Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
........08 GQ 80.......

TRẦN XUÂN LÝ

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN VẬT LÍ Ở CÁC TRƯỜNG THPT
HUYỆN BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - NĂM 2015


Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
—......¿3 GQ 80--

TRẦN XUÂN LÝ

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN VẬT LÍ Ở CÁC TRƯỜNG THPT
HUYỆN BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngưòi hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN GIA CẦU


tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc .
Tác giả

Trần Xuân Lý

MỤC LỤC

1.4.1.
Nhiệm vụ của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạy học ở
trường
THPT


1.1.........................................................................................................................


1
1
1

1.2...............................................................................................................................
1.3.
PHỤ LỤC


7

1.4.

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẤT


: Giáo dục và Đào tạo
: Giáo viên

HĐDH
HĐH

: Hoạt động dạy học
: Hiện đại hoá

HS

: Học sinh

PPDH

: Phuơng pháp dạy học

QLGD
QLHĐDH

: Quản lý giáo dục
: Quản lý hoạt động dạy học

SGK
TBDH
THCS
THPT
UBND
UBND

chủ, thong nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội cho các cơ sở giáo dục, đào
tạo; coi trọng quản lý chất lượng.
1.15.

e- Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi

mới giáo dục, đào tạo.
1.16.

g- Nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học

công nghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục và khoa học quản lý”.
1.17.

Dạy học là hoạt động trung tâm của nhà truờng, đội ngũ GV là lực

luợng quyết định chất luợng dạy học. Nhiệm vụ của nguời giáo viên là giáo dục, giảng
dạy theo mục tiêu, nguyên lí, chuông trình giáo dục để giúp học sinh phát huy tính
tích cực, chủ động sáng tạo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hình thành những
tình cảm đạo đức tốt đẹp. Thời đại ngày nay, thời đại của thông tin và nền kinh tế tri
thức thì sứ mạng của người giáo viên càng nặng nề hơn. Người thầy không chỉ chuyển
tải thông tin cho HS mà còn phải tổ chức, điều khiển, hướng dẫn HS chủ động chiếm
lĩnh tri thức, phát triển năng lực của người học. Vì vậy, vấn đề nâng cao chất lượng


10

giảng dạy của đội ngũ GV hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định chất lượng đào
tạo.
1.18.

các kiến thức đó trong đời sống chưa được chú trọng.
1.22.

Qua thực tiễn quản lý hoạt động dạy học nói chung và hiệu quả quản lý

hoạt động dạy học môn Vật lý nói riêng ở trường các trường THPT huyện Bình Xuyên
tỉnh Vĩnh Phúc chúng tôi nhận thấy còn những tồn tại, hạn chế là chưa áp dụng tốt lý
luận quản lý vào thực tiễn quản lý bộ môn do đó chất lượng giáo dục chưa được như
mong muốn.
1.23.

Vì các lý do trên tôi chọn đề tài: “Quản lí hoạt động dạy học môn Vật

lí ở các trường THPT huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc”, nhằm nghiên cứu thực
trạng trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý tại các truờng THPT
huyện Bình Xuyên, tìm ra đuợc những điểm mạnh, những hạn chế trong công tác quản


11

lý hoạt động dạy học môn Vật lý để từ đó đề xuất những biện pháp phù hợp, hữu hiệu
nhất đáp ứng nhu cầu của nguời học, nguời dạy và xu thế phát triển xã hội hiện nay.
2. Mục đích nghiền cứu
1.24.

Đánh giá đúng thục trạng quản lí HĐDH Vật lí ở các truờng THPT trên

địa bàn huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp
QLHĐ dạy học nhằm nâng cao chất luợng và hiệu quả quản lí HĐDH Vật lí của các
truờng THPT huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.

Giới hạn nội dung nghiên cứu

Đe tài chỉ nghiên cứu một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học Vật

lí của Hiệu truởng ở các truờng THPT công lập huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
4.2.2.
1.27.

Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu ở 4 trường THPT ở huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh

Phúc: Trường THPT Bình Xuyên;
1.28.

Trường THPT Quang Hà;

1.29.

Trường THPT Võ Thị sáu;

1.30.

Trường THPT Nguyễn Duy Thì


12

4.2.3.
1.31.

Vật lí ở các trường THPT huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, xây dựng được các biện
pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lí hợp lí và khả thi sẽ góp phần nâng cao
chất lượng, hiệu quả dạy học môn vật lý ở các trường THPT huyện Bình Xuyên, tỉnh
Vĩnh Phúc.
6. Phương pháp nghiên cửu
6.1 Phương pháp luận
-

Tiếp cận hệ thống - cấu trúc: Là cách thức nghiên cứu đối tượng như một hệ
thống toàn vẹn, phát triển động, tự hình thành và phát triển thông qua việc giải
quyết mâu thuẫn nội tại do sự tương tác hợp quy luật của các thành tố tạo ra.
Qua đó phát hiện các yếu số sinh thành, yếu tố bản chất và lôgic phát triển của
đối tượng trở thành hệ toàn vẹn, tích hợp mang chất lượng mới.

-

Tiếp cận chức năng hoạt động : Tiếp cận này tạo những tác động để cải thiện
hoạt động và có thể đón đầu những vấn đề mơí nảy sinh,

-

Tiếp cận quan điểm lịch sử: Khi xem xét sự vật hay một hiện tượng, chúng ta
thường xem xét quá trình lịch sử của nó. Từ đó thấy được mối quan hệ giữa
quá khứ, hiện tại và tương lai của đối tượng nghiên cứu.

-

Tiếp cận quan điểm thực tiễn: Việc đề ra các biện pháp nhằm góp phần nâng
cao hiệu quả công tác quản lý giảng dạy Vật lí trường THPT dựa trên việc
khảo sát thực trạng quản lý giảng dạy của CBQL. Qua khảo sát, phát hiện

-

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Qua nghiên cứu các sản phẩm
của HĐGD cũng như kết quả học tập của HS sẽ có cơ sở đề ra những giải pháp
quản lí dạy học tốt hơn.

6.2.3
1.35.

Phương pháp thong kê toán học
Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, tác

giả sử dụng phần mem SPSS for Windows để xử lí số liệu, tính tỉ lệ phần trăm các nội
dung trong phiếu hỏi nhằm đánh giá thực trạng và định hướng nâng cao hiệu quả công
tác quản lí HĐGD môn Vật lý ở THPT huyện Bình Xuyên - tỉnh Vĩnh Phúc.
1.36. NỘI DUNG
1.37.
1.38.

Chương 1

Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN YẶT LÝ Ở TRƯỜNG THPT

1.1.
1.39.

Tổng quan lịch sử nghiền cứu vấn đề
Giáo dục giữ một vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của mỗi


uu điểm và nhuợc điểm của hình thức dạy học trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa
hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của nguời dạy và nguời học; việc đổi mới nội
dung cũng nhu cách thức tổ chức dạy học.
1.43.

Gần đây, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục đào tạo nói chung và

đổi mới nội dung, phương pháp dạy học nói riêng, nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học
như Phạm Viết Vượng (2000), Đặng Thành Hưng (2002), Trần Kiểm (2004)... đã đi
sâu nghiên cứu các vấn đề về đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theo hướng
nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với đời sống thực tiễn sản xuất, vấn đề lấy học
sinh làm trung tâm; Những nghiên cứu công phu của các tác giả như Nguyễn Đức
Chính, Đặng Quốc Bảo (2004). Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Trần Kiểm (2006), Vũ
Trọng Rỳ (2005), Đặng Thành Hưng (2010)... đều tập trung nghiên cứu các biện pháp
quản lý hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
1.44.

Các nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường những


15

năm gần đây dưới sự hướng dẫn của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, đã có rất
nhiều thạc sĩ chuyên ngành QLGD của các trường: Đại học Giáo dục - Đại học Quốc
gia Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nôi... làm Luận văn về đề tài khoa học: Quản lý
hoạt động dạy học trong nhà trường như:
1.45.

