Trờng đại học kinh tế quốc dân
----------------

NGUYễN ĐứC THịNH

ĐầU TƯ PHáT TRIểN KINH Tế TRÊN ĐịA BàN
TỉNH Hà NAM GIAI ĐOạN 2011 - 2020

Chuyên ngành: KINH Tế ĐầU TƯ

ngời hớng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYễN BạCH NGUYệT


2
Hµ Néi - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa
công bố tại bất cứ nơi nào. Mọi số liệu sử dụng trong luận văn là những thông tin
xác thực.
Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình.
Tác giả luận văn

Nguyễn Đức Thịnh


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Bạch Nguyệt, người
đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy cô giáo trong

GDP
HĐND
ICOR
KT-XH
ODA
PPP
QL
UBND
VĐT
WB

Công nghiệp
Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
Công nghiệp – Xây dựng
Doanh nghiệp Nhà nước
Đầu tư trực tiếp nước ngoài
Tổng sản phẩm quốc nội
Hội đồng nhân dân
Hệ số gia tăng vốn – sản lượng
Kinh tế - xã hội
Hỗ trợ phát triển chính thức
Đối tác công tư
Quốc lộ
Ủy ban nhân dân
Vốn đầu tư
Ngân hàng Thế giới


DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
BẢNG:


9

Hµ Néi - 2016


i

Mở đầu: Hoạt động đầu tư phát triển kinh tế có vai trò quan trọng quyết định
đến phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, mỗi địa phương, góp phần quan
trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế - xã hội, chuyển dịch cơ cấu
kinh tế trên địa bàn tỉnh theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa, tác động phát
triển kết cấu hạ tầng, phát triển khoa học công nghệ (góp phần trực tiếp tạo mới và
cải tạo chất lượng, năng lực sản xuất, phục vụ của nền kinh tế). Tuy nhiên bên cạnh
những kết quả đạt được, hoạt động đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh Hà Nam vẫn
còn một số khó khăn, thách thức cần phải giải quyết trong thời gian tới như công tác
huy động, phân bổ và quản lý, sử dụng VĐT trong phát triển kinh tế còn nhiều hạn
chế cần phải khắc phục, hiệu quả đầu tư còn thấp, nợ đọng xây dựng cơ bản cao.
Chính vì vậy hoạt động đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam cần phải
được nghiên cứu, phân tích làm rõ hạn chế, nguyên nhân hạn chế từ đó đưa ra các
giải pháp góp phần phát huy vai trò của đầu tư phát triển đối với phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Xuất phát từ thực tế trên tác giả đã lựa chọn đề tài
“Đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2020”, qua đó
tìm ra được những nguyên nhân của hạn chế, tồn tại trong hoạt động đầu tư phát triển
kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam, trên cơ sở đó đưa ra định hướng, giải pháp tăng
cường đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, bố cục luận văn
chia làm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu.
Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn
địa phương (cấp tỉnh).

trung vào nguồn vốn ngân sách Nhà nước. Trong khi bối cảnh từ năm 2011 trở lại đây
tỉnh Hà Nam đã có những chuyển biến rất mạnh mẽ về mọi mặt kinh tế - xã hội, cơ chế
chính sách ưu đãi đầu tư, môi trường đầu tư thông thoáng hơn nên đã thu hút FDI góp
phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Chính vì vậy, đòi hỏi cần có
những nghiên cứu một cách đầy đủ hơn về thực trạng đầu tư phát triển kinh tế trên địa
bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2020 để từ đó tìm ra những giải pháp nhằm tăng
cường đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam đến năm 2020.


iii

Ngoài ra, trong chương này tác giả cũng trình bày về mục tiêu nghiên cứu,
phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu của luận văn. Trong đó, mục tiêu
nghiên cứu là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn
địa phương (cấp tỉnh) bao gồm: khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò, các nhân tố ảnh
hưởng đến đầu tư phát triển, vai trò của đầu tư phát triển đến tăng trưởng, phát triển
kinh tế - xã hội của địa phương, chỉ ra được những hạn chế và nguyên nhân của những
hạn chế trong đầu tư phát triển kinh tế tỉnh đưa ra các giải pháp góp phần phát huy
vai trò của đầu tư phát triển đối với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Hà
Nam đến năm 2020. Phương pháp nghiên cứu tác giả lựa chọn chủ yếu là phương
pháp phân tích tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp tổng hợp và so sánh.
Chương 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về đầu tư phát triển kinh tế trên địa
bàn địa phương (cấp tỉnh):
Tác giả đã đưa ra khái niệm, đặc điểm và vai trò của hoạt động đầu tư phát
triển kinh tế tại địa phương. Qua đó làm rõ được vai trò của hoạt động đầu tư phát
triển kinh tế tại địa phương như:
- Góp phần tăng trưởng và phát triển kinh tế tại địa phương;
- Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương;
- Góp phần phát triển khoa học và công nghệ;
- Vai trò đối với tiến bộ xã hội và môi trường.

