HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP
CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐH THỦ ĐÔ HÀ NỘI NHẰM ĐÁP ỨNG
ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO HƯỚNG
TIẾP CẬN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
ThS. Hà Thị Minh Chính
Trường ĐH Thủ đô Hà Nội
Tóm tắt: Tính tích cực học tập là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học
tập của sinh viên, cũng như việc giảng dạy của giảng viên. Để góp phần nâng cao tính
tích tích cực học tập của sinh viên, đáp ứng đổi mới chương trình đào tạo theo hướng
tiếp cận năng lực người học. Trên cơ sở trình bày lý luận cơ bản của tâm lý học về
tính tích cực, chúng tôi phân tích các yếu tố chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến tích
tích cực học tập của sinh viên, từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao tính tích cực
học tập của sinh viên Trường ĐH Thủ đô Hà Nội.
Từ khóa: Tính tích cực, học tập, sinh viên, yếu tố ảnh hưởng, biện pháp.
1. Đặt vấn đề.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nghị quyết số 29-NQ/TW8 về đổi
mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo là “Đổi mới hình thức, phương pháp thi,
kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục và đào tạo”. Trong xu hướng chuyển đổi đó,
việc đổi mới dạy và học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học đang
được chú trọng. Để giúp sinh viên có thể nắm bắt toàn diện những kiến thức chuyên
môn ở bậc đại học, cũng như đáp ứng đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tiếp
cận năng lực người học hiện nay. Trên cơ sở lý giải một số nguyên nhân ảnh hưởng
đến tính tích cực học tập của sinh viên Trường Đại học Thủ đô, chúng tôi đã đề xuất
một số biện pháp giúp sinh viên nâng cao tính tích cực trong hoạt động học tập.
2. Nội dung
2.1. Tính tích cực và tính tích cực học tập của sinh viên
* Tính tích cực.
Tính tích cực được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau, hiểu một cách chung
nhất theo từ điển Tiếng Việt: Tính tích cực được hiểu theo 2 nghĩa: Một là, chủ động

Nguyễn Thị Coong trong để tài nghiên cứu của mình cho rằng: Tính tích cực
học tập của sịnh viên là ý thức tự giác của sinh viên về mục đích học tập, thông qua đó
sinh viên huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lý để giải quyết các nhiệm vụ học
tập một cách có hiệu quả.
Trần Bá Hoành cho rằng tính tích cực học tập của sinh viên được biểu hiện ở sự
khát khao khoa học, hay nêu thắc mắc, chủ động vận dụng sự tập trung chú ý, sự kiên
trì vượt mọi khó khăn để đạt mục đích. Biểu hiện của tính tích cực học tập ở các mức
độ khác nhau: Tái hiện, tìm tòi, sáng tạo. [1]
Theo chúng tôi, sinh viên muốn tích cực học, trước hết phải có nhu cầu học.
Nhu cầu nhận thức, sự khát khao chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo để tồn tại và phát
triển nhân cách phù hợp với yêu cầu xã hội là động lực thúc đẩy sinh viên tích cực
học. Sinh viên càng tích cực tham gia hoạt động học thì sự thỏa mãn nhu cầu nhận

48


HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA

thức càng cao, vì vậy các em có niềm vui và say sưa trong học tâp. Chính trong quá
trình này sinh viên dần ý thức được sự cần thiết phải thỏa mãn nhu cầu nhận thức như
thế nào cho có hiệu quả trong hiện tại và tương lai.
2.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tính tích cực học tập của sinh viên.
Tính tích cực học tập của sịnh viên chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố chủ quan
xuất phát từ chính bản thân sinh viên, và các yếu tố khách quan, từ môi trường học
như điều kiện cơ sở vật chất, phương pháp giảng dạy của thầy, cô và các yếu tố gia
đình và xã hội. Trên đây chúng tôi chỉ xin trình bày những yếu tố cốt lõi có ảnh hưởng
sâu sắc đến tính tích cực học tập của sinh viên.
2.2.1. Các yếu tố chủ quan
- Nhu cầu học tập của bản thân.
Sinh viên muốn tích cực học tập, trước hết phải có nhu cầu học. Nhu cầu là yếu

