II. Biến đổi khí hậu
a) Hiện nay
Hiện nay chúng ta đang sống trong một thế giới có nhiều biến đổi lớn: nhiệt độ trái đất đang nóng lên, mực nước
biển đang dâng lên, các sinh cảnh đang bị co hẹp lại.....Một trong những biểu hiện của sự hủy hoại đó là sự biến
đổi khí hậu. Khí hậu đã bị biến đổi và nó là nguyên nhân làm cho sự sống trên trái đất dần mất đi sự cân bằng,
hay ít nhất sự sống trên trái đất sẽ không bao giờ trở lại trang thái cân bằng tự nhiên như trước đây nữa.
b) Biến đổi khí hậu là gì ?
Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm: khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện
tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định tính bằng thập kỉ
hay hàng triệu năm. Biến đổi khí hậu là những biến đổi trong môi trường vật lí hoặc sinh học gây ra những ảnh
hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên.
c) Nguyên nhân dẫn đến sự biến đổi khí hậu
-Nguyên nhân tự nhiên:
+ Do sự tương tác và vận động giữa trái đất và vũ trụ
+ Do sự thay đổi của quỹ đạo
+ Tác động của môi trường tự nhiên: tác động của khí CO2, bức xạ mặt trời, động đất núi lửa,...
-Nguyên nhân nhân tạo:
+ Do con người sử dụng những nhiên liệu hóa thạch, sử dụng các loại hóa chất trong trồng trọt, chăn nuôi,
Sinh hoạt,....
+ Con người khai thác tài nguyên bừa bãi, không hợp lí
+ Nguyên nhân chính là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai
Thác quá mức các bể hấp thụ khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền
Khác.
+ Các chất khí độc hại từ các công ti xí nghiệp: CO2, N2O, PFCS,....
d) Các biểu hiện của sự biến đổi khí hậu:
-Sự nóng lên của khí quyển toàn cầu
-Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của con người và các sinh vật trên
trái đất.
-Sự nâng cao mực nước biển do tan băng dấn đến sự ngập úng của các vùng đất thấp, các đảo nhỏ trên biển.
-Sự thay đổi cường đọi hoạt động của quá trình hoang lưu khí quyển, chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và
các chu trình địa hóa khác.
nhiên liệu, gắn hộp xúc tác để khử NOx (DeNOx) và SOx nhằm hạn chế đến mức thấp nhất lượng khí thải ra.
- Tìm kiếm và thay thế dần các nhiên liệu hóa thạch bằng các nhiên liệu sạch như hydro, sử dụng các loại năng
lượng tái tạo thân thiện với môi trường.
2. Hiệu ứng nhà kính
-Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng trong khí quyển tầng thấp (tầng đối lưu) tồn tại một lớp khí chỉ cho bức xạ sóng
ngắn xuyên qua và giữ lại bức xạ nhiệt của mặt đất dưới dạng sóng dài, nhờ đó bề mặt trái đất luôn có nhiệt độ
thích hợp đảm bảo duy trì sự sống trên trái đất.
*Nguyên nhân:
Khi ánh sáng mặt trời chiếu vào trái đất, một phần được trái đất hấp thu và một phần được phản xạ vào không
gian. Các khí nhà kính có tác dụng giữ lại nhiệt của mặt trời, không cho nó phản xạ đi, nếu các khí nhà kính tồn
tại vừa phải thì chúng giúp cho nhiệt độ trái đất không quá lạnh nhưng nếu chúng có quá nhiều trong khí quyển
thì kết quả là trái đất nóng lên.
*Tác hại của hiệu ứng nhà kính:
-Làm cho trái đất nóng lên, khi nhiệt độ toàn cầu tăng lên sẽ làm tan băng và dâng cao mực nước biển, khiến cho
nhiều vùng sản xuất lương thực trù phú, các khu đong dân cư, các đồng bằng rộng lớn, nhiều đảo thấp sẽ chìm
trong nước biển.
-Sự nóng lên của trái đất sẽ làm thay đổi điều kiện sống bình thường của các sinh vật trên trái đất.
-Hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy hải sản bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
-Các loại dịch bệnh lan tràn, ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.
*Biện pháp giải quyết:
-Giảm lượng khí thải của các nhà máy, xí nghiệp.
-Trồng nhiều cây xanh (nhất là những loại cây hấp thụ nhiều CO2 trong quang hợp) nhằm giảm lượng khí CO2
trong bầu khí quyển, giảm hiệu ứng nhà kính khí quyển.
-Sử dụng các phương tiện giao thông công cộng hợp lí nhằm tránh ô nhiễm môi trường, bảo vệ bầu không khí
3. Thủng tầng ôzôn
*Nguyên nhân:
-Chính sách của nhà nước chưa hiệu quả, công tác quản lí còn kém.