luật; Môi trường chính trị; Môi trường kinh tế; Cơ sở hạ tầng kỹ thuật; Yếu tố văn
hóa xã hội) và nhân tố chủ quan.
Ngoài ra, luận văn đã xem xét kinh nghiệm về hoạt động đầu tư phát triển kinh
tế tại 2 địa phương có nhiều điểm tương đồng và nằm trong vùng đồng bằng sông
Hồng với tỉnh Hà Nam là tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Hải Dương. Theo đó, để tăng cường
hoạt động đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam cần làm tốt những việc
như sau:
- Tỉnh Hà Nam cần có các chính sách tăng cường huy động và thu hút các
nguồn vốn đầu tư vào tỉnh (đặc biệt là huy động nguồn vốn FDI) với mục tiêu nâng
cao số lượng cũng như chất lượng dòng vốn (thông qua việc nâng cao chất lượng
hoạt động xúc tiến đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện cơ sở hạ tầng…)
nhằm phát huy hiệu quả đóng góp đối với nền kinh tế của tỉnh.
- Để công tác huy động vốn đầu tư được hiệu quả thì việc huy động vốn FDI là


v

đặc biệt quan trọng để huy động VĐT phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh.
- Hà Nam phải điều chỉnh cơ cấu đầu tư hợp lý, tăng cường đầu tư phát triển
nông nghiệp, dịch vụ để khai thác các lợi thế, tiềm năng của tỉnh về vị trí địa lý, điều
kiện thổ nhưỡng khí hậu, tài nguyên du lịch…
Chương 3. Thực trạng đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam
giai đoạn 2011-2015:
Tác giả đã trình bày khái quát về điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội
ảnh hưởng đến đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh, những thuận lợi, khó khăn
của Hà Nam trong đầu tư phát triển kinh tế.
Tác giả đã đi sâu phân tích thực trạng đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh
Hà Nam giai đoạn 2011-2015 trên 4 khía cạnh sau: Quy mô VĐT phát triển kinh tế
trên địa bàn tỉnh; Đầu tư phát triển phân theo nguồn vốn huy động trên địa bàn tỉnh;
Đầu tư phát triển phân theo ngành, lĩnh vực trên địa bàn tỉnh; Công tác quản lý hoạt

đồng đều do mới chú trọng phát triển trồng trọt, chăn nuôi (tỷ trọng VĐT ngành nông
nghiệp trong VĐT ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm khoảng 90%) trong khi
chưa đầu tư phát huy hết tiềm năng của lĩnh vực lâm nghiệp, thủy sản.
- Đầu tư phát triển ngành công nghiệp – xây dựng: Cơ cấu và phân bổ VĐT
trong ngành còn một số điểm chưa hợp lý như VĐT ngành công nghiệp – xây dựng
chủ yếu tập trung vào phát triển công nghiệp, tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến,
chế tạo chiếm tỷ trọng quá cao gây mất cân đối trong nội bộ ngành trong khi các lĩnh
vực công nghiệp khác có quy mô rất thấp và biến động không ổn định.
- Đầu tư phát triển ngành dịch vụ: Đầu tư phát triển ngành dịch vụ tỉnh Hà Nam
đã được tỉnh chú trọng ưu tiên và đóng góp quan trọng trong quá trình phát triển kinh
tế tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế về phân bổ và sử dụng VĐT như: VĐT phân bổ
vào lĩnh vực vận tải, kho bãi quá cao trong khi VĐT vào lĩnh vực nhiều tiềm năng
như du lịch, y tế, giáo dục còn hạn chế.
Về công tác quản lý hoạt động đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà
Nam, tác giả đã chỉ ra rằng công tác quản lý hoạt động đầu tư đối với hoạt động đầu
tư Nhà nước (đặc biệt là từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước) trên địa bàn tỉnh được
các cấp, ngành quan tâm chỉ đạo, theo dõi từ công tác huy động, phân bổ, sử dụng và
quản lý VĐT. Tuy nhiên, việc phân bổ VĐT vào các ngành, lĩnh vực còn chưa hợp
lý, nợ xây dựng cơ bản cao, mới chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng chưa quan tâm đầu tư


