SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
________________________________________________________________
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Phạm Thị Vân.
2. Ngày tháng năm sinh: 06/06/1975.
3. Nam, nữ: Nữ
4. Địa chỉ: 1472 tổ 1, ấp 1, xã Tà Lài, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai.
5. Điện thoại: Cơ quan: 0613 791029 ĐTDĐ: 0988 502 877
6. Fax:
7. Chức vụ: Giáo viên dạy lớp.
8. Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nguyễn Trung Trực.
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân khoa học.
- Năm nhận bằng: 2007.
- Chuyên ngành đào tạo: Giáo dục Tiểu học – Hệ đào tạo từ xa.
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Dạy lớp bậc Tiểu học.
Số năm có kinh nghiệm: 14 năm.
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
Một số biện pháp để nâng cao chất lượng học sinh yếu kém (Đã được Hội
đồng thẩm định SKKN năm học 2008 – 2009 công nhận ).
Vận dụng phương pháp tích cực vào việc dạy giải Toán có lời văn cho học
sinh lớp 4 (Đã được Hội đồng thẩm định SKKN năm học 2009 – 2010 công
nhận).
Một số biện pháp để nâng cao chất lượng học sinh yếu kém (Đã được Hội
đồng thẩm định SKKN năm học 2010 – 2011 công nhận ).
Một vài kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm ở lớp Bốn (Đã được Hội
đồng thẩm định SKKN năm học 2011 – 2012 công nhận ).
1
Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG HỌC SINH YẾU KÉM
chuẩn đó, khiến cho giáo viên phải mất nhiều thời gian và công sức để kèm cặp
mà hiệu quả đôi khi không được như mong đợi. Vì vậy, không giáo viên nào
muốn lớp mình phụ trách có học sinh yếu kém. Nhưng, sự xuất hiện của những
học sinh này lại là điều khó tránh khỏi. Năm học này có vài em, năm học sau lại
xuất hiện vài em. Và cũng không ít giáo viên đã xếp các em học sinh yếu kém
vào diện học sinh cá biệt. Đây quả là một sai lầm đáng tiếc, bởi lẽ, một học sinh
yếu kém vẫn có thể là một học sinh ngoan, chuyên cần, lễ phép, … Còn một học
sinh được xem là cá biệt chỉ khi học sinh đó có vấn đề gì đó chưa ổn về đạo đức,
lối sống,…
Thực tế cho thấy, không có học sinh dốt mà chỉ có học sinh không biết cách
học hoặc không được giáo dục đúng cách. Nhìn chung, học sinh yếu kém có một
số đặc điểm chung là:
2
- Tâm lí không được ổn định, thiếu sự tự tin trong học tập.
- Một số em ngôn ngữ tiếng Việt còn bị hạn chế (nhất là những học sinh dân
tộc Tày ở khu vực ấp 6, ấp 7 của xã Tà Lài).
- Khả năng tư duy, ghi nhớ, năng lực khái quát hóa, tổng hợp hóa cũng hạn
chế dẫn tâm lý ngại đến lớp, ngại học bài và làm bài.
- Khả năng tập trung chú ý không bền.
- Thiếu sự quan tâm, chăm sóc của gia đình và sự hỗ trợ của cộng đồng.
- Do bị mất căn bản mà không được phụ đạo kịp thời, dễ chán nản khi thấy
việc học quá sức của mình.
- Do chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc học, lơ là, chểnh mảng
trong học tập, đến trường cho có lệ, học không có mục đích, kết quả cuối cùng là
học tập sa sút, đi dần đến yếu kém.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài.
Theo tôi, biện pháp giáo dục học sinh yếu kém hữu hiệu nhất chính là cần
xây dựng động cơ học tập đúng đắn cho các em, nghĩa là động cơ phải xuất phát
từ chính việc học, học tập để có kết quả tốt, để mai sau trở thành một công dân
tốt, một người lao động năng động, sáng tạo. Bởi lẽ, động cơ tạo nên động lực học
tiếp nhau và có thể cho các em sử dụng que tính để tính toán và loại bỏ que tính
dần dần theo sự tiến bộ của các em).
