1.TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
CỦA LỚP CHỦ NHIỆM

2.ĐẶT VẤN ĐỀ:
“Trẻ em hôm nay, Thế giới ngày mai…”
Trẻ em là công dân tương lai của đất nước, do đó trẻ em phải được giáo dục
tốt để sau này trở thành công dân tốt. Như chúc thư Bác Hồ đã khẳng định : “Bồi
dưỡng thế hệ trẻ cho cách mạng đời sau là một việc làm rất quan trọng và cần
thiết.” Và đó cũng là trọng trách mà Đảng và nhà nước giao cho ngành giáo dục
nước ta.
So với học sinh (HS) tiểu học, ở bậc THCS môi trường sống và hoạt động
của các em có sự thay đổi. Tất cả sự thay đổi đó là điều kiện rất quan trọng làm
cho hoạt động nhận thức và nhân cách của HS THCS có sự thay đổi về chất so
với các lứa tuổi trước. Đây là lứa tuổi mà diễn biến tâm lý hết sức phức tạp và
đầy mâu thuẫn. Do đó nắm vững đối tượng này sẽ có ý nghĩa quyết định đến
thắng lợi của nhà giáo dục.
Trong quá trình giảng dạy tôi được phân công chủ nhiệm nhiều năm.
Trong những năm làm công tác chủ nhiệm, đặc biệt là chủ nhiệm HS lớp 9, tôi
đã gặp không ít các trường hợp HS cá biệt. do đó tôi đã áp dụng nhiều phương
pháp giáo dục HS cá biệt và đã có một số thành công nhất định. Cùng với việc
không ngừng trau dồi nghiệp vụ để đem đến cho các em những tri thức quý báu,
tôi luôn trăn trở và suy nghĩ: làm thế nào để nâng cao việc giáo dục đạo đức cho
HS nói chung và HS cá biệt nói riêng nhằm góp phần giáo dục thế hệ trẻ phát
triển về mọi mặt mới là một con người mới XHCN. Vì vậy, trong quá trình làm
công tác chủ nhiệm tôi đi sâu nghiên cứu vấn đề này.
1
Đề tài này chỉ giới hạn giáo dục học sinh cá biệt của lớp chủ nhiệm.

3. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Mục tiêu của giáo dục không những giáo dục cho HS có những kiến thức

Chuyện dạy đạo đức cho con trẻ đã được nhiều người bàn đến bởi lẽ đạo
đức là nền tảng tạo nên nhân cách tốt đẹp của mỗi con người và rất nên được coi
trọng. Vì vậy giáo dục nhân cách cho học sinh nhất là học sinh cá biệt là rất cần
thiết và cấp bách để giúp các em trở thành người công dân chân chính. Là giáo
viên chủ nhiệm không thể không quan tâm và cố gắng tìm mọi biện pháp tối ưu
để đem lại hiệu quả cao trong quá trình giáo dục đạo đức học sinh cá biệt.
4.CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Trong quá trình làm công tác giáo dục chúng ta đã từng buồn phiền biết
bao khi gặp phải những HS chậm tiến. Biểu hiện của những học sinh này rất đa
dạng, có thể xếp vào mấy nhóm hành vi sau:
1. Ở trong trường: thiếu ý thức tổ chức kỷ luật như chay lười trong học tập,
lao động và sinh hoạt tập thể. Học bài, làm bài không đầy đủ. Trốn giờ học, giờ
sinh hoạt. Quay cóp khi thi, kiểm tra. Ăn mặc lố lăng, tóc tai không gọn gàng,
không tuân thủ quy định chung của trường. Thiếu lễ phép, lừa dối, xúc phạm
thầy cô giáo, phá phách tài sản của trường, của bạn; Gây gỗ đánh nhau với bạn
bè trong lớp trong trường, doạ nạt cán bộ lớp, ủy viên thi đua, nói tục, chửi thề
….
3
2. Ở ngoài trường: thiếu lễ phép với cha mẹ, người lớn, nói dối gia đình,
xúc phạm phụ nữ, trẻ em, mất trật tự ở đường phố, thôn xóm…; La cà ở hàng
quán ăn uống bê tha, lấy cắp tiền, đồ để ăn tiêu, chơi điện tử, đánh bạc, tham
gia vào các vụ mất trật tự, tập hợp nhau thành băng nhóm để đánh nhau.
3. Tình trạng học sinh yếu kém về mặt đạo đức đã làm cho cha mẹ thầy
cô….hết sức lo âu trăn trở. Nhiều giáo viên chủ nhiệm khẳng định xoá bỏ được
tình trạng yếu kém trong lớp là cơ sở để thành công đối với mọi công tác khác.
Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh không phải một sớm một chiều
mà là cả một quá trình lâu dài phức tạp, phải vận dụng nhiều hình thức và biện
pháp khác nhau.
Đối với lớp 9/5 của tôi chủ nhiệm có một số học sinh cá biệt như sau:
*Danh sách và những biểu hiện học sinh cá biệt:

đức cho học sinh giáo viên cần phải có những biện pháp cụ thể đối với từng đối
tượng cá biệt để giúp các em hoàn thiện nhân cách của mình.
5.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Trong quá trình thực hiện tôi quan tâm đến một số vấn đề sau:
a. Nắm chắc nguyên nhân, đặc điểm tâm lý, sinh lý, khả năng của từng học
sinh để từ đó phân loại đối tượng:
Yêu cầu đầu tiên khi cần “tiếp cận’’ một em học sinh nào, cần có thông tin
cần thiết về em đó. Hoàn cảnh gia đình: Bố mẹ làm gì, sinh sống bằng cách
nào, ở đâu…Hiện nay em có nhu cầu gì….Nguyên nhân dẫn đến thói hư tật
xấu….Từ đó chúng ta mới có hướng giải quyết cụ thể, thích hợp cho từng em.
Chẳng hạn với 4 học sinh cá biệt lớp tôi, sau khi có những thông tin cần
thiết về các em tôi đã xác định được việc giáo dục đạo đức cho từng em không
thể giống nhau.
b. Xây dựng tập thể học sinh tốt:
Trong các lực lượng giáo dục phải chú ý đến sức mạnh đồng bộ của tập
thể. Chỉ có tập thể học sinh tốt mới có dư luận lành mạnh, có tác dụng hướng
dẫn kiểm tra tri thức đạo đức, niềm tin đạo đức cho mỗi học sinh. Kiểm tra
đánh giá và cũng cố những thói quen đạo đức của các em. Không khí đạo đức
5
của tập thể học sinh lành mạnh sẽ trở thành môi trường nảy sinh, điều kiện tồn
tại và củng cố những hành vi đạo đức của mỗi học sinh.
ở lớp 9/5, do tôi chủ nhiệm, ngay từ khi mới nhận lớp tôi đã có kế hoạch cụ
thể trong việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp, xếp chỗ ngồi hợp lý, giao trách
nhiệm và phát huy vai trò của từng đối tượng HS….Hầu hết các em đều ngoan,
có tinh thần học tập. Những em HS khá giỏi chăm ngoan, có trách nhiệm cao
được xếp ngồi cạnh những HS cá biệt để có cơ hội giúp đỡ bạn. Hầu như tuần
nào, tháng nào lớp cũng được tuyên dương về nề nếp và ý thức học tập. Điều
đó phần nào làm cho HS cá biệt không bị lạc lõng nhưng tự thấy được những
điều mình đã làm là đúng hay chưa đúng với một tập thể luôn yêu thương đùm
bọc các em.

