GVHD: TS Đinh Thị Phương Anh.
HVTH: Phạm Thị Quỳnh Thảo.
Lớp : Cao học Sinh thái học 2/2009 - 2011
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Trường Đại Học Sư Phạm
BÀI TẬP CUỐI KÌ
Đề tài:
Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu
đến HST đô thị. Mô hình sinh thái
nhằm ứng phó, ngăn ngừa ảnh
hưởngcủa biến đổi khí hậu.
Đà Nẵng, tháng 12/2010
Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến
HST đô thị. Mô hình sinh thái nhằm
ứng phó, ngăn ngừa ảnh hưởng của
biến đổi khí hậu.
MỤC LỤC
A. Đặt vấn đề. 2
B. Nội dung 3
I. Biến đổi khí hậu là gì? 3
II. Nguyên nhân gây biến đổi khí hậu 4
III. Hậu quả của biến đổi khí hậu 9
3.1. Các hệ sinh thái bị phá hủy 9
3.2. Mất đa dạng sinh học 10
3.3. Chiến tranh và xung đột 11
3.4. Các tác hại đến kinh tế 12
3.5. Dịch bệnh 13
3.6. Hạn hán 14
3.7. Bão lụt 15
3.8. Những đợt nắng nóng gay gắt 15
3.9. Các núi băng và sông băng đang teo nhỏ 16

1/3 hành tinh sẽ chịu ảnh hưởng của hạn hán nếu việc thay đổi khí hậu không được
kiểm soát. Những kết quả nghiên cứu được công bố vào tháng 9/2006 cho thấy,
nhiệt độ thế giới đã tăng lên với tốc độ chưa từng có trong vòng ít nhất 12.000
năm qua. Chính điều này đã gây nên hiện tượng Trái đất nóng lên trong vòng 30
năm trở lại đây. Các nhà khoa học cho rằng: thế kỷ vừa qua, nhiệt độ trung bình
của Trái đất đã tăng thêm 1oC do việc tích lũy các chất cácbon điôxít (CO2),
mêtan (CH4) và các khí thải gây hiệu ứng nhà kính khác trong không khí (như
N2O, HFCs, PFCs, SF6) - sản phẩm sinh ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch trong
các nhà máy, phương tiện giao thông và các nguồn khác.Những hiện tượng trên
đều do biến đổi khí hậu gây nên.
Biến đổi khí hậu được gọi là toàn cầu vì nó diễn ra ở hầu như mọi nơi trên
thế giới. Đặc biệt, Việt Nam đứng thứ 5 trong danh sách các nước bị ảnh hưởng
bởi khí hậu toàn cầu. Vị trí địa lý của Việt Nam khiến Việt Nam rất dễ bị tổn
thương trước những biến đổi khí hậu cả về hình thái khí hậu khi mực nước biển
tăng, lẫn diện tích đất canh tác sẽ bị thu hẹp. Trong các hệ sinh thái dễ bị tổn
thương thì hệ sinh thái đô thị đang đứng trước nguy cơ đó. Vậy biến đổi khí hậu đã
ảnh hưởng như thế nào đến thế giới, cụ thể hơn đến Việt Nam để từ đó con người
có thể đưa ra những mô hình sinh thái, những giải pháp nhằm ứng phó với những
biến đổi đó. Câu hỏi nêu ra này chính là lí do để tôi chọn tiểu luận “Ảnh hưởng
- 4 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
4
của biến đổi khí hậu đến HST đô thị. Mô hình sinh thái nhằm ứng phó, ngăn
ngừa ảnh hưởng của biến đổi khí hậu”. Nếu không có những biện pháp phù hợp
và hiệu quả để giảm thiểu tác hại của biến đổi khí hậu, hậu quả sẽ là khôn lường.
B. Nội dung
I. Biến đổi khí hậu là gì?
Định nghĩa:
"Biến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ
quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự

thép.
- CH
4
sinh ra từ các bãi rác, lên men thức ăn trong ruột động vật nhai lại,
hệ thống khí, dầu tự nhiên và khai thác than.
- N
2
O phát thải từ phân bón và các hoạt động công nghiệp.
- HFCs được sử dụng thay cho các chất phá hủy ôzôn (ODS) và HFC-23
là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất HCFC-22.
- PFCs sinh ra từ quá trình sản xuất nhôm.
- SF
6
sử dụng trong vật liệu cách điện và trong quá trình sản xuất magiê.
Các biểu hiện của biến đổi khí hậu:
- Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất nói chung.
- Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường
sống của con người và các sinh vật trên Trái đất.
- Sự dâng cao mực nước biển do băng tan, dẫn tới sự ngập úng ở các vùng
đất thấp, các đảo nhỏ trên biển.
- 6 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
6
- Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng
khác nhau của Trái đất dẫn tới nguy cơđe dọa sự sống của các loài sinh
vật, các hệ sinh thái và hoạt động của con người.
- Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyển, chu
trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hoá khác.
- Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành
phần của thuỷ quyển, sinh quyển, các địa quyển.