Một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện



Quản lý là một trong những loại hình quan trọng và lâu đời nhất của

con nguời, nó phát triển không ngừng theo sự phát triển của con nguời. Quản lý là
hoạt động cần thiết cho tất cả các lĩnh vực của đời sống con nguời và là một nhân tố
của sự phát triển xã hội. Quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan đuợc ra đời từ
bản thân nhu cầu của mọi xã hội, mọi quốc gia và trong mọi thời đại. Có nhiều quan
điểm khác nhau về quản lý:
1.48.

K.Marx: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào


16

tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều
hỏa những hoạt động cá nhăn và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự
vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khi quan độc
lập của nỏ. Một người độc tẩu vĩ cầm tự mình điều khiển lẩy mình, còn một dàn nhạc
thì cần phải có một nhạc trưởng’’ [9,Tr.l08]
1.49.

H.Koontz (Mỹ): “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nỏ đảm bảo sự

phối hợp những nỗ lực của cá nhăn nhằm đạt được những mục đích của nhỏm (tổ
chức). Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đỏ con
người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự
bất mãn cá nhân ít nhất” [14,Tr.33].
1.50.



đề cập tới bản chất chung của hoạt động quản lý đó là:
-

Bản chất của quản lý là gây ảnh hưởng chứ không trực tiếp sản xuất hay tạo ra
sản phẩm


17

-

Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định, có
mục tiêu và lợi ích là cái chung của tổ chức chứ không nhằm mục tiêu lợi ích
riêng của cá nhân nào

-

Quản lý có tính hệ thống chứ không phải quá trình hay hành động đơn lẻ

-

Quản lý là sự tác động tương hỗ, biện chứng giữa chủ thể và khách thể quản
lý.

-

Quản lý xét đến cùng, bao giờ cũng là quản lý con người.

-

-

Chức năng quản lý là hình thái biểu hiện sự tác động có mục đích của chủ thể
quản lý đến đối tuợng quản lý. Quản lý có bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch
hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý đuợc
thể hiện qua sơ đồ sau:


18

1.1.

1.57.
1.58.

Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ của các chức năng quản lý

-

Lập kế hoạch: Là khâu đầu tiên của chu trình quản lý

-

Tổ chức: Là sự chuyển hóa những ý tuởng trong kế hoạch thành hiện thực.

-

Chỉ đạo: Là điều kiện hệ thống, là cốt lõi của chức năng chỉ đạo, nó tích hợp

-

mắt xích của hệ thong giáo dục, nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu
mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội.” [16, tr.ll].
1.62.

Tác giả Phạm Viết Vuợng đã viết: “Mục đích cuối cùng của QLGD là

tồ chức giáo dục có hiệu quả để đào tạo ra lớp thanh niên thông minh, sáng tạo, năng
động, tự chủ, biết sống và biết phẩn đẩu vì hạnh phúc của bản thân và của xã hội. ”
[29, tr.206]
1.63.

Theo tác giả Đặng Thành Hung: " Quản lý giáo dục là một dạng lao

động đặc biệt nhằm gây ảnh hưởng, điều khiển hệ thong giáo dục và các thành tổ của
nó, định hướng và phổi hợp lao động của những người tham gia công tác giáo dục để
đạt được mục tiêu giáo dục và mục tiêu phát triển giáo dục, dựa trên thể chế giáo dục
và các nguồn lực giáo dục” [17,tr.9]
1.64.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành Trung uơng Đảng

khóa VIII đã viết: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ỷ thức của chủ thể QL với
khách thể QL nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thong giáo dục đạt tới kết quả
mong muốn bằng cách hiệu quả nhất” [5, tr.50]
1.65.

