THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến:
MÀU SẮC TRONG TRANH ĐỀ TÀI VÀ VẬN DỤNG VÀO
GIẢNG DẠY CÁC BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀI SÁCH MĨ THUẬT LỚP 6
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
- Sáng kiến có thể triển khai trong các trường THCS.
- Là tài liệu để các giáo viên có thể tham khảo để phục vụ cho công tác dạy
học.
- Áp dụng cho học sinh các trường THCS.
3. Tác giả:
- Họ và tên: Nguyễn Thị Huệ

Giới tính: Nữ

- Sinh ngày: 10 tháng 10 năm 1985.
- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Sư phạm Mĩ thuật – Đội
- Điên thoại: 01646682169
- Chức vụ: Giáo viên – Tổng phụ trách Đội trường THCS
4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
- Trường THCS T©n D©n - ChÝ Linh - Hải Dương
- Điện thoại: 0320 3 888 034
5. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường THCS T©n D©n – Chí Linh –
Hải Dương
6. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
- Sự quan tâm, giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường.
- Tinh thần, ý thức tự học tập tốt của học sinh là một trong động lực giúp tôi
thành công khi áp dụng sáng kiến.
7-Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2013- 2014.
HỌ TÊN TÁC GIẢ

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN VỊ

học sinh lớp 6 và đưa ra một số giải pháp giúp giáo viên hướng dẫn học sinh
am hiểu sâu hơn về màu sắc và phương pháp vẽ màu ở phân môn vẽ tranh theo
đề tài.
Sáng kiến tôi đưa ra những nội dung cơ bản nhằm bổ sung sâu hơn về
những kiến thức về màu sắc và phương pháp vẽ màu cho học sinh lớp 6 trong
các bài vẽ tranh đề tài. Học vẽ mĩ thuật không có các công thức rõ ràng như các
môn Toán, Lí, Hoá vậy nên khi học đòi hỏi người dạy phải tâm huyết với từng
bài giảng, bám sát vào từng đối tượng học sinh để dạy theo năng lực của các


em. Phải hiểu và nắm bắt được năng lực của từng đối tượng học sinh để uốn
nắn, dạy bảo cho các em phát triển năng lực của bản thân mình một cách chủ
động nhất. Người học phải yêu thích, say mê với môn học, chăm chỉ thực hành
để khắc sâu lí thuyết. Học đi đôi với hành là con đường học tích cực và đúng
đắn nhất. Mong rằng những điều tôi suy nghĩ và viết ra trong sáng kiến này sẽ
có ích cho mọi người tham khảo nhằm nâng cao chất lượng dạy và học phân
môn vẽ tranh theo đề tài ở bộ môn mĩ thuật.


MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. Lý do chọn đề tài:
Mĩ thuật là môn học năng khiếu giúp các em học sinh biết cảm nhận
nghệ thuật và tạo ra sản phẩm có tính nghệ thuật. Môn học này các em học sinh
đã được học từ cấp Tiểu học. Qua đó em học sinh đã được hình thành khả năng
quan sát, tư duy, hình tượng, sáng tạo ra những bài vẽ theo ý thức chủ quan của
mình. Ở cấp học THCS yêu cầu với các em được tăng lên rõ rệt. Ngoài các tiết
học vẽ theo mẫu, thường thức mĩ thuật, các em còn được học các bài vẽ tranh
theo đề tài rất quen thuộc. Xuất phát từ ý tưởng của mình các em đã thể hiện rất
sáng tạo và chân thực. Từ hình vẽ, bố cục cho đến màu sắc đều được các em
chú ý thực hiện có chủ định từ trước.