- 8 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
8
cánh rừng lớn biến thành tro bụi - những hiện tượng bất thường này không còn bó
hẹp ở một số quốc gia hay khu vực mà đang xảy ra hầu khắp trên thế giới. Từ
vùng rừng Taiga ở Sibérie của Nga đến khu rừng Rockies rộng lớn ở Canada,
miền Nam California (Mỹ) và Australia, các nhà khoa học đã tìm thấy những
bằng chứng rõ ràng cho thấy tình trạng cháy rừng tràn lan hiện nay có nguồn gốc
từ sự biến đổi khí hậu.
- Lũ lụt:
- Hạn
hán
- 9 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
9
- Sa mạc hóa: là hiện tượng suy thoái đất đai ở những vùng khô hạn, bán khô hạn,
vùng ẩm nửa khô hạn, gây ra bởi sinh hoạt con người và biến đổi khí hậu.Ở Việt
Nam, mất
rừng là
nguyên nhân
chủ yếu dẫn
tới hoang
mạc hoá, gây
suy thoái môi
trường, lũ lụt
và hạn hán.
- 10 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
10
- Hiện tượng sương khói: Sương khói là một sự cố môi trường, xảy ra do sự kết

Cáo Bắc cực
3.3. Chiến tranh và xung đột
Lương thực và nước ngọt ngày càng khan hiếm, đất đai dần biến mất nhưng
dân số cứ tiếp tục tăng; đây là những yếu tố gây xung đột và chiến tranh giữa các
nước và vùng lãnh thổ. Do nhiệt độ trái đất nóng lên và biến đổi khí hậu theo
chiều hướng xấu đã dần làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Một cuộc
xung đột điển hình do biến đổi khí hậu là ở Darfur. Xung đột ở đây nổ ra trong
thời gian một đợt hạn hán kéo dài, suốt 20 năm vùng này chỉ có một lượng mưa
nhỏ giọt và thậm chí nhiều năm không có mưa, làm nhiệt độ vì thế càng tăng cao.
Theo phân tích của các chuyên gia, các quốc gia thường xuyên bị khan hiếm nước
và mùa màng thất bát thường rất bất ổn về an ninh.

Xung đột ở Darfur (Sudan)
xảy ra một phần là do các căng
thẳng của biến đổi khí hậu.
3.4. Các tác hại đến kinh tế:
- 13 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
13
Các thiệt hại về kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra cũng ngày càng tăng theo
nhiệt độ trái đất. Các cơn bão lớn làm mùa màng thất bát, tiêu phí nhiều tỉ đô la;
Ngoài ra, để khống chế dịch bệnh phát tán sau mỗi cơn bão lũ cũng cần một số
tiền khổng lồ. Khí hậu càng khắc nghiệt càng làm thâm hụt các nền kinh tế.
Lấy ví dụ, trong đợt bão hồi năm 2005, bang Louisiana (Mỹ) bị thiệt hại đến 135 tỉ
đô la, và trong mấy tháng tiếp theo, thu nhập của toàn bang giảm đến 15%.
Các tổn thất về kinh tế ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống. Người dân phải chịu
cảnh giá cả thực phẩm và nhiên liệu leo thang; các chính phủ phải đối mặt với việc
lợi nhuận từ các ngành du lịch và công nghiệp giảm sút đáng kể, nhu cầu thực
phẩm và nước sạch của người dân sau mỗi đợt bão lũ rất cấp thiết, chi phí khổng
lồ để dọn dẹp đống đổ nát sau bão lũ, và các căng thẳng về đường biên giới.

