www.huongdanvn.com

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ỨNG HOÀ
TRƯỜNG THCS VIÊN AN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP
GIÁO DỤC TÍNH TỰ GIÁC TRONG HỌC TẬP
CHO ĐỘI VIÊN LIÊN ĐỘI THCS VIÊN AN
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ĐỘI

Người thực hiện: Lê Hải Đăng
Chức vụ: Giáo viên – TPT
Đề tài thuộc lĩnh vực: Giáo dục đạo đức

Năm học 2010 - 2011

1


www.huongdanvn.com

Mục lục
Tiêu chí

Trang

A. Mở đầu

5


8

Chương I . Cơ sở lí luận của việc giáo dục tính tự giác trong học tập
cho đội viên THCS
8
1.1.Một số khái niệm có liên quan đến đề tài.

8

1.2. Vị trí của giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên.

9

1.3. Tính tự giác trong học tập của đội viên bao gồm.

10

1.4. Đặc điểm hoạt động đội trong trường THCS Viên An.

11

1.5. Hoạt động đội đối với việc giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội
viên Liên đội THCS Viên An

11

Chương 2: Thực trạng về giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội
viên Liên đội THCS Viên An.



3.2. Các biện pháp giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên Liên đội
THCS Viên An thông qua các hoạt động đội

17

3.2.1.Phối hợp các lực lượng trong nhà trường để giáo dục tính tự giác
trong học tập cho đội viên

17

3.2.2. Hoạt động đội là con đường tốt nhất để giáo dục tính tự giác cho đội
viên...

21

3.2.3. Xây dựng điểm mô hình các “đôi bạn cùng tiến”.

24

4. Thực nghiệm

26

C. Kết luận và khuyến nghị

28

1. Kết luận


THCS

5. Xã hội chủ nghĩa

XHCN

4


www.huongdanvn.com

A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong gia đoạn hiện nay công cuộc đổi mới kinh tế, xã hội ở nước ta
đang diễn ra mạnh mẽ với xu thế toàn cầu hoá. Thực tế đó đòi hỏi phải có
những lớp người lao động mới tự giác, có bản lĩnh, có năng lực, chủ động
sáng tạo, dám nghĩ dám làm, làm việc có kế hoạch, thích ứng được với thực
tiễn xã hội luôn thay đổi và phát triển. Do vậy, ngành giáo dục phải có sự
thay đổi biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh để phù hợp với tình hình
đất nước. Một bài toán về giáo dục tính tự giác cho người học được đặt ra
buộc phải giải quyết. Vậy trong những năm qua, Nhà nước và ngành Giáo
dục đã giải quyết như thế nào mặc dù đó không phải là đề tài mới mẻ.
Những năm gần đây, với việc thực hiện cuộc vận động “Hai không”
với 4 nội dung của Phó Thủ tướng Chính phủ - Bộ trưởng Bộ Giáo dục &
Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân giáo dục tính tự giác trong học tập cho học
sinh đã được quan tâm và đẩy mạnh hơn.
Thực tế cho thấy ở bất kỳ xã hội nào thì tính tự giác vẫn luôn được
coi trọng, tính tự giác cũng được coi là gốc của đạo đức, nhân cách con
người. Vì vậy, việc giáo dục tính tự giác cho đội viên là một yêu cầu quan
trọng, đang trở thành một vấn đề cần được các nhà giáo dục quan tâm.

đội THCS Viên An.
4. Giả thuyết khoa học:
Nếu thực hiện giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên qua
các biện pháp :
- Phối hợp các lực lượng trong nhà trường để giáo dục tính tự giác
trong học tập cho đội viên.
- Hoạt động Đội là con đường tốt nhất để giáo dục tính tự giác trong
học tập cho đội viên.
- Xây dựng điểm mô hình các “đôi bạn cùng tiến”.
thì sẽ góp phần thực hiện tốt cuộc vận động “ Hai không” với bốn nội dung
của Bộ Giáo dục – Đào tạo, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ năm học.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu:
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục tính tự giác trong học tập
của đội viên THCS Viên An
5,2. Tìm hiểu thực trạng về tính tự giác trong học tập của đội viên
liên Đội THCS Viên An

