PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA GIÁO VIÊN
Để nâng cao chất lượng giáo dục di sản ‘nghi lễ Chầu văn của người Việt”
và “ lễ hội Phủ Dầy” – Nam Định, xin thầy (cô) hãy vui lòng cho biết ý kiến về
một số vấn đề sau (đánh dấu X vào ô mà thầy (cô) chọn hay cho ý kiến vào …)
1. Thầy (cô) nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của “nghi lễ Chầu
văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định?


Không quan trọng



Bình thường



Quan trọng



Rất quan trọng

2. Trong dạy học, thầy cô có thường xuyên chú ý lồng ghép nội dung giáo
dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định không?


Không bao giờ




……………………………………………………………………………………..
5. Tự đánh giá của thầy (cô) về việc lồng ghép nội dung giáo dục di sản
“nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” ở Nam Định trong quá trình dạy học?


Hiệu quả thấp



Hiệu quả cao



Ý kiến khác: …………………………………………………………

……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
6. Thầy cô có ý kiến như thế nào về việc vận dụng dạy học theo hướng tích
hợp qua dự án: “Bảo tồn và phát huy “Nghi lễ chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” Nam Định”?
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
Xin cám ơn thầy (cô)!


PHỤ LỤC 2: PHIẾU ĐIỀU TRA HỌC SINH
Để nâng cao chất lượng giáo dục di sản ‘nghi lễ Chầu văn của người Việt”
và “ lễ hội Phủ Dầy” – Nam Định, xin em hãy vui lòng cho biết ý kiến về một số

Phủ Dầy”, nhà nước đang có hoạt động quan trọng nào?
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
4. Em biết đến hai di sản này thông qua kênh thông tin nào?


Sách báo.



Truyền hình



Internet



Bài giảng của thầy cô.


5. Việc tìm hiểu nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” có ý nghĩa như thế
nào với bản thân em?


Tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc



……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………..
Xin cám ơn em!


PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA
I. Kết quả điều tra trong giáo viên
STT

Nội dung điều tra

Câu
1

Thầy (cô) nhận thức như thế nào về tầm quan trọng của
“nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định?
Không quan trọng
Bình thường
Quan trọng
Rất quan trọng

Câu
2

Câu
3


0
75
25

60

58
0

96.7
0

2

3.3

60
0

100
0

60

Trong dạy học, thầy cô có thường xuyên chú ý lồng
ghép nội dung giáo dục di sản “nghi lễ Chầu văn” và “lễ
hội Phủ Dầy” ở Nam Định không?
Không bao giờ
Ít khi
Thường xuyên

0

Thầy cô có ý kiến như thế nào về việc vận dụng dạy học
theo hướng tích hợp qua dự án: “Bảo tồn và phát huy
“Nghi lễ chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” - Nam Định”?
…………………………………………………………

II. Kết quả điều tra trong học sinh
Nội dung điều tra

STT

Tổng
Số
số
lượng

Tỷ lệ
(%)

Theo em, “nghi lễ Chầu văn” và “lễ hội Phủ Dầy” Nam Định có tầm quan trọng như thế nào trong nền văn
hóa dân tộc?
Câu
1

Câu
2

Câu
3

34
52

14
34
52

12
48

12
48

Về vấn đề bảo tồn di sản “Nghi lễ chầu văn của người
Việt” và “lễ hội Phủ Dầy”, nhà nước đang có hoạt động
quan trọng nào?
…………………………………………………………

Câu
4

Em biết đến hai di sản này thông qua kênh thông tin
nào?
Sách báo.
Truyền hình

100


Câu

100

100

22
18

22
18

15

15

22

22

36

36

27

27

78
12

78



+ Biết cách thu thập, xử lí các thông tin, viết và trình bày báo cáo về vấn đề của
văn hóa, lịch sử địa phương.
+ Phát triển kỹ năng sử dụng công nghệ nhằm hỗ trợ việc học tập.
Nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu, cũng như năng lực giải quyết các vấn
đề phát sinh trong học tập và đời sống.
Nâng cao khả năng vận dụng kiến thức t các môn học khác nhau để giải quyết
các vấn đề đặt ra trong thực tiễn học tập và đời sống.
+ Rèn luyện kỹ năng sống: như kĩ năng tư duy: Tìm kiếm và xử lí thông tin Kĩ
năng nghiên cứu khoa học Kĩ năng giao tiếp: làm việc tập thể, ngoại giao để tìm
kiếm thông tin, kĩ năng trình bày, diễn thuyết trước tập thể t đó r n tính tự tin, bản
lĩnh hoạt động độc lập cho học sinh.
- Thái độ:
+ Bồi dưỡng niềm tin vào khoa học, ham học hỏi, hứng thú tìm hiểu và giải thích
các hiện tượng lịch sử - văn hóa.
+ Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, biết trân trọng các giá trị văn hoá truyền
thống của dân tộc.
+ Nâng cao trách nhiệm với cộng đồng ý thức tôn trọng, bảo vệ các di tích văn
hoá, lịch sử của địa phương; ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đ p của
dân tộc, của địa phương...
Tổng quan các nghi n cứu li n quan đến iệc giải qu ết t nh huống
Trong các nghiên cứu hiện nay, các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa đã
có sự chú ý đến tìm hiểu thực trạng công tác bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ
thuật hát văn, hát Chầu văn. Chúng ta đã có những xúc tiến lập hồ sơ trình