16
3.7. Bão lụt:
Để dự đoán các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến thời tiết, các nhà khoa
học phải dùng đến các thiết bị hiện đại. Nhưng chẳng cần có thiết bị hiện đại cũng
thấy được những cơn bão khốc liệt đang ngày một nhiều hơn. Trong vòng chỉ 30
năm qua, số lượng những cơn giông bão cấp độ mạnh đã tăng gần gấp đôi. Theo
ước tính, chỉ riêng ở Mỹ, trong vòng 100 năm qua (từ 1905 đến 2005), số lượng
những cơn bão mạnh đã tăng không ngừng. Nếu từ 1905 – 1930 chỉ có khoảng
trung bình 3,5 cơn/năm thì con số này là 5,1 trong khoảng 1931-1994, và lên đến
8,4 từ 1995-2005. Thực tế, năm 2010 đã vượt quá năm 1998 về số tháng phá kỷ
lục nhiệt độ cao nhất theo lịch năm (Cục Quản lý Đại dương & Khí quyển Quốc
gia Hoa Kỳ -NOAA).
Tài liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cho thấy
những thiệt hại do bão, lũ gây ra ở Việt Nam trong hơn hai thập kỷ qua lớn nhất từ
trước đến nay là do bão, lũ gây ra năm 1996, sau đó là năm 1994 , 1986 và năm
1995, 1998, 2000 (hầu hết những năm này đều thiệt hại trên 100 triệu USD). Mức
độ thiệt hại về sinh mạng và vật chất do các cơn bão và các trận lụt lội gây ra cũng
đang ở mức kỷ lục.
- 17 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
17
3.8. Những đợt nắng nóng gay gắt
Đợt nắng nóng quét qua Châu Âu hồi năm 2003, 2010 đã làm thiệt mạng
khoảng hơn 40 ngàn người (theo WHO). Đó thật sự là dấu hiệu đáng báo động của
những thay đổi ngày càng tồi tệ của khí hậu. Các đợt nắng nóng khủng khiếp đang
diễn ra thường xuyên hơn gấp khoảng 4 lần so với trước đây, và dự đoán trong
vòng 40 năm tới, mức độ thường xuyên của chúng sẽ gấp 100 lần so với hiện nay.
Hậu quả của các đợt nóng này là nguy cơ cháy rừng, các bệnh tật do nhiệt độ cao
gây ra, và tất nhiên là đóng góp vào việc làm tăng nhiệt độ trung bình của trái đất.
Các năm từ 2001 - 2009 đều là 11 năm nóng nhất trong chuỗi số liệu đo đạc. Đáng

mực nước biển tăng cao 1 m sẽ khiến 10.8% dân số bị mất đất (Tài liệu làm việc
của Ngân hangTthế giới, “Tác động của mực nước biển dâng cao ở những quốc
gia đang phát triển: phân tích mang tính so sánh”;
Susmita Dasgupta, Benoit Laplante, Craig Meisner, David Wheeler, and Jianping
Yan; 2007.)
- 20 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
20
IV. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến HST đô thị.
4.1. Hệ sinh thái đô thị là gì?
Khác với các hệ sinh thái tự nhiên khác, hệ sinh thái đô thị ngoài hai thành
phần cơ bản là hữu sinh và vô sinh, nó còn có thành phần thứ ba đó là thành phần
công nghệ. Nó bao gồm các nhà máy, cơ quan, xí nghiệp, các cơ sở sản xuất
Hệ sinh thái đô thị là hệ sinh thái nhân văn do con người tạo nên, được sử
dụng như một điểm dân cư tập chung và thường theo yêu cầu của sự phát triển
công nghiệp. Ở đô thị, con người quan hệ mật thiết với nhau hơn so với các yếu tố
tự nhiên. Tuy nhiên, dưới sự phát triển và tác động của con người, các yếu tố
thuộc về tự nhiên, thiên nhiên đang dần bị mất đi. Khí hậu thay đổi, thời tiết bất
thường cộng với nhiều nguồn ô nhiễm (nguồn nước, rác thải, khói bụi, tiếng ồn…)
gây ra cho con người những bất lợi về sức khỏe đặc biệt là về yếu tố tinh thần.
Ngoài ra, theo quan điểm Holistie, hệ sinh thái đô thị được coi là mội môi
trường tự nhiên và hoàn cảnh văn hóa, xã hội mà con người đã xây dựng nên cho
bản thân trong đô thị. Với cách nhìn như vậy, đô thị là biểu hiện cao nhất của tình
hình phát triển kinh tế và xã hội của loài người, và xét tiêu chuẩn nào thì cũng là
một thực thể vô cùng phức tạp. Từ đó, “hệ sinh thái đô thị được đặc trưng bằng hai
loại cơ chế khống chế: tự nhiên và xã hội. Trong đó, cơ chế xã hội dần chiếm ưu
thế. Các giới hạn của hệ sinh thái đô thị sẽ xác định rõ ràng phạm vi vận động của
con người trong hệ sinh thái đô thị”.
Các đặc trưng của hệ sinh thái đô thị
- Mật độ dân cư cao.