6


www.huongdanvn.com

5.3. Đề xuất một số biện pháp giáo dục tính tự giác trong học tập
cho đội viên liên Đội THCS Viên An thông qua các hoạt động đội.
6. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu, tham khảo các tài
liệu, sách báo có liên quan đến giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội
viên
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát 324 đội viên trong liên
Đội, 16 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tại trường thông qua phiếu trưng

học tập, làm việc, không có hiện tượng ỷ lại quay cóp, chép bài hoặc xem
bài của bạn, không để thầy cô phải giục giã, thúc bách hoặc xử phạt mới
thực hiện. Đức tính này cũng được biểu hiện sự ngay thẳng, không nói sai
sự thật, giám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm trước hành động, hành vi
của mình.
1.1.3.Giáo dục tính tự giác:
Quá trình giáo dục tính tự giác là một hoạt động có tổ chức, có mục
đích, có kế hoạch nhằm biến những nhu cầu chuẩn mực, giá trị đạo đức
(tính tự giác), thành những phẩm chất đạo đức (tính tự giác) của cá nhân,
làm cho cá nhân đó trưởng thành về mặt đạo đức góp phần phát triển nhân
cách của mỗi cá nhân và thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của xã hội.
1.1.4. Biện pháp.
Biện pháp là cách làm, cách thực hiện đối với việc gì đó. Ở đây biện
pháp là làm thế nào để đội viên rèn luyện thói quen tự giác trong học tập.

8


www.huongdanvn.com

1.1.5.Biện pháp giáo dục tính tự giác.
Biện pháp giáo dục tính tự giác là quá trình tác động có mục đích, có
kế hoạch đến đội viên nhằm giúp cho nhân cách mỗi đội viên được phát
triển đúng đắn, giúp đội viên có những hành vi ứng xử một cách có ý thức,
đúng mực trong các mối quan hệ của cá nhân với xã hội, của cá nhân với
lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của cá nhân với chính
mình.
1.2. Vị trí của việc giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên
THCS.
Trong xã hội ngày nay, đức tính tự giác là rất cần thiết cho mọi

luyện của mình.
Trong nhà trường các em tiếp thu và hình thành các quan hệ xã hội
đa dạng, nhất là với bạn bè xung quanh và được phát triển có định hướng rõ
ràng. Song, bên cạnh đó các em hầu như chưa thật sự nỗ lực, phấn đấu để
trở thành người đội viên toàn diện, mà bên cạnh những cái hay, cái đẹp,
vẫn còn tồn tại những cái xấu, cái chưa hoàn hảo. Hay nói cách khác đội
viên khá giỏi về học lực, tốt về đạo đức rất nhiều nhưng đội viên yếu về
học lực, đạo đức chưa tốt vẫn còn. Đặc biệt là vẫn còn những đội viên có
hành vi thiếu tự giác trong học tập. Cho nên, giáo dục tính tự giác trong học
tập cho đội viên tức là giáo dục đạo đức cho đội viên phải được xem là việc
làm quan trọng.
Trong tất cả các mặt giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan
trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu: “Dạy cũng như học, phải biết chú
trọng cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng, đó là cái gốc rất quan
trọng, nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng ”
Giáo dục đạo đức phải được thực hiện thường xuyên, bền bỉ và có ý
nghĩa lâu dài. Trong nhà trường THCS, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục
phải được đặc biệt coi trọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất
lượng giáo dục toàn diện sẽ được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật
thiết với các mặt giáo dục khác.
Muốn thực hiện tốt việc này đòi hỏi người thầy phải kiên trì, bền bỉ,
khéo léo để từng bước uốn nắn giúp đỡ cho các em trở thành một đội viên
ngoan, có tư cách, có đạo đức tốt, tự giác trong học tập
1.3. Tính tự giác trong học tập của đội viên.
Tự giác trong học tập là tự biết xây dựng kế hoạch học tập sao cho
phù hợp. Phải tự giác với bản thân chủ động về kiến thức, thời gian phải có
lý tưởng học tập.

