MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục định hướng phát triển năng lực nhằm đảm bảo quá trình đầu
ra của quá trình dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm
chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức vào tình huống thực tiễn
nhằm chuẩn bị cho học sinh năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống
và nghề nghiệp trong tương lai.Vì vậy, dạy học theo quan điểm phát triển
năng lực không chỉ chú ý tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS về trí tuệ
mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với các tình huống của
cuộc sống.
PISA là chương trình đánh giá giáo dục về năng lực phổ thông của HS
ở độ tuổi 15, độ tuổi kết thúc giáo dục bắt buộc ở hầu hết các quốc gia
(OECD khởi xướng và chỉ đạo thực hiện). Nội dung đánh giá của PISA hoàn
toàn được xác định dựa trên các kiến thức, kỹ năng cần thiết cho cuộc sống
tương lai. Các bài toán của PISA đều là các câu hỏi dựa trên các tình huống
của đời sống thực, nhiều tình huống được lựa chọn không phải chỉ để HS thực
hiện các thao tác về tư duy, mà còn để HS ý thức về các vấn đề xã hội, vấn đề
toàn cầu.
Mục tiêu của môn Địa lí lớp 10 – Chuyên là góp phần hoàn thiện học
vấn phổ thông cho HS, đáp ứng mục tiêu giáo dục và phát triển con người
Việt Nam trong thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa, hội nhập và phát triển
đất nước. Ngoài việc được trang bị những kiễn thức cơ bản về Trái Đất với ý
nghĩa là môi trường sống của con người (các thành phần cấu tạo và tác động
qua lại của chúng, một số quy luật chủ yếu của lớp vỏ địa lí); dân cư cùng các
hoạt động của dân cư trên Trái Đất cũng như mối quan hệ giữa dân cư và hoạt
động sản xuất với môi trường; củng cố và tiếp tục hoàn thiện các kĩ năng Địa
lí thì HS còn được tập trung rèn luyện và phát triển một số năng lực có tính
chuyên sâu dành cho đối tượng HS Giỏi như : năng lực tính toán, năng lực

1


2


5. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
PISA là chương trình đánh giá giáo dục về năng lực phổ thông của HS
ở độ tuổi 15, độ tuổi kết thúc giáo dục bắt buộc ở hầu hết các quốc gia. PISA
đã chú trong xem xét và đánh giá ở một số vấn đề như: Chính sách công
(public policy), hiểu biết phổ thông (literacy), học tập suốt đời (lifelong
leaning). Đặc biệc PISA chú trọng trong việc xem xét đánh giá về các năng
lực của HS trong việc ứng dụng các kiến thức, kĩ năng phổ thông vào các
tình huống thực tiễn.
Các bài toán của PISA đều là các câu hỏi dựa trên các tình huống của
đời sống thực, nhiều tình huống được lựa chọn không phải chỉ để HS thực
hiện các thao tác về tư duy, mà còn để HS ý thức về các vấn đề xã hội, vấn đề
toàn cầu. Dạng thức của câu hỏi phong phú, không chỉ bao gồm các câu hỏi
lựa chọn đáp án mà còn yêu cầu HS tự xây dựng nên đáp án của mình. Các
tình huống, ngữ cảnh trong đề thi PISA bao gồm: Con người, Nghề nghiệp,
Xã hội, Khoa học, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Giao thông,
Giải trí, truyền thông, ... Đặc biệt, câu hỏi PISA chú trọng đến những
dạng câu hỏi để HS bộc lộ tư duy và quan điểm cá nhân, năng lực của bản
thân trong các lĩnh vực như: đọc hiểu, tính toán, khoa học, giải quyết vấn đề.
Ở nước ta hiện nay cũng đã có rất nhiều công trình nghiên cứu đến việc
vận dụng bài toán hoạc định hướng PISA vào trong dạy học ở nhà trường phổ
thông và được coi như một giải pháp đổi mới dạy học ở nhà trường phổ thông
theo định hướng phát triển năng lực. Các công trình nghiên cứu đó phải kể
đến như:
- “PISA và các dạng câu hỏi” - Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
- “Chương trình đánh giá HS quốc tế (PISA)” của Nguyễn Thị Phương
Hoa trên Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội số 25/2000.



