Phân tích những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam mới
theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về đạo đức và thực hành đạo
đức. Ở Người, đạo đức đã đạt tới một sự thống nhất chặt chẽ giữa
nói và làm, giữa đời công và đời tư, giữa đạo đức cánh mạng và
đạo đức đời thường. Chính vì thế, bất cứ người Việt Nam nào cũng
có thể tìm thấy những vấn đề đạo đức mà Hồ Chí Minh đặt ra rất
gần gũi với mình.
Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, những phẩm chất đạo đức
được nêu ra là phù hợp với từng đối tượng, hơn nữa Người nhấn
mạnh phẩm chất này hay phẩm chất khác là nhằm đáp ứng yêu
cầu của nhiệm vụ cách mạng trong từng thời kì nhất định. Từ đó
người đã khái quát thành những phẩm chất chung, cơ bản nhất
của con người Việt Nam trong thời đại mới. Để làm rõ hơn vấn đề
này, em đã lựa chọn đề tài “Phân tích những phẩm chất đạo
đức cơ bản của người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí
Minh” . Do khả năng nhận thức còn non yếu nên bài viết này
không thể tránh khỏi nhiều sai sót và hạn chế. Vì vậy em rất mong
được ghi nhận những ý kiến đóng góp và sửa chữa của các thầy,
cô giáo cho bài viết này.
NỘI DUNG
I. Những phẩm chất đạo đức cơ bản của con Người Việt Nam mới
theo tư tưởng Hồ Chí Minh


Về những phẩm chất đạo đức của người Việt Nam, quan điểm đạo
đức của Hồ Chí Minh đã bao quát những mối quan hệ cơ bản của
con người trong xã hội gồm:
Một là, với đất nước, dân tộc phải: “Trung với nước, hiếu với dân”.
Hai là, với mọi người phải: “Yêu thương con người, sống có nghĩa,
có tình”.

dân đã hoàn toàn đảo lộn so với trước. Có thể nói rất ít lãnh tụ
cách mạng đã nói về dân như vậy. Cụ thể hơn, Trung với nước là:
• Trong mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng và xã hội, phải
biết đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của cách mạng lên trên hết,
trước hết.
• Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu cách mạng.
• Thực hiện tốt mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Còn Hiếu với dân, có nghĩa là không chỉ hiếu thảo với cha mẹ
mình, mà còn phải hiếu thảo với cha mẹ của người khác, hiếu thảo
với nhân dân, gắn bó với nhân dân; bao nhiêu quyền hạn đều là
của dân, bao nhiêu lợi ich đều là vì dân, bao nhiêu lực lượng đều là


ở dân….Người khẳng định : nước lấy dân làm gốc, gốc có vững cây
mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân. Tư tưởng Hiếu với
dân không còn dừng lại ở chỗ thương dân với tính chất là đối tượng
cần phải dạy dỗ, ban ơn, mà là đối tượng phải phục vụ hết lòng. Vì
vậy phải gần dân, gắn bó với nhân dân, kính trọng và học tập
nhân dân, dựa hẳn vào dân, lấy dân làm gốc. Theo Hồ Chí Minh
lãnh đạo phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm, lại phải thường
xuyên quan tâm đến việc cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí để
nhân dân hiểu được quyền và trách nhiệm của người làm chủ đất
nước, quyền thì hưởng, còn trách nhiệm thì phải làm tròn. Có được
cái đức ấy thì người cách mạng, người lãnh đạo sẽ được dân tin
yêu, quý mến, kính trọng, nhất định sẽ tạo được sức mạnh to lớn
cho cách mạng.
Trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hi sinh vì độc lập
tự do của Tổ quốc, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào
cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Câu nói đó của Người
vừa là lời kêu gọi hành động, vừa là định hướng chính trị - đạo đức

hàng. Chính tình yêu đó đã đánh thức những gì tốt đẹp mà Hồ Chí
Minh tin rằng trong mỗi người đều có.
• Nhưng điểm nổi bật nhất trong tình thương yêu con người của Hồ
Chí Minh đó là thương yêu nhân dân. Người quan tâm tới mọi đối
tượng từ các cụ già, bộ đội, phụ nữ, thanh niên, đến các cháu thiếu
niên nhi đồng,..