10




www.huongdanvn.com

Chương 2:
Thực trạng về giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên liên
Đội THCS Viên An.
2.1.Một vài nét về trường THCS Viên An.
2.1.1. Đặc điểm chung:
Trường THCS Viên An thuộc huyện Ứng Hoà - Hà Tây (nay là
Hà Nội mở rộng).
Năm học 2010 – 2011: Trường gồm 4 khối 6, 7, 8, 9 với 8 lớp.
Tổng số 324 đội viên.
Hội đồng sư phạm nhà trường gồm 21 cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Trong đó có 16 giáo viên trực tiếp giảng dạy.
2.1.2. Một số kết quả đạt được :
Năm học 2009 – 2010:
Tỷ lệ tốt nghiệp: 70/74 = 94,6%
Tỷ lệ lên lớp:

97,4 %

Đội viên giỏi cấp huyện:

15/18 . Học sinh giỏi toàn diện: 11

Xếp loại đạo đức: Tốt, Khá = 86% ; Trung bình: 14% ; Yếu 0 %
Liên Đội: Đạt Liên Đội mạnh cấp huyện
2.2.Thực trạng tính tự giác trong học tập của đội viên liên Đội
THCS Viên An.


Chưa tốt

Câu 2: Vì sao phải có tính tự giác trong học tập?
Giúp em học tốt hơn

Không ỷ lại khi gặp khó khăn

Chủ động trong tiếp thu kiến thức

Không bị tác động bởi bên ngoài

Câu 3: Làm thế nào để tự giác trong học tập?
Tích cực học tập

Đề ra kế hoạch học tập

Đi học chuyên cần

Không coi cóp khi thi cử

Câu 4: Sự cần thiết của tự giác trong học tập ?
Rất cần

Cần

Chưa cần

Không cần



Chưa cần thiết

Không cần

3. Giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên THCS Viên An
như thế nào?
Rất tốt

Tốt

Trung bình

Chưa tốt

Phát 16 phiếu phiếu trưng cầu ý kiến cho giáo viên với nội dung về
1. Sự quan tâm đến giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên
THCS Viên An?
Rất quan tâm

Đang được quan tâm

Quan tâm chưa đến nơi

Chưa được quan tâm

2. Tính cấp thiết của giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên
THCS Viên An?
Rất khẩn trương


Tỉ lệ %

79

24.4

149

46.0

90

27.7

6

1.9

135

41.7

176

54.3

11

3.4


1. Sự quan
Đang quan tâm
tâm ...
Quan tâm chưa đúng mức
Không quan tâm
2. Sự
thiết ...

cần Rất cần thiết
Cần thiết
Chưa cần thiết

Chưa tốt

* Đối với giáo viên:
Bảng 2.2: Tỉ lệ % ý kiến đánh giá chất lượng giáo dục đạo đức của
giáo viên.
Câu hỏi

Tiêu chí

Số phiếu/16

Tỉ lệ %

2

12.5

8


1

6.3

6

37.5

2

12.5

7

43.7

Rất quan tâm
1. Sự quan
Đang được quan tâm
tâm ...
Quan tâm không đến nơi
Chưa được quan tâm
2. Tính cấp Rất khẩn chương
thiết ...
Khẩn chương

3. Làm thế Xử phạt nghiêm khắc
nào để giáo
Bồi dưỡng kiến thức

pháp hữu hiệu và thích hợp áp dụng để giáo dục, định hướng cho đội viên.
2.3.2. Nguyên nhân chủ quan.
Đội viên còn thiếu vốn kiến thức khoa học, đạo đức, còn dựa vào sự
nâng đỡ của gia đình. Đội viên thiếu kĩ năng sống, đặc biệt tính tự giác còn
bị xem nhẹ.
2.3.3. Các nguyên nhân khác.
Ảnh hưởng từ các trò chơi, phim ảnh không lành mạnh trên mạng
internet.

16


www.huongdanvn.com

Chương 3:
Các biện pháp giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên liên Đội
THCS Viên An thông qua hoạt động Đội.
3.1. Cơ sở đề xuất biện pháp giáo dục tính tự giác trong học tập
cho đội viên Liên đội THCS Viên An.
Theo luật giáo dục năm 1988 thì mục tiêu của giáo dục Việt Nam là
đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức
khoẻ và nghề nghiệp.
Theo thông tư hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2009-2010
của Bộ Giáo Dục – Đào Tạo.
Thực hiện cuộc vận động “Hai không” với bốn nội dung của Phó
Thủ Tướng - Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân.
Theo kế hoạch hoạt động Đội năm học 2010-2011 của Hội đồng Đội
TW. Hội đồng Đội Ứng Hoà.
Thực hiện theo kế hoạch và nhiệm vụ năm học 2010-2011 của
Phòng Giáo dục & Đào tạo Ứng Hoà.


