A/
Lời nói đầu
Tính cấp thiết của đề tài
Trong tình hình hội nhập kinh tế thế giới WTO Việt Nam nói
riêng và các nước đang phát triển nói chung đang phải đương đầu
với một thách thức vô cùng to lớn. Một trong số đó là thách thức
của các doanh nghiệp việc áp dụng các tiêu chuẩn và chứng nhận
cho doanh nghiệp cùng với những sản phảm và dịch vụ của mình về
chất lượng cũng như về môi trường và một loạt các yêu cầu khác.
Trong khi đó phần lớn doanh nghiệp của Việt Nam là doanh nghiệp
vừa và nhỏ, công nghiệp sản xuất lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường
cao,trình độ non kém,…Vì thế một số quốc gia không thể duy trì thị
trường của mình do không thể đáp ứng được các tiêu chuẩn môi
trường và sức khoẻ con người do các nước đang phát triển đặt ra và
do đó không thể tiếp cận được thị trường xuất khẩu hàng hoá.
Đến tháng 12/2006 chúng ta chỉ có khoảng 148 doanh nghiệp
đạt chứng chỉ ISO 14001 mà trong đó hầu hết là các doanh nghiệp
có 100% vốn nước ngoài hoặc có phần lớn vốn nước ngoài. Tuy
rằng ISO 14001 nói riêng và ISO nói chung là một quá trình tự
nguyện nhưng lại bắt buộc vì nếu không có sự đảm bảo về môi
trường thì không nhập khẩu vào các nước phát triển được. Và thay
cho hàng rào thuế quan trước kia thì giờ xuất hiện hình thức bảo hộ
mới “ bảo hộ xanh” (green protectionism). Vì vậy một vấn đề cấp
thiết và nóng bỏng đặt ra với các doanh nghiệp Việt Nam là việc
tiếp cận với các TCVN và Quốc Tế nói chung và tiêu chuẩn môi
trường nói riêng cần phải tiến hành không sớm thì muộn và không
thể chần chừ mãi được.
Để góp phần nâng cao hiểu biết về Hệ Thống Quản Lí Môi
Trường (MES) cho doanh nghiệp chúng tôi xin giới thiệu đề tài
nghiên cứu của mình “Bước đầu nghiên cứu quá trình xây dựng, áp
1

Nghiên cứu MES tại công ty may Đức
2


Giang
Phương pháp nghiên cứu: Điều tra thực tế.
Phương pháp duy vật biện chứng.
Phương pháp truy vấn ngẫu nhiên
Lí luận phân tích khoa học dựa
trên cơ sở lí thuyết sẵn có,…
Những đóng góp của nghiên cứu: Qua đề tài nhỏ này chúng
tôi hy vọng sẽ đóng góp thêm những hiểu biết về TCVN
ISO14001- một tiêu chuẩn môi trường gắn với sản phẩm hàng hoá.
Thấy được tầm quan trọng của ISO 14001 trong quá trình cạnh
tranh của các doanh nghiệp để có thể sản xuất ra những sản phẩm
thân thiện với môi trường và thu được nhiều lợi nhuận.

Nội dung đề tài của chúng tôi bao gồm các phần sau:
A. MỞ ĐẦU
Lời nói đầu
L ời cảm ơn
Các kí hiệu viết tắt
B.NỘI DUNG
Chương I: : KHÁI QUẢT CHUNG VỀ ISO VÀ ISO
14001
I./Iso là gì ?
II/Bộ tiêu chuẩn ISO 14000
III/ ISO 14001 trong hệ thống ISO 14000
Chương II Quy trình đăng kí, xây dựng và áp dụng
HTQL Môi Trường theo TCVN ISO 14001

* DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
4


5


Lời cảm ơn
Nghiên cứu hệ thống quản lí môi trường theo TCVN là một đề
tài mới, trong quá trình thực hiện chúng tôi đã gặp rất nhiều những
khó khăn trong cơ sơ lí luận và đặc biệt là quá trình nghiên cứu thực
tế tại rất nhiều cơ sơ doanh nghiệp khác nhau.
Để hoàn thành được đề tài này chúng tôi xin được cảm ơn thầy
giáo: Nguyễn Thế Chinh cùng toàn thể các thầy cô giáo khoa Kinh
tế- quản lí tài nguyên môi trường và đô thị đã hướng dẫn, giúp đỡ
trong quá trình lựa chọn vấn đề, giải đáp những thắc mắc và giúp
chúng tôi hoàn thiện nội dung nghiên cứu.
Đặc biệt chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến
anh Đặng Khánh Hào cựu sinh viên khoá 40 của khoa KT-Quản Lí
tài nguyên môi trường và đô thị , nay anh là cán bộ của Cục Tiêu
Chuẩn Đo Lường đã giúp đỡ rất nhiệt tình, hướng dẫn chi tiết và
động viên chúng tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện nghiên cứu.
Ngoài ra để có thể hoàn thành được nghiên cứu này, chúng tôi
xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô Hồng, cô Nguyệt… làm việc
tại phòng ISO của công ty may Đức Giang đã cho chúng tôi những
số liệu quý báu trong quá trình điều tra nghiên cứu.
Lời cuối chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến bạn bè, người thân,
những người đã giúp đỡ tôi rất nhiều cả về vật chất và tinh thần
trong suốt cả quá trình dài thực hiện.
Để hoàn thành nghiên cứu này chúng tôi đã sử dụng một số tài

chuẩn quốc gia gồm 135 nước thành viên.
Iso được thành lập vào năm 1946 nhằm mục đích xây dựng các
tiêu chuẩn về sản xuất, thương mại và thông tin tạo điều kiện cho
các hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ hiệu quả .Tất cả các tiêu
chuẩn Iso đặt ra đều có tính tự nguyện, không bắt buộc.
Theo định nghĩa của Tổ chức hoá Quốc tế ISO thì tiêu chuẩn là
một sự thoả thuận trên văn hóa trong đó có những quy cách kĩ
thuật hay các tiêu chuẩn chính xác khác được sử dụng một cách
nhất quán để làm quy tắc, để chỉ dẫn hay xác định tính chất nhằm
bảo đảm cho các vật liệu, sản phẩm, quá trình và dịch vụ phù hợp
với mục đích đã đề ra.
Một tiêu chuẩn muốn được ra đời phải được ít nhất hai phần ba
số thành viên tán thành bỏ phiếu .
II..Bộ tiêu chuẩn ISO 14000
1.ISO 14000 là gì :
Năm 1993, ISO ( tổ chức tiêu chuẩn quốc tế) đã giao nhiệm vụ
cho tiểu ban kĩ thuật TC/207 bắt đầu xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc
tế về hệ thống quản lí môi trường lấy tên là ISO 14000. Chỉ sau 3
năm, 5 tiêu chuẩn về quản lí môi trường được áp dụng vào tháng

8


9/1996, sau vài kì soát xét ISO đã đưa ra bộ tiêu chuẩn hoàn thiện
và chính thức được áp dụng vào năm 1996 đến nay.
2.Cấu trúc của ISO 14000
ISO 14000 là một bộ tiêu chuẩn lớn nó bao gồm 6 nhóm tiêu
chuẩn con về lĩnh vực môi trường :
2..1 Nhóm tiêu chuẩn về hệ thống quản lí môi trường
+ ISO 14001 : Hệ thống quản lí môi trường, quy định và hướng

+ISO 14040: Quản lí môi trường –Đánhgiá chu trình chuyển
hoá. Các nguyên tắc chung và hướng dẫn
+ISO 14041: Quản lí môi trường –Đánh giá chu trình chuyển
hóa. Phân tích kiểm kê.
+WG4- quản lí môi trường- Đánh giá chu trình chuyển hoá .
Đánh giá tác động.
+WG5 Quản lí môi trường- Đánh giá chu trình chuyển hóa.
Đánh giá việc cải tiến
2.6 Nhóm tiêu chuẩn về thuật ngữ và định nghĩa:
+ISO 14050: Các thuật ngữ và định nghĩa.
+WG1 Các vấn đề môi trường trong các tiêu chuẩn sản
phẩm.
+ISO 14060: Hướng dẫn về cách tập hợp các vấn đề môi
trường trong các tiêu chuẩn sản phẩm
3. Sự cần thiết phải có ISO 14000
*Chúng ta đang sống trong một thề giới sôi động và biến đổi từng
ngày. Các hoạt động KT-XH-VH diễn ra ở khắp mọi nơi. Để tiến
hành các hoạt động này con người không những sử dụng kiến thức
vốn có của mình mà sự trợ giúp của tự nhiên là đáng kể. Con người
đã khai thác và sử dụng tài nguyên để phục vụ cho những mục đích
của mình. Việc khai thác và sử dụng bừa bãi bất hợp lí đã gây ra
hậu quả về môi trường mà con người phải gánh chịu do chính mình
10


