Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐAI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐÀO QUÝ MẠNH

NHẬN THỨC, HÀNH VI CỦA SINH VIÊN
VỀ HOẠT ĐỘNG THU GOM RÁC THẢI
TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
(Nghiên cứu sinh viên Trường Đại học Khoa học Tự Nhiên và Trường
Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn)

ĐỀ CƢƠNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ
CHUYÊN NGÀNH XÃ HỘI HỌC

HÀ NỘI, 2015


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐAI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐÀO QUÝ MẠNH


9. Khung phân tích .......................................................................................... 20
PHẦN NỘI DUNG CHÍNH.......................................................................... 21
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ........... 21
1.1. Lý thuyết áp dụng..................................................................................... 21
1.2. Khái niệm công cụ ................................................................................... 25
1.3. Tổ ng quan điạ bàn nghiên cứu ................................................................. 29
CHƢƠNG 2. NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG THU
GOM RÁC THẢI TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI ............................................ 44
2.1. Nhận thức của sinh viên về vấn đề phân loại rác thải hiện nay ............... 44
2.2. Nhận thức của sinh viên về vấn đề xử lý rác thải hiện nay ..................... 49
2.3. Nhận thức của sinh viên về nguyên nhân của việc bỏ rác, đổ rác không
đúng nơi quy định ........................................................................................... 58
2.4. Nhận thức của sinh viên về vấn đề truyền thông môi trường hiện nay ... 65
2.5. Nhận thức của sinh viên về chức năng nhiệm vụ của các cơ quan quản lý
môi trường ....................................................................................................... 68
CHƢƠNG 3. HÀNH VI CỦA SINH VIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG THU GOM
RÁC THẢI TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI ....................................................... 81
3.1. Hành vi phân loại rác thải sinh hoạt của sinh viên hiện nay. ................... 81
3.2. Hành vi xử lý rác thải sinh hoạt của sinh viên hiện nay. ......................... 85
3.3. Thái độ của sinh viên về hành vi vứt rác không đúng nơi quy định ........ 90
3.4. Sự tham gia của sinh viên trong các chương trình, hoạt động bảo vệ môi
trường của chính quyền địa phương................................................................ 93
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. ............................................... 102
1. Kết luận ..................................................................................................... 102
2. Khuyến nghị .............................................................................................. 105
TÀI LIỆU THAM KHẢO. ......................................................................... 110
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 113


Luận văn Thac̣ si ̃

: Thành phố


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

MỤC LỤC BIỂU
Biểu 2.1: Đánh giá của sinh viên về mức độ quan trọng của việc phân loại rác thải.
...................................................................................................................................45
Biểu 2.2 Tương quan giữa giới tính của sinh viên với đánh giá tầm quan trọng của việc
phân loại rác thải sinh hoạt ................................................................................................. 46
Biểu 2.3 Tương quan giữa trình độ học vấn của sinh viên với đánh giá tầm quan trọng của
việc phân loại rác thải sinh hoạt. ........................................................................................ 47

Biểu 2.4. Đánh giá của sinh viên về tầm quan trọng của việc xử lý rác thải sinh
hoạt. ...........................................................................................................................50
Biểu 2.5. Tương quan giữa trình độ học vấn của sinh viên với đánh giá tầm quan
trọng của việc xử lý rác thải sinh hoạt ......................................................................51
Biểu 2.6. Nhận thức của sinh viên về cách thức xử lý rác thải sinh hoạt hàng ngày
của chính quyền địa phương .....................................................................................52
Biểu 2.7. Tương quan nơi cư trú của sinh viên nhận thức về cách thức xử lý rác thải
sinh hoạt hàng ngày của chính quyền địa phương. ..................................................54
Biểu 2.8 : Tương quan giữa trình độ học vấn của sinh viên với nhận thức về việc
biết nơi tập kết rác thải sinh hoạt hàng ngày sau khi thu gom .................................56
Bảng 2.9. Nguyên nhân bỏ rác và đổ rác không đúng nơi qui định .........................60
Bảng 2.10. Tương quạn giữa nơi cư trú của sinh viên với nguyên nhân bỏ rác và đổ
nước thải không đúng qui định. ................................................................................62
Bảng 2.11. Tương quan giữa giới tính của sinh viên với nguyên nhân bỏ rác và đổ
rác không đúng nơi qui định. ....................................................................................64

