SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
ĐỀ TÀI: “Một số biện pháp để nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi làm
quen chữ cái”
1. PHẦN MỞ ĐẦU:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Hồ Chí Minh từng nói: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay
không, dân tộc Việt Nam có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay
không, chính là nhờ phần lớn ở công học tập của các cháu”.
Thật vậy, trẻ em không chỉ là niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà
còn là chủ nhân tương lai của đất nước, của xã hội. Đúng như thế, non sông Việt
Nam có trở nên lớn mạnh hay không, xã hội Việt Nam có phồn vinh được hay
không điều đó phụ thuộc rất lớn vào sự nghiệp giáo dục. Trẻ em là người trực tiếp
được giáo dục, là chủ nhân tương lai của đất nước. Do đó sự nghiệp trồng người đã
và đang được Đảng, Nhà nước quan tâm, giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu.
Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là nền tảng
cho sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người. Là giáo viên mầm
non hơn ai hết tôi rất hiểu vai trò của mình trong sự nghiệp trồng người, Tôi
nguyện đem hết khả năng và tâm huyết để chăm sóc, giáo dục và giúp trẻ phát triển
hài hòa, cân đối về mọi mặt.
Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để phát triển trí
tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tiểu học và các cấp học sau này.
Hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng.
Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới. Thông
qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, lao động, qua các buổi tham quan, dạo
chơi...cần kích thích trẻ sử dụng tiếng Việt một cách thành thạo mở rộng vốn từ về
thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách diễn đạt những gì muốn nói một cách rõ
ràng, không nói ngọng, nói lắp...
Tuy nhiên để trẻ nhanh chóng tiếp cận và phát huy tốt các kỹ năng đó thì một
điều cần thiết là cần phải đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức. Trong quá trình
cho trẻ làm quen với 29 chữ cái và một trong những con đường hiệu quả nhất là
phải theo hướng giáo dục mầm non mới. Điều đó đồng nghĩa với việc phải tổ chức

từ nhỏ, trẻ được tiếp xúc với người lớn và sự vật hiện tượng xung quanh. Dần dần
trẻ bắt đầu có khái niệm về thế giới xung quanh, rồi có nhu cầu vốn hiểu biết hơn
về tên gọi đặc điểm của các sự vật, hiện tượng. Chính vì thế, việc dạy trẻ làm quen
với chữ cái đóng vai trò hết sức quan trọng, hình thành và phát triển các năng lực
trí tuệ như: Cảm giác, tư duy, ngôn ngữ mạch lạc và phát triển các khả năng chú ý,
ghi nhớ, tưởng tượng. Hơn nữa việc cho trẻ làm quen với chữ cái cũng là một trong
những mục đích thiết thực chuẩn bị cơ sở cho trẻ bước vào lớp 1 tiểu học một cách
dễ dàng hơn.
Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trong của bộ môn làm quen chữ cái bản
thân lại được nhà trường phân công trực tiếp phụ trách lớp 5 - 6 tuổi. Tôi càng cố
gắng tìm tòi các biện pháp đưa chuyên đề làm quen chữ cái đến với trẻ một cách
nhẹ nhàng có hiệu quả.
* Phạm vi áp dụng đề tài:
Đề tài “Một số biện pháp để nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen
chữ cái” được áp dụng cho trẻ 5- 6 tuổi.
2. PHẦN NỘI DUNG:
2.1. Thực trạng:
Năm học 2013 - 2014, tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo
5- 6 tuổi, bản thân xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình. Để làm được điều đó
tôi mạnh dạn thực hiện đề tài:“Một số biện pháp để nâng cao chất lượng cho trẻ
5 - 6 tuổi làm quen chữ cái”. Trong quá trình thực hiện tôi đã gặp những thuận lợi
và khó khăn sau:
a. Thuận lợi:
2


