngành đầu
tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, sạch đẹp, trang thiết bị đồ dùng đồ chơi để
trẻ được khám phá và trải nghiệm. Trường có bề dầy thành tích nhiều năm liền

3


được Đảng và nhà nước tặng thưởng giấy khen và bằng khen. Năm 2007 vinh
dự trường được đón nhận Huân chương lao động hạng III.
- Bản thân tôi được ban giám hiệu phân công phụ trách lớp 5 – 6 tuổi là
một giáo viên trẻ có bề dầy kinh nghiệm trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, tâm
huyết với nghề, năng động, sáng tạo tìm tòi khám phá những điều mới lạ trong
chương trình mầm non mặt khác lớp tôi đa số các cháu đã được học từ nhà trẻ
nên các cháu đều nhanh nhẹn, tự tin, hồn nhiên, năng động trong các hoạt động.
Trong thực tế khi đưa con tới trường, cha mẹ đều mong muốn con mình
được phát triển một cách toàn diện, mạnh dạn, tự tin hơn trước đám đông. Đó là
mong muốn chính đáng và cũng là mục tiêu, phương pháp mới của ngành giáo
dục mầm non. Không chỉ dạy trẻ kiến thức mà dạy trẻ kỹ năng sống, dạy trẻ biết
cách xử lý chủ động trong các tình huống.
Trên thực tế, số lượng trẻ tự kỷ, nhút nhát, kém mạnh dạn ngày càng nhiều,
đa số trẻ chưa phát huy được hết tính tích cực, chủ động, sáng tạo. Điều đó đặt


Nội dung khảo sát

trẻ
Trẻ hứng thú

Trẻ nhận biết

Nhận biết

Biết so sánh

Biết chơi trò

với hoạt động

cách phát âm

đúng mặt 29

cấu tạo con

chơi chữ cái

làm quen chữ

29 chữ cái

chữ cái (Chữ



C

Tỉ

Đ lệ%

%

3193.9 2 6.1 25 75.7 8 24.3 28 84.9 5 15.1 19 57.5 4 42,5 21 63.6 12 36.4

Từ kết quả trên tôi đã trăn trở rất nhiều. Sau một thời gian nghiên cứu và
trải nghiệm tôi đã tìm ra các giải pháp hiệu quả nhất để đề tài của mình đạt kết
quả như mong đợi.
2.3 CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
Để nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen chữ cái một
cách hiệu quả tôi đã tìm và vận dụng một số giải pháp sau:

5


2.3.1. Phải xây dựng kế hoạch cho trẻ làm quen với chữ cái một cách
phù hợp ở từng chủ đề.
Trong chương trình chăm sóc giáo trẻ hiện nay, các nội dung cho trẻ làm
quen với chữ cái được đưa vào các chủ đề, chủ điểm. Do vậy mà ngay từ đầu
năm học tôi đã xây dựng kế hoạch cụ thể rõ ràng phù hợp với điều kiện, hoàn
cảnh và tình hình thực tế của nhà trường nói chung cũng như của lớp học mà tôi
giảng dạy nói riêng. Tuy nhiên kế hoạch này phải được sự đồng ý nhất trí và phê
duyệt của BGH. Mỗi chủ đề, chủ điểm tôi chỉ lựa chọn 2-3 chữ cái có cùng đặc
điểm để truyền đạt cho trẻ, giúp trẻ ghi nhớ và phân biệt các chữ cái một cách

b, d, đ

Thế giới động vật

l, m, n

Phương tiện giao thông

h, k

Các hiện tượng tự nhiên

p, q

Quê hương - Đất nước - Bác Hồ
Trường tiểu học

g, y; s,x
v, r

6


Do thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch nên kết quả cho trẻ làm quen với
chữ cái đạt kết quả rất cao.
2.3.2. Cô giáo cũng cần phải tạo được môi trường mở cho trẻ LQCC
một cách phù hợp từ đó trẻ có thái độ tích cực với hoạt động LQCC .
Việc xây dựng môi trường cho trẻ làm quen chữ cái như thế nào để phù
hợp với trẻ, gây hứng thú cho trẻ đồng thời giúp trẻ nhớ nhanh chữ cái lại đạt
tính thẩm mỹ cao quả là rất khó. Đối với trẻ mầm non lớp học chính là mái nhà

