Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

MỤC LỤC

STT

Nội dung

Trang Ghi chú

1

Phần I: Phần mở đầu

2

2

Lý do chọn đề tài

2

3

Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

2

4


Tình trạng của vấn đề đặt ra và sự cần
thiết để tiến hành thực hiện đề tài

6

10

Tính thuyết phục của đề tài

7

11

Một số biện pháp phát huy..

7

12

Minh họa bài giảng

10

13

Kết quả thực hiện

14


nôi nuôi mầm và phát triển uốn nắn trở thành những con người đủ tài- đức để
cống hiến tích cực cho xã hội . Cùng với xu thế chung của cả thế giới trong thập
kỉ cuối của thế kỉ XX cả nước ta đã khởi động trào lưu đổi mới phương pháp dạy
học từ các trường Đại học đặc biệt là các trường phổ thông như A.KO Men Xi
đó viết “GD có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn,
phát triển nhân cách...hãy tìm ra phương pháp cho giáo viên dạy ít hơn, học sinh
hiểu nhiều hơn”.
Qua nhiều năm giảng dạy môn địa lí lớp 12 ở Trường THPT Số 2 Bát Xát,
đặc biệt là khi thay SGK và đổi mới phương pháp dạy học, tôi nhận thấy đây là
một vấn đề bổ ích về lý luận cũng như thực tiễn. Nó có ý nghĩa rất lớn đối với
việc nâng cao chất lượng bộ môn , bởi vì đối tượng là học sinh lớp 12 về mặt thể
chất cũng như tinh thần , sự nhận thức, năng lực tư duy của các em đã phát triển
2


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

ở mức độ cao để làm được việc đó phải trang bị cho họ một tiềm lực kiến thức
kỹ năng cơ bản tối thiểu. Xuất phát từ tình hình thực tế như trên tôi xin đưa ra đề
tài sáng kiến nghiệm“ Một số biện pháp phát huy tính tích cực hoc tập của học
sinh trong dạy học địa lí lớp 12” để đồng nghiệp và các em học sinh tham khảo
đóng góp ý kiến cho tôi để tôi hoàn thiện hơn.
II. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Trong năm học này, tôi đã làm công tác giảng dạy và tiến hành nghiên
cứu học sinh khối lớp 12 trường THPT số 2 Bát Xát, bên cạnh đó tôi còn học hỏi
kinh nghiệm của một số anh chị em đồng nghiệp.
Cụ thể tình hình như sau:
Tổng số học sinh khối lớp 12 là 143 em đa số học sinh là con em dân tộc ở

đức, trí tuệ thể chất…”nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội
chủ nghĩa, xây dựng tư cách con người và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho
học sinh lớp 12 tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây
dựng và bảo vệ tổ quốc.
Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả
của THCS hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kĩ
thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung học chuyên
nghiệp . Cung cấp những kiến thức cơ bản củng cố phát triển nội dung, giúp các
em hình thành những nhân cách, tình cảm yêu nước, yêu quê hương.
IV. Phương pháp nghiên cứu
1 Phương pháp quan sát
Đây là phương pháp giúp ta quan sát thái độ, hành vi của học sinh, phát
hiện ra những hành vi, cử chỉ của học sinh trong học tập, sinh hoạt...Để phát huy
tính tích cực, tự giác của học sinh.
2 Phương pháp phân tích, tổng hợp , thực hành, thực nghiệm

4


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

Nhờ phương pháp này mà người nghiên cứu có thể tổng hợp, đúc rút kinh
nghiệm của giáo viên chỉ đạo về việc phát huy tính tích cực, tự giác, độc lập của
học sinh qua các mặt hoạt động học tập, lao động, sinh hoạt tập thể và hoạt động
ngoại khoá, từ đó rút ra bài học và nêu được những biện pháp khắc phục và đề
xuất.
3 Phương pháp đàm thoại
Với học sinh, phương pháp đàm thoại trò chuyện là một hình thức tốt nhất

phương pháp dạy học nhằm phát huy
6


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên
tính tích cực

1. Cung cấp nhiều sự kiện được xem là 1. Cung cấp những kiến thức cơ bản
tiêu chí cho chất lượng giáo dục, học được lựa chọn phù hợp với yêu cầu
sinh nhớ tốt, thuộc lòng

trình độ

2. Gv là nguồn kiến thức duy nhất, 2. Ngoài lời giảng của giáo viên trên
phần lớn thời gian trên lớp dùng cho lớp, học sinh được tiếp xúc với nhiều
giáo viên giảng học sinh lắng nghe và nguồn kiến thức khác: bạn bè, SGK,
ghi lại lời giáo viên

vốn kiến thức đã học...

