ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN NGỌC THẮNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN VŨ THƢ TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN NGỌC THẮNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN VŨ THƢ TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Thị Minh Hằng

HÀ NỘI – 2015




DANH MỤC VIẾT TẮT
BGH

Ban giám hiệu

CBGV

Cán bộ, giáo viên

CNH-HĐH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

CSVC

Cơ sơ vật chất

ĐĐ

Đạo đức

ĐTN

Đoàn thanh niên

GD

Giáo dục


Khoa học công nghệ

LLGD

Lực lượng giáo dục

QL

Quản lý

QLGD

Quản lý giáo dục

TCN

Trước công nguyên

THPT

Trung học phổ thông

TNCS

Thanh niên cộng sản

UBND

Uỷ ban nhân dân

1.3.4. Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp..........................19
1.4. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở THPT...............................20
1.4.1. Quản lý chương trình, kế hoạch thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp..................................................................................................................20
1.4.2. Quản lý đội ngũ thực hiện HĐGDNGLL..................................................20
1.4.3. Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL.............22

iii


1.4.4. Quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp.............................................................................. ...22
1.4.5 Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp........................................................................................................................24
1.5. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
ở trường THPT....................................................................................................24
1.5.1. Đổi mới của chương trình giáo dục Trung học phổ thông.......................24
1.5.2. Nhận thức của các lực lượng giáo dục về HĐGD NGLL.........................25
1.5.3. Năng lực tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp............................25
1.5.4. Các điều kiện tổ chức HĐGDNGLL có hiệu quả.....................................26
Tiểu kết chương 1................................................................................................27
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN VŨ THƢ, TỈNH THÁI BÌNH...........................................................28
2.1. Khái quát về huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình........................................... ....28
2.1.1. Khái quát về đặc điểm địa lý, dân cư huyện Vũ Thư................................28
2.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Vũ Thư ......................................................28
2.1.3. Sơ lược về tình hình giáo dục....................................................................29
2.2. Chất lượng học sinh THPT của huyện Vũ Thư.....................................................30
2.3. Thực trạng kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT

3.2. Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL của trường THPT huyện
Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.......................................................................................62
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về vị trí vai trò, tác dụng của
HĐGDNGLL ......................................................................................................62
3.2.2. Kế hoạch hóa HĐGDNGLL phù hợp với hoàn cảnh nhà trường..............65
3.2.3. Bồi dưỡng ĐNGV có năng lực tổ chức HĐGDNGLL..............................69
3.2.4. Tăng cường sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và các điều kiện để phục vụ
cho HĐGDNGLL................................................................................................73
3.2.5. Huy động các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức HĐGDNGLL cho học
sinh trường THPT................................................................................................76

v


3.2.6. Phát huy tính tự quản của các bộ lớp, cán bộ đoàn trong việc tổ chức các
HĐGDNGLL.......................................................................................................79
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp...................................................................82
3.4. Kết quả khảo nghiệm....................................................................................83
Tiểu kết chương 3................................................................................................87
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ...................................................................88
1. Kết luận...........................................................................................................88
2. Khuyến nghị....................................................................................................89
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................92
PHỤ LỤC...........................................................................................................95

vi


DANH MỤC BẢNG
Bảng: 2.1. Kết quả xếp loại đạo đức của học sinh 5 trường THPT huyện Vũ



DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Vị trí HĐGDNGLL trong các hoạt động sư phạm.............................16
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp........................................................81
Biểu đồ 2.1. Biểu đồ so sánh 5 trường THPT về viêc thực hiện nội dung 4 của
hoạt động GDNGLL..........................................................................34
Biểu đồ 2.2. So sánh 5 trường THPT về kết quả HĐGDNGLL..........................39

