MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẬN THỨC CỦA
HỌC SINH LỚP 4, 5 TRONG DẠY HỌC LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Tên tác giả: Đặng Thị Dung

Lớp: 54A1 - GDTH

Khoa: Giáo dục
Nhóm ngành: Giáo dục Tiểu học
1. MỞ ĐẦU
•

Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài
Ngay từ thời cổ đại, ở phương Tây, nhà Triết học cổ đại Hy Lạp Socrate
(469-390 TCN) đã từng nói: “Hãy nhận biết bản thân mình” và trong dạy
học, với phương pháp đàm thoại, ông đã giúp người đọc phát hiện ra chân
lí bằng cách đặt câu hỏi gợi mở để tìm ra kết luận. Ở phương Đông,
Khổng Tử (551-479 TCN) người Trung Quốc đã quan tâm đến việc khích
lệ tư duy của học sinh. Các thời đại sau đó luôn quan tâm tới việc phải làm
sao giúp học sinh (HS) phát huy được tích tích cực sáng tạo trong học tập.
Cho tới những năm cuối thế kỉ XX, các tài liệu giáo dục ở nước ngoài và
trong nước, một số văn bản của Bộ Giáo dục – Đào tạo thường nói tới
việc cần thiết phải chuyển từ kiểu dạy học "lấy giáo viên (GV) làm trung
tâm” sang kiểu dạy học “lấy học sinh làm trung tâm- hay dạy học phải phát
huy tính tích cực nhận thức (TTCNT) của HS” nhấn mạnh vai trò của
người học.
Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung ương Đảng
Cộng Sản Việt Nam khóa VIII chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp
Giáo dục - Đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành
nếp tư duy sáng tạo của người học; từng bước áp dụng các phương pháp
tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện
và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho HS…”. Định hướng trên đã được

dạy học (PPDH) đã lỗi thời và lạc hậu.
Thực tế dạy học cho thấy, GV đã cố gắng sử dụng nhiều biện pháp dạy
học đa dạng và khác nhau nhưng HS vẫn còn rất thụ động trong việc học
phân môn Luyện từ và câu. Từ đó sinh ra cảm giác nhàm chán trong giờ


học, các em thấy khô khan bị động…Kết quả của việc này là kết quả học
tập không cao, không đặt được hiểu quả cần thiết.
Để nâng cao chất lượng học tập và đặc biệt là phát huy tính tích cực chủ
động của HS trong quá trình dạy học phân môn LTVC, GV cần phải tìm ra
những biện pháp dạy học thích hợp nhằm phát huy được TTCNT của HS.
Từ lí do trên, tôi chọn đề tài: “ Một số biện pháp phát huy tính tích cực
nhận thức của học sinh lớp 4, 5 trong dạy học Luyện từ và câu” để nghiên
cứu.
•

Mục tiêu
Đề xuất các biện pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi để phát huy tính
tích cực nhận thức của HS lớp 4, 5 trong dạy học Luyện từ và câu.

•

Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi sử dụng các PPNC sau:



Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Nhằm thu thập các thông
tin lí luận để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài: Phương pháp phân tíchtổng hợp tài liệu, Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập.


Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của GV về sự cần thiết phải phát
huy tính tích cực hoạt động của HS lớp 4, 5 trong dạy học Luyện từ
và câu
a) Mục tiêu của biện pháp
Giúp GV có những thay đổi nhận thức về sự cần thiết phát huy tính
tích cực nhận thức của học sinh lớp 4,5 trong dạy học Luyện từ và câu.
b) Nội dung của biện pháp
Cung cấp cho giáo viên những nội dung kiến thức, kĩ năng sư phạm
sâu hơn về phân môn LTVC.
c) Cách thức thực hiện biện pháp
- Tổ chức cho GV tham gia những chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy
học nhằm nâng cao nhận thức của GV.
- Tăng cường mở các lớp bồi dưỡng cho GV về ý thức, thói quen tự học,
tìm tòi học hỏi những kiến thức mới đáp ứng được yêu cầu giảng dạy.
- Tổ chức các buổi rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho GV.
Biện pháp 2: Đổi mới phương pháp dạy học Luyện từ và câu lớp 4, 5
đề phát huy tính tích cực hoạt động của học sinh lớp 4, 5
a) Mục tiêu của biện pháp
•

Về kiến thức: Các em nắm vững nội dung chương trình SGK theo
quy định, biết sử dụng từ và câu trong giao tiếp, biết được những mối
quan hệ về thế giới xung quanh, bản thân, gia đình nhà trường và xã hội.

•

Về kĩ năng: Rèn luyện cho học sinh những kĩ năng cơ bản như
nghe, nói, đọc, viết, kĩ năng sử dụng vốn từ và câu trong học tập và trong
cuộc sống hàng ngày.


thế của tập thể để phát triển từng cá nhân.