3. Học sinh chỉ làm việc một mình trên 3. Học sinh ngoài việc tự làm việc còn
lớp, ở nhà hoặc với giáo viên khi kiểm trao đổi, thảo luận với các bạn trong tổ,
tra

trên lớp, ngoài giờ học..

4. Việc ghi chép được đơn giản hóa làm 4 .Các vấn đề thu nhận ngoài ghi chép
sao cho dễ nhớ

Vương Thị Nguyên

giảng của giáo viên, sgk..
Như vậy qua so sánh hai kiểu dạy học trên thì ta thấy phương pháp dạy
học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh sẽ đem lại hiệu quả cao hơn. Tuy
nhiên nó đòi hỏi giáo viên và học sinh phải được tích cực hóa trong quá trình
dạy- học phải chủ động sáng tạo để học sinh tiếp thu kiến thức sâu hơn.
II. Cơ sở thực tiễn
1.Tình trạng của vấn đề đặt ra và sự cần thiết để tiến hành thực hiện đề
tài
1.1.Tình trạng chung
Hiện nay trình độ dân trí của nước ta nói chung và dân trí ở các vùng
nông thôn và miền núi nói riêng đang còn rất thấp so với các nước phát triển và
đang phát triển trên thế giới. Vậy làm thế nào để giải quyết vấn đề đó? Để nâng
cao trình độ nhận thức của người dân thì những người đứng trong ngành giáo
dục phải có trách nhiệm khá nặng nề, mà muốn giải quyết được vấn đề thì đòi
hỏi phải đổi mới chương trình SGK, đổi mới PPDH cũng như hình thức tổ chức
dạy học để phù hợp với đối tượng, phù hợp với sự phát triển của xã hội.
1.2.Tình hình địa phương
Bát xát là một huyện miền núi tuy có các điều kiện khá thuận tiện so với
một số huyện khác trong tỉnh như : Simacai, Mường Khương,...Song trình độ
dân trí ở đây còn thấp, điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn...Nên sự quan
tâm đến việc học tập của con em trên địa bàn của một số gia đình còn nhiều
hạn chế.
1.3.Tình hình trường, lớp
Trường THPT số 2 Bát Xát là một ngôi trường tuy mới được thành lập
được 9 năm.Trường nằm cách đường quốc lộ khoảng 20 mét nên giao thông khá
8



9


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

3. Một số biện pháp phát huy tính tích cực hoc tập của học sinh trong dạy
học địa lí lớp 12
3.1. Sử dụng SGK
3.1.1. Sử dụng SGK để trình bày bài giảng
Sau khi soạn giáo án xong, cần nghiên cứu nội dung toàn bài , xác định
kiến thức cơ bản của bài, hiểu rừ nội dung mà tác giả mong muốn ở học sinh về
từng mặt giáo dục, giáo dưỡng, phát triển. Sau đó đi sâu vào từng mục, tìm ra
kiến thức cơ bản..giáo viên dựa vào cuốn chuẩn kiến thức kĩ năng để xác định
kiến thức cơ bản, xác định các khái niệm cần hình thành cho học sinh.
3.1.2. Sử dụng SGK trong quá trình dạy học trên lớp
Trong giời học học sinh thường theo dõi bài giảng của giáo viên rồi so
sánh đối chiếu với SGK, thậm chí có những em không thích ghi theo bài giảng
của giáo viên mà lại chép theo SGK. Vì vậy bài giảng của giáo viên không nên
lặp lại ngôn ngữ trong sgk mà nên diễn đạt bằng ngôn ngữ của mình.
Ví dụ: Khi dạy bài“Đặc điểm nền nông nghiệp nước ta“ mục 1b, giáo viên
vừa chỉ bản đồ vừa phân tích hiện nay một số cây trồng chính được trồng tập
trung tại các vùng có điều kiện tự nhiên thuận lợi và phù hợp hơn-> hình thành
vùng sản xuất quy mô lớn-> vùng chuyên canh.
- Các loại cây trồng vật nuôi được phân bố phù hợp hơn với các vùng sinh thái.
( HS cần nắm)
3.1.3. Hướng dẫn học sinh sử dụng SGK để học ở nhà
Đối vời học sinh khối 12 việc học ở nhà là vô cùng quan trọng giáo viên
cần giao nhiệm vụ cụ thể, vừa sức, nếu hoàn thành tốt là điều kiện để tư duy của

trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành ở ĐBSH? Để học sinh liên hệ được
định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành ở ĐBSH.
11