Chi bộ
BGH
Chi
Đoàn

Ý thức tự giác
của đội viên

Ban chỉ
huy Đội

Công
đoàn

Hội đồng
sư phạm
nhà
trường

Tổng
phụ trách
Đội

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về giáo dục tính tự giác cho đội viên.
Vai trò của các tổ chức trong nhà trường rất quan trọng trong việc hình
thành ý thức tự giác, tính tự giác của đội viên. Sự phối hợp đồng đều, trách
nhiệm của các tổ chức sẽ giúp đội viên THCS hoàn thiện hơn về mặt nhân
cách (theo tâm lý học thì các em còn đang ở giai đoạn hình thành)
Trước hết: Chi bộ Đảng là trung tâm chính trị, tập hợp lực lượng

của mình để làm công tác giáo dục đạo đức học sinh một cách nhuần
nhuyễn, không khuôn sáo, sống sượng.
Trong thực tế, do nhận thức chưa đầy đủ, vẫn còn một số giáo viên
chỉ quan tâm đến hoạt động chuyên môn, truyền thụ kiến thức khoa học
đơn thuần, mà quên đi nhiệm vụ giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm (GVCN)- Phụ trách chi đội thay mặt Nhà
trường đảm nhận vai trò chủ đạo trong công tác tổ chức giáo dục đội viên
rèn luyện đạo đức. Phụ trách chi đội là người nắm vững hoàn cảnh và sự
tiến bộ của từng đội viên. Bởi vậy, họ có biện pháp tổ chức giáo dục sát đối
tượng, thúc đẩy sự tiến bộ của các em.

19


www.huongdanvn.com

Phụ trách chi đội phải có nhận thức đúng vị trí quan trọng của mình.
Phải tự bồi dưỡng, nắm bắt sâu sắc chủ trương đường lối giáo dục của
Đảng và Nhà nước trong thời kì đổi mới. Phải nâng cao trình độ chuyên
môn để giáo dục đội viên trong rèn luyện đạo đức một cách thuyết phục.
Phải mẫu mực trong lối sống, cách cư xử. Phụ trách chi đội thực sự là
người thầy, người cha, người mẹ của đội viên trong rèn luyện đạo đức.
Thứ ba: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức gần Đảng nhất, là lực
lượng đông đảo, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chính trị của nhà trường, là
lực lượng nòng cốt trong các phong trào thanh, thiếu niên. Đoàn có tiềm
năng to lớn tham gia công tác giáo dục. Đoàn có nhiệm vụ giáo dục học
sinh về tư tưởng chính trị đạo đức, bồi dưỡng lý tưởng XHCN. Giáo dục tư
tưởng Hồ Chí Minh, lòng yêu nước truyền thống cách mạng, ý thức công
dân, đạo đức lối sống lành mạnh cho đội viên.
Lãnh đạo trường phối hợp cùng Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên tổ

3.2.1.3. Điều kiện thực hiện biện pháp.
- Mọi thành viên trong nhà trường phải có nhận thức tích cực về
giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên.
- Có sự ủng hộ của Chi bộ, BGH và các đoàn thể trong nhà trường.
- Chi bộ, BGH phải có sự chỉ đạo thống nhất về nội dung, hình
thức, thời gian…. Về giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên.
- Giáo viên, Tổng phụ trách, Đoàn thanh niên, phải nhiệt tình và
thực sự yêu thương đội viên.
- Sự năng động của đội ngũ Ban chỉ huy Đội.
Tổng kết rút kinh nghiệm theo từng đợt thi đua
* Tiểu kết: Nhờ có sự đồng thuận nhất trí cao trong các tổ chức, cá
nhân trong nhà trường, đặc biệt đây là vấn đề hết sức nhạy cảm, thiết thực
cho nên với biện pháp này tôi thấy có sự khả thi và nhận được sự đồng tình
ủng hộ và giúp đỡ từ nhiều phía, đem lại hiệu quả cho công tác giáo dục
tính tự giác cho đội viên.
3.2.2. Biện pháp 2: Hoạt động Đội là con đường tốt nhất để giáo
dục tính tự giác cho đội viên trong nhà trường:
3.2.2.1.Mục tiêu của biện pháp
Thông qua các hoạt động đội như trò chơi, các cuộc thi, giao lưu
văn nghệ ... để giúp đội viên rèn luyện tính tự giác.
Giúp đội viên có thái độ tích cực rèn luyện tính tự giác trong học tập.