-Trong giờ học nghiêm
túc, tập trung, chú ý nghe
giảng: Cộng 1 điểm /buổi
-Tham gia đầy đủ, nhiệt
tình trong các hoạt động
của lớp, trường: Cộng 1
điểm/ Lần
-Đi học muộn: trừ 1 điểm/ lần.
-Nghỉ học vô lý do: trừ 3 điểm/lần.
-Bỏ tiết không lí do: Trừ 2 điểm / 1
lần
- Mất trật tự trong giờ học, tự ý ra
ngoài trong 5 phút đổi tiết: trừ 0,5
điểm/lần.
- Không tham gia sinh hoạt tập thể:
trừ 2 điểm/lần.
- Ăn quà gây mất vệ sinh trường lớp
: trừ 1 điểm /lần.
-Đánh lộn, làm hư hại tài sản của
lớp, trường; Xếp loại hạnh kiểm yếu
7
tuần đó
Học tập - Làm bài và soạn bài đầy
đủ bài tập trước khi đến
lớp: cộng 1 điểm/buổi.
- Tích cực phát biểu ý
kiến xây dựng bài: cộng 1
điểm/tiết học
- Lên bảng thuộc bài đạt
điểm khá, giỏi: cộng 1

để bạn có phương pháp học tập, chỉ bảo, giúp đỡ bạn những điều bạn chưa hiểu,
sửa cho bạn cách nói năng đúng mực.
Sau một thời gian, các nhóm học tập này làm việc rất tốt và có hiệu quả cao.
Chính phụ huynh các em học sinh cá biệt đã đến lớp cảm ơn các thành viên trong
nhóm đã giúp đỡ con em họ có niềm tin trong học tập.
Bên cạnh đó tôi còn đề nghị giáo viên tổng phụ trách đội cùng giáo dục các
em, tổ chức các buổi ngoại khoá, nêu gương tốt của các đội viên ngay trong
trường và ngoài trường để các em cùng học tập phấn đấu.
g. Giáo dục đúng, thích hợp từng học sinh cũng là yếu tố quan trọng đảm
bảo thành công đối với học sinh cá biệt trong tình hình mới hiện nay.
Muốn làm được điều đó giáo viên phải hiểu rõ về đối tượng. Vận dụng các
phương pháp giáo dục một cách linh hoạt cụ thể. Điều đó không có nghĩa chúng
ta tách học sinh cá biệt ra khỏi tập thể. Đây là vấn đề hết sức tế nhị đòi hỏi giáo
viên phải khéo léo để các em đỡ có mặc cảm bị phân biệt đối xử.
Chẳng hạn với 4 học sinh ở lớp tôi, ngoài những việc làm trên tôi còn lên kế
hoạch theo dõi, quan tâm sát sao từng em để có những phương pháp giáo dục
khác nhau.
*Em Lê Thanh Tùng:
Từ năm lớp 1 đến lớp 8 em đều là học sinh tiên tiến nhưng đến lớp 9 em trở lên
lười học, ít tham gia các hoạt động tập thể, không chú ý trong giờ học, giáo viên
9
nhắc nhở em thường có tính chống chế, nói lại và không nhận khuyết điểm của
mình.
Qua tìm hiểu hoàn cảnh gia đình tôi được biết: Mẹ thì đi gánh gạch ở xa, bố
không có việc làm ổn định, chán nản nên suốt ngày say rượu.
Qua nhiều lần gặp gia đình tôi nhận thấy bố em nói năng cục cằn và cứ mỗi
lần em mắc lỗi thì bố lại đánh rất đau mà không để em trình bày nguyên nhân.
Có lẽ vì thiếu sự quan tâm đúng mức của gia đình nên việc học của em ngày
càng sa sút , chán nản. Học yếu dẫn đến ngại học, đồng thời ảnh hưởng thói xấu
của bố em thường hay nói tục với bạn bè.