*Biện pháp khắc phục:
-Phục hồi rừng và những vùng bị suy thái.
-Nâng cao nhận thức.
-Kiểm soát rừng chặt chẽ.
5. Lũ lụt-hạn hán
* Lũ lụt
-Bão
Bão là trạng thái nhiễu động của khí quyển và là một loại hình thời tiết cực trị. Bão là hiện tượng gió mạnh kèm
theo mưa rất lớn do có sự xuất hiện và hoạt động của các khu áp thấp nơi sâu. Các trận bão xãy ra đều để lại hậu
quả rất lớn, và thiệt hại lớn cho mỗi người.
-Lụt
Lụt là hiện tượng nước sông dâng cao trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó giảm dần. Lụt là hiện tượng
dòng nước do mưa lớn tích lũy từ nơi cao tràn về giữ dội làm ngập lụt một khu vực hoặc một vùng trũng, thấp
hơn.
*Hạn hán
Hạn là một hiện tượng tự nhiên được coi là thiên tai, tạo thành bởi sự thiếu hụt nghiêm trọng lượng mưa trong
thời gian kéo dài, làm giảm hàm lượng ẩm trong không khí và hàm lượng nước trông đất, làm suy kiệt dòng chảy
sông suối, hạ thấp mực nước ao hồ, mực nước trong các tầng chứa nước dưới đất gây ảnh hưởng xấu đến sự sinh
trưởng của cây trồng, làm môi trương suy thái gây ô nhiễm, dịch bệnh....dấn đến thiếu lương thực, thực phẩm cho
con người cũng như vật nuôi.
*Nguyên nhân:
-Chặt phá rừng bừa bãi
-Nhiễu động tầng khí quyển
*Tác động của sa mạc hóa:
-Đất xuống cấp ảnh hưởng đến khả năng trồng cây, chăn thả gia súc và có tác động đáng kể cho người sống gâng
khu vực bị suy thoái
-Thiếu lương thực, thực phẩm là mối đe dọa
-Việc chăn thả gia súc khó khăn dẫn đến công nghiệp kém phát triển
-ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế của khu vực
*Biện pháp giải quyết
-Hiện đại hóa chăn nuôi
-Ngăn chặn xói mòn đất
-Cải thiện thủy lợi
-Tăng khả năng tái nạp từ nguồn nước mặt.
-Trồng rừng để hạn chế sự bốc hơi và giữ nước mặt.
-Xây dựng các hồ chứa để trử nước sử dụng trong mùa khô và cung cấp nguồn nước cho nước ngầm.
-Xây dựng các đập ngầm dọc ven biển hạn chế thoát nước ngọt ra biển, tăng trữ nước ngầm.
-Tăng nguồn cung cấp nước mặt, giảm thiểu sự thoát nước ngầm, tạo nên sự cân bằng mực nước tương đối.
-Sử dụng phương pháp lập trình động, tính toán trữ lượng nước có thể khai thác được sau khi xây dựng đập chắn
ngầm.
*ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên toàn cầu
1. Các hệ sinh thái bị phá hủy
Việt Nam nói riêng và thế giới nói chúng hiện nay sự đa dạng về sinh thái đang dần bị mất đi. Nhiều loài động
thực vật dưới biển hay trên cạn dần bị tuyệt chủng, hiện nay một sồ loài động thực vật đã tuyệt chủng cũng vì khí
hậu khắc nghiệt dẫn đến điều kiện thích ứng không phù hợp.
*Vậy nguyên nhân đó là gì ?
-ý thức con người kém
-Sự thay đổi của khí hậu, thời tiết đãn đến điều kiện thích ứng thấp
-Khí thải độc hại từ các nhà máy, xí nghiệp
-Ô nhiễm môi trường
*Biện pháp phòng chống
-Ngăn ngừa biến đổi khí hậu
-Nâng cao ý thức để bảo vệ sự đa dạng sinh học
-Bảo vệ các chức năng sinh thái của rừng và thảm thực vật
-Quản lí bề vững vùng biển
3. Tác hại đến kinh tế
-Sau những cơn bão, lũ quét đã làm thiệt hại hàng trăm tỉ đô la trên thế giới. Khong chỉ thiệt hại về của cải mà
còn đe dọa đến cả tính mạng của con người.
-Những trận hạn hán kéo dài đã làm cho sự phát triển kinh tế trở nên sa sút. Lương thực thực phẩm thiếu hụt vì
đất đai khô quành, thiếu nước,...Động vật nuôi thiếu thức ăn trầm trọng, các nhà máy, xí nghiệp thiếu lương thực,
thực phẩm để chế biến,....
-Thiệt hại về tài nhiên như rừng bị cháy vì nhiệt độ trái đất đang ngày càng nóng lên.