viii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Về lý luận
Giáo dục là một bộ phận khăng khít của hệ thống kinh tế, xã hội. Giáo dục
phát triển chuẩn bị cho xã hội một nền dân trí, một đội ngũ nhân lực, một bộ
phận nhân tài, góp phần quan trọng vào việc phát triển đất nước. Đảng ta coi
giáo dục và đào tạo là chìa khoá hướng tới tương lai, là quốc sách hàng đầu của
chiến lược phát triển kinh tế, xã hội. Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp
sẽ giúp các em học sinh, sinh viên không chỉ có thêm được những phẩm chất tốt
mà còn rèn luyện, hoàn thiện các kỹ năng giao tiếp, hợp tác, làm việc. Đó là
những phẩm chất và năng lực cơ bản của con người trong xã hội hiện nay.
Những phẩm chất và năng lực của người lao động được hình thành không những
bằng các giờ học văn hoá ở trên lớp mà còn được hình thành, củng cố, rèn luyện
và phát triển thông qua các hoạt động giáo dục, trong đó có hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp.
Giáo dục là quá trình tác động để hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ theo
mục đích của xã hội. Quá trình này được thực hiện bằng nhiều con đường. Hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường đó. Thông qua

hoạt động ngoài giờ lên lớp đã có những chuyển biến theo hướng tích cực tuy
nhiên trên thực tế các hoạt động này chưa được quan tâm nhiều. Chúng được coi
là nhiệm vụ của Đoàn nên chưa phát huy được những lợi thế của các hoạt động
ngoài giờ lên lớp. Đã có nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua
các chủ điểm hàng tháng, nhưng do việc tổ chức thiếu bài bản, nội dung và hình
thức còn sơ sài, đơn điệu nên chưa thu hút được sự tham gia tích cực của học
sinh, chưa kích thích được ở học sinh nhu cầu hoạt động, nhu cầu khẳng định
mình. Do đó có thể nói hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các
trường chưa cao. Một trong những nguyên nhân kết quả hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp chưa cao là do biện pháp quản lý chưa hiệu quả.
Được học tập những vấn đề cơ bản trong quản lý giáo dục thông qua
những tri thức lý luận cùng với những năm làm công tác quản lý, qua những
thông tin của học sinh và cha mẹ học sinh tôi thấy cần phát huy hiệu quả của
2


hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Vì vậy tôi chọn đề tài: " Quản lý hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái
Bình".
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ở các trường THPT, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng
cao kết quả hoạt động ngoài giờ lên lớp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện trong nhà trường.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp ở trường THPT
3.2. Phân tích thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các
trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình
3.3. Đề xuất một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động giáo dục ngoài

8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
8.1 Ý nghĩa lý luận
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về HĐGDNGLL và quản lý hoạt động
GDNGLL cho học sinh trường THPT.
8.2 Ý nghĩa thực tiễn
Điều tra, khảo sát, phân tích thực trạng bức tranh về kết quả HĐGDNGLL
và quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Đề
xuất một số biện pháp có tính thực tiễn và khả thi về quản lý HĐGDNGLL
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trường THPT của
huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu
9.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phần tích, tổng hợp, hệ thống hóa các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà
nước và các sách báo có liên quan về vấn đề quản lý giáo dục nói chung, quản lý
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Vũ Thư nói riêng.
9.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
4


9.2.1 Điều tra viết
- Mục đích: Lấy ý kiến của khách thể khảo sát về :
+ Nhận thức về công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp, ý nghĩa của nó.
+ Các biện pháp Hiệu trưởng đã tiến hành.
+ Lấy ý kiến về những biện pháp nên làm trong thời gian tới.
- Nội dung:
9.2.2. Phỏng vấn Ban giám hiệu, một số giáo viên chủ nhiệm có kinh nghiệm đã
làm tốt hoạt động này
9.3. Phương pháp xử lý số liệu
Chúng tôi sử dụng phương pháp thống kê toán học.
10. Cấu trúc luận văn

bằng cách trực tiếp tham gia vào các hoạt động chung của lớp, chẳng hạn các
buổi tập luyện, ngâm thơ, thảo luận chuyên đề. Một hình thức nữa là tăng cường
khen thưởng” [13]
C.Mác (1818 -1883) và Ph.Ăng ghen (1820-1895) người đã sáng lập ra
học thuyết Cách mạng XHCN và là ông tổ của nền giáo dục hiện đại. C. Mác
cho rằng: “Tất cả mọi người lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào
tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để
điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát
sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của
những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển
lấy mình, còn một giàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng’’ [7]. Hai ông còn
6