bè và học tập chăm chỉ ngoan ngoãn. Làm được điều đó chính là em đã thể hiện
sự hiếu thảo với cha mẹ mình. Giao nhiệm vụ cho nhóm học tập có trách nhiệm
giúp đỡ bạn trong học tập. Đề nghị với lớp khuyên góp tiền để góp phần giúp đỡ
bạn khi gia đình bạn gặp khó khăn đột xuất. Đã có một trăm phần trăm ý kiến
trong lớp tán thành. Với trường hợp này chủ yếu tôi dùng phương pháp động
viên an ủi để từ đó xây dựng niềm tin cho em.
Tuy nhiên trong những trường hợp đặc biệt, để giáo dục đạo đức cho HS khi
cần thiết chúng ta vẫn có thể dùng phương pháp trách phạt.
Trách phạt là phương pháp tác động đến nhân cách HS biểu hiện thái độ
không tán thành của thầy cô giáo, buộc HS từ bỏ hành vi có hại cho bản thân,
cho lớp, trường và điều chỉnh sự ứng xử cho đúng mực. Tuỳ theo hành vi và việc
làm sai trái mà ta có hình thức trách phạt khác nhau: nhận xét của giáo viên, phê
bình trước tổ, trước lớp, phê vào sổ liên lạc….Sau khi trách phạt giáo viên và tập
thể lớp phải theo dõi giúp đỡ HS sửa chữa khuyết điểm.
*Đối với trường hợp em Thắng, em Viễn – các em đều là con một trong một
gia đình khá giả. Sống trong cuộc sống đủ đầy nhưng có lẽ do công việc nên bố
11
mẹ không có điều kiện sát sao hơn trong học tập của con. Mỗi lần các em muốn
được đi đâu đó với bố mẹ nhưng đều không có điều kiện. Do chưa có ý thức tự
chủ, lại chán cảnh sống như vậy nên các em rủ nhau tụ tập tìm ra những trò chơi
mới. Từ chỗ ham chơi đến chán học. Các em cho việc đến trường chỉ là hình
thức đối phó với cha mẹ nên việc phi phạm nội quy, quy định của trường lớp là
việc thường xuyên.
Sau khi tìm hiểu nguyên nhân tôi đã phân tích phải trái các em vẫn chưa
nhận ra lỗi lầm của mình. Tôi cố gắng gặp trực tiếp gia đình để nói rõ khuyết
điểm của các em. Kết hợp giữa gia đình và giáo viên, giáo viên bộ môn để tìm ra
hướng giáo dục. Đề nghị gia đình thường xuyên quan tâm, kiểm tra việc học tập,
sinh hoạt của các em….
Cho các em viết bản kiểm điểm có cam kết của gia đình, nếu tái phạm sẽ
không xử lý trong phạm vi lớp mà đề nghị cảnh cáo toàn trường.

em noi theo. Hết lòng thương yêu và tôn trọng các em, biết tìm ra nguyên nhân
và phán xét một cách khách quan để các em có cơ hội tiến bộ.
2. Người thầy phải có sự kiên trì trong giáo dục. Việc đã đề ra phải có sự đánh
giá, khen chê đúng mực, khách quan để các em có lòng tin và ý thức vươn lên.
3. Người thầy nên đề ra các chủ đề thi đua, phương hướng thi đua để rồi cùng
nhau thực hiện.
4. Gia đình cần thấy rõ vai trò và nghĩa vụ của họ đối với sự chăm sóc giáo
dục con em.
5. Luôn có sự phối kết hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình, địa phương….
13
*Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của bản thân để giáo dục học sinh cá
biệt. Tuy đã đạt được một số kết quả nhất định song không thể tránh khỏi những
thiếu sót và những biện pháp tối ưu.
Tôi rất mong được sự quan tâm giúp đỡ, ý kiến đóng góp của Hội đồng
khoa học nhà trường bổ sung thiếu sót để kinh nghiệm này đạt kết quả cao hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn.
Đại Đồng, tháng 02/2009
Người viết
HUỲNH THỊ KIM MAI
14
MỤC LỤC
15
STT Tiêu đề Trang
1. Tên đề tài 1
2. Đặt vấn đề 1
3. Cơ sở lí luận 1
4. Cơ sở thực tiễn 2
5. Nội dung nghiên cứu 3
6. Kết quả nghiên cứu 10