Bản thân tôi được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Ban giám hiệu nhà trường
về bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm và cung cấp đầy đủ các
trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi, nhất là hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái.
Nội dung hoạt động giáo dục đã được nhiều phụ huynh quan tâm, đặc biệt là một số

còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy tôi luôn trăn trở, suy nghĩ tìm tòi nghiên cứu để có
những biện pháp làm thế nào cho trẻ nắm vững các chữ cái một cách có hiệu quả để
tạo tiền đề cho trẻ tự tin bước vào lớp 1 tiểu học một cách tốt nhất.
Qua khảo sát tình hình đầu năm để nắm bắt mức độ, khả năng của trẻ khi
tham gia vào hoạt động làm quen với chữ cái kết quả như sau:
* Tình hình hoàn cảnh của lớp:
Sĩ số lớp tôi có 33 cháu, nhưng có 28 cháu là con trong gia đình nông nghiệp,
5 cháu con gia đình tiểu thương
3


* Trình độ nhận thức của trẻ:
Trẻ nhận biết và phát âm đúng các âm của chữ cái 18/33 trẻ đạt 54,5%.
Trẻ phát âm chưa chính xác còn nói lắp nói ngọng: 15/33 trẻ chiếm 45,4%.
Biết cách cầm sách, mở sách ra xem và quy trình đọc: 15/33 trẻ đạt 45,4%.
Trẻ nắm được chữ cái qua tranh ảnh, trò chơi: 15/33 trẻ đạt 45,4%.
Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ cái 18/33 trẻ đạt 54,5%.
* Trình độ nhận thức của phụ huynh:
Đa số phụ huynh chưa thực sự nhận thức được tầm quan trọng của việc cho
trẻ làm quen với chữ cái.
Với tình hình của lớp như vậy nên tôi rất băn khoăn, lo lắng, suy nghĩ, tìm tòi
các giải pháp tối ưu nhất để làm sao giáo dục có hiệu quả về việc cho trẻ làm quen
với chữ cái và tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau:
2.2. Các giải pháp:
a. Gây hứng thú cho trẻ hoạt động "Làm quen chữ cái"
Như chúng ta đã biết, trẻ em là một thực thể tự nhiên, giáo dục bắt đầu từ
đứa trẻ, trẻ là trung tâm của mọi hoạt động. Muốn đạt được mục tiêu đó trước tiên
tôi phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa
bền vững, trẻ thích những cái đẹp, mới lạ có hấp dẫn cao, nên việc gây hứng thú
cho trẻ ở bộ môn này lại càng quan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan

Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi học ở tiết 2, lúc hoạt động ngoài trời tôi
cùng trẻ trò chuyện về trò chơi “Phương tiện giao thông vào bến”. Tôi huy động trẻ
sưu tầm bìa cat ton, tranh ảnh, hoạ báo về các phương tiện như: Máy bay, tàu hoả,
ôtô, thuyền buồm, xe máy, xe đạp.... Hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó,
khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào thì phải vào
đúng bến, được làm quen tìm tòi, cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo của đôi tay và
thuận lợi trong việc viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ
hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra.
Kết quả từ việc cô và trẻ cùng làm đồ dùng học tập, tôi thấy trẻ hứng thú hơn
vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn.
b. Tạo môi trường “Làm quen chữ cái”
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lại đẹp mắt, hấp dẫn là gây được sự chú ý
của trẻ. Vì thế, việc tạo môi trường “Làm quen chữ cái” ở trong lớp học rất cần
thiết để làm nổi bật bộ môn. Trang trí lớp học cho trẻ 5 tuổi khác hẳn với trang trí ở
lớp bé, nhỡ. Trên mỗi bức tranh, mỗi góc đồ chơi đều có chữ viết để trẻ có thể đọc
ghi nhớ mặt chữ và tạo điều kiện ban đầu cho trẻ làm quen với chữ viết. Hàng ngày
vào giờ hoạt động chơi hay hoạt động chiều, tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các
loại hoa, quả hay con vật để trang trí theo chủ đề.
Ví dụ: Phía trên khoảng tường rộng dán chữ “Bé làm quen chữ cái” và tôi
lựa chọn tranh ảnh cắt dán phù hợp với chủ đề, như chủ đề thực vật thì tôi cắt dán
cây to sau đó cho trẻ sưu tầm hoạ báo, tranh ảnh về các loại hoa, lá, quả, hột hạt
...dán vào, rồi cắt chữ cái dán dưới các loại hoa, lá, quả, hột, hạt hay tranh ảnh theo
sự hướng dẫn của cô như “lá” thì dán chữ “l”, “quả mận” thì dán chữ “m”, “hạt na”
dán chữ “n”...Những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ đề.
Không những ở góc bé “Làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp, những đồ dùng đồ
chơi ở các góc…đều phải được viết chữ to để hàng ngày kích thích trẻ quan sát và
tìm các chữ cái liên hệ với các chữ đã học, giúp trẻ ghi nhớ và khắc sâu dễ dàng
hơn.
Luôn thay đổi các hình thức cho trẻ hoạt động như tham quan, dạo chơi, gọi
tên các con vật nuôi, các loại cây, biết được các hiện tượng thiên nhiên… tham