UNESCO công nhận “Nghi lễ Chầu văn của người Việt” là di sản văn hóa phi vật
thể của thế giới.
Đặc biệt trong quá trình này, các nhà nghiên cứu đã viết nhiều cuốn sách có



nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn thực trạng nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở
trong cả nước và tỉnh Nam Định
n Tin học: Vận dụng các kiến thức tin học tối thiểu để làm bài như: biết
sử dụng máy vitính một số phần mềm soạn thảo văn bản word, phần mềm
Po erpoint hay một số kiến thức tin học phức tạp hơn như: xử lý hình ảnh, các đoạn
video…
n ăn học: Vận dụng kiến thức văn học đề làm bài như: cách trình bày một
văn bản, cách sử dụng ngôn ngữ, các diễn đạt ý, cách thuyết trình một vấn đề…
+

n iáo d c c ng d n: ý nghĩa của việc tìm hiểu lịch sử truyền thống văn hoá

địa phương, hun đúc tình yêu quê hương, đất nước, có ý thức phần đấu để giữ gìn và phát
huy những truyền thống tốt đ p của dân tộc được bắt đầu t những việc nhỏ nhất: phải
học tốt, phải có ý thức bảo vệ của công và môi trường công cộng tôn trọng những quy
định của cơ sở khi thăm các di tích lịch sử, các viện bảo tàng, có những hiểu biết tối thiểu
và có thể cảm thụ những nét đ p của các loại hình văn nghệ dân gian như hát văn, hát
Chầu văn, hát ch o…
- Vận dụng các kĩ năng sống để giải quyết tình huống như: cách hợp các với các
bạn trong nhóm để làm việc, kĩ năng làm việc độc lập, cách thu thập và tìm kiếm
thông tin….
- Trao đ i với giáo viên hướng dẫn những vấn đề cần thiết, nắm chắc mục tiêu, yêu
cầu của giáo viên và hoàn thành bài viết đúng thời hạn.
Thu ết

inh tiến tr nh giải qu ết t nh huống

uá t nh th

NXB Âm nhạc, Hà Nội, 1998.
+ Sách “Phủ Dầy và tín ngưỡng Mẫu Liễu Hạnh” của Bùi Văn Tám, NXB
Văn Hoá Dân Tộc, Hà Nội, 2001.
Sách “Văn hóa thờ nữ thần – mẫu ở Việt Nam và châu Á – Bản sắc và giá trị”,
NXB Thế giới, Hà Nội, 2013.
- Các địa chỉ trang

eb:

+http://www.dulichnamdinh.com.vn/(S(0i5hweapvml3el55jmhir5rj)A(QMlsMEQr
zwEkAAAAODI5NWMwZTctY2VhZi00NTdjLTg5OTgtYzI1MTVhMmI0MDY
0GY_1a7UCIU5a0L_R2pLNwLd1RM41))/viewdetails.aspx?Id=2358&AspxAuto
DetectCookieSupport=1


+http://baonamdinh.com.vn/channel/5095/201311/le-don-nhan-bang-chung-nhandi-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-nghi-le-chau-van-cua-nguoi-viet-va-le-hoiphu-day-2288880/
Cá

ng

ng

ng nghệ th ng t n t ong g ả

uy t t nh hu ng

Các thiết bị được sử dụng như: máy tính, máy in, các phần mềm ứng dụng
như ord máy chụp ảnh, quay video, phần mềm xử lý ảnh, trình duyệt eb…;