gây ra như: lũ lụt, hạn hán, thiên tai, sóng thần, môi trường bị biến
đổi , bệnh tật ….và tình hình này đang ngày càng gia tăng.
Trước thực trạng đó, tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế ISO đã soạn
thảo và cho ra đời bộ tiêu chuẩn ISO 14000 nhằm đưa ra một hệ
thống quản lí môi trường và tài nguyên một cách hiệu quả. Có thể

quy định chính thức, xác định phạm vi ảnh hưởng của chính phủ và
xác định các mức hình phạt. Điều này là không đúng khi mà nguyên
tắc xây dựng những tiêu chuẩn chính thức không được sử dụng
những tiêu chuẩn quốc tế.
III ISO 14001 trong hệ thống ISO 14000
1.Khái niệm về ISO 14001
ISO 14001 là tiêu chuẩn kĩ thuật, tiêu chuẩn hệ thống quản lí môi
trường quy định và hướng dẫn sử dụng thuộc bộ tiêu chuẩn ISO
14000.
2 Chu trình hoạt động của ISO 14001 ( Cấu trúc )
ISO 14001 là một trong những tiêu chuẩn trong bộ tiêu chuẩn ISO
14000 mà chu trình của nó được thực hiện theo kiểu xoắn ốc, mỗi
lần lặp lại và một lần cải tiến cho nên nó là một quá trình cải tiến
liên tục. Mô hình quản lí môi trường theo ISO 14001 như sau:

12


V hỡnh
Chính sách môi trờng

Xem xét của lãnh
đạo
Lập kế hoạch

Thực hiện và tác
nghiệp

Kiểm tra và hành
động khắc phục

dõi tiến độ thực hiện việc quản lí môi trường.
+Cung cấp đầy đủ các nguồn lực về nhân lực, kĩ thuật, tài chính.
14


+Xác định nhu cầu đào tạo và tiến hành đào tạo cho nhân viên.
+Thiết lập và thực hiện các chính sách báo cáovà các quy trình cần
thiết nhằm đảm bảo lãnh đạo cấp cao sẽ nhận thức được các kết quả
hoạt động về môi trường.
+Thiết lập và thực hiện các chính sách và quy trình thông tin liên
lạc nội bộ và bên ngoài.
+Thiết lập và thực hịên các chính sách và quy trình lập văn bản, tài
liệu về hệ thống quản lí môi trường.
+Thiết lập và thực hiện các chính sách và thủ tục nhằm kiểm soát
các hoạt động và các quá trình liên quan trong tổ chức.
+Thiết lập và thực hiện các chính sách và thủ tục nhằm chuẩn bị,
ứng phó với tình trạng khẩn cấp.
Giai đoạn này yêu cầu cập nhật liên tục những thay đổi trong quá
trình thực hiện. Đây là giai đoạn thực hiện trong chu trình ‘lâpj kế
hoạch- thực hiện -kiểm tra –đánh giá’.
-Kiểm tra và hành động khắc phục(Đo và đánh giá)
Đây là giai đoạn thể hiện việc kiểm tra, giám sát kết quả hoạt động
môi trường, các khía cạnh môi trường và xử lí sự cố không phù
hợp.Các bước thực hiện trong giai đoạn này :
+Định kì giám sát và đo các thông số đặc trưng hoạt động của tổ
chức có thể tác động đáng kể tới môi trường.
+Định kì đánh giá sự tuân thủ với các yêu cầu pháp luật và các yêu
cầu khác về môi trường.
+Hiệu chuẩn và bảo dưỡng các thiết bị đo theo quy trình của tổ
chức.

hiện tại có thể chấp nhận được và cần phải thay đổi những gì. Giai
đoạn là bước đánh giá trong chu trình ‘Lập kế hoạch - Thực hiệnKiểm tra –Đánh giá’.
16