Tóm lại, có rất nhiều định nghĩa về QLGD, nhưng bản chất của QLGD

là quá trình tác động có tính định hướng của chủ thể QL lên các thành tố tham gia vào
quá trình hoạt động giáo dục nhăm tực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục. Các thành


-

Quản lý các chủ thể bên trong nhà trường nhằm cụ thể hóa các chủ truởng
đường lối, chính sách giáo dục thành các kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra
để đua nhà trường đạt các mục tiêu đề ra.
1.73.

Theo tác giả Đặng Thành Hung: " QL trường học là quản lý giáo dục

tạo cấp cơ sở trong đỏ chủ thể quản lý là các cấp chính quyền và chuyên môn trên
trường, các nhà quản lý trong trường do hiệu trưởng đứng đầu, đối tượng quản lý là
nhà trường như một tổ chức chuyên môn- nghiệp vụ, nguồn lực quản lý là con người,
cơ sở vật chất - kĩ thuật, tài chinh, đầu tư khoa học- công nghệ , thông tin bên trong
trường và được huy động từ bên ngoài trường dựa vào luật, chinh sách, cơ chế và
chuẩn hiện có” [ 17, tr.10]
1.74.

QLGD trong nhà trường cốt lõi chính là quản lý quá trình dạy học do


21

đó cần phải quan tâm quản lý các thành tố của quá trình dạy học, muốn thực hiện hiệu
quả công tác giáo dục, người QL phải xem xét đến những điều kiện đặc thù của nhà
trường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác QLGD, QL nhà trường.
1.75.

QLNT thực chất là QLGD trên tất cả các mặt, các khía cạnh liên quan


Dạy học là một công việc đòi hỏi sự sáng tạo nhằm làm cho chuơng

trình phù hợp với thực tiễn. Thực tiễn dạy học rát phong phú và quá trình dạy học diễn
ra trong những điều kiện khác nhau. Để chuơng trình, SGK phù hợp với khả năng tiếp
thu của học sinh theo xu huớng đổi mới, đòi hỏi sự tham gia của đội ngũ những nguời
làm công tác giáo dục một cách có trách nhiệm và có trình độ chuyên môn vững vàng.
1.79.

Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên chính là chú trọng từ khâu

quản lý việc thực hiện chuơng trình theo qui định của Bộ GD&ĐT; Quản lý các hoạt
động truớc, trong và sau khi dạy của GV: Quản lý phuơng pháp dạy học của giáo viên


22

giúp học sinh nắm vững kiến thức, phát triển kỳ năng, hình thành thái độ
1.80.

Quản lý hoạt động giảng dạy, thực chất là quản lý nhiệm vụ của đội

ngũ GV. GV truyền đạt những kiến thức, kỹ năng và những giá trị về tu tuởng, phẩm
chất cần đuợc trang bị cho HS. Đồng thời, GV có nhiệm vụ phải học tập, rèn luyện,
bồi duỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và nâng cao chất luợng dạy
học. Quản lý hoạt động dạy học của GV bao gồm:
-

Quản lý việc lập kế hoạch công tác của GV

-


Trong thực tế các truờng THPT đã thực hiện việc quản lý quá trình dạy

học dựa trên cơ sở pháp lý và các quy định có tính pháp lý, đó là:
-

Luật giáo dục;

-

Điều lệ truờng THPT;

-

Chỉ thị của Bộ GD&ĐT về nhiệm vụ năm học ban hành hàng năm;

-

Mục tiêu, kế hoạch đào tạo truờng trung học;

-

Các thông tu huớng dẫn, chỉ thị và quy chế ...
1.83.

Hiện nay quản lý hoạt động dạy học có hiệu quả trong nhà truờng

THPT đều chú ý đến các vấn đề sau:
-


Tổ chức kiểm tra, đánh giá trong nhà trường: Việc kiểm tra, đánh giá trong nhà
trường phải đuợc thực hiện theo kế hoạch kiểm tra của nhà trường, kiểm tra,
đánh giá theo tiêu chuẩn quy định của ngành, trường về các mặt hoạt động,
đảm bảo kiểm tra khách quan, chính xác. Do yêu cầu thực tiễn của người QL,
người QL phải thường xuyên kiểm tra đánh giá toàn bộ các hoạt động, công
việc, kết quả, mối quan hệ để điều chỉnh, rút kinh nghiệm để cải tiến cơ chế
QL và hoàn thiện chu trình QL để đảm bảo nâng cao chất luợng và hiệu quả
của người QL.