hát). Hát thờ được hát vào ngày Rằm, mồng Một, ngày ễ tiết, tiệc Thánh... Hát
lên đồng dùng trong quá trình thực hiện nghi lễ hầu đồng, hầu thánh.
Hầu đồng là nghi lễ nhập hồn của các vị thánh Tứ phủ vào thân xác ông
đồng, bà cốt. Trong nghi lễ đó, hát Chầu văn phục vụ cho quá trình nhập đồng,
hiển thánh. Sau khi múa, các thánh thường ngồi nghỉ và nghe cung văn hát, kể
sự tích, lai lịch vị thánh đang giảng.
Nghệ thuật Chầu văn (còn gọi là hát Văn hay hát bóng) được sáng tạo, trao
truyền t thế hệ này sang thế hệ khác và phát triển trong môi trường tín ngưỡng
dân gian, mang đậm phong cách âm nhạc độc đáo, tích hợp được những giá trị
của các hình thức âm nhạc dân gian khác. Xuất phát t hình thức diễn xướng
dân gian trong các lễ hội, nghệ thuật Chầu văn ra đời gắn liền với nghi thức tụng
ca công đức của Thánh Mẫu ( iễu Hạnh) và Đức Thánh Cha (Trần Hưng Đạo).
Qua kiểm kê của ngành văn hoá thể thao và du lịch, toàn tỉnh hiện có 287 di tích
gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ, thờ Đức Thánh Trần liên quan đến
“Nghi lễ Chầu văn”. Trong đó, quần thể di tích văn hóa Phủ Giầy, xã Kim Thái
(Vụ Bản) v a là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu iễu Hạnh, đồng thời cũng
là nơi thường xuyên diễn ra hoạt động nghi lễ Chầu văn. Tại huyện Ý Yên có 26
di tích liên quan đến Thánh Mẫu, nhưng tập trung nhiều nhất ở xã Yên Đồng
như: Phủ Nấp, phủ và chùa Đồi, T đường họ Phạm… Đối với tín ngưỡng thờ
Đức Thánh Trần thì trung tâm của tín ngưỡng tập trung ở Thành phố Nam Định
(đền Cố Trạch nằm trong Khu di tích lịch sử, văn hóa Đền Trần, tại phường ộc
Vượng) và huyện Mỹ ộc (đền Bảo ộc, tại thôn Bảo ộc, xã Mỹ Phúc). Trong
không gian di tích, nhân dân thường phối thờ theo kiểu “tiền Phật, hậu Thánh”,
có ban thờ Đức Thánh Trần và Tam tòa Thánh Mẫu. Về hình thức nghệ thuật,
nét độc đáo của nghệ thuật Chầu văn Nam Định đa dạng hình thức biểu hiện
như: hát thờ, hát cửa đền, hát hầu đồng và hát thi. Trong các hình thức trên thì
hát hầu đồng là ph biến nhất của nghệ thuật Chầu văn Nam Định, bởi gắn liền


đại, đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa nghệ thuật của các tầng lớp nhân dân.
Các giai điệu hát Văn được soạn lời mới, có nội dung ca ngợi tình yêu quê
hương, đất nước, c vũ khối đoàn kết toàn dân chung sức, đồng lòng đứng lên
đánh giặc, giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ T quốc.
Năm 1962, tại Hội diễn ca múa nhạc dân tộc khu vực phía Bắc, tiết mục “Nam
Định quê tôi” do Đoàn văn công Nam Định biểu diễn đã tạo nên sức sống mới
của nghệ thuật hát Văn. T đó, các tiết mục hát Văn do diễn viên độc tấu, song
tấu, tam ca, tốp ca, tốp múa xuất hiện ngày càng nhiều trên sân khấu, được công
chúng đón nhận, phục vụ có hiệu quả các nhiệm vụ chính trị. Qua giọng hát của
các NSƯT Kim iên, Thế Tuyền, Kim Ngân, nghệ thuật Chầu văn và các tiết
mục hát Văn Nam Định ngày càng có sức lan tỏa như các tiết mục: “Gái đảm
Nam Hà”, “Mùa sen dâng Bác”, “Trẩy hội quê hương”, “Hoa dũng sỹ”, “M ng
Việt Nam đại thắng”. Các đơn vị nghệ thuật của tỉnh và các t , đội văn nghệ
quần chúng trong tỉnh đã t chức sưu tầm, nghiên cứu, dàn dựng nhiều tiết mục
hát Văn và nghệ thuật Chầu văn qua các giá đồng, tham dự các hội diễn, liên
hoan khu vực và toàn quốc đoạt nhiều giải thưởng cao.
Hiện nay, toàn tỉnh có 6 câu lạc bộ (C B) Chầu văn hoạt động hiệu quả như:
C B hát Văn Hành Thiện (Xuân Trường), Đoàn nghệ thuật dân ca Hương Quê,
Thị trấn Mỹ ộc, C B Thơ ca Mỹ Trung (Mỹ ộc), C B Chầu văn huyện Ý
Yên, C B Thơ ca - nghệ thuật truyền thống huyện Hải Hậu. Tuy nhiên, t
những đốm lửa nhiệt huyết này vẫn bùng cháy lên thành ngọn lửa đam mê nghệ
thuật hát văn, hát Chầu văn trong nhân dân. Nỗi trăn trở của các nghệ nhân,
nghệ sĩ tìm kiếm cách thức, con đường để truyền nghề cho các thế hệ con cháu
hôm nay.
Người dân cả nước nói chung và Nam Định nói riêng chưa hiểu thấu đáo và
chưa thấy hết giá trị nội dung và nét đặc sắc của nghệ thuật hát văn, hát Chầu


văn. Và mọi người chỉ hiểu một cách nôm na rằng hát văn, hát Chầu văn chỉ gắn
liền với nghi lễ hầu đồng, hầu bóng ở các đền, phủ.