4


học ở trong các chủ đề về các quyển của lớp vỏ Địa lí trong chương trình Địa
lí 10 – Chuyên.
7. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
- Đề tài sử dụng một số quan điểm nghiên cứu như: quan điểm hệ
thống, quan điểm lấy HS làm trung tâm, quan điểm công nghệ dạy học, quan
điểm dạy học dạy học theo định hướng phát triển năng lực,..
- Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như: phương pháp
phân tích, tổng hợp, phương pháp toán tin, phương pháp khảo sát thực tế,
phương pháp thực nghiệm sư phạm,...
8.Cấu trúc chương
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận thì nội dung chính của luận văn
gồm 3 chương:
- Chương I: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng các
bài toán trong dạy học Địa lí 10 – Chuyên, theo định hướng PISA
- Chương II: Quy trình xây dựng và sử dụng các bài toán trong dạy học
Địa lí 10 – Chuyên, theo định hướng PISA
- Chương III: Thực nghiệm sư phạm

5


PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY
DỰNG VÀ SỬ DỤNG CÁC BÀI TOÁN NHẬN THỨC TRONG DẠY
HỌC ĐỊA LÍ 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN
BẮC NINH THEO ĐỊNH HƯỚNG PISA

Chương trình đánh giá học sinh quốc tế ( Programme for International
Student Assessment) – PISA được xây dựng và điều phối bởi tổ chức hợp tác và
phát triển kinh tế (OECD) vào cuối thập niên 90 và hiện vẫn diễn ra đều đặn. Khảo
sát PISA được thiết kế nhằm đưa ra đánh giá có chất lượng và đáng tin cậy về hiệu
quả của hệ thống giáo dục (chủ yếu là đánh giá năng lực của HS trong các lĩnh vực
Đọc hiểu, Toán học và khoa học) với đối tượng là HS ở độ tuổi 15, tuổi sắp kết thúc
chương trình giáo dục bắt buộc ở hầu hết các nước thành viên OECD.
Khảo sát PISA được tổ chức 3 năm một lần. Mặc dù mỗi kì đều kiểm tra kiến
thức thuộc ba lĩnh vực chính, nhưng lĩnh vực trọng tâm sẽ được lựa chon quay
vòng, để từ đó các dữ kiện chi tiết được cập nhật liên tục theo chu kì đối với mỗi
lĩnh vực, và được so sánh đánh giá chuyên sâu sau 9 năm một lần.

Bảng … Nội dung đánh giá của PISA qua các kì
Năm 2000
Đọc hiểu
Toán học
Khoa học

Năm

Năm 2003 Năm 2006
Đọc hiểu
Toán học
Khoa học

2009

Đọc hiểu

Đọc hiểu


7


vận dụng kiến thức Toán học vào các tình huống liên quan đến toán học; khả
năng vận dụng kiến thức khoa học để hiểu và giải quyết các tình huống khoa
học.
Cấu trúc bài thi PISA được thiết kế theo khung đánh giá của OECD,
xác định rõ phạm vi kiến thức, các kĩ năng liên quan đến từng lĩnh vực và đưa
ra những câu hỏi mẫu để hướng dẫn các nước xây dựng câu hỏi đóng góp cho
OECD.
Khảo sát PISA đánh giá HS ở độ tuổi 15 (từ 15 năm 3 tháng đến 16
năm 2 tháng). Đây là cuộc khảo sát theo độ tuổi, không phải theo cấp học, bậc
học. Mục đích của cuộc khảo sát là nhằm đánh giá xem HS đã được chuẩn bị
để đối mặt với những thách thức của cuộc sống xã hội hiện đại ở mức độ nào
trước khi bước vào cuộc sống.
1.2.2. Mục đích của PISA
Mục tiêu tổng quát của chương trình PISA là nhằm kiểm tra xem, khi
đến độ tuổi kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc (tương đương kết thúc lớp 9
của Việt Nam), học sinh đã được chuẩn bị để đáp ứng các thách thức của cuộc
sống sau này ở mức độ nào. Ngoài ra, chương trình đánh giá PISA còn hướng
vào các mục đích cụ thể:
- Xem xét đánh giá các mức độ năng lực đạt được ở các lĩnh vực Đọc
hiểu, Toán học và Khoa học của HS ở độ tuổi 15.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của các chính sách đến kết quả học tập của HS.
- Nghiên cứu hệ thống các điều kiện giảng dạy – học tập có ảnh hướng
đến kết quả học tập của HS.
1.2.3. Đặc điểm của PISA
- Quy mô của PISA là rất lớn và có tính toàn cầu. Qua bốn cuộc khảo
sát và đánh giá, ngoài các nước thuộc khối OECD còn có nhiều quốc gia là

literacy); năng lực khoa học phổ thông (Science literacy). Đó là những kiến
thức và kĩ năng tối cần thiết cho một học sinh bước vào cuộc sống trưởng