vii

nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học – công nghệ… trong đó
đầu tư cơ sở hạ tầng phân tán, dàn trải.
Sau khi phân tích thực trạng đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam
giai đoạn 2011-2015, luận văn đã đưa ra đánh giá những kết quả đạt được cũng như
hạn chế và nguyên nhân của hạn chế về đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh
Hà Nam. Trong giai đoạn 2011-2015, Hà Nam đã đạt được một số kết quả tích cực
trong phát triển kinh tế như: Kinh tế tăng trưởng ổn định, bình quân 5 năm 2011 2015 đạt khoảng 10,7%/năm; Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo định hướng công

phát triển các ngành, lĩnh vực hợp lý nhằm phát huy sức mạnh liên kết giữa các
ngành, vùng, địa phương để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó tập
trung đầu tư hạ tầng khung, hạ tầng phát triển các lĩnh vực công nghiệp, thương mại –
dịch vụ và nông nghiệp nông thôn.
Cuối cùng, để có thể khắc phục những hạn chế cũng như tăng cường đầu tư phát
triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam đến năm 2020, tác giả đưa ra một số giải pháp
đó là:
- Tăng cường huy động VĐT đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế;
- Điều chỉnh cơ cấu đầu tư phân theo ngành hợp lý;
- Tăng cường công tác quản lý Nhà nước hoạt động đầu tư;
- Một số giải pháp khác (Đầu tư phát triển, thu hút nguồn nhân lực; Đầu tư phát
triển khoa học và công nghệ; Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng)


Trờng đại học kinh tế quốc dân
----------------

NGUYễN ĐứC THịNH

ĐầU TƯ PHáT TRIểN KINH Tế TRÊN ĐịA BàN
TỉNH Hà NAM GIAI ĐOạN 2011 - 2020

Chuyên ngành: KINH Tế ĐầU TƯ

ngời hớng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYễN BạCH NGUYệT


ii

Hµ Néi - 2016

nguyên nhân hạn chế từ đó đưa ra các giải pháp góp phần phát huy vai trò của đầu
tư phát triển đối với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Xuất phát


2

từ thực tế trên tác giả đã lựa chọn đề tài “Đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh
Hà Nam giai đoạn 2011-2020”, qua đó tìm ra được những nguyên nhân của hạn
chế, tồn tại trong hoạt động đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam, trên
cơ sở đó đưa ra định hướng, giải pháp tăng cường đầu tư phát triển kinh tế trên địa
bàn tỉnh trong thời gian tới.

1.2. Mục đích nghiên cứu
Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn địa
phương (cấp tỉnh) bao gồm: khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò, các nhân tố ảnh
hưởng đến đầu tư phát triển, vai trò của đầu tư phát triển đến tăng trưởng, phát triển
kinh tế - xã hội của địa phương. Thông qua phân tích thực trạng đầu tư phát triển kinh
tế tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015, chỉ ra được những hạn chế và nguyên nhân của
những hạn chế trong đầu tư phát triển kinh tế tỉnh đưa ra các giải pháp góp phần phát
huy vai trò của đầu tư phát triển đối với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh
Hà Nam đến năm 2020.

1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung vào nghiên cứu những nội dung
cơ bản của hoạt động đầu tư phát triển và các giải pháp tăng cường đầu tư phát triển
kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam.
* Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung:
Về mặt lý luận: Chủ yếu đề cập đến những vấn đề lý luận chung về đầu tư
phát triển kinh tế tại địa phương (cấp tỉnh).

Luận văn thạc sĩ “Đầu tư phát triển công nghiệp tỉnh Hà Nam. Thực trạng và
giải pháp” của tác giả Vũ Thị Thanh Ánh – Năm 2013. Trong luận văn, tác giả đã
khái quát các lý luận về ngành công nghiệp và đầu tư phát triển công nghiệp tại địa
phương, phân tích thực trạng đầu tư phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà
Nam. Căn cứ vào thực trạng đầu tư phát triển công nghiệp thì luận văn đã nêu ra
được một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong đầu tư phát triển
công nghiệp tại tỉnh Hà Nam và đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt
động đầu tư phát triển tỉnh Hà Nam theo hướng bền vững.
Luận văn thạc sĩ “Đầu tư phát triển kinh tế tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 20062020” của tác giả Lê Văn Tuấn – Năm 2013. Trong luận văn, tác giả đã khái quát hệ
thống cơ sở lý luận về hoạt động đầu tư phát trên địa bàn tỉnh và đặc biệt đã nêu
được các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh như các
nhân tố chủ quan (gồm năng lực, kiến thức của cán bộ các cấp, của chủ đầu tư, trình