Biểu 3.7. Mức độ tham gia dọn vệ sinh khu phố của sinh viên .................................94
Biểu 3.8. Tương quan giữa nơi cư trú của sinh viên với mức độ tham gia dọn vệ
sinh khu phố ..............................................................................................................95
Biểu 3.9. Mức độ tham gia của sinh viên tuyên truyền người dân không đổ rác và
xác súc vật xuống kênh rạch, nơi công cộng ............................................................97
Biểu 3.10: Đánh giá về các chương trình vệ sinh môi trường mà địa phương đã đưa
ra ...............................................................................................................................98
Biểu 3.11: Tương quan giữa nơi cư trú của sinh viên với đánh giá về các chương
trình vệ sinh môi trường mà địa phương đã đưa ra. .................................................99


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

LỜI MỞ ĐẦU
Cùng với sự phát triển kinh tế mạnh mẽ của nước ta trong giai đoạn
hiện nay, lượng chất thải nguy hại liên tục gia tăng, tạo sức ép lớn đối với
công tác bảo vệ môi trường. Sinh viên, tầ ng lớp tri thức của xã hô ̣i đang phải
đố i mă ̣t với thách thức to lớn về sự thiế u hiể u biế t về sinh thái và môi trường ,
thiế u những kỹ năng và kiế n thức để ứng phó với biế n đổ i khí hâ ̣u và ý thức
bảo vệ môi trường hàng ngày như thu gom, phân loại rác thải… Hiê ̣n nay ,
mô ̣t bô ̣ phâ ̣n sinh viên có những thói quen gây ảnh hưởng đế n môi trường, vứt
rác bừa bãi, không đúng nơi quy định, chưa có ý thức tham gia các hoạt động
tuyên truyền bảo vệ môi trường… Kết quả nghiên cứu cho thấy, có sự khác
biệt không lớn giữa các nhóm sinh viên khác nhau về nhận thức và hành vi
trong hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt hàng ngày. Vấn đề môi trường rất
được sinh viên quan tâm, đa số sinh viên có nhận thức tốt về việc ô nhiễm
môi trường do rác thải sinh hoạt nhưng thái độ và hành vi còn chưa đúng. Đặc
biệt trong việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt. Vì vậy, chính

nhiễm ở Việt Nam vào tháng 12 năm 2009, trung bình tổng lượng chất thải
hàng năm trên 49 ngàn tấn thì trong đó có 55% chất thải công nghiệp, 1%
chất thải y tế và 44% chất thải gia cư (Mai Thanh Truyết, 2010). Bên cạnh đó,
ở đô thị trong cả nước số chất thải rắn mỗi năm là 9.939.103 tấn rác thải rắn,
trong đó có tới 76,31% là chất thải rắn sinh hoạt từ các khu dân cư (Vũ Thanh
Hương, 2012). Điều này cho thấy, ngoài tình trạng ô nhiễm môi trường do rác
thải từ các khu công nghiệp, nhà máy, khu chế xuất thì một vấn đề đáng báo
động hiện nay là tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt chưa


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

được phân loại, thu gom và xử lý theo đúng quy định. Đây là một trong những
nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường ở các khu dân
cư, khu đô thị.
Cũng theo kết quả khảo sát của Tổng cục Môi trường, trong những năm
gần đây, số lượng chất thải nguy hại phát sinh là 984.405 tấn/năm và khoảng
37.000 tấn hóa chất dùng trong nông nghiệp bị tịch thu đang được lưu giữ.
Với lượng chất thải nguy hại lớn như vậy, nếu không quản lý chặt chẽ và xử
lý an toàn sẽ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (Báo Xây dựng điện tử,
2011).
Một trong những vấn đề cần được quan tâm hiện nay nhằm giảm thiểu
ô nhiễm môi trường là giảm thiểu lượng rác thải phát sinh đặc biệt là vấn đề
rác thải trong đô thị. Hiện nay, những con số đáng báo động về lượng rác thải
phát sinh, về kinh phí đầu tư cho vấn đề thu gom, xử lý chất thải rắn, bãi chôn
lấp, cũng khiến toàn xã hội và giới chuyên môn phải quan tâm hơn nữa về vấn
đề rác thải - ô nhiễm môi trường - ngân sách phải trả. Bởi rác thải đã và đang
gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng đối với môi trường tự nhiên, sức khỏe