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

3.2.3. Xây dựng hệ thống câu hỏi trên lớp
Câu hỏi phải được chuẩn bị từ khi soạn giáo án phải dự kiến nêu ra lúc
nào? Học sinh sẽ trả lời ra sao? Đáp án trả lời như thế nào? Cần tránh câu hỏi
mà các em trả lời một cách đơn giản là“ có’’ hay“ không’’, “ đúng’’ hay
‚“sai’’.hoặc câu hỏi quá dễ làm học sinh chủ quan về vốn hiểu biết của mình.
3.3. Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
Đồ dùng trực quan sử dụng tốt sẽ huy động được sự tham gia của nhiều
giác quan: tai nghe, mắt thấy tạo điều kiện cho học sinh dễ hiểu, nhớ lâu, phát
triển năng lực chú ý quan sát.
3.3.1. Phương pháp sử dụng hình vẽ, tranh ảnh, video
Hình vẽ, tranh ảnh trong sgk là một phần đồ dùng trực quan trong quá
trình dạy học, giáo viên nên sử dụng triệt để. Từ việc quan sát, học sinh sẽ đi tới
công việc của tư duy trừu tượng, giáo viên luyện cho các em thói quen quan sát
và khả năng quan sát vật thể một cách khoa học, có xem xét, phân tích, giải
thích..
Ví dụ: Khi dạy các bài về địa lí các ngành kinh tế giáo viên nên cho học
sinh quan sát các hình ảnh về hoạt động sản xuất của các ngành: hình ảnh thu
hoạch cao su, cà phê, hình ảnh một số sản phẩm ngành sản xuất hàng tiêu dùng,
lương thực thực phẩm, hình ảnh về các loại hình giao thông vận tải .... để khắc
sâu kiến thức cho học sinh và tăng khả năng vận dụng liên hệ kiến thức vào thực
tiễ

Đây là một phương pháp dạy học hiện đại nhất hiện nay, việc sử dụng các
thiết bị dạy học này cũng không phải là điều dễ dàng hỏi giáo viên phải có sự
chuẩn bị công phu, phải biết sử dụng các phương tiện hiện đại nhất là phần mềm
powerpoint, xác định rõ các nội dung cần truyền tải vào các slie một cách ngắn
gọn chính xác, rõ ràng. Giáo viên cần nắm rõ quy trình thiết kế bài giảng và sử
dụng bài giảng một cách linh hoạt. Cần kết hợp trình chiếu, viết bảng và lời
giảng của giáo viên một cach linh hoạt, phù hợp để đạt hiệu quả cao.
13


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

Như vậy việc phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học địa lí là
một việc rất quan trọng và ý nghĩa lớn cần được mỗi thầy, cô quán triệt một cách
sâu sắc và vận dụng sáng tạo trong công tác giảng dạy của mình. Để làm được
tốt điều này, đòi hỏi người giáo viên ngoài năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư
phạm thì phải có ý thức trách nhiệm cao, phải có cái tâm mang đặc thù của nghề
dạy học bởi vì phương pháp dạy học dù hay đến mấy nhưng người thầy không
có trách nhiệm cao, không yêu nghề và thương yêu học sinh hết mực thì cũng
không đem lại kết quả như mong muốn. Có như vậy chúng ta mới góp phàn đào
tạo thế hệ trẻ thành những người lao động làm chủ nước nhà : có trình độ văn
hóa, phẩm chất đạo đức tốt, có sức khỏe, thông minh..đáp ứng yêu cầu của phát
triển kinh tế- xã hội của đất nước.
4. Minh họa bài giảng
Để tiến hành thực nghiệm các vấn đề đó nêu ra tôi xin đưa ra một bài học
cụ thể đề minh họa
Tiết 34- Bài 31: VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI VÀ DU LỊCH


1. Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số ( 1’).
2. Kiểm tra bài cũ: ( 5’) Sử dụng câu hỏi 1,3 cuối bài 31, trang 136 sgk.
3. Bài mới:
Ngành Thương mại và du lịch là một trong những ngành mới và có vị trí
cũng hết sức quan trọng góp phần không nhỏ tới sự phát triển kt đất nước.vậy
hai ngành trên có lợi thế gì để phát triển tình hình phát triển ntn? Chúng ta sẽ tìm
hiểu rõ trong bài hôm nay.