Đối với những em yếu về đọc, trong giờ Tập đọc, tôi cho các em đọc một câu
hoặc một đoạn ngắn, gợi ý thêm một số câu hỏi phụ chỉ cần trả lời vài từ để các
em trả lời, cho các em điền từ còn thiếu vào các câu đơn giản (để hình thành các
sự kiện trong bài đọc). Thường xuyên mời các em đọc một vài đoạn ngắn ở các
môn học khác để nâng cao dần kĩ năng đọc cho các em.
Thứ ba, tôi thông qua trao đổi với phụ huynh học sinh để nắm bắt được sự
quan tâm giáo dục hay thờ ơ của họ. Từ đó có sự tư vấn và phối hợp chặt chẽ giữa
giáo viên và phụ huynh để cùng thống nhất đề ra biện pháp giáo dục khả thi nhất
nhằm phát huy những mặt mạnh của học sinh và loại trừ dần những mặt còn hạn
chế.
Đồng thời, tôi luôn quan tâm, trao đổi, lắng nghe ý kiến của học sinh, lấy
tình yêu thương để giáo dục các em, tạo ra động cơ học tập cho học sinh. Khuyến
khích, động viên các em nói lên những mong muốn, khó khăn của mình. Từ đó,
tôi nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, sở thích, thái độ trong quan hệ với mọi
người của học sinh. Và cũng từ đây, tôi sẽ phát huy sở trường của học sinh, tạo
động lực kích thích các em học tập.
Ví dụ: Năm học 2009 – 2010, lớp tôi có em Trần Quốc Đạt hạn chế về mặt
phát âm. Em chỉ nói và đọc được phần vần của tiếng còn phụ âm đầu phần lớn là
em không đọc được. Các bạn trong lớp thường cười ầm lên mỗi khi em đọc bài
hoặc phát biểu. Mỗi lần như thế, tôi thấy được sự buồn tủi trên gương mặt của em,
dần dần em sống co mình lại, không chịu đọc bài (nếu có đọc thì đọc rất nhỏ) và
không tham gia phát biểu xây dựng bài dẫn đến sức học của em ngày càng sa sút.
Nắm được điều đó, tôi đã gặp riêng từng học sinh trong lớp, nói cho các em biết
không được cười bạn, vì làm như thế là độc ác. Vào giờ Tập đọc, tôi mời em đọc
bài và khuyến khích em phát biểu thật nhiều, khen ngợi khi em có những ý kiến
hay, hướng dẫn em đọc đúng tiếng có phụ âm đầu vào giờ chơi, giờ hoạt động tập
thể. Từ đó, các bạn trong lớp quên dần việc em Đạt đọc ngọng, còn Đạt dần dần
lấy lại sự tự tin, đọc đỡ ngọng hơn.
- Trao đổi trực tiếp với phụ huynh
học sinh. Thông qua các buổi họp phụ
huynh học sinh hoặc các buổi thăm
viếng của giáo viên, tôi đã tìm hiểu để
nắm bắt được hoàn cảnh giáo dục, không
gian học tập cũng như sự quan tâm của
gia đình đối với trẻ. Từ đó thống nhất
với phụ huynh các biện pháp giáo dục
học sinh ở trong và ngoài nhà trường.
- Tạo mối quan hệ mật thiết giữa
giáo viên và phụ huynh. Hợp tác giữa
giáo viên và phụ huynh là điều cần thiết để học sinh học tập và rèn luyện. Qua đó,
giáo viên sẽ thông tin kịp thời đến phụ huynh về kết quả học tập, hạnh kiểm, các
mặt tham gia hoạt động, … của học sinh. Thông qua sổ liên lạc, giáo viên và phụ
huynh cần phải có sự liên kết hai chiều nhằm có biện pháp tác động phù hợp.
Động viên khuyến khích khi các em tiến bộ, uốn nắn kịp thời khi các em có biểu
hiện sa sút. Đồng thời, giáo viên lưu ý phụ huynh cần quan tâm đến việc đọc sách
và xem phim của trẻ cũng như các mối quan hệ bạn bè của con mình.