biế n đố i khí hâ ̣u.
Từ những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Nhận thức, hành vi
của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải trên địa bàn Hà Nội”. Đề tài
tập trung nghiên cứu nhận thức, hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom
rác thải sinh hoạt, ý thức của sinh viên trong việc phân loại rác thải tại nơi
công cộng và nơi cư trú của sinh viên, trong trường học, thái độ phản ứng khi
nhìn thấy người khác xả rác không đúng nơi quy định… qua những nghiên
cứu đó tác giả đánh giá ý thức bảo vê ̣ môi trưởng của sinh viên trong trường
học, nơi công cô ̣ng. Qua đó, chúng ta có một các nhìn khách quan về vấn đề
mang tính ý thức và trách nhiệm của mỗi sinh viên trong cộng đồng. Từ đó đề
xuất một số giải pháp mang tính giáo dục nhằm góp phần nâng cao nhận thức
của sinh viên. Đồng thời, từng bước thay đổi thái độ, hành vi của sinh viên
trong việc thu gom, phân loại và xử lý rác thải sinh hoạt hàng ngày góp phần
bảo vệ môi trường đất, nước và không khí tại trường đại học, nơi cư trú và nơi
công cộng.


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

2. Tổ ng quan nghiên cƣ́u
Trong những năm vừa qua, môi trường, thu gom, phân loại và xử lý
rác thải là những vấn đề được nhiều cá nhân, tổ chức quan tâm, nghiên cứu,
tìm hiểu; nhiều cuộc hội thảo và nhiều công trình khoa học được công bố.
Cho đến thời điểm này có thể kể một số công trình sau:
Tác giả Đinh Xuân Thắng với đề tài “Dự án thu gom, phân loại và xử
lý chất rắn tại nguồn”. Đề tài được thực hiện tại hai địa bàn: Phường 3, Thị xã
Bến Tre và xã Tân Trạch, huyện Châu Thành. Trong đề tài, tác giả đã đánh
giá hiện trạng phân loại, thu gom chất thải rắn trên 2 địa bàn nghiên cứu, cho

quan tâm đúng mực, việc quản lý thu gom rác còn mang nặng biện pháp hành
chính, chưa chú ý đến quyền lợi của người lao động nên kết quả mang lại còn
nhiều hạn chế…Đồng thời đề xuất một số mô hình tổ chức và cơ chế chính
sách phù hợp để quản lý thu gom rác sinh hoạt.
Tác giả Bàng Anh Tuấn trong đề tài “Sự tham gia của lực lượng thu
gom rác dân lập và hệ thống quản lí rác thải ở Tp.HCM”, năm 2002. Bằng
phương pháp phương pháp quan sát, nghiên cứu tư liệu, báo cáo, phân tích
tổng hợp. Nghiên cứu này đã tập trung vào các điểm chính sau: Những thuận
lợi và khó khăn của hệ thống thu gom rác dân lập, quá trình tổ chức thu gom
rác dân lập tại một số quận, phường ở Tp.HCM, cải thiện điều kiện việc làm
và sức khoẻ của lực lượng thu gom rác dân lập. Xử lý thành phần hữu cơ của
rác sinh hoạt theo hướng sản xuất phân loại.
Tác giả Tăng Thị Chính trong đề tài “Mô hình xử lý rác thải sinh hoạt
nông thôn tại Hà Tây”.
Trong đề tài, tác giả đề xuất mô hình xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Kim
Chung, tỉnh Hà Tây, bằng phương pháp đồng tham gia, tác giả kết hợp với
chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động cho người dân từ khâu phân
loại, bỏ rác vào thùng đến thói quen đổ rác như ở các thành phố và đóng góp
kinh phí xây dựng trạm xử lý rác cho nông thôn theo quy trình công nghệ của
các nhà khoa học Viện Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam.