Yêu thương con người là giúp cho mỗi người ngày càng tiến bộ,
sống cao đẹp hơn. Tuy nhiên, những tình yêu thương đó phải được
dựa trên nguyên tắc tự phê bình và phê bình một cách chân thành
và nghiêm túc. Nó hoàn toàn xa lạ với thái độ dĩ hòa vi quý, bao
che sao lầm, khuyết điểm cho nhau, càng xa lạ với thái độ “yêu
nên tốt, ghét nên xấu”, bè cánh của bộ phận thoái hóa, biến chất
có thể đưa đến những tổn thất cho Đảng, cho cách mạng.
3. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong tư tưởng đạo đức của
Hồ Chí Minh là mối quan hệ “với tự mình”. Đây là nét đặc trưng
của đạo đức cách mạng theo quan điểm của Người, một phẩm
chất đạo đức trung tâm, gắn liền với hoạt động hàng ngày của mỗi
người.
Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư cũng là những khái niệm đạo
đức truyền thống được Hồ Chí Minh cải biến, đưa vào những nội
dung và yêu cầu mới. Các phạm trù đạo đức đó đã được Hồ Chí
Minh giải thích rất rõ rất cụ thể và dễ hiểu với mọi người.
• Cần là lao động cần cù, siêng năng, có kế hoạch, sáng tạo, có
năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười
biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm. phải thấy rõ “lao động là nghĩa
vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mỗi chúng
ta”

Đối lập với chí công vô tư là “dĩ công vô tư”, đó là điều mà đạo đức
mới đòi hỏi phải chống lại.
Nhận xét:
ϖ Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư có quan hệ mật thiết với
nhau. Có khi, Người coi cần, kiệm như hai chân của con người phải
đi đôi với nhau: Cần mà không kiệm thì chẳng khác nào “gió vào
nhà trống”, “nước đổ vào chiếc thùng không đáy”, “làm chừng
nào, xào chừng đấy”, rốt cuộc “không lại hoàn không. Còn kiệm
mà không cần thì sản xuất được ít, không đủ dùng, không có tăng
thêm, không có phát triển. Có khi Người coi cần, kiệm, liêm, chính
là bốn đức chủ yếu của một con người, nhất là đối với cán bộ Đảng
viên. Nó có quan hệ mật thiết với nhau như bốn mùa của trời, như
bốn phương của đất, thiếu một mùa thì không thành trời, thiếu
một phương thì không thành đất, thiếu một đức thì không thành
người.
ϖ Cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫn đến chí công vô tư: ngược lại đã
chí công vô tư, một lòng vì nước vì dân thì nhất định sẽ thực hiện
được cần, kiệm, liêm, chính và có được nhiều đức tính tốt khác.
Bồi dưỡng phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư sẽ làm
con người ta vững vàng trước mọi thử thách “giàu sang không thể
quyến rũ; nghèo khó không thể chuyển lay; uy vũ không thể khuất
phục”. Nhưng đây lại la vấn đề phức tạp, nói dễ làm khó. Bởi vì nó
đụng chạm đến nhiều mặt lợi ích cá nhân, tập trung nhất vào
chức, quyền, danh, lợi mà nếu không vượt qua được chủ nghĩa cá
nhân thì bất cứ ai cũng có thể sa vào những hành vi vô đạo đức.


4. Tinh thần quốc tế trong sáng
Đây là phẩm chất đạo đức, là yêu cầu đạo đức nhằm vào mối quan
hệ rộng lớn, vượt qua khuôn khổ quốc gia dân tộc.

Thực trạng hiện nay cho thấy sinh viên là biểu hiện của sự xa rời
những chuẩn mực đạo đức truyền thống, những chuẩn mực vẫn
còn giá trị trong xã hội hiện đại. Vì vậy, cần giáo dục đạo đức cho
sinh viên là yêu cầu cấp thiết để góp phần ngăn chặn nguy cơ suy
thoái đạo đức, lối sống con người Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu
hoá hiện nay. Để làm được điều này, cần sự nỗ lực rất lớn đối với
sinh viên, cụ thể :
• Rèn luyện tính siêng năng, chăm chỉ, tiết kiệm thời gian, công
sức, chăm lo học tập, tự giác học bài, làm bài đầy đủ, chủ động
sáng tạo trong học tập,

tránh tình trạng nước đến chân rồi mới

nhảy, học đối phó với thi cử.
• Bên cạnh mục tiêu hàng đầu là học tập thật tốt, Đoàn viên thanh
niên cần rèn luyện cho mình tư cách trong sáng của người đoàn
viên, tránh xa các tệ nạn xã hội, xác định nhiệm vụ của mình là
học để sau này cống hiến và phục vụ cho lợi ích đất nước.
• Cần tiếp thu có chọn lọc những tiến bộ khoa học của nhân loại,
tư xây dựng cho mình một nguyên tắc sống dựa trên tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh và lời dạy bảo của cha mẹ, thày cô giúp ta có


một lập trường tư tưởng đạo đức vững chắc hơn, không nao núng
trước những cám dỗ của xã hội. Chủ động tham gia các phong trào
đoàn, đội, rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, năng động, sống lành
mạnh, có hoài bão cho tương lai.
• Kiên quyết đấu tranh chống lại những tiêu cực, sai trái trong học
đường như gian lận trong thi cử, mua điểm, chạy điểm, cờ bạc,
rượu chè…Cần có thái độ lên án hiên tượng tham nhũng, hiện