xác định mục đích của nền giáo dục XHCN là tạo ra: ”con người phát triển toàn
diện” [7].
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, các nhà giáo dục ở các nước Tây Âu
và Mỹ đã đi tìm phương pháp dạy học mới cơ sở cách tiếp cận “lấy người học
làm nhân vật trung tâm”. Khởi nguồn từ mong muốn giải pháp năng lục sáng tạo
cho người học do Dewey đề xướng: “Học sinh là mặt trời, xung quang nó quy
tụ mọi phương tiện giáo dục” [9]. Một loạt các phương pháp dạy học theo tư
tưởng “học sinh là nhân vật trung tâm” được đưa vào thử nghiệm như “ phương
pháp tích cực” “phương pháp hợp tác”…
Vào những năm 60-70 đất nước Liên Xô đang trên con đường xây dựng
XHCN, việc giáo dục con người phát triển toàn diện được Đảng cộng sản và
Nhà nước quan tâm. Các nghiên cứu về lý luận giáo dục nói chung và
HĐGDNGLL nói riêng được đẩy mạnh. Trong cuốn sách “Tổ chức và lãnh đạo
công tác lãnh đạo ở trường phổ thông”, tác giả I.X. Marienco đã trình bày sự
thống nhất của công tác giáo dục trong và ngoài giờ học, nội dung và các hình
thức tổ chức HĐGDNGLL, vị trí của người Hiệu Trưởng trong việc lãnh đạo

để thực hiện nguyên lý giáo dục của Đảng “học đi đôi với hành”. Nghiên cứu đã
chỉ ra được một số biện pháp như: thành lập Ban chỉ đạo, kế hoạch hóa hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nâng cao nhận thức của đội ngũ giáo viên về
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, quy định tiêu chuẩn thi đua đối với việc
tham gia tổ chức hoạt động của giáo viên, chỉ đạo tổ chuyên môn, khối chủ
nhiệm tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,... sẽ góp phần làm
công tác quản lý chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng
được hoàn thiện hơn, góp phần vào việc giáo dục học sinh THPT huyện Phú
Xuyên đáp ứng các yêu cầu trong giai đoạn mới [31].
Tác giả Đỗ Văn Lợi với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường phổ thông Hermann Gmeiner” đã
khẳng định hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí và ý nghĩa đặc biệt
quan trọng trong việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho HS đồng
thời đã chỉ ra được các biện pháp quản lý như: nâng cao nhận thức cho cán bộ,
giáo viên về đặc điểm của trường phổ thông Hermann Gmeiner; xây dựng đội
8


ngũ quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giỏi về chuyên
môn, có tinh thần trách nhiệm cao; nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán
sự lớp, toàn thể học sinh về việc tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp nói riêng và hiệu quả giáo dục nói chung ở các trường phổ thông Hermann
Gmeiner [25].
Tác giả Lê Văn Long với nghiên cứu “Một số giải pháp chỉ đạo của Sở
giáo dục và đào tạo về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với các trường
THPT” đã xác định cơ sở lý luận của việc quản lý đối với HĐGDNGLL ở
trường THPT. Đánh giá thực trạng trong công tác quản lý về HĐGDNGLL ở
các trường THPT của thành phố Hải Phòng. Đề xuất một số giải pháp chỉ đạo
của Sở Giáo dục và Đào tạo đối với HĐGDNGLL của bậc THPT [24].
Đã có không ít các luận văn nghiên cứu về HĐGDNGLL nhưng về hoạt

- Harold Koontz, người được coi là cha đẻ của lý luận quản lý hiện đại, đã
viết: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu; nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá
nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và
sự bất mãn cá nhân ít nhất” [9].
- Theo tác giả Nguyễn Văn Lê: “Quản lý là một hệ thống tác động khoa học
nghệ thuật vào từng thành tố của hệ thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt
được các mục tiêu đề ra của hệ thống và cho từng thành tố của hệ thống” [23].
Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là một quá trình
định hướng, quá trình có mục tiêu. Quản lý một hệ thống là một quá trình tác động
đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc
trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [18].
1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường là một phương hướng cải
tiến quản lý giáo dục theo nguyên tắc tăng cường phân cấp quản lý nhà trường
nhằm phát huy tối đa năng lực, trách nhiệm và quyền hạn của các chủ thể quản
lý trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo mà xã hội đang yêu cầu. Như
vậy, quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lý
giáo dục trong việc vận hành nguyên lý, phương pháp chung nhất của kế hoạch
nhằm đạt được những mục tiêu đề ra. Những tác động đó thực chất là những tác
10