9


thành. Và đó cũng là những kiến thức và kĩ năng nền tảng không thể thiếu cho
quá trình học tập suốt đời của mỗi người. [15] Q1photo
1.2.4.1. Năng lực toán học phổ thông
Là năng lực nhận biết và hiểu về vai trò của toán học trong thế giới,
biết dựa vào toán học để đưa ra những suy đoán có nền tảng vững chắc vừa
đáp ứng được các nhu cầu của đời sống cá nhân, vừa như một công dân biết
suy luận, có mối quan tâm và có tính xây dựng. Đó chính là năng lực phân
tích, lập luận và truyền đạt ý tưởng (trao đổi thông tin) một cách hiệu quả
thông qua việc đặt ra, hình thành và giải quyết vấn đề toán học trong các tình
huống và hoàn cảnh khác nhau.
* Các câu hỏi ở 3 nhóm (cấp độ):
+ Nhóm 1: Ghi nhớ, tái hiện.
+ Nhóm 2: Kết nối và tích hợp.
+ Nhóm 3: Tư duy Toán học; khái quát hóa và nắm được những tri thức
Toán học ẩn dấu bên trong các tình huống và các sự kiện.
1.2.4.2. Năng lực đọc hiểu phổ thông:
Là năng lực hiểu, sử dụng và phản ánh lại ý kiến của một cá nhân sau
khi đọc một văn bản. Khái niệm học và đặc biệt là học suốt đời đòi hỏi phải
mở rộng cách hiểu về việc biết đọc. Biết đọc không chỉ còn là yêu cầu của
suốt thời kì tuổi thơ trong nhà trường phổ thông, thay vào đó nó còn trở thành
một nhân tố quan trọng trong việc xây dựng, mở rộng kiến thức cá nhân, kĩ
năng và chiến lược của mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời khi họ tham gia vào
các tình huống khác nhau cũng như trong mối quan hệ với người xung quanh.
* Các câu hỏi được đánh giá ở 3 nhóm (cấp độ):

thiết kế thành một đề riêng, các quốc gia có quyền lựa chọn đăng kí tham gia.
Mỗi kì đánh giá sẽ có một lĩnh vực kiến thức được lựa chọn để đánh giá
sâu hơn. Năm 2015, trọng tâm là đánh giá là năng lực Khoa học.

11


1.2.5. PISA tại Việt Nam
1.2.5.1. Mục đích tham gia [16 Chinh]
- Việt Nam chủ động hội nhập quốc tế về giáo dục.
- Tham gia cùng các nước phát triển nhất, cơ hội để Việt Nam học tập
và trao đổi về giáo dục, về kinh nghiệm đánh giá quốc tế.
- Xác định vị trí giáo dục Việt Nam trên trường quốc tế.
- Tham gia đánh giá ngoài quốc tế nhằm xem xét độ tin cậy của đánh
giá trong; góp phần điều chỉnh đánh giá trong.
- Tăng cường năng lực đội ngũ đánh giá.
- Điều kiện để đổi mới PPDH, KTĐG góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục.
- Là bước chuẩn bị tích cực cho việc đổi mới chương trình – sách giáo
khoa sau 2015.
1.2.5.2. Khó khăn và thách thức [15 Chinh]
- Nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của đánh giá trong giáo dục còn
khác nhau và hạn chế; độ tin cậy khác nhau khá nhiều giữa các địa phương;
giữa các cuộc đánh giá.
- Hình thức, nội dung, phương thức đánh giá còn đơn điệu, không đa
dạng; chưa chú trọng đến phân tích tất cả các khâu của quá trình đánh giá, tìm
hiểu sâu nguyên nhân, công bố công khai kết quả đánh giá.
- Đối với HS, khó khăn lớn nhất là: Nội dung, hình thưc, cách thức
đánh giá PISA mới và lạ; thay đổi một thói quen, nếp nghĩ không đơn giản.
- Đội ngũ chuyên gia đánh giá trong giáo dục còn rất mỏng và tính


(Nguồn: vietnamnet.vn)