- Mời phụ huynh gặp mặt: Đây là biện pháp tốt nhưng không nên lạm dụng.
Giáo viên chỉ mời phụ huynh khi thật sự cần thiết để bàn bạc biện pháp giáo dục
các em. Tuyệt đối không được trao đổi, phê bình học sinh trước lớp.
- Tạo điều kiện tốt nhất về thời gian để học sinh có thể hoàn thành bài học
ngay lại lớp. Tạo điều kiện cho các em được tham gia vui chơi, hoạt động tập thể.
- Đối với những em yếu kém do kinh tế gia đình khó khăn, tôi đã đề xuất với
Ban Giám hiệu nhà trường và địa phương để có hướng hỗ trợ cho các em về mặt
vật chất như giúp cho em tập vở, sách giáo khoa, … để em có thể an tâm học tập.
5
Trao đổi với Phụ huynh học sinh
- Biện pháp tối ưu nhất vẫn là sự quan tâm, thương yêu của giáo viên đối với
học sinh. Làm nghề giáo muốn thành công phải thật sự yêu nghề, mến trẻ. Bởi chỉ
- Sắp xếp lại chỗ ngồi cho học sinh yếu kém. Chẳng hạn, cho các em ngồi
bàn đầu để giáo viên dễ kèm cặp, cho ngồi gần các bạn học khá, giỏi để các bạn
ấy giúp đỡ thêm, thành lập “Đôi bạn cùng tiến”, …
6
Mạnh thường quân tặng quà, đồ dùng học tập cho học sinh nghèo vượt khó.
- Quan sát và theo dõi từng hoạt động của các em bằng nhiều hình thức tổ
chức (thi đua cá nhân, thi đua tổ nhóm, đố vui, giải trí,…), phân công cụ thể
nhiệm vụ cho từng em, đặc biệt là học sinh yếu kém. Kết hợp kiểm tra thường
xuyên việc học của các em mỗi ngày nhằm rèn thói quen học bài và làm bài, kích
thích hoạt động trí tuệ cho các em.
- Lập kế hoạch giúp đỡ từng học sinh, phụ đạo bổ sung kiến thức bị hổng,
kiến thức cơ bản trong từng tiết học và phụ đạo ngoài giờ vào các ngày nghỉ. Kết
hợp học kiến thức mới với ôn luyện kiến thức cũ. Có nghĩa là trong suốt quá trình
giảng dạy, thực hiện chương trình đều chú ý đến công tác phụ đạo học sinh yếu
kém. Từng bài Giáo án, từng giờ lên lớp phải chú trọng đến nội dung câu hỏi, thời
lượng cần thiết cho đối tượng học sinh yếu kém. Không chủ quan, trông chờ vào
kế hoạch phụ đạo của nhà trường mà phải
tự đề ra kế hoạch, nội dung phụ đạo cho
từng đối tượng học sinh yếu kém. Điều
quan trọng là tôi không dạy nhiều kiến thức
cùng một lúc, dạy ít nhưng phải chắc chắn
và phải đảm bảo cả ba yêu cầu: Học sinh
hiểu mình đang học cái gì; bài tập vừa sức
để học sinh có thể hiểu và làm được; thời
gian dành cho các em giải quyết công việc
có thể nhiều hơn so với các học sinh khác.
- Tạo môi trường học tập thân thiện giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau,
không có sự phân biệt đối xử mà phải biết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Thực vậy,
nếu không khí lớp học thân thiện thì cả thầy và trò đều cảm thấy thoải mái để đi
đến đích của bài học mà không phải chịu
“Em hiểu rồi cô” nhưng kì thực em chẳng hiểu bài tí nào cả, mỗi khi làm bài hoặc
thi cử, dù bạn che bài cách nào Thủy cũng cóp-pi được.
