GiẢI PHẪU - SINH LÝ
HỆ TIÊU HÓA

Ths. Hồ Thị Thạch Thúy
1


Nội dung
1. Tổng quan hệ tiêu hóa
2. Tiêu hóa ở miệng và thực quản.
3. Tiêu hóa ở dạ dày.
4. Tiêu hóa ở ruột non.
5. Tiêu hóa ở ruột già.
6. Giải phẫu sinh lý gan

2


Tổng quan hệ tiêu hóa
Chức
năng

Hoạt
động

Gồm

• Biến đổi thức ăn
• Hấp thu thức ăn
• Đào thải chất cặn bã
• Cơ học, lớp cơ

Môi
5


Tiêu hóa ở miệng và thực quản
Giải phẫu miệng
• Răng sữa 20 chiếc
• Răng vĩnh viễn 32 chiếc
Men răng
Ngà răng

Thân răng
Cổ răng

Chân răng

Tủy răng

6


Tiêu hóa ở miệng và thực quản
Giải phẫu miệng
•
•
•
•

Đảo trộn thức ăn khi nhai
Cảm nhận vị giác


8


Tiêu hóa ở miệng và thực quản
Hoạt động cơ học
Nhai
• thức ăn - enzym tiêu hóa.
• thức ăn dễ nuốt
• tránh trầy niêm mạc tiêu hóa
Nuốt
• nuốt có ý thức
• họng
• thực quản

Khẩu cái mềm
Nắp thanh môn
Thanh quản
Thực quản
Khí quản
9


Tiêu hóa ở miệng và thực quản
Hoạt động bài tiết của miệng
Thành phần nước bọt
• Nước
• Men amylase, lysozyme
• Chất điện giải (K+, HCO3-,…)
• Kháng thể …

pepsinogen
• hang vị (nội tiết): gastrin (máu), somatostatin,
histamin. Chất nhầy tiết ra khắp bề mặt dạ dày
12


Tiêu hóa ở dạ dày
Cấu tạo giải phẫu
Thành dạ dày
• Lớp niêm mạc, có núm con, hố dạ dày- tuyến dạ dày đổ vào
• Lớp dưới niêm mạc có lưới mao mạch rất dày
• Cơ trơn (cơ dọc, cơ vòng, cơ chéo) nhào trộn và chuyển thức
ăn
• Lớp thanh mạc ở
ngoài cùng, giảm ma sát,
chống dính.

13


Tiêu hóa ở dạ dày
Hoạt động cơ học
•
•
•
•

Chứa đựng thức ăn
Sự đóng mở tâm vị
Co bóp nhu động và sự tống thức ăn khỏi dạ dày


16


Tiêu hóa ở dạ dày
Hoạt động bài tiết
enzym

•
•
•
•

Pepsinogen pepsin tiêu hóa protein, collagen
Lipase
Gelatinase tiêu hóa proteoglycan
Rennin (men đông sữa)

vô cơ

•

HCl, Na+, K+, Mg2+, H+, Cl-, SO42-

•

Glycoprotein gồm fucose, galactose,
acetylglucosamin + bicarbonat  màng dày bao
phủ niêm mạc dạ dày




Tiêu hóa ở ruột non
•
•
•
•

Cấu tạo giải phẫu của ruột non
Hoạt động cơ học của ruột non
Hoạt động bài tiết của ruột non
Sự hấp thu các chất ở ruột non

19

19


Tiêu hóa ở ruột non
Cấu tạo giải phẫu
• Tá tràng dài 22 – 25cm (thành: thanh mạc, cơ trơn, lớp dưới
niêm mạc, lớp niêm mạc)
• Hổng tràng và hồi tràng: 5 - 6m, cuộn lại 14 – 16 quai ruột.
Niêm mạc hỗng tràng có nhiều nhung mao
Tế bào tiết
chất nhầy

Tuyến ruột

20

lớn hơn
nhiều
chất dinh dưỡng
nhiều

Hồi tràng
nhỏ hơn
ít
chất còn lại, canxi,
muối mật
không nhiều bằng
22


Tiêu hóa ở ruột non
Hoạt động cơ học
• Cử động lắc lư: khuấy trộn, dịch tiêu hóa ngấm sau vào thức
ăn
• Co bóp phân đoạn: đồng tâm, nhào trộn thức ăn – dịch tiêu
hóa
• Co bóp nhu động và phản nhu động: lan truyền kiểu làn sóng
 nhũ trấp
 Tăng vận động ruột non: gastrin, cholecystokinin, insulin...
 Ức chế vận động ruột non: secretin, glucagon

23


Tiêu hóa ở ruột non
Hoạt động bài tiết