Ví dụ: Cho trẻ làm quen với chữ b,d,đ chủ đề “Mùa xuân” tôi giới thiệu:
Hôm nay lớp mình tổ chức hội hoa xuân, các loài hoa về dự hội rất là đông đủ, nào
chúng mình cùng xem có những loài hoa gì nha? (Trẻ hát bài “Màu hoa” sau đó kể
tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bướm...lần lượt tôi đưa từng tranh
ra cho trẻ xem và làm quen với chữ cái).
Hoặc chủ đề “Trường mầm non” với nhóm chữ cái o,ô,ơ. Vào bài học tôi kể
cho trẻ nghe chuyện “Vịt con trong ngày khai trường” và hỏi: Ngày đầu tiên đến
lớp Vịt con chuẩn bị trong cặp những gì nào? Trẻ trả lời (Bảng con, hộp màu, vở)...
Tôi cho trẻ làm quen “chữ o” qua từ “Bảng con”, khi Vịt con viết trên bảng đã
thành thạo rồi cô giáo Ngan bảo Vịt con lấy gì? (Hộp màu) và tôi cho trẻ làm quen
“chữ ô” trong từ “Hộp màu”. Khi kết thúc giờ học cô giáo Ngan ra bài tập về nhà ở
đâu? (Quyển vở), tôi cho trẻ làm quen “chữ ơ” trong từ “Quyển vở”.
Đặc biệt là tôi luôn chú ý đến từng cá nhân trẻ, xem trẻ nhận biết và phát âm
chữ cái đã đúng hay chưa để sửa sai cho trẻ, đồng thời lên kế hoạch bồi dưỡng cho
trẻ yếu cũng như tạo mọi điều kiện cho trẻ khá phát huy hết khả năng sáng tạo của
mình.
d. Dạy trẻ làm quen các chữ cái qua các trò chơi
Trò chơi thực hành nhận biết chữ cái có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với
trẻ, thông qua trò chơi sẽ giúp trẻ củng cố lại kiến thức, kỹ năng một cách nhẹ
nhàng, tự nhiên và hiệu quả. Tùy nội dung của từng hoạt động mà tôi lựa chọn nội
6


dung và tổ chức những trò chơi phù hợp để góp phần nâng cao chất lượng cho trẻ
làm quen với chữ cái.
Dựa vào đặc điểm của trẻ mẫu giáo là hay bắt chước dựa trên hình thức nói
theo cô, trẻ chưa biết phân tích cách cấu tạo về âm. Do đó có nhiều lỗi phát âm
trong tiếng Việt. Chính vì vậy mà cô giáo cần xây dựng các trò chơi luyện phát âm
đúng các âm phù hợp với trẻ.
Ví dụ: Trò chơi “Bắt chước tiếng kêu của các con vật” để rèn luyện phát âm

léo
* Văn học
Tôi thường tích hợp bộ môn văn học vào tiết học “Làm quen chữ cái” qua các
bài thơ, câu chuyện có các nhân vật, sự vật, con vật có tên gọi trong đó có chứa chữ
cái mà tôi cho trẻ làm quen.
7