đó giáo viên có phương pháp phù hợp để giản dạy, có phương pháp hướng dẫn
học sinh vẽ bài đạt kết quả cao.
2.1.2. Nhiệm vụ
Từ mục đích trên đề tài này đã góp phần giúp người giáo viên hiểu biết
hơn về màu sắc, cách sử dụng màu của học sinh trong các bài vẽ tranh.
Giúp các em học sinh lớp 6 mới bước từ bậc Tiểu học lên bậc THCS có nhận
thức cao hơn, khoa học và hệ thống hơn về màu sắc và vận dụng trong khi thực
hành vẽ tranh, tạo hứng thú trong học tập, ngoài ra còn giúp học sinh biết cảm
nhận được vẻ đẹp của màu sắc trong các tác phẩm mĩ thuật.
2. 2.Chương trình môn mĩ thuật ở THCS
2.2.1. Thuận lợi
* Khái quát chương trình
Chương trình môn mĩ thuật cấp THCS được chia làm 4 phân môn
+ Phân môn vẽ tranh
+ Phân môn vẽ theo mẫu
+ Phân môn vẽ trang trí
+ Phân môn thường thức mĩ thuật
Trong đó có các bài dạy dạng lí thuyết và các bài thực hành.
Chương trình môn mĩ thuật lớp 6 cũng được chia cụ thể thành các phân môn
như sau:
+ Vẽ tranh: 9 tiết


+ Vẽ theo mẫu: 9 tiết
+ Vẽ trang trí: 9 tiết
+ Thường thức mĩ thuật: 7 tiết
* Về phía học sinh:
Lứa tuổi học sinh THCS tuổi từ 11 đến 15 tuổi, là lứa tuổi đang phát
triển mạnh mẽ về thể trạng và tâm lí, đây là lứa tuổi hăng hái nhiệt tình, sôi nổi,
thích hoạt động và khám phá. Các em rất nhạy cảm với cái hay cái đẹp đặc biệt

2.2.2. Khó khăn
- Đồ dùng dạy học còn thiếu thốn nhiều ( Tranh ảnh, mẫu vật…)
- Chưa có phòng học riêng để bố trí đặt mẫu vật, trưng bài tranh, sắp xếp vị trí
chỗ ngồi, chỗ rửa bút, rửa màu cho hợp lí.
- Nhiều phụ huynh còn xem môn mĩ thuật là môn phụ nên không khuyến khích
con học nhiều.
- Đây là môn học chủ yếu cần nhiều thời gian để thực hành nhưng số lượng
thời gian học còn ít.( 1 tiết / tuần)
2.2.3. Biện pháp
Để đạt được hiệu quả tốt trong việc học môn mĩ thuật đặc biệt là cách vẽ
màu trong các bài vẽ tranh đề tài của học sinh lớp 6 thì giáo viên cần phải có
phương pháp giảng dạy và hướng dẫn các em một cách cụ thể nhất. Giáo viên
hướng dẫn ở khâu vẽ màu thì nên quan sát các em vẽ bài cụ thể trong phần thực
hành hướng dẫn các em điều khiển tay cầm bút màu và vẽ màu trực tiếp cho
các em quan sát đặc biệt là học sinh không có năng khiếu về môn mĩ thuật.
3. Thực trạng của vấn đề:
3.1. Thực tiễn vấn đề nghiên cứu:
- Học sinh chưa biết cách phối màu, chuyển màu cho hài hoà, ấn tượng. Màu
sắc còn mờ nhạt, chưa rõ đậm nhạt, chưa chú ý đến hình ảnh chính.
- Cách vẽ màu còn đơn giản và cứng, thường vẽ bằng những màu có sẵn.
- Học sinh thường vẽ theo ngẫu hứng, chưa biết tự nghiên cứu và vẽ màu theo
các bước mà giáo viên hướng dẫn.
- Kĩ thuật vẽ màu nước còn hạn chế.
- Học sinh chưa có thói quen sưu tầm tài liệu, học học tài liệu, tranh ảnh khi
thực hành vẽ màu.


Đối với phân môn vẽ tranh để kết quả học tập của học sinh đạt hiệu quả
cao thì người giáo viên sử dụng phương pháp quan sát và phương pháp luyện
tập vàv phương pháp liên hệ thực tế cuộc sống là phù hợp nhất.