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

Tác giả Vũ Thế Long trong bài viết “ Về tập quán xử lý rác thải sinh
hoạt người Việt” cho rằng tại xã hội nông thôn truyền thống rác thải sinh hoạt
được người dân xử lý bằng cách tận dụng tối đa vào sinh hoạt hằng ngày, cụ
thể như: Thức ăn thừa thì cho gia súc gia cầm, rác thực vật ủ phân bón cho

hoạt động, chính sách liên quan đến lực lượng thu gom, phân loại rác thải sinh
hoạt, đồng thời đã phần nào đề cập đến nhận thức của người dân trong việc
phân loại thu gom và xử lý rác thải hàng ngày. Tuy nhiên, các đề tài trên chỉ
đi sâu vào nghiên cứu về lực lượng thu gom rác, các chính sách thể chế hoá
hay môi trường xanh đô thị, nên đóng góp của các đề tài về nghiên cứu nhận
thức, hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải trên địa bàn Hà Nội
chỉ ở mức độ tổng quát và sơ bộ.
Như vậy trong nghiên cứu này tác giả sẽ kế thừa những thành quả khoa
học từ các cuộc nghiên cứu trước; Đồng thời trong nghiên cứu sẽ cố gắng đi
sâu vào tìm hiểu nhận thức, hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom rác
thải trên địa bàn Hà Nội với các phương pháp và cách tiếp cận lý thuyết khác
hơn.

3. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
2.1. Ý nghĩa lý luận
Trong đề tài này tôi vận dụng các lý thuyết Xã hội học để phân
tích Nhận thức, hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải
trên địa bàn Hà Nội. Thông qua việc vận dụng một số lý thuyết xã hội
học như: Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber, Lý thuyết lựạ chọn
hợp lý của Homans để giải thích vấn đề thực tiễn cụ thể là: nhận thức và

hành vi của sinh viên trong hoạt động thu gom tác thải trên địa bàn Hà
Nội.
2.2. Ý nghĩa thực tiễn
Bên cạnh ý nghĩa khoa học, đề tài còn mang một ý nghĩa thực tiễn.
Đề tài không chỉ tìm hiể u nhận thứ c, hiể u biế t của sinh viên về phân loại


Luận văn Thac̣ si ̃



Đào Quý Maṇ h – XH2010

5. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu:
“Nhận thức, hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải trên địa
bàn Hà Nội”
5.2 Khách thể nghiên cứu
- Sinh viên Trường ĐH Khoa ho ̣c Xã hô ̣i và Nhân văn, ĐHQGHN
- Sinh viên Trường ĐH Khoa ho ̣c Tự nhiên, ĐHQGHN
- Cán Bộ Môi trường Quận Thanh Xuân, TP. Hà Nội
- Nhân viên vệ sinh môi trường
5.3 Phạm vi nghiên cứu
4.3.1. Phạm vi không gian:
- Sân trường, phòng học tại Trường ĐH Khoa ho ̣c Xã hô ̣i và Nhân
văn, ĐHQGHN
- Sân trường, phòng học tại Trường ĐH Khoa ho ̣c Tự nhiên

,

ĐHQGHN
- Ký túc xá Mễ Trì, Thanh Xuân, Hà Nội.
- Một số dãy, phòng trọ trên địa bàn Quận Thanh Xuân, Hà Nội
4.3.2. Phạm vi thời gian:
Từ tháng 6/2013 đến tháng 12/2013
4.3.3. Phạm vi nội dung
Nghiên cứu nhận thức và hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom
rác thải là một lĩnh vực rộng. Vì vậy trong nghiên cứu này, tác giả tập trung
nghiên cứu nhận thức, hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải
sinh hoạt hiện nay.

sinh hoạt hàng ngày.
Có sự khác biệt không lớn giữa các nhóm sinh viên khác nhau về nhận
thức và hành vi trong hoạt động thu gom rác thải sinh hoạt hàng ngày.
Hầu hết sinh viên nhận thức tốt về các vấn đề thu gom, phân loại rác
thải sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, hành vi của họ trong việc thu gom, phân
loại và xử lý rác thải sinh hoạt còn phụ thuộc vào điều kiện môi trường sống.