là điều kiện cần thiết để hình thành động cơ học tập. Thái độ đối với việc rèn luyện
nghiệp vụ nghiêm túc sẽ duy trì và phát triển động cơ học tập, giúp sinh viên tích cực,
tự giác cao hơn trong học tập, rèn luyện nghiệp vụ để chuẩn bị cho nghề nghiệp tương
lai mà mình đang theo học.
2.2.2. Các yếu tố khách quan.
- Vai trò, ý nghĩa của môn học, chương trình học.
Vai trò và ý nghĩa của môn học, chương trình học có ý nghĩa vô cùng quan
trọng trong việc nâng cao tính tích cực học tập của sinh viên. Môn học có ý nghĩa với
sinh viên, sát với thực tiễn cuộc sống sẽ khơi gợi nhu cầu học tập và làm nảy sinh
hứng thú học tập. Ngược lại một môn học không có ý nghĩa, không cần thiết sẽ tạo ra
sự nhàm chán và làm mất đi hứng thú học tập của người học.
- Phương pháp giảng dạy của giảng viên.
Có thể nói rằng tính tích cực học tập của sinh viên chịu ảnh hưởng rất nhiều từ
phía người dạy, đặc biệt là phương pháp giảng dạy. Trong quá trình giảng dạy nếu
giảng viên sử dụng những phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý,
đặc điểm nhận thức, nội dung học tập, tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học
tích cực (nêu vấn đề, đàm thoại, thảo luận..) thì có thể khơi gợi được hứng thú, lòng
say mê, khả năng tư duy sáng tạo của người học, phát huy được tính tích cực học tập
của sinh viên.
Bên cạnh đó phong cách giảng dạy của giảng viên cũng ảnh hưởng rất lớn đến
tình cảm, thái độ, tính tích cực học tập ở trên lớp và cả khâu tự học của sinh viên.
Niềm say mê trong nghiên cứu khoa học, tính nghiêm túc trong việc tự bồi dưỡng
nâng cao trình độ của người thầy là tấm gương sáng khơi gợi tính tích cực, tự giác của
sinh viên trong học tập.
- Điều kiện và phương tiện học tập.
Điều kiện, phương tiện học tập có ảnh hưởng rất lớn đến niềm say mê, hứng thú
và tính tích cực học tập của sinh viên. Trong đó đáng chú ý là hệ thống thư viện, sách
tham khảo, điều kiện không gian và trang thiết bị phục vụ cho học tập….có ảnh hưởng
trực tiếp nhất. Vì vậy, phải quan tâm trang bị đầy đủ và từng bước hiện đại hóa các
phương tiện học tập để sinh viên học tập nghiên cứu.

tổ chức giảng dạy. Giảng viên cần:
- Tăng cường sự kết hợp các phương pháp dạy học khác nhau, đặc biệt giảng
viên cần tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cự hóa hoạt
động nhận thức của người học như: Phương pháp dạy học nêu vấn đề, thảo luận nhóm,
tăng cường liên hệ thực tế…cũng như tăng cường ứng dụng các phương tiện hiện đại
vào dạy học nhằm khơi gợi hứng thú học tập, khả năng tư duy sáng tạo của người học.
- Cụ thể hóa tri thức, tăng cường tính thực tiễn trong nội dung các bài giảng.
- Trong quá trình giảng dạy, giảng viên tổ chức hoạt động học tập, nội và ngoại
khóa đa dạng, phong phú: Học tập trên lớp, tham gia hội thi, tổ chức các câu lạc bộ
học tập, giải quyết các nhiệm vụ học tập có liên quan đến chương trình bộ môn, từ đó

51


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

nâng cao nhận thức về đối tượng của hoạt động học tập bộ môn sâu sắc hơn, đầy đủ
hơn, làm cho ý nghĩa của môn học trở thành ý nghĩa thiết thân của sinh viên, đồng
thời hướng dẫn sinh viên cách thức học tập hợp lý, khoa học, góp phần nâng cao chất
lượng học tập bộ môn.
Thứ ba: Hướng dẫn phương pháp học tập đại học cho sinh viên
Đổi mới phương pháp dạy học phải gắn liền với đổi mới phương pháp học tập.
Học tập ở môi trường Đại học khác với học ở phổ thông. Để giúp cho sinh viên có
phương pháp học tập phù hợp nhằm mang lại chất lượng và hiệu quả cao trong học
tập, người giảng viên phải hướng dẫn cho sinh viên phương pháp học tập bộ môn mà
mình phụ trách.. có như vậy mới đảm bảo được việc lĩnh hội tri thức môn học một
cách sâu sắc và bền vững.
Thứ tư: Thư viện trường cần có đủ sách, báo tạp chí…cho sinh viên đọc tham

[1]. Đặng Vũ Hoạt (chủ biên), Hà Thị Đức (2009), Lí luận dạy học đại học, Nxb
ĐH Sư phạm, Hà Nội.
[2]. Trần Bá Hoành (2006), Đổi mới phương pháp dạy học, chương trình và sách
Giáo khoa, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
[3]. Đặng Hữu Giang (2003), Bản chất tâm lý của tính tích cực học tập. Tạp chí
Tâm lý học.
[4]. Nguyễn Như Ý, trong Từ điển Tiếng Việt thông dụng, NXB Giáo dục,, 1996,
p. tr 1120.

53