hiện nay trở thành vùng nước lợ, hàng triệu người sẽ có nguy cơ bị mất chỗ ở, từ
đó làm gia tăng sức ép lên sự phát triển của các vùng lân cận, làm thay đổi chế độ
thủy văn dòng chảy và gây áp lực đến 90% diện tích ngập nước. Vì theo dự báo,
trong vài chục năm tới, ĐBSCL nước biển sẽ dâng cao làm ngập lụt phần lớn
ĐBSCL vốn đã bị ngập lụt hàng năm, dẫn đến mất nhiều đất nông nghiệp. Sẽ có từ
15.000 – 20.000 km
2
đất thấp ven biển bị ngập hoàn toàn. Lưu lượng nước sông
Mêkông giảm từ 2 – 24% trong mùa khô, tăng từ 7- 15% vào mùa lũ. Hạn hán sẽ
xuất hiện nhiều hơn. Nước lũ sẽ cao hơn tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Long
An, Tiền Giang, Kiên Giang, Vĩnh Long, TP Cần Thơ, Hậu Giang, thời gian ngập
lũ tại đây sẽ kéo dài hơn hiện nay. Việc tiêu thoát nước mùa mưa lũ cũng khó
- 22 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
22
khăn. Suy giảm tài nguyên nước sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông
nghiệp, nghề cá. Quá trình xâm nhập mặn vào nội đồng sẽ sâu hơn, tập trung tại
các tỉnh ven biển gồm Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bến Tre, Tiền
Giang, Long An và nước ngọt sẽ khan hiếm.
Trong khi đó, hạn hán có xu hướng mở rộng ở hầu hết các vùng, đặc biệt là
ở các tỉnh Nam Trung Bộ, dẫn đến gia tăng hiện tượng hoang mạc hóa. Theo Bộ
NN&PTNT, trong 9 triệu ha đất hoang hóa ở VN (chiếm 28% diện tích cả nước)
có 4,3 triệu ha đã và đang bị thoái hóa, sa mạc hóa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến
đời sống của trên 20 triệu người. Số còn lại là những đụn cát và bãi cát di động ở
các tỉnh ven biển miền Trung; đất khô theo mùa hoặc vĩnh viễn ở Nam Trung Bộ
như: Bình Thuận, Ninh Thuận, Nam Khánh Hoà); đất bị xói mòn ở Tây Bắc, Tây
Nguyên và đất bị nhiễm mặn, nhiễm phèn ở ĐBSCL đã ảnh hướng xấu đến hoạt
động phát triển kinh tế xã hội, xóa đói giảm nghèo ở khu vực nông thôn.
4.2.2. Ngập lụt ngày càng nghiêm trọng hơn
Thiên tai đang diễn ra nhiều nơi trên thế giới tiếp tục là những cảnh báo gửi

Kông như TP Hồ Chí Minh sẽ không chỉ có nguy cơ bị đe dọa trực tiếp bởi mực
nước biển dâng mà có thể chịu áp lực di cư lớn của từ các khu vực xung quanh.
Không những vậy, các nguồn lực kinh tế-xã hội, chẳng hạn như tiến trình công
nghiệp hóa liên tục và lối sống mới, sẽ tiếp tục kép dòng di cư từ các vùng nông
thôn vào các đô thị.
Việt Nam xếp thứ 4 sau Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh nếu tính lượng
người lớn nhất tuyệt đối sống ở các vùng ven biển có cao độ thấp và dễ bị tổn
thương, được xác định là vùng tiếp giáp dọc theo bờ biển có cao độ thấp hơn 10
mét trên mực nước biển. Khoảng 43 triệu người Việt Nam hoặc hơn 55% dân số
cả nước (38% dân số đô thị Việt Nam) đang sinh sống tại những vùng mực nước
biển dâng. Đây là tỷ lệ phần trăm cao nhất trên toàn thế giới. Theo định hướng
quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị Việt Nam đến năm 2020, quy
mô đô thị từ mức 30,4 triệu người và diện tích 2.432 km2 năm 2010 sẽ tăng
lên 40 triệu người và diện tích 4.600 km2 (chiếm 45% dân số và 1,4% diện
tích cả nước) vào năm 2020.
- 24 -
Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo. Lớp: CH STH tháng 2/2009 – 2010.
24
Những đối tượng công trình chịu tác động của biến đổi khí hậu và nước
biển dâng ở các đô thị gồm nhà ở và các công trình công cộng như trường học,
bệnh viện, nhà hát, các công sở, xí nghiệp, trung tâm thương mại.
Biến đổi khí hậu không chỉ đe dọa các đô thị ven biển mà còn tác động rất
lớn đến những đô thị ở vùng núi - các nhà khoa học cho biết như vậy trong hội
thảo “Ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu và tác động sức khỏe ở Việt Nam”
ngày 11/9 ở Hà Nội. "Các vùng ven biển tập trung nhiều khu đô thị nên nước biển
dâng sẽ tác động rất lớn lên khu vực này”, PGS.TS Trần Việt Liễn, Trung tâm
Khoa học Công nghệ Khí tượng Thủy văn & Môi trường, nói: “Lũ quét và sạt lở
đất, đá tăng cũng đe dọa các đô thị vùng núi.
4.2.3. Hiệu ứng đảo nhiệt đô thị
Nền nhiệt độ tăng do biến đổi khí hậu ở nội đô nhanh hơn các vùng ngoại ô,