ðẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ðẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------

HÀ TRỌNG THÀ

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VỀ VAI TRÒ QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN
ðỐI VỚI SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH
TỔ QUỐC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2013


ðẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ðẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------

HÀ TRỌNG THÀ

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VỀ VAI TRÒ QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN
ðỐI VỚI SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH
TỔ QUỐC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: CNDVBC và CNDVLS
Mã số: 62.22.80.05
LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
Người hướng dẫn khoa học:
1. TS. HỒ ANH DŨNG

HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VỀ VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN
1.1.

Cơ sở thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của
quần chúng nhân dân

15

1.1.1. ðặc ñiểm, ñiều kiện, yêu cầu lịch sử của cách mạng Việt Nam

15

cuối thế kỷ XIX ñầu thế kỷ XX
1.1.2. Thực tiễn hoạt ñộng cách mạng của Hồ Chí Minh ñối với việc hình

21

thành tư tưởng của Người về vai trò quần chúng nhân dân
1.2.

Tiền ñề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của

35

quần chúng nhân dân
1.2.1. Truyền thống thân dân, trọng dân, kính dân của dân tộc

35


2.1.2. Vai trò là chủ ñất nước của quần chúng nhân dân
2.2.

Quần chúng nhân dân là cơ sở của sự nghiệp bảo vệ an ninh

79
84

Tổ quốc
2.2.1. Vai trò nền tảng của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo

84

vệ an ninh Tổ quốc
2.2.2. ðại ñoàn kết là nhân tố quyết ñịnh vai trò quần chúng nhân dân

88

là nền tảng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc
2.2.3. Phát huy vai trò nền tảng của quần chúng nhân dân trong sự

96

nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc
2.3.

Quần chúng nhân dân là lực lượng cơ bản của sự nghiệp bảo vệ an

111


quần chúng nhân dân ñối với sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc
ở Việt Nam hiện nay
3.1.1. Quan ñiểm của ðảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam về

143

bảo vệ an ninh Tổ quốc trong tình hình mới
3.1.2. Những kết quả ñạt ñược trong quá trình vận dụng tư tưởng

152

Hồ Chí Minh về vai trò của quần chúng nhân dân ñối với sự
nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc
3.1.3. Những hạn chế trong quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

176

về vai trò của quần chúng nhân dân ñối với sự nghiệp bảo vệ
an ninh Tổ quốc
3.2.

Phương hướng và giải pháp tiếp tục vận dụng hiệu quả tư tưởng

188

Hồ Chí Minh về vai trò của quần chúng nhân dân ñối với sự
nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc
3.2.1. Phương hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của

188

gương sáng vì dân, vì nước. Nghị quyết của Tổ chức giáo dục, khoa học và
văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) về kỷ niệm 100 năm ngày sinh của
Người ñã nhận ñịnh: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu tượng kiệt xuất về
quyết tâm của cả một dân tộc, ñã cống hiến trọn ñời mình cho sự nghiệp giải
phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc ñấu tranh chung
của các dân tộc vì hòa bình, ñộc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội” [88,
tr.9]. ðối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, di sản tinh thần mà Hồ Chí
Minh ñể lại ñược ðại hội ðại biểu toàn quốc lần thứ VII của ðảng (6/1991)
khẳng ñịnh là “tài sản tinh thần quý báu của ðảng và của dân tộc Việt Nam”.
ðến tháng 4/2001, tại ðại hội ðại biểu toàn quốc lần thứ IX, ðảng ta ñã
trình bày một cách ngắn gọn, khá toàn diện từ khái niệm, cơ sở hình thành
ñến những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh và khẳng ñịnh: “Tư
tưởng Hồ Chí Minh soi ñường cho cuộc ñấu tranh của nhân dân ta giành
thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của ðảng và dân tộc ta” [69, tr.20 - 21].
Quán triệt quan ñiểm ñó, ngày 27/3/2003, Ban Bí thư Trung ương ðảng ra
Chỉ thị số 23 – CT/TW “Về ñẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư
tưởng Hồ Chí Minh trong giai ñoạn mới”, với mục ñích, yêu cầu: “Làm cho
toàn ðảng, toàn dân, toàn quân nhận thức sâu sắc nguồn gốc, nội dung, giá
trị, vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh; làm cho chủ nghĩa Mác – Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh ngày càng giữ vai trò chủ ñạo trong ñời sống tinh thần,
tư tưởng của xã hội ta” [4, tr.1]. Vấn ñề ñặt ra khi nghiên cứu tư tưởng Hồ
Chí Minh không chỉ nhằm làm rõ cơ sở, nội dung của tư tưởng của Người,


2

mà quan trọng hơn là từ kết quả nghiên cứu góp phần giải quyết những vấn
ñề thực tiễn ñặt ra, cả về nhận thức tư tưởng - chính trị ñến hành ñộng trong
toàn ðảng, toàn quân, toàn dân.
Trước ñây cũng như hiện nay, an ninh Tổ quốc là vấn ñề hệ trọng của

thành tựu ñó, ðảng ta cũng ñã nêu ra một số hạn chế, ñó là: “Một số quan
ñiểm, tư tưởng chỉ ñạo của ðại hội X về nhiệm vụ quốc phòng, an ninh chưa
ñược triển khai thực hiện kịp thời. Nhận thức về quốc phòng toàn dân và an
ninh nhân dân của một số cán bộ, ñảng viên trong các ngành, các cấp chưa
ñầy ñủ, sâu sắc, thiếu cảnh giác trước âm mưu “diễn biến hòa bình” của các
thế lực thù ñịch và “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Công tác
bảo vệ an ninh trong một số lĩnh vực còn có những thiếu sót; xử lý tình hình
phức tạp nảy sinh ở cơ sở có lúc, có nơi còn bị ñộng, tội phạm hình sự, tệ
nạn xã hội, an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở một số ñịa bàn còn diễn
biến phức tạp” [71, tr.170].
Cùng với những hạn chế trên, những tác ñộng tiêu cực của nền kinh tế
thị trường ñã ñặt ra những vấn ñề cấp bách về bảo vệ an ninh Tổ quốc, như:
vấn ñề dân tộc, tôn giáo, ñất ñai, chênh lệch giàu nghèo, tham nhũng, lãng
phí, quan liêu, vô cảm ở một bộ phận cán bộ, ñảng viên,… Những vấn ñề
này ñã tạo ra hai nguy cơ lớn ñối với bảo vệ an ninh Tổ quốc. Một là, khối
ñại ñoàn kết toàn dân ñang ñứng trước những thách thức mới, những nguy
cơ suy giảm sự bền chặt; hai là, niềm tin của quần chúng nhân dân ñối với
ðảng và Nhà nước ñang giảm sút. Do ñó, yêu cầu ñặt ra là phải gấp rút khắc
phục những nguy cơ trên ñể giữ vững sự ổn ñịnh xã hội, góp phần vào thành
công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện ñại hóa ñất nước. Về mặt lý luận,
ñiều cần thiết là phải ñứng trên lập trường của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh ñể tiếp cận, khảo sát những vấn ñề trên trong ñiều kiện
mới, ñồng thời ñưa ra phương hướng và giải pháp ñối với sự nghiệp bảo vệ
an ninh Tổ quốc. Trong ñó, việc tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò


4

quần chúng nhân dân ñối với sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc là thật sự cần
thiết về mặt lý luận lẫn thực tiễn theo tinh thần của Cương lĩnh xây dựng ñất