độ hài hoà. Cần có sự sắp đặt tinh tế hai hay nhiều màu cạnh nhau để làm tăng
thêm hay giảm đi thuộc tính của màu, đôi khi có thể thay đổi màu của bản thân.
Trong tranh không hẳn cứ dùng nhiều màu sắc là có ý nghĩa và đẹp, còn dùng ít
màu sắc thì tranh đơn điệu, nhàm chán. Tương quan giữa những màu đặt cạnh
nhau là quan hệ giữa các màu với nhau. Trong thực tế rất hiếm khi ta nhìn thấy
trước mắt một màu đơn thuần, không liên quan đến một màu nào khác. Thông
thường bất kì màu nào cũng bị ảnh hưởng của các màu sắc khác đặt cạnh nó.
Qua nghiên cứu người ta nhận thấy rằng trong thiên nhiên không có màu nào
cố định trong quá trình tồn tại của nó, mà bản thân mỗi màu luôn có sự thay
đổi, thay đổi từng giờ, từng ngày, từng mùa, từng năm. Do có sự thay đổi về
màu sắc như vậy nên các định luật về màu sắc được ra đời và các hoạ sĩ đã vận
dụng vào để thể hiện trong các tác phẩm của mình.
Màu sắc là yếu tố đặc biệt tạo được hứng thú cho học sinh, phần lớn màu
sắc là yếu tố tác động mạnh đến thị giác của con người đặc biệt là các em học
sinh. Đặc biệt quan trọng đối với phân môn vẽ tranh các em học sinh thường bị
lúng túng khi chọn màu và vẽ màu. Nhiều bài vẽ hình tốt nhưng khi vẽ màu lại
thể hiện không thành công. Màu sắc còn mờ nhạt, dàn chải không có độ đậm
nhạt không làm nổi bật hình ảnh chính hoặc không thể hiện được không khí,
âm hưởng của đề tài chọn thể hiện.
3.3.2. Cách sử dụng màu sắc của học sinh.
Phân môn vẽ tranh được nối tiếp từ chương trình mĩ thuật của cấp tiểu
học nên nội dung được chọn lọc hết sức cơ bản. Những bài học chủ yếu nhằm
tiếp tục rèn luyện và nâng cao khả năng vẽ tranh của học sinh, giúp các em tiếp
cận với các đề tài trong đời sống thực tế nhằm khuyến khích khả năng sáng tạo,
trí tưởng tưởng và sự thâm nhập tìm tòi về thực tế cuộc sống đồng thời góp
phần giáo dục kĩ năng sống cho các em.
Dưới con mắt của học sinh THCS, cụ thể đối với lớp 6 các em vừa dời
ghế nhà trường Tiểu học. Màu sắc bị chi phối hoàn toàn từ tình cảm. Qua bài
vẽ của các em có thể thấy được tâm lí, tình cảm, tâm lí từng cá nhân. Khi các


bài vẽ, tránh cách đặt màu lộn xộn, lòe loẹt làm sai nội dung chủ đề. Kĩ năng vẽ


màu cần được hình thành thành, rèn luyện và phát triển giúp học sinh THCS
nói chung và học sinh lớp 6 nói riêng có cảm nhận thẩm mĩ tốt, thể hiện được
cảm xúc, ý tưởng khi vẽ tranh.
Ở chương trình sách mĩ thuật 6 phân môn vẽ tranh gồm các bài thuộc loại
đề tài vẽ từ cuộc sống xung quanh. Khi giảng dạy giáo viên cần chú ý hướng
dẫn học sinh cách vẽ màu cho từng đối tượng cụ thể theo các đề tài cho trước
và vận dụng vào các bài vẽ tranh đề tài tương tự khi bước lên các khối 7,8,9.
Giáo viên khi dạy cần quan tâm đến
Sự cân bằng về sắc độ của màu trong tranh vẽ.
* Nóng và lạnh
Khái niệm về màu nóng, màu lạnh nên hiểu nó chỉ là sự tương đối. Cùng
một màu đó khi đặt ở vị trí này nó là màu nóng nhưng khi đặt ở vị trí khác lại là
màu lạnh. Một màu được coi là màu nóng hay màu lạnh phần nhiều không phải
tự bản thân nó gây ra mà chủ yếu nó phụ thuộc vào tương quan giữa nó với các
màu xung quanh. Đặt màu nóng cạnh màu lạnh cũng tăng cường độ cho ánh
sáng cho hoà sắc tương phản. Tuy bản thân từng màu đều mang tính nóng hay
theo định luật hoà sắc, nhưng nóng hay lạnh còn phụ thuộc vào sự sắp đặt chỗ
đứng của màu đó khi nó tiếp thu ánh sáng.
Ví như màu xanh trong tương quan màu nóng thì lạnh nhưng khi ta đặt
nhiều màu lạnh cạnh nhau thì có màu xanh này nóng hơn màu anh khác: như lá
cây, xanh cẩm thạch nóng hơn xanh lam; màu đỏ lại nóng hơn màu hồng…Màu
đỏ đặt cạnh màu vàng gây nên tương phản màu sắc mạnh mẽ. Song nếu đặt
màu đen vào giữa thì hoà sắc lại êm đi.
* Xa gần
Sử dụng màu sắc tốt còn tạo ra không gian xa và gần cho tranh vẽ.
Giáo viên khi dạy cần quan tâm đến việc phân tích tác dụng của các
màu khi vẽ tranh đề tài cho học sinh.