khu vực để đồ dùng cá nhân của trẻ. Đây là nơi trẻ thường xuyên hoạt động nên
có tác dụng ôn tập củng cố chữ cái và từ rất tốt. Mỗi một môi trường hoạt động
của trẻ, tôi đều chủ động tạo môi trường để trẻ có cơ hội được luyện phát âm, ôn
luyện chữ đã biết, làm quen chữ mới và làm quen từ một cách rất tự nhiên thoải
mái không gò bó áp đặt trẻ.
Với việc tạo được môi trường phong phú cho trẻ hoạt động tôi nhận thấy
trẻ rất hào hứng, tích cực tham gia vào hoạt động, khả năng quan sát, ghi nhớ
chữ cái rất tốt, ngôn ngữ mạch lạc cũng từ đó được phát huy.
2.3.3. Thường xuyên thay đổi hình thức cho trẻ LQCC qua hoạt động
có mục đích.
Hoạt động học là hình thức cơ bản nhất cho trẻ LQCC. Những kiến thức,
những biểu tượng về chữ cái mà trẻ tiếp thu được trong hoạt động học thường
chính xác, sâu sắc và toàn diện. Do đó với mỗi tiết học làm quen với chữ cái ở
mỗi đề tài, mỗi chủ điểm khác nhau tôi đều nghiên cứu rất kĩ trong việc thay đổi
và sáng tạo trong hình thức giảng dạy nhằm đạt kết quả cao nhất. Tránh lặp đi
lặp lại theo một hình thức cũ đơn điệu, dễ gây nhàm chán với trẻ. Thông thường
tôi tổ chức hoạt động cho trẻ LQCC thức một hội thi hay một trò chơi mang tính
sáng tạo để kích thích sự hứng thú và tò mò của trẻ.

9


Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ cái u, ư chủ đề “Nghề nghiệp” thay vì tổ chức
dạy theo hình thức cũ, tôi đã tiến hành tiết học dưới hình thức trò chơi “Chiếc
nón kì diệu”, với 3 vòng quay. Ở mỗi vòng quay cô mời trẻ lên quay, vòng quay
dừng lại ở ô chữ nào, nếu cả lớp đọc đúng thì điều bí mật sẽ được mở ra. Vòng
quay thứ nhất với câu hỏi và hình ảnh về chú thợ xây, vòng quay thứ 2 với câu
hỏi và hình ảnh về bác đưa thư, và sau mỗi vòng quay trẻ sẽ được làm quen với
một chữ cái tương ứng. Vòng quay thứ 3 sẽ mở ra với câu hỏi so sánh sự giống
và khác nhau giữa 2 chữ cai u và ư.



ngi dy cng phi chu b nhiu cụng sc tỡm hiu v lm quen vi cỏch son
v ging bi mi ny. C th giỏo viờn cn phi:
- Cú kin thc hiu bit v s dng mỏy tớnh.
-

Bit s dng phn mm trỡnh chiu PowerPoint.