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Phương pháp trưng cầu ý kiến
Dung lượng mẫu khảo sát là 200 đơn vị mẫu dành cho các đối tượng là
sinh viên thuộc các Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Trường
Đa ̣i ho ̣c Khoa ho ̣c Tự nhiên, ĐHQGHN
Nguyên tắc chọn mẫu: Dung lượng mẫu được xác định trên cơ sở
phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên (random sampling). Điều này cho phép vừa
có thể phân tổ, vừa có thể tổng hợp các kết quả thu được các đối tượng được
khảo sát, sử dụng kỹ thuật phân tích bảng chéo (cross- tabular) và hồi quy đa
biến (multivariate regression analysis) trong quá trình phân tích.
Trong quá trình điều tra, tác giả đã thu thu được với cơ cấu mẫu như
sau:
- Cơ cấu giới tính: - Nam :

48 %

- Nữ :


65%

- Thành phố:

35%

8.2. Phương pháp phỏng vấn sâu
Phương pháp chính được sử dụng trong nghiên cứu định tính là phương
pháp phỏng vấn sâu, phương pháp này sử dụng bảng câu hỏi mang tính chất


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

gợi mở. Nhấn vào mô tả thực trạng nhận thức của sinh viên về thu gom rác
thải và ý thức bảo vệ môi trường của sinh viên Hà Nội hiện nay.
Nhóm tiến hành phỏng vấn một số đối tượng là sinh viên, cán bộ vệ
sinh trong trường, người dân, cán bộ môi trường, nhân viên vệ sinh môi
trường nhằm tìm hiểu về thực trạng thu gom rác thải của sinh viên hiện nay.
Phương pháp phỏng vấn sâu được kết hợp với phương pháp điều tra
bằng bảng hỏi trong nghiên cứu định lượng để bổ sung và lý giải cho những
con số mà phương pháp điều tra bằng bảng hỏi thu thập được, từ đó thấy được
thực trạng nhận thức của sinh viên về thu gom rác thải để đưa ra những đề
xuất phù hợp.
Để thu thập thông tin định tính, tôi đã thực hiện 15 cuộc phỏng vấn sâu
với các đối tượng là sinh viên các trường Đa ̣i học Khoa học Xã hội và Nhân
văn, Đa ̣i ho ̣c Khoa ho ̣c Tự nhiên, cán bộ vệ sinh trong trường, người dân, cán
bộ môi trường, nhân viên vệ sinh môi trường. Với số mẫu được lựa chọn như
sau:

truyền thông

Nơi cư trú

Trình độ
học vấn

Khối
ngành học

Nhận thức của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải trên địa bàn
Hà Nội
Hành vi của sinh viên về hoạt động thu gom rác thải trên địa bàn
Hà Nội
Môi trường sống của sinh viên


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

PHẦN NỘI DUNG CHÍNH
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1. Lý thuyết áp dụng
1.1.1. Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber
Max Weber khẳng định: Hành động xã hội là đối tượng nghiên cứu của
xã hội học. “Hành động là một thái độ của con người (tự có, bên ngoài hoặc
bên trong, cho phép hoặc không cho phép) khi và chỉ khi chủ thể gắn liền với
thái độ của mình một ý nghĩa chủ quan nhất định”. Ông đã phân biệt hành