khỏi môi trường. Màu sắc ở con người phải có sự tương quan thích ứng với
màu sắc phong cảnh về sắc độ.
* Ví dụ vẽ tranh đề tài “ Ngày Tết và mùa xuân” vẽ cảnh trồng cây mùa
xuân.


+ Vẽ cây: - Lá cây: Lá cây có màu xanh. Nhưng màu xanh ở hộp màu
chưa hẳn đã là màu của lá cây thực mà ta phải trộn nhiều màu khác mới đúng
được.
Chẳng hạn: Khi lá cây ở ngoài nắng thì màu lá: xanh lá cây + da cam;
Khi lá ở bóng râm, màu là: xanh lá cây + ít đen hoặc tím ;
Lá ở phần trung gian: xanh lá cây + lam
Lá cây non : xanh lá cây + vàng
+ Thân cây: Thường có màu nâu + xanh lá cây.
Vẽ màu cây ta nên phân ra từng mảng: mảng sáng, mảng trung gian, mảng
tối. Không nên đi vào chi tiết, tỉa từng lá.
+ Vẽ màu trời, mây : Nhiều người tưởng nền trời lúc nào cũng có màu xanh
(xanh da trời), cho nên khi vẽ ta nên chú ý nền trời thường có màu tím xám,
trời mùa đông nhiều màu xám, trời mùa hè màu trong hơn.
Mây trên trời không phải lúc nào cũng trắng như bông cả. Khi thì mây
màu hồng, màu xám, khi xám đỏ, khi xám đậm, xanh nhạt. Tùy theo thời gian
mà diễn tả trời cho phù hợp tránh bôi màu một cách tự nhiên, đồng điệu. Vẽ
trời, mây chúng ta phải lưu ý ranh giới giữa các sắc độ. Trong tranh phong cảnh
nếu trời mây là trọng tâm thì nên diễn tả kỹ, nếu là thứ yếu thì nên lướt qua,
nhằm tôn vẽ đẹp của phần mặt đất: con người, cỏ cây, nhà cửa….
+ Vẽ nước: Nước thường là màu xanh lam, nước phù sa có màu đỏ tím.
Càng xa màu của nước càng nhạt dần
+ Vẽ màu mặt đất và cỏ: Đất có màu chủ đạo là nâu hay vàng, nhưng màu
của đất biến đổi tùy theo sáng tối. Trong bóng tối đất có màu tím, ở xa có thêm
màu xanh lơ. Ở gần đất là màu nóng, ở xa đất là màu lạnh.

6
6C ( 31)
26
5
Sau khi áp dụng. Kết quả bài kiểm tra vẽ tranh theo đề tài khối lớp
6 học kì II - năm học 2013- 2014.
Lớp ( sĩ số)

Số lượng HS có bài vẽ Đạt

Số lượng HS có bài vẽ

(Đ)
6A ( 32)
32
6B ( 32)
32
6C ( 31)
31
6. Điều kiện để sáng kiến được nhân rộng:

chưa Đạt (CĐ)
0
0
0

Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến bổ sung của đồng nghiệp và
các cấp quản lí để góp phần hoàn thiện sáng kiến kinh nghiệm. Mong rằng sẽ
góp phần nâng cao chất lượng dạy và học phân môn vẽ tranh nói riêng và bộ
môn mĩ thuật nói chung của cấp THCS. Học sinh sẽ yêu thích và say mê với

Như vậy sẽ nâng cao được chất lượng dạy và học của bộ môn mĩ thuật,
đồng thời phát huy tối đa được năng lực, tính sáng tạo của học sinh và đạt kết
quả cao trong học tập.