21


www.huongdanvn.com

3.2.2.2.Cách thực hiện biện pháp
Rèn luyện thói quen tự giác trong học tập thông qua các hoạt động
cơ bản của nhà trường là học trên lớp, lao động, hoạt động xã hội đoàn thể

Khai trường

Giáo

Tháng
9 - 10

dục -

Tổ

nội quy, nền Khai
Ổn

định

Thành phần

chức Đoàn trường
giảng, PT chi đội.

tình nếp.

sinh hoạt văn

hình liên đội về Xây

dựng hoá-văn nghệ.

mặt tổ chức

uống

Đoàn thanh

nước nghệ, làm báo

nhớ nguồn, tường,

Thể -Đoàn

- Kỉ niệm ngày lòng biết ơn, thao,
thành

lập

QĐND

nói niên,

chuyện truyền - Cựu chiến

Việt

Nam
Đợt 3:

22/12
Kỉ niệm ngày Ôn

Tháng

thư

Đoàn.

phương pháp - PT chi đội, TPT, GV
hiểu học tập.

GV

của Thăm hỏi

thành lập Đảng người Việt.
3/2

Tìm

hiểu

Đợt 4:

lịch sử Đảng
Kỉ niệm ngày - Tìm hiểu Liên hoan văn Đoàn TN, Nữ Bí thư Đoàn

tháng

thành lập Đoàn truyền thống nghệ,

3-4

cắm công,


19/5

Bác

Hồ Yêu
hương,
nước.

Tìm hiểu cuộc Đoàn

TN, Chi

quê đời, sự nghiệp GV, TPT.

Đoàn

đất của Chủ tịch

Đội

bộ,
TN,

HCM.

3.2.2.3. Điều kiện thực hiện biện pháp
Trong công tác giáo dục tính tự giác trong học tập cho đội viên, người
cán bộ đội cần phải có nhân cách mẫu mực và phải đảm bảo sự thống nhất
giữa các các ảnh hưởng giáo dục đối với đội viên

3.2.3.1. Mục tiêu của biện pháp
Giúp đỡ để đội viên đã có sự tiến bộ về đạo đức tuy nhiên còn yếu về
mặt văn hoá để các em tự giác trong học tập.
“Đôi bạn cùng tiến” là một trong những hoạt động quan trọng của
hoạt động đội trong trường học.
3.2.3.2.Cách thực hiện biện pháp
- Chủ động về nhân lực.
Đối với những học sinh có năng lực học tập văn hoá như là đội viên
giỏi, khá. Tuy nhiên các em vẫn còn e dè, còn ngại so với bạn, các em vẫn

24


www.huongdanvn.com

nghĩ rằng mình chưa đủ sức để giúp bạn tiến bộ hoặc lo ngại bạn của mình
mặc cảm.
Trong việc thực hiện biện pháp này tôi lập kế hoạch thống kê các đội
viên giỏi, khá, điển hình tiên tiến của trường, tiến hành tập hợp các em
(thường chỉ 20 – 30 em có thời gian, năng động, nhiệt tình, gần nhà bạn ...)
hướng dẫn các em về cách tiếp cận bạn bè, giúp đỡ bạn về những vấn đề
vướng mắc.
- Lên kế hoạch từng tháng và các cao điểm:
Trong từng tháng của năm học, những hoạt động Đội được đan xen
và thường được sự chỉ đạo trực tiếp của BGH, Đoàn thanh niên. Tuy nhiên
các hoạt động vẫn nhằm hướng vào hoạt động nâng cao chất lượng dạy và
học.
Áp dụng tiêu chí phấn đấu từng tháng của BGH nhà trường, Đội xây
dựng kế hoạch, triển khai đến từng nhóm, “đôi bạn cùng tiến” chủ yếu là
định hướng tốt cho các “hạt nhân” để các em giúp đỡ bạn của mình từng