Ngoài giờ học, tôi tìm cách gần gũi em để khuyên nhủ và phân tích cho em
thấy tầm quan trọng của việc học, rằng cóp-pi bài của người khác là một hành vi
xấu, … Tôi mua tặng em vở Bài tập Toán lớp Hai và lớp Ba để em học vào các
buổi học kèm. Tôi còn tặng em quyển truyện “Gương hiếu học xưa và nay” của
Nhà xuất bản Lao động do Trần Thanh Hà chủ biên, khuyến khích em mỗi tuần
đọc một truyện để kể lại cho cô nghe vì “cô bận quá không có thời gian đọc”. Tôi
dạy em với phương châm “Mưa dầm thấm đất”, không nôn nóng cũng không vội
vàng. Và quả thật, “mưa” mãi cũng có ngày “thấm đất”, Thủy đã dần tiến bộ
hơn, trong giờ học Thủy đã chú ý nghe giảng, đôi lúc còn giơ tay xin phát biểu,
những lúc đó tôi luôn ưu tiên mời em phát biểu, mà bỏ qua các cánh tay giơ lên
của các học sinh khác. Mỗi khi em giơ tay xin phát biểu hoặc trả lời đúng tôi đều
khen ngợi và đề nghị lớp vỗ tay biểu dương em. Bên cạnh đó, tôi còn liên lạc
thường xuyên với bố mẹ em qua điện thoại để thông báo sự tiến bộ của em cũng
như các nội dung cần kèm thêm cho em ở nhà. Nhờ sự giúp đỡ của tôi, của bố mẹ
và các bạn trong lớp, Thủy đã có được ý thức tự học, bỏ hẳn thói quen cóp-pi bài
bạn, đọc, viết, tính toán cũng tốt hơn. Cuối năm học, điểm học lực các môn đánh
giá bằng điểm số của Thủy đều được xếp loại khá.
c) Yếu kém do chưa nhận thức được nhiệm vụ học tập sinh ra lười học:
Những học sinh rơi vào tình trạng trên là do thường xuyên không học bài,
không làm bài, vừa học vừa chơi, không tập trung, hay làm việc riêng, nghịch
ngợm trong giờ học, hay lo ra, … Để giáo dục các em, ngoài việc thành lập các
“Đôi bạn cùng tiến”, “Đôi bạn cùng sở thích”, xây dựng thói quen “15 phút ôn
bài đầu giờ học”, tôi còn thông qua tài liệu, qua thực tế dạy học, tham khảo cùng
tổ khối để nắm vững và phối hợp nhịp nhàng các phương pháp dạy học, thay đổi
bằng hình thức trò chơi học tập, sử dụng phong phú đồ dùng học tập, tùy tình hình
mà giao cho các em phụ trách một số công việc của lớp để các em thấy mình là
“người quan trọng”, được cô tin tưởng và tín nhiệm, … Mục đích là giúp các em
lấy lại niềm tin, hứng thú học tập, có thể hiểu bài, tự bản thân mình giải quyết các
con em mình học gì, làm gì. Từ đó, lớp tôi chấm dứt hẳn tình trạng các em không
học bài, làm bài ở nhà.
Bên cạnh phương pháp giáo dục trực tiếp đến từng đối tượng học sinh. Tôi
còn phối hợp phương pháp giáo dục tập thể bằng cách tạo ra một tập thể lớp có
tinh thần tự quản cao, tạo tinh thần đoàn kết giữa các thành viên trong lớp, có ý
thức giúp nhau cùng tiến bộ. Dùng dư luận của tập để khêu gợi động lực học tập
cho học sinh, học vì danh dự bản thân và danh dự tập thể, mỗi thành viên tự giác
điều khiển hành vi của bản thân mình.