Theo kết quả đánh giá học sinh quốc tế 2012 (PISA) công bố ngày
03/12/2013, Việt Nam xếp hạng 17 trong số 65 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Theo kết quả từng môn, Việt Nam xếp thứ 8 về Khoa học (528 điểm),
xếp thứ 17 về môn toán (511 điểm) và xếp thứ 19 về môn đọc hiểu (508
điểm). (Năm 2012, trọng tâm là đánh giá tập trung vào môn Toán).
Trước kết quả này Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, cũng là người phụ
trách dự án PISA của Việt Nam, bày tỏ: “ Lần đầu tiên Việt Nam tham gia

14


chương trình đánh giá này vào năm 2012. Chúng ta là nước có thu nhập bình
quân đầu người thấp nhất trong 65 nước nhưng chất lượng gây bất ngờ cho cả
thế giới”. Tuy nhiên đánh giá khác về điểm yếu của HS Việt Nam là khả năng
linh hoạt trong tư duy thấp và sự tham gia của bố, mẹ vào việc học của con
đứng gần cuối bảng trong số 65 nước tham gia.
Ông cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục nghiên cứu, vận dụng các kĩ thuật,
phương pháp của PISA vào công tác đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông,
nhất là đổi mới cách ra đề kiểm tra, đề thi và phương pháp đánh giá chất
lượng trên diện rộng của từng địa phương (không phải là đánh giá kết quả của
cá nhân HS).
Tháng 5/2015, HS Việt Nam đã tiếp tục tham gia kỳ khảo sát đánh giá
của PISA với trọng tâm là năng lực Khoa học.
Năm 2015, Việt Nam tiếp tục đăng kí tham gia thi trên giấy. Các bộ
công cụ đánh giá Việt Nam đăng kí tham gia là: Bài thi trên giấy, phiếu hỏi
HS và phiếu hỏi dành cho nhà trường (Hiệu trưởng trả lời).
Chu kỳ PISA 2015 thực hiện từ năm 2013:

+ Các hoạt động kinh tế của con người trên Trái Đất.
+ Mối quan hệ giữa dân cư, các hoạt động sản xuất với môi trường và
sự phát triển bền vững.
- Kĩ năng: Củng cố và tiếp tục phát triển các kĩ năng:
+ Quan sát, nhận xét, phân tích, tổng hợp, so sánh các sự vật, hiện tượng
địa lí cũng như kĩ năng đọc và sử dụng bản đồ, biểu đồ, số liệu thống kê.
+ Thu thập và trình bày các thông tin địa lí.
+ Vận dụng kiến thức để giải thích các sự vật, hiện tượng địa lí và giải
quyết một số vấn đề của cuộc sống, sản xuất gần gũi với HS trên cơ sở tư duy
kinh tế, tư duy sinh thái, tư duy phê phán.
- Thái độ, hành vi:

16


+ Có tình yêu thiên nhiên, con người, ý thức và hành động thiết thực
bảo vệ môi trường xung quanh.
+ Có ý thức quan tâm đến một số vấn đề liên quan đến địa lí học trong
và ngoài nước (bùng nổ dân số, môi trường và phát triển bền vững, toàn cầu
hóa và hội nhập quốc tế, …).
+ Thấy rõ trách nhiệm của bản thân trong công cuộc xây dựng kinh tế xã hội của địa phương và của đất nước.
1.3.2 Nội dung chương trình
Nhìn chung, trong chương trình địa lí 10 THPT mới có ba loại bài học
(Bài học hướng dẫn, bài học hình thành kiến thức, bài học hình thành kĩ
năng). Loại bài (1) được thể hiện khá rõ nét trong những bài đầu tiên của
chương trình. Việc các tác giả SGK địa lí lớp 10 có dụng ý đặt các bài học có
đặc tính nổi trội về phương pháp dạy học ở phần đầu tiên của chương trình là
rất có ỹ nghĩa, vì giúp HS ngay từ đầu đã có được cơ hội để làm quen với
phương pháp học tập thích hợp với bộ môn địa lí đại cương.
Nét đặc trưng của chương trình địa lí lớp 10 THPT là các kiến thức lí


Chương

Chia ra
Lý
thuyết

Thực hành

1. Bản đồ
2. Vũ trụ. Các chuyển động chính của

29

23

6

trái đất và hệ quả của chúng
3. Cấu trúc của Trái Đất. Thạch quyển
4. Khí quyển
5. Thủy quyển
6. Thổ nhưỡng quyển và sinh quyển
7. Một số quy luật của lớp vỏ Địa lý
8. Địa lí dân cư
9. Cơ cấu nền kinh tế. Một số tiêu chí