3 Yêu cầu của hệ thống quản lí môi trường theo TCVN ISO
14001
ISO 14001 đặt ra những yêu cầu hết sức cụ thể cho hoạt động quản
lí môi trường. Các yêu cầu bao gồm :
3.1 Cam kết của lãnh đạo: Cấp lãnh đạo là cấp đóng vai trò quan
trọng trong hoạt động của một doanh nghiệp, là cấp đề ra các
đường lối và mục tiêu phát triển cho tổ chức . Quản lí môi trường
trong doanh nghiệp cũng là một hoạt động quan trọng không thể
thiếu sự có mặt tham gia cam kết của các cấp lãnh đạo. TCVN ISO
14001 yêu cầu sự cam kết nghiêm túc về phía lãnh đạo công ty để
việc thực hiện theo tiêu chuẩn ISO thu được kết quả.
3.2 Tuân thủ các chính sách môi trường
Mỗi doanh nghiệp, công ty khi áp dụng TCVN ISO 14001 đều phải
xây dựng cho mình một chính sách về môi trường để hoạt động
quản lí môi trường đạt được hiệu quả. Chính sách môi trường do các
cấp lãnh đạo đề ra và yêu cầu là nêu ra đường lối hoạt động chung,
các nguyên tắc hoạt động, các khuynh hướng môi trường.
3.3 Lập kế hoạch môi trường
Khi áp dụng quản lí môi trường theo TCVN ISO 14001. Để đạt
được hiệu quả thì doanh nghiệp cần đề ra kế hoạch môi trường hợp
lí rõ ràng. Kế hoạch phải chỉ ra được các chỉ tiêu, mục tiêu mà
doanh nghiệp cần hướng tới trong quản lí môi trường, ngoài ra cần
thực hiện kế hoạch đúng chu trình và nguyên tắc.
3.4 Đào tạo cán bộ
Việc thực hiện quản lí môi trường yêu cầu phải có những cán bộ

Phải luôn có sự kiêm tra đánh giá các hoạt động môi trường trong
quá trình thực hiện. Ngoài ra cần đưa ra những biện pháp hành động
khắc phục và phòng ngừa những tác động xấu xảy ra .
3.10 Lưu giữ hồ sơ
18


Đây là một yêu cầu không thể thiếu trong quản lí môi trường. Việc
lưu trữ những tài liệu quan trọng là cơ sở cho sự đánh giá hiệu quả
của việc thực hiện và hơn nữa nó là tài liệu cho các hoạt động khác
của doanh nghiệp.
3.11 Xem xét của lãnh đạo
Thực hiện quản lí môi trường cần có sự xem xét của các cấp lãnh
đạo một cách thường xuyên và theo chu kì để có thể nắm rõ tình
hình thực hiện và đưa ra các biện pháp điều chỉnh.
3.12 Cải tiến liên tục
Trong quá trình thực hiện quản lí môi trường cần có sự cải tiến để
phù hợp với tình hình thực tế, loại bỏ những cái không thích hợp,
thay thế bằng những cái thích hợp hơn.
4 Lợi ích và rào cản của ISO 14001
4.1 Lợi ích
4.1.1Việc tăng cường sử dụng những tiêu chuẩn tự nguyện
Các quốc gia muốn phát triển thì không thể thiếu được hoạt động
giao lưu quốc tế. Trong quan hệ quốc tế luôn phải thực thi những
điều khoản chung đã đặt ra, đó có thể là các quy tắc, tiêu chuẩn …
Việc áp dụng tiêu chuẩn góp phần nâng cao vai trò của các hoạt
động chung trên trường quốc tế. Tại những nước có chi phí thực
hiện cao do các quy định chặt chẽ đã có, các công ty có thể thực
hiện một cách hữu hiệu hơn, còn lại những nước có chi phí thực
hiện thấp hơn, một phần do hệ thống quy định kém chặt chẽ hơn,

biện pháp bảo vệ môi trường. Từ đó làm giảm chi phí nguyên vật
liệu và năng lượng, trong khi đó việc kiểm soát hậu quả chỉ tiết
kiệm được những khoản tiền phạt về việc gây ô nhiễm môi trường.
4.1.6 Giảm thiểu chi phí bảo hiểm và tăng cường khả năng tích
luỹ
20