4. Dịch bệnh
Nhiệt độ tăng cùng với hạn hán, lũ lụt đã tạo điều kiện thuận lợi cho các con vật truyền nhiễm phát triển như
muỗi, ve, chuột,....sinh sôi nảy nở, truyền nhiễm bệnh gây nguy hại đến sức khỏe của nhiều bộ phận dân số trên
thế giới.
Biến đổi hí hậu, thảm họa thiên nhiên sẽ tạo nên hàng loạt dịch bệnh mà con người khó có thể kiểm soát được
như bệnh ngoài da, sốt rét, sốt xuất huyết, tiêu chảy,...
*Nguyên nhân là do đâu ?
-Do sự biến đổi khí hậu dẫn đến thời tiết không ổn định gây ra nhiều dịch bệnh
-Nguồn nước bị ô nhiễm
-Không khí bị ô nhiễm dẫn đến dịch bệnh đang hoành hành
5. Những đợt nắn nóng gay gắt
Sự biến đổi khí hậu làm cho nhiệt độ toàn cầu nóng lên dẫn đến những đợt nóng gay gắt không chỉ gây khó chịu,
mệt mỏi cho mọi người mà còn ảnh hưởng đến cả sức khỏe tính mạng con người. Những đợt nắng nóng này có
thể khiến người đi đường say nắng, dễ chóng mặt vì vậy, khi đi ra đường chúng ta cần mặc áo khoác nắng, đeo
Môi trường và không khí trong lành, diện tích rừng rộng. Cây cối, động thực vật phong phú, đa dạng. Nhiệt độ
ôn hòa, tỉ lệ các trận động đất-sóng thần tỉ lệ là rất thấp.
2.Thực trạng môi trường hiện nay
Hiện nay môi trường đang bị ô nhiễm và bị tàn phá nặng nề, vậy ô nhiễm môi trường là gì ?
-Ô nhiễm môi trường là tình trạng môi trường bị ô nhiểm bởi các chất hóa học, sinh học,... gây ảnh hưởng đến sức
khỏe của con người, các cơ thể sống khác. Vậy nguyên nhân là do đâu ?
+Ô nhiễm không khí, việc xả khói chứa bụi và cá chất hóa học vào không khí. Ví dụ về các khí độc hại là
Cacbon mônôxit, điôxit lưu huỳnh, các chất cloroflorocacbon (CFCs), và ôxit nitơ là chất thải của công
nghiệp và xe cộ.
Ôzôn quang hóa và khói lẫm sương (smog) được tạo ra khi các ôxit nitơ phản ứng với nước trong không khí
(chính là sương) xúc tác là ánh mặt trời. Đây là nguồn ô nhiễm lớn nhất của con người. Các quá trình gây ô nhiễm
là quá trình đốt các nhiên liệu hóa thạch: than, dầu, khí đốt tạo ra: CO2,CO,SO2,NO2 các chất hữu cơ chưa cháy
hết: muội than, bụi, quá trình thất thoái, rò rỉ trên dây truyền công nghệ, các quá trình vận chuyển các hóa chất
bay hơi, bụi.
+Ô nhiễm nước tốc độ công nghiệp hoá và đô thị hoá khá nhanh và sự gia tăng dân số gây áp lực ngày
càng nặng nề đối với tài nguyên nước trong vùng lãnh thổ. Môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nghiệp và
làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn. Ở các thành phố lớn, đông dân chất thải
do sinh hoạt cũng là một nguyên nhân quan trọng đang gây ô nhiễm môi trường nước. Ô nhiễm nước do sản xuất
công nghiệp là rất nặng.
Hậu quả chung của tình trạng ô nhiễm nước là tỉ lệ người mắc các bệnh cấp và mạn tính liên quan đến ô nhiễm
nước như viêm màng kết, tiêu chảy, ung thư… ngày càng tăng. Người dân sinh sống quanh khu vực ô nhiễm ngày
càng mắc nhiều loại bệnh tình nghi là do dùng nước bẩn trong mọi sinh hoạt. Ngoài ra ô nhiễm nguồn nước còn
gây tổn thất lớn cho các ngành sản xuất kinh doanh, các hộ nuôi trồng thủy sản.
+Ô nhiễm môi trường đất là quá trình làm biến đổi hoặc thải vào đất các chất ô nhiễm làm
thay đổi tính chất và cấu trúc của nó theo chiều hướng không có lợi, mất khả năng đáp ứng cho nhu
cầu sống của con người.
chế nhưng giờ đây khoa học phát triển rất nhiều ,nhiều thiệt bị rất thân thiện môi trường và làm giảm ô
nhiễm.Như sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện làm giảm tiêu thụ điện năng giảm tiết kiệm được nguồn tài
nguyên sản xuất ra điện.Hay các thiết bị có thể tái chế sử dụng để giảm lượng rác thải cho môi trường sống
của con người.