Xã hội học nghiên cứu hành động xã hội thực chất là tập trung vào
nghiên cứu hành động duy lý công cụ.
M. Weber phân tích sự thay đổi về vai trò và xu hướng của hành động
xã hội để chỉ ra điều kiện tiến trình phát triển lịch sử xã hội hiện đại phương
Tây.
Thành tố đầu tiên là động cơ và mục đích của hành động. Nhu cầu của
chủ thể tạo ra động cơ thúc đẩy để thỏa mãn nó. Động cơ này sẽ tạo ra tính
tích cực của chủ thể tham gia định hướng hành động, và quy định mục đích
của hành động. Các động cơ này cũng hướng các HĐXH đến việc đat được
những mục đích nhất định hay đến điều kiện sống và làm việc, điều kiện hoạt
động nói chung.
Yếu tố thứ hai là chủ thể hành động. Chủ thể có thể là cá nhân, nhóm
hay toàn thể xã hội.
Một thành tố nữa trong cấu trúc HĐXH là hoàn cảnh hay môi trường
của hành động. Đó chính là những điều kiện về thời gian, không gian, vật chất
và tinh thần của hành động. HĐXH đó diễn ra trong hoàn cảnh nào, ở thời
điểm nào, diễn ra như thế nào... Giữa các yếu tố đó có mối quan hệ hữu cơ
với nhau. (Phạm Tất Dong (2001)
Trong luận văn này, tác giả áp dụng lý thuyết hành động xã hội của
Max Weber nhằm nghiên cứu, đánh giá nhận thức của sinh viên về thu gom,


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010

phân loại và xử lý rác thải sinh hoạt trong mối quan hệ với các biến như: trình
độ học vấn, giới tính, nguồn gốc xuất thân, … Qua đó, tìm hiểu sự khác biệt
giữa các nhóm sinh viên khác nhau trong những hành vi thu gom, phân loại
và xử lý rác thải sinh hoạt hàng ngày.

không hài lòng. (Lê Ngọc Hùng, 2001)
Qua các định đề trên chúng ta có thể thấy rằng con người là một động
vật duy lý, trước khi thực hiện một hành động nào đó họ cũng quan tâm nhiều
nhất tới vấn đề lợi ích và phần thưởng, và thường xuyên tìm cách cân đối vấn
đề này làm sao khi thực hiện hành động này có thể đem lại cho họ một phần
thưởng và giá trị cao nhất. Và trong họ luôn thường trực suy nghĩ xem phần
thưởng đạt được có tương xứng với chi phí và sự đầu tư của họ hay không. Sự
xem xét, tính toán này không chỉ được căn cứ vào khả năng của chủ thể mà
còn căn cứ vào những giá trị, chuẩn mực, phong tục truyền thống. Đúng vậy,
trong cộng đồng làng xã nếu thành viên nào có lối sống, cách ứng xử văn
minh, cao đẹp phù hợp với các vai trò của mình cũng như những giá trị chuẩn
mực, phong tục truyền thống thì sẽ được cộng đồng tán dương, khen thưởng.
Chính vì thế, mà các hành động đó càng có xu hướng lặp lại nhiều hơn và nếu
ngược lại thì sẽ bị cộng đồng chê bai, chỉ trích thậm trí bị trừng phạt.
Trong gia đình, nhà trường cũng vậy, bản thân các em sinh viên, với tư
cách là một chủ thể của hành động, những suy nghĩ và tính toán để đưa ra
những hành động hay những quyết định để đảm bảo phù hợp với vai trò nhất
định của mình (vai trò của người công dân, chủ nhân tương lai của đất nước)
và đặc biệt là phù hợp với thuần phong mỹ tục, phù hợp với lối sống của địa
phương cũng là một sự lựa chọn đầy hợp lý (đối với họ) dựa trên các điều
kiện thực tế, môi trường mà họ đang sinh sống.
Từ đây khi nhìn nhận dưới góc độ lý thuyết sự lựa chọn hợp lý của
George Homans có thể giúp chúng ta lý giải phần nào về nhận thức và hành vi
của sinh viên trong việc thu gom, phân loại rác thải hàng ngày và tuyên truyền
nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của những người xung quanh họ.


Luận văn Thac̣ si ̃

Đào Quý Maṇ h – XH2010