-

Bit cỏch truy cp Internet

- Cú kh nng s dng c mt s phn mm chnh sa nh, ct phim ct
cỏc file õm thanh, lm cỏc nh ng bng Plash, Photosop,
Mi nghe thỡ cú v mi m v phc tp nhng thc s mun ng dng
CNTT vo ging dy thỡ n gin l phi bit s dng mỏy vi tớnh. L mt giỏo
viờn tr nờn tụi d dng trong vic tip cn vi CNTT do vy tụi thng xuyờn
s dng mỏy tớnh a cỏc hỡnh nh, t liu, kt hp õm thanh sinh ng ng
dng vo cỏc hot ng hng ngy sao cho phự hp nht l trong cỏc hot ng
chung. i vi gi hc Lm quen ch cỏi, tụi luụn u t xõy dng giỏo ỏn
in t kt hp vi vic thay i hỡnh thc dy hc ó thc s khin tr hng
thỳ v ch ng tham gia hot ng cựng cụ. Bi trờn mỏy vi tớnh cỏc hỡnh nh
cú th xut hin v mt i theo ý mun ca giỏo viờn m hỡnh nh li cú mu sc
p, phự hp, hp dn tr. Tụi cũn to c hi cho tr c thc hnh trờn mỏy
tớnh nh:
+ Tr c thao tỏc vi k nng n gin nh: n chut, di chut tỡm
cỏc

chữ

thc t chc tit dy cho tr ó gúp phn khụng nh trong vic nõng cao cht
lng ca gi hc núi riờng v ca mụn hc núi chung.
2.3.4. Cho tr LQCC qua trũ chi, cỏc bi ca dao, ng dao.
Bờn cnh vic thay i hỡnh thc truyn th n vi tr mt yu t to nờn
s thnh cụng ca hot ng ú l trũ chi. Nh chỳng ta ó bit mu giỏo
hot ng vui chi l hot ng ch o: Tr hc m chi, chi m hc. Trũ
chi cho tr lm quen vi ch cỏi khụng ch m bo tớnh cng c, b sung v
phỏt trin tri thc m cũn l s tỏi to li biu tng bng nhng hot ng thc
tin. trũ chi t hiu qu cao nht thỡ cỏch hng dn úng vai trũ rt quan
trng. Cỏch hng dn ca cụ phi ngn gn, din cm v d hiu, lut chi,
cỏch chi phi rừ rng. Cú rt nhiu loi trũ chi: trũ chi vn ng, trũ chi hc
tp...Tuy nhiờn chỳng mang tớnh cht chung l trũ chi cng c tit hc. Cỏc trũ
chi ng, trũ chi tnh luụn c tụi s dng an xen nhau to hng thỳ cho
tr, khin tit dy thờm vui ti, sụi ni, tr thờm phn hot bỏt v nhanh nhn.
Khi tham gia chi tr c th hin ht mỡnh vo trũ chi, c m mang kin
12


thức, biết hòa mình vào tập thể từ đó trẻ mạnh dạn tự tin hơn và mang lại hiệu
quả cao trong học tập. Sau đây là một số trò chơi tôi sử dụng trong và ngoài hoạt
động có chủ định để củng cố kiến thức về chữ cái:
*Ví dụ: *Trò chơi 1: "Tạo dáng con chữ"
- Yêu cầu: Trẻ biết tạo hình các con chữ bằng chính số lượng người trong
nhóm và bằng các nguyên vật liệu khác nhau.
- Cách chơi:
+ Lần 1: Trẻ chơi theo nhóm vừa đi vừa đọc bài "Dung dăng dung dẻ", khi
kết thúc trẻ tự xếp chữ theo nhóm (Lưu ý: Cho trẻ rút thăm thẻ chữ và tạo dáng
con chữ vừa rút được)
+ Lần 2: Trẻ tự chọn nguyên vật liệu để tạo hình con chữ.
*Trò chơi 2: "Tinh mắt- nhanh tay"

ngọng, nói tiếng địa phương. Từ đó giúp trẻ trau dồi kiến thức chữ cái của mình.
* Ví dụ: Khi ®ãn trÎ- trả trẻ: Tôi có thể ôn luyện chữ cái cho trẻ bằng
cách yêu cầu trẻ để đồ dùng cá nhân vào đúng ngăn tủ có gắn tên gọi của mình,
hoặc giải các câu đố có chứa chữ cái đã học.
Hoạt động ngoài trời có thể coi là một hoạt động hướng dẫn trẻ làm quen
với chữ cái . Khi cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên tôi có thể cung cấp kiến thức
về chữ cái qua việc tìm hiểu một số loại cây và rau có trong vườn trường, đọc
tên các loại cây, rau đó. Tìm các chữ cái đã học trong tên các cây, rau đó.