29

21

(3 tiết)
Bên cạnh những yêu cầu đặt ra với chương trình địa lí 10 THPT thì
chương trình địa lí 10 THPT chuyên có những yêu cầu cao hơn:
Ví dụ như nội dung Địa lí tự nhiên ở lớp 10 THPT gồm 7 chương, như
vậy có thể thấy sự tương đương giữa hai chương trình ở những vấn đề lớn.
Tuy nhiên do đặc trưng của chương trình chuyên sâu là dành riêng cho HS ở
trường THPT chuyên nên có bổ sung một số kiến thức, kỹ năng nhằm giúp
cho nhận thức của HS thêm hoàn chỉnh và sâu sắc. Cụ thể:
* Chuyên đề 1: Trái Đất và bản đồ
- Kiến thức: HS còn phải giải thích được các hệ quả chuyển động của
Trái Đất.
- Kỹ năng: HS không những phải sử dụng các tranh ảnh, hình vẽ, mô
hình để trình bày và giải thích mà còn có thể tự vẽ hình để biểu diễn chuyển
động của Trái Đất trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, cũng như biết tính toán góc
nhập xạ, vĩ độ địa lí, ngày Mặt Trời lên thiên đỉnh, …
* Chuyên đề 2: Địa hình bề mặt Trái Đất
- Kiến thức: Chương trình chuyên sâu yêu cầu phân tích kỹ hơn về vai
trò của từng loại lực và nhất là về tác động đồng thời, tuy theo chiều hướng
đối nghịch nhau nhưng lại thống nhất, xen kẽ, bổ sung cho nhau của nội lực
và ngoại lực trong quá trình tạo nên bề mặt Trái Đất như hiện nay

19


- Kỹ năng: HS phải nhận biết được các dạng địa hình qua tranh ảnh, và
trên thực tế, trình bày được đặc điểm và đặc biệt là giải thích được nguyên
nhân hình thành một số dạng địa hình trên lục địa.
* Chuyên đề 3: Khí quyển
- Kiến thức: Trình bày và giải thích sự phân bố của các yếu tố khí hậu
một cách toàn diện, hệ thống và cụ thể.

Ninh theo định hướng PISA.
Ch t19
Để có cái nhìn khách quan về thực trạng của việc xây dựng và sử dụng
các bài toán nhận thức trong dạy học Địa lí 10 ở trường trung học phổ thông
Chuyên Bắc Ninh theo định hướng PISA chúng tôi đã tiến hành điều tra một
số GV và HS tại trường.
1.4.1. Mục đích điều tra
Tìm hiểu và đánh giá đúng thực trạng việc sử dụng bài tập địa lí hiện
nay của trường THPT Chuyên Bắc Ninh và coi đó là căn cứ để xác định
phương hướng trong nhiệm vụ phát triển tiếp theo của đề tài.
Điều tra để có cơ sở phân tích hiệu quả của quá trình dạy và học của
GV và HS trường THPT Chuyên Bắc Ninh, từ đó đưa ra giải pháp giảng dạy
và học tập nhằm nâng cao chất lượng dạy và học địa lí ở nhà trường.
Lấy được ý kiến, quan niệm của GV và HS về việc sử dụng câu hỏi và
bài tập theo tiếp cận PISA trong giảng dạy và học tập môn địa lí ở trường
THPT Chuyên Bắc Ninh.
1.4.2. Nội dung điều tra
- Điều tra về thực trạng xây dựng và sử dụng câu hỏi, bài tập địa lí theo
tiếp cận PISA của GV ở trường THPT Chuyên Bắc Ninh.
- Đánh giá của GV và cán bộ quản lý về năng lực nhận thức của các em
HS khi sử dụng các bài toán địa lí tiếp cận PISA ở trường THPT Chuyên Bắc
Ninh.
1.4.3. Đối tượng điều tra
- Các GV trực tiếp giảng dạy môn chuyên Địa lí ở trường THPT
chuyên Bắc Ninh.

21


- Các HS tham gia học các lớp thực nghiệm của đề tài.