động cụ thể để phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định.

Hình ảnh về Câu lạc bộ Văn học dân gian của học sinh kh

huyên Văn

3. Giải pháp
Đ i với các cấp quản lý
- Đảng và Nhà nước cần quan tâm hơn nữa đối với việc bảo tồn và phát huy giá
trị của nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn.
- Tỉnh Nam Định cần tăng cường quảng bá, tuyên truyền di sản, đẩy mạnh phát
triển du lịch văn hoá - tâm linh, để mọi người hiểu hơn về những giá trị đặc sắc
của nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn. Chúng ta cần xây dựng Câu lạc bộ bảo tồn
và phát huy Di sản Văn hóa phi vật thể cấp tỉnh nhằm gắn kết những người tâm
huyết với loại hình nghệ thuật này.
- Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch kết hợp với Hội văn học nghệ thuật tỉnh Nam


Định có những hoạt động nghiên cứu các văn bản ghi chép các lời hát văn c đã
thu thập được, t chức ghi âm, ghi hình các sinh hoạt hát văn, hát Chầu văn. Hội
văn học nghệ thuật tỉnh cần t chức trại sáng tác những lời hát văn mới nhằm
phản ánh sự phát triển mọi mặt kinh tế, xã hội, văn hóa của Nam Định trong thời
kỳ đ i mới.
- Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Nam Định nên mở các lớp đào tạo, bồi
dưỡng nghệ thuật hát văn, hát Chầu Văn. Đoàn Ch o Nam Định có những hoạt
động lưu diễn trong tỉnh, và trong toàn quốc nhằm quảng bá hình ảnh con người,
quê hương Nam Định và đặc biệt là nghệ thuật hát chầu văn – vốn quý của tỉnh
nhà.
Đ i vớ nhà t ường, học sinh.
Chầu văn gắn liền với mảnh đất Thành Nam, người dân Nam Định lại có một

nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở trong cả nước và tỉnh Nam Định.
+ Giúp nâng cao năng lực nhận thức giải quyết vấn đề, đặc biệt nâng cao khả năng
vận dụng kiến thức đã được học ở các môn học khác nhau để giải quyết các vấn đề
đặt ra thực tiễn học tập và đời sống. Trong trường hợp này, chúng em đã vận dụng
tốt các kiến thức về địa lý, lịch sử, văn học, tin học… để giải quyết tình huống đặt
ra Thông qua đó, trình độ tin học cũng như khả năng ứng dụng công nghệ thông
tin trong học tập của chúng em cũng được nâng lên rõ rệt (chúng em sử dụng máy
tính và một số phần mềm ứng dụng khá thành thạo như ord, Po erPoint…, biết
cách tìm kiếm các thông tin tin cần thiết qua mạng Internet….)


Giúp r n các kĩ năng sống cần thiết cho chúng em như: Tìm kiếm và xử lí thông
tin kĩ năng nghiên cứu khoa học kĩ năng giao tiếp: làm việc tập thể, ngoại giao để
tìm kiếm thông tin…. t đó r n tính tự tin, bản lĩnh hoạt động độc lập cho chúng
em, giúp chúng em vững vàng hơn khi bước ra cuộc sống.
Giúp chúng em biết trân trọng và có ý thức tìm hiểu, cảm thụ và gìn giữ các loại
hình văn hoá truyền thống của dân tộc, đặc biệt là nghệ thuật hát văn, hát chầu văn
của Nam Định
- Đặc biệt thông qua bài viết này chúng em muốn góp thêm một phần tư liệu t đó
ph biến rộng hơn một số kiến thức tìm hiểu về địa lý, lịch sử văn hoá tỉnh Nam
Định về lịch sử hình thành, phát triển và những giá trị đặc sắc của nghệ thuật hát
văn, hát Chầu văn về thực trạng nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở trong cả nước
và tỉnh Nam Định.
Trong bài viết chúng em cũng mạnh dạn đề xuất một số giải pháp với mong muốn
bảo tồn, giữ gìn phát huy giá trị nghệ thuật hát văn, hát Chầu văn ở Nam Định nói
riêng và trên cả nước nói chung.