15


Hoạt động ngoài trời của cô và trẻ quan sát vườn rau
2.3.7. Biện pháp tham mưu
Qua những thực trạng về cơ sở vật chất của trường tôi đã mạnh dạn tham
mưu với ban giám hiệu nhà trường mua sắm trang thiết bị dạy học cho trẻ như:
- Băng hình, tranh ảnh, các loại tranh thơ, tranh truyện, ti vi màn hình
phẳng...
2.3.8. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc cho trẻ LQCC.
Cho đến nay có rất nhiều hình thức và phương pháp chăm sóc trẻ khác
nhau, nhưng dù có thực hiện phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng nào
mà chỉ có nhà trường và giáo viên nỗ lực cố gắng, không có sự phối kết hợp với
gia đình và các bậc phụ huynh về cách chăm sóc giáo dục trẻ thì hiệu quả giáo
dục sẽ không cao. Do đó việc kết hợp giữa gia đình và cô giáo là không thể thiếu
được. Vì gia đình là môi trường xã hội mà trẻ tiếp xúc thường xuyên và liên tục.
Hơn thế nữa, đặc điểm của trẻ lứa tuổi mẫu giáo vẫn là nhanh nhớ nhưng lại
nhanh quên, nên những gì được tiếp thu ở lớp nếu không được ôn luyện và nhắc
lại ở nhà trẻ sẽ không thể ghi nhớ lâu và sâu được, đặc biệt là những chữ cái.
Trước tình hình đó tôi đã phối kết hợp với phụ huynh bằng cách:
- Thông qua góc trao đổi phụ huynh giúp phụ huynh nắm bắt được tuần

làm quen chữ
cái

33

Trẻ nhận biết
cách phát âm
29 chữ cái

Tỉ
Tỉ
Tỉ
Tỉ
Đạt lệ CĐ lệ Đạt lệ CĐ lệ
%
%
%
%
33 100

33 100

Nhận biết
đúng mặt 29
Biết so sánh
Biết chơi trò
chữ cái (Chữ
cấu tạo con
chơi chữ cái
viết thường và

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của tôi
viết ra không sao chép nội dung của
người khác
Người viết

Mai Thị Hoàn

Mai Thị Hương Sen

18


TÀI LIỆU THAM KHẢO
TT
1

2

Tài liệu tham khảo
Tác giả, nhà xuất bản
- Hướng dẫn thực hiện chương trình - TS. Trần Thị Ngọc Trâm, TS.
GDMN mẫu giáo lớn 5-6 tuổi.
Lê Thu Hương, PGS.TS.LÊ
Thị Anh Tuyết- NXBGD Việt
Nam
- Chương trình Giáo dục mầm non.
-Bộ Giáo Dục Đào TạoNXBGD Việt Nam.

3
4

đánh giá xếp
loại

TT

Tên đề tài sáng kiến

Cấp đánh
giá xếp loại

1

Một số biện pháp dạy trẻ
mẫu giáo 5 – 6 tuổi làm quen
với môi trường

Phòng giáo
dục nga sơn

C

2008 - 2009

2

Một số biện pháp nâng cao
chất lượng giáo dục âm nhạc
trong đời sống hàng ngày đối
với trẻ ở trường mầm non.


Sở giáo dục
tỉnh Thanh
Hóa

C

2012 - 2013

5

Một số biện pháp dạy vận
động cơ bản cho trẻ 4 – 5 Phòng giáo
tuổi tại trường mầm non Thị dục Nga Sơn
Trấn.

B

2015 - 2016