Ví dụ: Tôi lập bảng “Hoa điểm 10” để động viên học sinh bằng cách cắm
hoa khi được điểm mười, có tổng kết, tuyên dương sau từng tháng để bình chọn
cá nhân và tổ xuất sắc. Tổ chức thi : “Em vui học cùng bạn trong tổ, trong lớp”
và lập bảng “Người tốt, việc tốt trong tuần”. Sau mỗi tuần có tổng kết, biểu dương
và đăng tin, đăng hình lên bảng đã lập, chẳng hạn: “Đây là bạn Thanh Thảo, tuần
vừa qua bạn ấy đã đạt được 5 điểm 10, bạn ấy còn đạt giải ba vở sạch chữ đẹp
cấp tỉnh nữa đó. Chúng ta cùng học tập bạn ấy nhé !” Đây là một hình thức giúp
học sinh phát huy năng lực của mình và thi đua học tập một cách lành mạnh.
Trong từng buổi học, tôi luôn biểu dương kịp thời những cố gắng – dù là rất
nhỏ – để khơi gợi niềm tin trong học tập cho trẻ. Bởi vì bất kì một sự khen thưởng
nào đúng lúc, đúng đối tượng đối với các em đều góp phần vào việc hình thành
nhân cách và tạo niềm tin cho trẻ. Đối với học sinh Tiểu học, giáo viên không nên
nặng lời hoặc phê bình học sinh trước lớp với bất kì lí do gì. Đồng thời, cần uốn
nắn kịp thời những biểu hiện sa sút ở trẻ, tuyệt đối không nên trách phạt các em,
vì nếu lạm dụng trách phạt sẽ hạn chế sự độc lập, sáng tạo của học sinh. Phải kiên
trì, nhẫn nại, không được nôn nóng, vội vàng, biết hi sinh vì lòng yêu trẻ.
9
Trao đổi PPDH trong giờ ra chơi
Ôn bài đầu giờ ở lớp 4/2
Cuối cùng, tôi luôn kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của các em theo từng
chương, từng giai đoạn cụ thể để từ đó điều chỉnh nội dung phụ đạo sao cho thật
sát, thật phù hợp với từng đối tượng yếu kém. Đây là việc làm vô cùng quan
2009-2010 4/4 24 12 50 7 29,2 3 12,5 1 4,2 0 0
2010-2011 4/3 20 4 20 3 15 2 10 0 0 0 0
2011-2012 4/2 27 4 14,8 2 7,4 1 3,7 0 0 0 0
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Như vậy, việc giáo dục học sinh yếu kém luôn là một vấn đề khó khăn và
phức tạp. Muốn làm tốt việc này, mỗi giáo viên cần phải dùng tình thương, lương
tâm và trách nhiệm của một nhà giáo để dạy dỗ các em. Cụ thể:
10
Bảng “Người tốt, việc tốt trong tuần”
Học sinh cắm “Hoa điểm 10”
- Người giáo viên phải có kiến thức vững chắc, có kĩ năng sư phạm, phải
hiểu được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Phải thực sự yêu trẻ, coi các em như
chính con em của mình. Đồng thời phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo.
- Cẩn trau dồi thêm kiến thức, tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm nâng cao
tay nghề.
- Có tinh thần trách nhiệm cao. Phải nhiệt tình, kể cả kiên nhẫn.
- Lập và lên kế hoạch cụ thể. Hiểu và nắm bắt tình hình học tập của lớp. Cải
tiến phương pháp và hình thức và tổ chức dạy học.
- Thường xuyên theo dõi, nắm bắt hoàn cảnh gia đình của từng em, giúp đỡ
các em có hoàn cảnh khó khăn.
- Ngoài ra còn phải kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, phối hợp với các ban
ngành đoàn thể trong nhà trường, địa phương… nhằm thắt chặt mối quan hệ giữa
gia đình, nhà trường và xã hội.
Tóm lại, tùy vào tình hình từng lớp và từng đối tượng học sinh mà giáo viên
phải linh động và khéo léo vận dụng sao cho phù hợp, nhằm đạt kết quả cao trong
quá trình dạy học. Những ai yêu nghề thật sự, những người “Tất cả vì tương lai
con em chúng ta” nhất định sẽ tìm ra biện pháp giáo dục hiệu quả nhất để giáo
dục học sinh yếu.
Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã - đang sử dụng và đạt hiệu quả
cao trong việc giáo dục học sinh yếu kém ngay tại lớp mình phụ trách. Theo tôi,