Các công ty bảo hiểm có xu hướng bảo hiểm cho các sự cố ô nhiễm
nếu các doanh nghiệp xây dựng được một hệ thống quản lí môi
trường hữu hiệu. Các quỹ trợ cấp quyết định đầu tư dựa trên cơ sở
thành tích bảo vệ môi trường của doanh nghiệp. Chính nó đã khiến
cho việc quản lí môi trường gắn với mức độ tích luỹ vốn của doanh
nghiệp.
4.1.7 Lợi ích nội bộ
Việc áp dụng này sẽ góp phần hạn chế những lãng phí, ngăn ngừa ô
nhiễm , thúc đẩy việc sử dụng các nguyên vật liệu ít độc hại hơn
trước, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí thông qua tái chế…. Nó
có thể thuận lợi cho việc xin các loại giấy phép khác.
Ngoài ra nó giúp cho các doanh nghiệp theo dõi và đánh giá tình
hình thực hiện của mình, hỗ trợ các nhân viên về trách nhiệm bảo vệ
và cải thiện môi trường.
4.1.8 Đáp ứng nhu cầu kinh tế xã hội
Các công ty muốn thu hút nhiều cổ đông, nhà đầu tư, công chúng
và các nhóm chuyên trách về môi trường. Khi áp dụng ISO 14001
các doanh nghiệp sẽ tạo ra lòng tin đối với công chúng đảm bảo
rằng họ đã tuân thủ theo những quy định chung và tiếp tục cải cách
hệ thống quản lí môi trường của mình.
4.1.9 Bảo vệ môi trường tốt hơn
Việc áp dụng ISO 14001 sẽ buộc các doanh nghịêp phải đưa ra các

môi trường, nó mang tính chất khách quan.
+ISO 14001 không thiết lập các yêu cầu tuyệt đối cho kết quả
thực thi môi trường vượt quá sự cam kết của doanh nghiệp nêu ra
trong chính sách, vượt quá yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn và quy
định nhưng phải cải tiến liên tục.
+Là tiêu chuẩn áp dụng cho bất cứ loại công ty, doanh nghiệp
nào.
+Có thể áp dụng ISO 14001 từ từ và từng bước một.
22


Chương II Quy trình đăng kí, xây dựng và áp dụng HTQL Môi
Trường theo TCVN ISO 14001
I.
Quá trình đăng kí
1. Khái niệm chung
• Đăng kí bởi bên thứ ba? Là sự đánh giá một hệ thống quản lí
môi trường bởi những người kiểm định độc lập có quan hệ với
một tổ chức kiểm định EMS. Tổ chức này được gọi là tổ chức
hay cơ quan đăng kí (xác nhận).
• Phạm vi đăng kí? Bao gồm nhà máy, cho từng cơ sở, từng
phân ban của một cơ sở hoặc áp dụng cho toàn thể công ty.
• Sự uỷ nhiệm? Là sự đánh giá bước đầu và theo dõi định kì
năng lực của một cơ quan đăng kí, do một cơ quan uỷ nhiệm
tiến hành. Các cơ quan uỷ nhiệm dùng một tiêu chuẩn định
sẵn để đánh giá năng lực của cơ quan đăng kí.
2. Đơn xin đăng kí
Quá trình này thường được bắt đầu bằng một đơn xin
đăng kí do tổ chức gửi cho cơ quan đăng kí. Trước đó tổ
chức này và cơ quan đăng kí đưa ra một vài vấn đề chính

5. Đánh giá
Bước tiếp theo là kiểm định toàn diện để xem xét xem hệ thống
MES có phù hợp với tiêu chẩn đặt ra không và có được áp dụng
duy trì đúng đắn không. Cuộc đánh giá này tập trung đặc biệt vào
hệ thống quản lí môi trường xem nó được thiết lập duy trì và hoạt
động phù hợp như thế nào với yêu cầu của ISO 14001.
Thủ tục đánh giá ít nhất bao gồm các yếu tố sau:
- phạm vi đánh giá
- Tần suất đánh giá
- Phương pháp đánh giá
- Trách nhiệm và yêu cầu để tiến hành đánh giá và báo cáo kết
quả đánh giá
24


6. Đăng kí
Hầu hết quá trình đăng kí xảy ra 3 khả năng sau:
• Phê chuẩn:
EMS của công ti sẽ được đăng kí vào ISO 14001 nếu công
ty dã thực hiện tất cả các quy định và chỉ có những thiếu sót
mà cơ quan đăng kí các định là nhỏ mà HTQL Môi Trường
hiện tại của công ti có đủ điều kiện để sửa chữa.
• Phê chuẩn tạm thời hoặc có điều kiện nếu:
1 Công ty tìm cách đáp ứng tiêu chuẩn và đưa ra những tài
liệu về hệ thống của mình nhưng có thể chưa thực hiện
đầy đủ.
2 Một số thiếu sót được phát hiện trong một lĩnh vực cụ
thể, thể hiện một chiều hướng tiêu cực.
Nếu phê chuẩn kèm theo điều kiện thì công ti phải sữa
chữa những thiếu sót đã được khi nhận trong thời hạn