1.5.1. Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lớp 10 - THPT
Các ngành khoa học khác nhau đều hướng đến mục đích chung là phục
vụ lợi ích của con người, bất cứ một đề tài nào khi nghiên cứu đề có đối
tượng nghiên cứu. Việc tìm hiểu tâm lí HS lớp 10 sẽ giúp GV nắm bắt được
tâm lí cũng như mức độ năng lực chung của lứa tuổi này. Từ đó GV sẽ có
những PP giảng dạy phù hợp, phát triển tốt nhất năng lực cho HS.
Học sinh lớp 10 chủ yếu trong độ tuổi từ 15 -16, đây là giai đoạn các
em bước vào giai đoạn đầu của tuổi thanh niên, được gọi là “thanh niên mới
lớn”. Lứa tuổi này các em có nhiều chuyển biến mạnh mẽ về mặt tâm sinh lý,
đó là chuyển biến từ trẻ em sang người lớn.
Về mặt sinh lí: Các em đang phát triển như người lớn về chiều cao, cân
nặng, cơ bắp, sức khỏe dồi dào, có thể học tập và làm việc với các cơ chế hoạt
động của thần kinh cao cấp với cường độ cao, trong thời gian tương đối dài.
Vì vậy, ở độ tuổi này các em rất hiếu động, tựa như lúc nào cũng muốn hoạt
động không biết mệt mỏi.
Về mặt trí tuệ: Độ tuổi này có trí nhớ khá tốt, nhận thức của các em
diễn ra theo hai giai đoạn đi từ nhận thức cảm tính đến lí tính, tư duy logic và
tư duy trừu tượng đều đang dần phát triển mạnh.
Về nhân cách: Hầu hết các em đã thể hiện cá tính rõ rệt, biết quan sát,
tự đánh giá, nhận xét và bản lĩnh, có khả năng lập luận để bảo vệ ý kiến hoặc
phản bác ý kiến của người khác. Các em có cảm nghĩ rằng mình đã lớn, do đó
tự ý thức các công việc, hoạt động của bản thân nên có thể nói các em đã có
tính tự giác và trách nhiệm cao. Tuy nhiên các em cũng có điểm yếu là dễ bị
kích động, tính kiên nhẫn chưa cao.
Từ những đặc điểm tâm sinh lí của HS lớp 10, gia đình và nhà trường
cần có phương pháp phù hợp để tổ chức công tác dạy học và giáo dục các em
có hiệu quả cao.

23


Trong các môn học ở nhà trường nói chung môn Địa lí nói riêng
cần có phương pháp phù hợp để tạo ra hứng thú, lôi kéo HS tích cực học tập.
Khi đó HS sẽ có mục đích, phương pháp học tập đúng đắn:
- Thái độ tích cực có trách nhiệm
- Ham hiểu biết nhiều lĩnh vực, hầu hết ở mức độ cao
- Có kĩ năng học tập độc lập, tích cực tìm tòi khám phá.
- Có hứng thú với việc học tập
Đây là những đặc điểm quan trọng cần có của HS và nó đặc biệt
quan trọng với các em học sinh chuyên, có được những đặc điểm trên là cơ sở
vững chắc cho các em học tập tốt. Để HS có được mục đích và phương pháp
học tập đúng đắn, trong giảng dạy địa lí 10 chuyên, đòi hỏi GV cần quan tâm
tới một số vấn đề để phù hợp với tâm sinh lí, lứa tuổi HS như:
- Nội dung dạy học phải súc tích khoa học và có tính thực tiễn cao.
- Phải tạo ra các “tình huống có vấn đề” để lôi kéo và gợi cho HS nhu
cầu nhận thức.
- Tổ chức và đa dạng các hoạt động nhận thức cho HS, sao cho các em
tích cực hoạt động để chiếm lĩnh tri thức mới.
- Sử dụng các phương tiện trực quan trong giảng dạy, để phát huy năng
lực quan sát, tạo hứng thú, say mê để dễ nhớ, dễ hiểu bài. [LA_cô Yến]
- Cần thiết đưa vào các bài toán mang tính thực tiễn theo định hướng
PISA trong hoạt động nhận thức cho HS để các em phát huy năng lực, có nhu
cầu vận dụng kiến thức và kĩ năng khoa học Địa lí vào giải quyết vấn đề, để
chiếm lĩnh tri thức mới và các em có niềm tin vào tri thức được cung cấp.
Lớp 10, khối lớp đầu tiên của cấp học THPT, hoạt động học tập được
xây dựng lại một cách cơ bản so với lứa tuổi HS THCS. Ở lứa tuổi này các
em bắt đầu hình thành mức độ học tập cao nhất, để tích lũy và hoàn thiện
những kiến thức, kĩ năng đáp ứng nhu cầu của người lao động trong tương lai.

25