Vớ d: Cõu chuyn S tớch H Gm cụ k túm tt ni dung cho tr nghe
sau ú a tranh Rựa vng cho tr quan sỏt, lờn rỳt ch cỏi ó c hc v gii
thiu ch cỏi mi v,r
V cỏc ch cỏi khỏc cng vy tụi thng s dng th ca, hũ, vố, cõu
gõy hng thỳ cho tr
Vớ d: Cõu v ch :
Ch gỡ mt nột cong trũn.
Bờn phi nột thng, trờn u cú ụ.
Hoc ch V:
Qu gỡ tờn gi du ờm
Nh dũng sa m nuụi em thu no (Qu vỳ sa).
Th ca, hũ, vố d nh, d c rt gõy hng thỳ cho tr nh bi Rnh rnh
rng rng, Vố con cua hay mt s bi th cụ t sỏng tỏc.
* Mụi trng xung quanh:
Mun cho tr lm quen ch cỏi mt cỏch hiu qu phi cú tranh nh, mụ hỡnh
vt tht cú cha cỏc ch cỏi m cụ nh cho tr lm quen v nhng cỏi ú u xut
phỏt t mụi trng xung quanh.
Vớ d: Ch cỏi h,k.
Tụi cho tr tỡm ch h qua t Hoa hng, ch k qua t Hoa loa kốn tr
c quan sỏt bụng hoa, bit c im hng thm, mu sc ca hoa... lm nh th
s kớch thớch s hng thỳ, ham hiu bit ca tr.
Hoc trũ chi thi gn ch cỏi: tụi gn hoa, qu, lỏ, hay cỏc con vt hoc

* Thông qua lúc dạo chơi, tham quan:
Ví dụ: Khi tiếp xúc với thiên nhiên tôi có thể cho trẻ ôn luyện, cũng cố kiến
thức về chữ cái qua việc tìm hiểu một số loại cây, hoa và rau có trong vườn trường,
đọc tên các loại cây, hoa, rau đó, tìm các chữ cái đã học trong tên các cây, rau, hoa
như: Cây bàng, cây rau ngót, rau muống, hoa hồng...
h. Phối kết hợp với phụ huynh.
Gia đình là nhịp cầu nối rất quan trọng đối với nhà trường, vai trò của phụ
huynh có tác động lớn trong việc nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ cái.
Đây là nét đặc trưng của bậc học mầm non: gia đình, nhà trường đều là môi
trường giáo dục trẻ nên người và cần phải có sự giáo dục đồng bộ, kết hợp chặt chẽ
để thống nhất biện pháp giáo dục đạt kết quả cao.
Để việc giáo dục trẻ đem lại hiệu quả cao, trước hết tôi nhanh chóng nắm bắt
tình hình, điều kiện, đặc điểm của lớp mình phụ trách rồi lên kế hoạch triển khai
họp phụ huynh, trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của việc cho trẻ “Làm
quen chữ cái”. Báo cáo tình hình chất lượng của trẻ qua đợt khảo sát đầu năm,
thông báo chương trình kế hoạch, thời gian hoạt động của trẻ ở lớp, ở nhà, mua sắm
đầy đủ các loại đồ dùng phục vụ bộ môn.
Điều quan trọng là quán triệt với phụ huynh biện pháp giáo dục mọi lúc, mọi
nơi, bố mẹ người lớn luôn là tấm gương sáng cho trẻ noi theo. Trong lời nói phải
luôn dùng từ ngữ chính xác, nếu trẻ có biểu hiện nói lắp, nói ngọng, chớt... người
lớn phải kịp thời sửa ngay, thường xuyên trao đổi tình hình học tập vào giờ đón, trả
trẻ để nắm bắt thông tin từ hai phía từ đó có biện pháp giáo dục kịp thời. Kêu gọi
phụ huynh tích cực đóng góp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho trẻ làm quen
với chữ cái như: đóng góp báo chí để lấy tài liệu, nguyên vật liệu phế thải để làm
đồ chơi ...
Qua quá trình thực hiện và áp dụng các giải pháp phù hợp, cùng với việc vận
dụng nhẹ nhàng, linh hoạt không máy móc, không rập khuôn các phương pháp, đưa
ra nội dung tích hợp phù hợp với từng chủ đề, cùng với những biện pháp, những
kinh nghiệm trong quá trình dạy trẻ học chữ cái, bản thân tôi đã thu được những kết
quả đáng phấn khởi:

động đảm bảo tính vừa sức, tính phát triển, không ngừng học tập, bồi dưỡng kiến
thức, kỹ năng, nắm chắc nội dung, phương pháp về giáo dục.
Bám sát vào nội dung, mục đích yêu cầu, dạy đúng trọng tâm của bài học, tích
hợp các môn học khác vào tiết dạy một cách hợp lý nhằm đem lại kết quả cao, ngôn
ngữ diễn đạt của cô ngắn gọn, cụ thể, phát âm mẫu chính xác, rỏ ràng, giới thiệu
bài, các bước chuyển tiếp linh hoạt gây được sự chú ý của trẻ.
Cần nắm vững đặc điểm và khả năng nhận thức của trẻ để lựa chọn nội dung
sao cho phù hợp. Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi để trẻ thực hiện việc làm quen
với chữ cái một cách có hiệu quả, phải quan tâm đúng mức, thường xuyên theo dõi
động viên khuyến khích nhằm tạo điều kiện, cảm xúc để trẻ chủ động phát huy tính
độc lập trong khi học.
Tích cực lồng ghép chuyên đề làm quen chữ cái vào các hoạt động và ở mọi lúc
mọi nơi. Cần làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh và Ban giám hiệu nhà
trường hỗ trợ về cơ sở vật chất.
Tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái.
Tổ chức ôn luyện chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi...
Có làm được những điều trên thì việc nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi
“Làm quen chữ cái” mới đạt hiệu quả cao.
3. PHẦN KẾT LUẬN:
3.1. Ý nghĩa, phạm vi áp dụng của đề tài:
10


Có thể nói rằng việc nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi “Làm quen chữ cái”
đã góp phần nâng cao nhận thức và phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Qua các hoạt
động “Làm quen chữ cái” hình thành cho trẻ những kiến thức, kỹ năng phù hợp với
khả năng của trẻ giúp trẻ vững bước vào lớp 1 tiểu học. Giáo viên là người trực tiếp
hướng dẫn, tổ chức các hoạt động cho trẻ “Làm quen chữ cái”,
Đề tài “Một số biện pháp để nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen
chữ cái”

nhỏ, vấn đề chỉ dừng lại ở một phạm vi hạn chế, chưa thể bao quát hết được tất cả,
đồng thời trong quá trình viết vẫn còn những thiếu sót nhất định, tôi rất mong được
sự góp ý xây dựng của các đồng nghiệp, các cấp lãnh đạo để việc nâng cao chất
lượng chăm sóc giáo dục trẻ ngày một tốt hơn, đáp ứng với nhu cầu giáo dục trong
giai đoạn hiện nay./.
11


Tôi xin chân thành cảm ơn !
Sơn Thủy, ngày 20 tháng 05 năm 2014
HĐKH NHµ trêng

Ngêi viÕt

Nguyễn Thị Vâng

12