15


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ

NỘI DUNG

HĐ1(7’)Tìm hiểu ngành Nội

1. Thương mại

thương

a. Nội thương

- Hình thức: cá nhân

* Tình hình phát triển :


Ngoại thương

* Tình hình phát triển:

- Hình thức: Cá nhân

- Hoạt động XNK có nhiều chuyển biến rõ

-Tiến trình: Bước1. HS dựa vào rệt và 1992 lần đầu tiên cán cân XNK tiến
biểu đồ, nội dung sgk, át lát, vốn tới cân đối và từ 1993 tiếp tục nhập siêu.
16


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

hiểu biết riêng cho biết:

- Thị trường buôn bán ngày càng mở rộng

+ Giá trị , cơ cấu hàng XK( d/c)

theo hướng, đa dạng hóa, đa phương hóa.

+ Thị trường XK chính

- 2007 , VN là thành viên chính thức thứ



- Tài nguyên thiên nhiên:

-Tiến trình: Bước1. GV chiếu một + Địa hình: nhiều bãi biển, hang động, 2 di
số hình ảnh tiêu biểu một số tài sản thiên nhiên
nguyên du lịch.HS dựa vào hình + Khí hậu đa dạng và có sự phân hoá
ảnh, bản đồ, nội dung sgk, át lát, + Nước: nhiều sông, hồ, nước khoáng,
vốn hiểu biết riêng thảo luận tìm nước nóng
hiểu, phân tích, nêu dẫn chứng về + SV: Nhiều vườn quốc gia, động thực vật
tài nguyên du lịch của nước ta::

quý hiếm

+ N1,2,3: Tài nguyên thiên nhiên

- Tài nguyên nhân văn
17


Sáng kiến kinh nghiệm
+ N4,5,6: tài nguyên nhân văn

Vương Thị Nguyên
+ Di tích: rất nhiều di tích lịch sử được xếp

Bước2. Đại diện các nhóm báo hạng; di sản văn hoá vật thể và di sản phi
cáo các nhóm khác bổ sung

vật thể



nghĩa quốc gia là Huế, Đà Nẵng.

+ Khách du lịch và doanh thu du + Nam Trung Bộ và Nam Bộ: gồm 29 tỉnh
lịch

thành còn lại, với tam giác tăng trưởng du

+ Cơ cấu khách du lịch quốc tế

lịch là HCM - Nha Trang- Đà Lạt

( HS khá)

Ngoài ra còn có các trung tâm du lịch khác

+ Phát triển du lịch có ảnh hưởng dựa vào thế mạnh tự nhiên
tới môt trường không?Cần thực - Số lựot khách du lịch và doanh thu tăng
hiện những biện pháp gì để bảo qua các năm( át lát)
vệ môi trường du lịch( HS Tb,
khá)
Bước2. GV tổng hợp ý kiến và
chuẩn kiến thức
18


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên



02

5,5%

04

13,3%

Khá

18

53,9%

21

57,0%

Trung bình

15

40,6%

11

29,7 %

Kết quả

đầu”. Thầy cô giáo là người trực tiếp giáo dục đào tạo thế hệ trẻ .Vì thế đối với
mỗi giáo viên điều quan trọng không là số lượng mà phải là chất lượng, là tài
năng thực là tri thức kinh nghiệm của cá nhân người giáo viên.Thầy cô giáo phải
tập thể nghiệm mình qua việc thâm nhập thực tế không ngừng nâng cao tay
nghề của mình, phải luôn luôn học hỏi đổi mới phương pháp để tạo ra sự hứng
thú cho học sinh trong một tiết dạy để từ đó các em có sự thích thú khi học môn
địa lí lớp 12 nói riêng và học địa lí nói chung. Vì điều kiện, thời gian và khả
năng có hạn, chắc chắn đề tài có phần chưa thoả đáng, bản thân tôi mong có sự
góp ý bổ sung của quý cấp lãnh đạo và các bạn đồng nghiệp.
Để hoàn thành đề tài này tôi xin chân thành cảm ơn BGH nhà trường cùng
các bạn đồng nghiệp trường THPT số 2 Bát Xát đó tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi
trong quá trình nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Bát Xát ngày 20/ 5/ 2014
Người viết SKKN

Vương Thị Nguyên

21


Sáng kiến kinh nghiệm

Vương Thị Nguyên

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. GD học -Nguyển Sinh Huy( NXBGD- 1997)
2. Lí luận dạy học địa lí- Nguyễn Dược – Chủ biên
( NXB ĐHQG Hà Nội- Năm 1998)
3. Luật giáo dục (NXB Chính trị Quốc Gia-1998)