Vai trò của thẩm phán trong thủ tục phá sản
Cũng như đa số các nước trên thế giới, Việt Nam quan tâm xây
dựng chế định pháp luật về phá sản với mục tiêu hạn chế đến mức
thấp nhất những hậu quả do phá sản gây ra . Thủ tục giải quyết
phá sản có sự tham gia của nhiều chủ thể, trong đó có năm chủ
thể cơ bản là: Toà án, doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá
sản, người mắc nợ doanh nghiệp, chủ nợ, người quản lý tài sản.
Trong các chủ thể đó, Toà án giữ vị trí trung tâm, có vai trò quyết
định mọi giai đoạn của tố tụng phá sản và thực hiện chủ yếu vai
trò của mình thông qua Thẩm phán. Điều đó thể hiện trong việc
quy định thẩm quyền của thẩm phán trong thủ tục phá sản doanh
nghiệp, HTX.
1. Thẩm phán là người quyết định áp dụng thủ tục phá sản.
Trong thủ tục phá sản, thẩm phán có vai trò là người quyết định áp
dụng một trong hai thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh hoặc
thanh lý tài sản, các khoản nợ hoặc quyết định chuyển từ áp dụng
thủ tục phục hồi hoạt định kinh doanh sang áp dụng thủ tục thanh
lý tài sản, các khoản nợ hoặc tuyên bố doanh nghiệp, HTX bị phá
sản . Sự quyết định này ảnh hưởng tới hầu hết các hành vi mà các
chủ thể tham gia cần tiến hành trong thủ tục phá sản. Trong thủ
tục đầu tiên, thẩm phán có thẩm quyền thụ lý đơn yêu cầu mở thủ
tục phá sản của các chủ nợ (Điều 13), người lao động (Điều 14),
chính doanh nghiệp, HTX (Điều 15), chủ sở hữu doanh nghiệp nhà
nước (Điều 16), hay của các cổ đông công ty cổ phần (Điều 17) và
của thành viên hợp danh (Điều 18) . Sau đó, Thẩm phán xem xét
và ra quyết định mở hay không mở thủ tục phá sản trong thời hạn
30 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Đồng


thời với việc ra quyết định mở thủ tục phá sản, thẩm phán ra quyết
định thành lập tổ quản lý, thanh lý tài sản để làm nhiệm vụ quản

nợ (Khoản 4, Điều 61); Doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá
sản phải xây dựng phương án phục hồi kinh doanh và nộp cho Toà
án (Khoản 2, Điều 68); Thẩm phán xem xét, đánh giá phương án
phục hồi kinh doanh, ra quyết định (Điều 70); Thẩm phán triệu tập
Hội nghị chủ nợ để xem xét, thông qua phương án phục hồi (Khoản
1, Điều 71); có thể ra quyết định đình chỉ tiến hành thủ tục phá
sản (Điều 67) hay thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh nếu có
một trong các trường hợp nêu tại Điều 76; Thẩm phán ra quyết
định công nhận Nghị quyết của Hội nghị chủ nợ về phương án
phục hồi hoạt động kinh doanh của DN (Khoản 1, Điều 72) ...để
giải quyết các nội dung đề cập tại Điều 64…Bên cạnh đó, thẩm
phán có thể ra quyết định đình chỉ thủ tục thanh lý tài sản trong
một số trường hợp như: phương án phân chia tài sản đã thực hiện
xong…(Điều 85) . Đây cũng là quyết định khép lại thủ tục thanh lý
để thẩm phán có thể tuyên bố doanh nghiệp, HTX bị phá sản nhằm
kết thúc sự tồn tại của chủ thể này trong hoạt động thương mại.
3. Thẩm phán ra quyết định phá sản đồng thời giải quyết những
trường hợp kháng nghị, khiếu nại quyết định tuyên bố phá sản
doanh nghiệp HTX
Thẩm phán sau khi thực hiện đúng thủ tục và xem xét kĩ càng vụ
việc trong các trường hợp tại Điều 86, Điều 87 thì có quyền tuyên
bố phá sản. Ví dụ trường hợp: Sau khi thụ lý đơn yêu cầu mở thủ
tục thanh lý tài sản và nhận các tài liệu, giấy tờ do các bên có liên
quan gửi đến, thẩm phán ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp,
HTX bị phá sản nếu doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá sản
không còn taid sản hoặc còn nhưng không đủ để thanh toán phí


phá sản (Điều 21). Nghĩa là, trong trường hợp này, tòa án không
thể tiến hành thủ tục phá sản theo các bước thông thường (4

môn pháp lý vững vàng để có thể giải quyết thủ tục phá sản doanh
nghiệp, HTX một cách tốt nhất.