•

Đổi mới PPDH theo hướng tăng cường kĩ năng thực hành;

•

Đổi mới PPDH theo hướng sử dụng phương tiện kĩ thuật hiện đại
trong dạy học.
+ Cách thức thực hiện biện pháp
- Trong quá trình dạy học phân môn LTVC lớp 4, 5 GV phải tổ chức các
hoạt động học tập đa dạng và phong phú, giúp HS lĩnh hội kiến thức và
hình thành kĩ năng.
- Tổ chức các hoạt động phát triển khả năng tự học của HS: khi tiến hành
giờ học LTVC thì GV hướng dẫn HS cách tự đọc sách, cách lấy thông tin,
cách phân tích và hiểu dù ở mức độ khác nhau.
- Tổ chức hoạt động tri thức bằng hệ thống các câu hỏi.
- Linh hoạt trong lựa chọn phương pháp và ứng xử sư phạm.


- Phối hợp nhiều PPDH học sẽ giúp HS đỡ nhàm chán trong học tập và có
hứng thú hơn.
Biện pháp 3: Đổi mới hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra và đánh giá
trong dạy học Luyện từ và câu
a) Mục tiêu của biện pháp.
Đổi mới hình thức tổ chúc dạy học, kiểm tra và đánh giá trong dạy học
LTVC nhằm khảo sát mức độ chiếm lĩnh nội dung, chiếm lĩnh tri thức của
HS để kịp thời điều chỉnh quá trình dạy học.
b) Nội dung của biện pháp


a) Mục tiêu của biện pháp
Thực hiện những điều kiện cần thiết thì góp phần hoàn thiện quá
trình dạy học nhằm phát huy TTCNT của HS trong dạy học LTVC.
b) Nội dung của biện pháp
Các điều kiện cần đảm bảo để phát huy TTCNT của HS Tiểu học
được thể hiện qua hai mặt: các yếu tố bên trong, các yếu tố bên ngoài.
•

Các yếu tố bên trong bao gồm HS và GV
+ Về học sinh: Phải đảm bảo về các mặt như:

Đặc điểm trí tuệ (tái

hiện, sáng tạo…); Năng lực; Tình trạng sức khỏe; Trạng thái tâm lí (hứng
thú, xúc cảm, chú ý, nhu cầu, động cơ, ý chí…); Điều kiện vật chất, tinh
thần; Môi trường tự nhiên, xã hội.
+ Bản thân GV phải luôn ý thức được về sự cần thiết phải phát huy
TTCNT của HS lớp 4, 5 trong dạy học LTVC.
•

Các yếu tố bên ngoài:
+ Về nội dung chương trình, phương pháp dạy học, cách thức tổ chức dạy
học, kiểm tra đánh giá trong dạy học LTVC phải được xây dựng đổi mới
sao cho phù hợp với đội tuổi của các em;
+ Cơ sở vật chất của trường học của lớp học;
+ Nâng cao trình độ năng lực quản lí của đội ngũ quản lí, đổi mới công tác
quản lí chỉ đạo các cấp…
+ Cách thức thực hiện biện pháp
Nâng cao trình độ, năng lực nhận thức của HS bằng việc tạo điều kiện cho

nước.
Tăng cường hỗ trợ thêm một phần kinh phí cho việc trang bị, đổi mới
những cơ sở vật chất, thiết bị dạy học sao cho đáp ứng được yêu cầu của
bài học.
Thường xuyên cử những cán bộ quản lí giáo dục, cán bộ phụ trách
chuyên môn về lĩnh vực PPDH học tập kinh nghiệm của các chuyên gia
nước ngoài, chọn lọc những cái mới có thể áp dụng ở Việt Nam.
- Với Sở, Phòng GD& ĐT


Có sự phối hợp đào tạo với các trường Đại học, Cao đẳng trong nội dung
đào tạo GV Tiểu học;
Có sự quản lí chặt chẽ và thực hiện đúng quy định trong khâu tuyển GV;
Nhanh chóng truyền đạt và thực hiện những chủ trương, chính sách mà
Bộ GD& ĐT đã ban hành;
Thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo về đổi mới nội dung chương
trình, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, đổi mới về kiểm
tra đánh giá;
Tăng cường mở các lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học cho GV;
Thành lập một ban thanh tra chuyên kiểm tra đột xuất về quá trình dạy
học, các cơ sở vật chất dụng cụ học tập của các trường tiểu học để nắm
được thực trạng hiện tại.
- Với các trường và giáo viên tiểu học
Tăng cường tổ chức những chương trình hội thảo, bồi dưỡng cho GV Tiểu
học về nghiệp vụ sư phạm. Tăng cường nâng cao nhận thức của họ về sự
cần thiết của việc phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh;
Tăng cường cơ sở vật chất và phương tiện dạy học để phát huy tính tích
cực nhận thức của HS.
4. TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. PGS.TS Chu Thị Thủy An (chủ biên), TS. Chu Thị Hà Thanh