động khoa học đến nhà trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học,
có kế hoạch quá trình dạy và học theo mục tiêu đào tạo.
Quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi
những mục đích của mình. Giống như khái niệm “quản lý” đã trình bày ở trên,
khái niệm “quản lý giáo dục” cũng có nhiều quan niệm khác nhau.
Khái niệm “Quản lý giáo dục” được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp
trên cơ sở xem xét phạm vi hoạt động của từ “Giáo dục”. “Quản lý giáo dục”
được hiểu theo nghĩa rộng nhất khi “Giáo dục” được coi là hoạt động diễn ra ở

Tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của
Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo
nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục. mục tiêu đào tạo đơn vị ngành
giáo dục. với thế hệ trẻ là từng học sinh” [16].
Tác giả Phạm Viết Vượng thì “Quản lý trường học là lao động của các cơ
quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các lao động của giáo viên, học sinh và
các lực lượng giáo dục khác. Cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục
và đào tạo trong nhà trường” [30].
Như vậy, quản lý nhà trường phổ thông là sự tác động có định hướng, có
kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực theo nguyên lý giáo dục.
Nhằm đẩy mạnh các hoạt động của nhà trường tiến tới mục tiêu giáo dục. Trọng
tâm của nó là hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục tiến lên trạng thái mới về
vật chất. Do đó công tác quản lý giáo dục nói chung, quản lý trường học nói
riêng, gồm có quản lý các hoạt động giáo dục diễn ra trong nhà trường và các
quan hệ giữa nhà trường với xã hội trên những nội dung sau:
Quản lý hoạt động dạy học.
Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Quản lý hoạt động học tập ngoài giờ lên lớp.
Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức.
Quản lý hoạt động xã hội của nhà trường, hoạt động của đoàn thể.
Quản lý và sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật, tài chính.
Vì vậy, quản lý nhà trường về cơ bản khác hẳn với quản lý lĩnh vực khác,
vì sản phẩm của giáo dục đó là tri thức. Nhân cách của học sinh. Mục tiêu của
12


giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã
hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh
tiếp tục học lên hoặc đi vào môi trường lao động, tham gia xây dựng và bảo về

Như vậy có thể nói rằng: HĐGDNGLL là một bộ phận của quá trình giáo
dục ở trường THPT. Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các
môn văn hóa trên lớp. HĐGDNGLL là sự tiếp nối bổ sung, hỗ trợ hoạt động dạy
học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất
giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin ở học
sinh.
HĐGDNGLL là những hoạt động được tổ chức thực hiện một cách có tổ
chức. có mục đích theo kế hoạch của nhà trường, hoạt động tiếp nối và thống
nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát
triển nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng yêu cầu xã hội.
HĐGDNGLL là con đường gắn lý thuyết với thực hành, gắn giáo dục của
nhà trường với thực tiễn xã hội. HĐGDNGLL là các giờ học đặc biệt phải đòi
hỏi HS không chỉ có kiến thức lý luận học trong sách vở mà phải có vốn hiểu
biết thực tế sống động, trải nghiệm cuộc sông qua đó biết vận dụng vào giải
quyết các tình huống cụ thể.
Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Quản lý HĐGDNGLL là quá trình tác động của chủ thể quản lý (Hiệu
trưởng và bộ máy giúp việc của hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên và học sinh
được tiến hành ngoài giờ lên lớp theo chương trình kế hoạch nhằm đạt mục tiêu
giáo dục học sinh một cách toàn diện. Quản lý HĐGDNGLL thực chất là quản
lý về mục tiêu giáo dục, quá trình giáo dục là quản lý về kế hoạch, đội ngũ, các
điều kiện, công tác kiểm tra đánh giá, công tác phối hợp các lực lượng giáo dục
thực hiện HĐGDNGLL.
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Biện pháp: Theo từ điển tiếng việt thì “Biện pháp là cách làm, cách giải
quyết một vấn đề cụ thể”.

14