-

Khen thuởng kịp thời đối với giáo viên và học sinh: Đây là việc làm thường
xuyên và có ý nghĩa để động viên, khích lệ GV và HS thực hiện dạy tốt, học
tốt nhằm nâng cao chất luợng dạy học.
1.85.

Quản lý hoạt động dạy học phải đồng thời QL hoạt động dạy của GV

và QL hoạt động học của HS. Yêu cầu của quản lý hoạt động dạy học là phải QL các
thành tố của quá trình dạy học, trước hết các thành tố đó sẽ phát huy tác dụng thông
qua quy trình hoạt động của người dạy một cách đồng bộ, hài hòa, hợp quy luật, đúng
nguyên tắc dạy học. Quy trình đó có tính tuần hoàn từ khâu soạn bài, giảng bài đến
khâu đánh giá kết quả học tập của HS.


24

1.3.

Quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT

1.90.

c - Vật lí học nghiên cứu các dạng vận động cơ bản nhất của vật chất

nên nhiều kiến thức Vật lí có liên quan chặt chẽ với các vấn đề cơ bản của triết học,
tạo điều kiện phát triển thế giới quan khoa học ở học sinh.
1.91.

d - Vật lí học là cơ sở lý thuyết của việc chế tạo máy móc, thiết bị dùng

trong sản xuất và đời sống.
1.92.

e - Vật lí học là một môn khoa học chính xác, đòi hỏi vừa phải có kỳ

năng quan sát tinh tế khéo léo tác động vào tụ nhiên khi làm thí nghiệm, vừa phải có
tu duy logic chặt chẽ, biện chứng, vừa phải trao đổi thảo luận để khẳng định chân lí.
1.3.1.2.
1.93.

Các yêu cầu của việc dạy vật lí ở nhà trường phổ thông
a - Trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại,

có hệ thống, bao gồm:
-

Các khái niệm Vật lí;


25

d - Góp phần giáo dục kĩ thuật tổng hợp và hướng nghiệp cho học sinh,

làm cho học sinh nắm được những nguyên lý cơ bản về cấu tạo và hoạt động của các
máy móc được dùng phổ biến trong nền kinh tế quốc dân. Có kĩ năng sử dụng những
dụng cụ Vật lí, đặc biệt là dụng cụ đo lường, kĩ năng lắp ráp thiết bị để thực hiện các
thí nghiệm Vật lý, vẽ biểu đồ, xử lý các số liệu đo đạc để rút ra kết luận. Những kiến
thức kĩ năng đó giup học sinh sau này có thể nhanh chóng thích ứng được với các hoạt
động sản xuất trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa Đất nước.
1.3.2.
1.97.

Quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT
Quản lý hoạt động dạy học là nội dung quan trọng và trọng tâm nhất

của người quản lý. Theo quan điểm hệ thống - cấu trúc của lý luận dạy học thì hoạt
động giảng dạy của giáo viên là một hệ thống mà bên trong nó có rất nhiều thành tố
cấu thành, các thành tố này có sự tương tác, hỗ trợ lẫn nhau. Hoạt động giảng dạy của
giáo viên là một hệ thống liên quan đến nhiều thành tố như: mục đích, nhiệm vụ dạy
học; hoạt động học tập của học sinh, các phương pháp , phương tiện dạy học.
1.98.

Quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT bao gồm những

nội dung cơ bản trong quản lý hoạt động dạy học được quy định tại Điều lệ trường
THPT.
1.3.2.1.

Quản lý việc xây dựng kế hoạch; thực hiện kế hoạch và chương trình

dạy học Người Hiệu trưởng và chỉ đạo PHT, các tổ trưởng chuyên môn và giáo