4

độ nguồn lao động của tỉnh) và các nhân tố khách quan (cơ chế chính sách và pháp
luật của Nhà nước, phong tục tập quán và văn hóa). Luận văn đã phân tích làm rõ
được thực trạng hoạt động đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp trong giai
đoạn 2006-2012 trên cơ sở đó nêu ra những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế để
đưa ra các giải pháp tăng cường hoạt động đầu tư trên địa bàn tỉnh đến năm 2020
qua các giải pháp như tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế hay đẩy mạnh tiến độ
thực hiện công nghiệp hóa – hiện đại hóa.
Như vậy, mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về đầu tư phát triển kinh
tế trên địa bàn tỉnh nhưng số công trình nghiên cứu về đầu tư phát triển kinh tế trên
địa bàn tỉnh Hà Nam còn hạn chế. Đến nay đã có một công trình nghiên cứu về đầu
tư phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam nhưng đó là vào giai đoạn 2000-2008,
khi đó tỉnh Hà Nam hầu như chưa có thu hút đầu tư nước ngoài, chưa có nhiều
doanh nghiệp ngoài địa bàn tỉnh vào đầu tư tại tỉnh, công nghiệp phát triển đơn
điệu, nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao, đầu tư chủ yếu tập trung vào nguồn vốn ngân

lai, giá trị hiện tại có thể hiểu là tiêu dùng, còn giá trị tương lai hiểu là năng lực sản
xuất có thể làm tăng thêm sản lượng quốc gia. Về mặt nội hàm, khái niệm đầu tư
thể hiện trực tiếp hoặc gián tiếp hành vi, hoặc quá trình sử dụng các nguồn lực (vật
chất, phi vật chất) nhằm đáp ứng mục tiêu hoặc kết quả xác định. Quá trình sử dụng
nguồn lực cũng không làm mất đi giá trị mà chỉ làm thay đổi hình thái thể hiện giá
trị của nguồn lực. Dưới góc độ là một môn khoa học nghiên cứu những quy luật
kinh tế vận động trong lĩnh vực đầu tư thì đầu tư là quá trình sử dụng phối hợp các
nguồn lực trong một khoảng thời gian xác định nhằm đạt được kết quả hoặc một
tập hợp các mục tiêu xác định trong điều kiện kinh tế - xã hội nhất định.
Đầu tư phát triển là một bộ phận cơ bản của đầu tư, là hoạt động sử dụng vốn
trong hiện tại nhằm tạo ra những tài sản vật chất và trí tuệ mới, năng lực sản xuất
mới và duy trì những tài sản hiện có, nhằm tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát
triển. Đầu tư phát triển đòi hỏi rất lớn nhiều loại nguồn lực như tiền vốn, đất đai, lao
động, máy móc thiết bị, tài nguyên vì vậy khi xem xét lựa chọn dự án đầu tư hay
đánh giá hiệu quả đầu tư cần phải tính đúng, tính đủ các nguồn lực tham gia. Kết
quả của đầu tư phát triển là sự tăng thêm về tài sản vật chất (nhà xưởng, máy móc
thiết bị…), tài sản trí tuệ (trình độ văn hóa, chuyên môn, khoa học kỹ thuật…) và tài
sản vô hình (những phát minh sáng chế, bản quyền…), các kết quả này sẽ góp phần


6

làm tăng thêm năng lực sản xuất của xã hội. Mục đích của đầu tư phát triển là vì sự
phát triển bền vững, vì lợi ích quốc gia, cộng đồng và nhà đầu tư. Trong đó, đầu tư Nhà
nước nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng thu nhập quốc dân, góp phần giải quyết
việc làm và nâng cao đời sống của các thành viên trong xã hội. Đầu tư của doanh
nghiệp nhằm tối thiểu hóa chi phí, tối đa hóa lợi nhuận, nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường…
“Đầu tư phát triển kinh tế trên địa bàn địa phương là hoạt động sử dụng vốn
trong hiện tại (tiền vốn, đất đai, lao động, máy móc thiết bị, tài nguyên khoáng