g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
I- ĐẶT VẤN ĐỀ
Tất cả chúng ta ai cũng biết rằng, điều hạnh phúc nhất của mỗi người thầy
trong cuộc đời dạy học đó là giáo dục được nhiều thế hệ học trò ngoan ngoãn, học
giỏi, vừa có “tài”, vừa có “đức” góp phần xây dựng đất nước, xã hội ngày càng
phát triển, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh.
Thầy giáo Chu Văn An dạy: “tiên học lễ, hậu học văn”.
Bác Hồ dạy: Có tài mà không có đức là người vô dụng
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.
Giáo dục về kiến thức khoa học đơn thuần cho học sinh thì phải kể đến
Toán, Lý, Hóa nhưng đặc biệt giáo dục về đạo đức phải kể đến môn học
GDCD.Tuy nhiên từ xưa tới nay, môn GDCD vẫn thường bị xem là môn phụ, vì
thế có nhiều giáo viên nghĩ rằng đã là môn phụ thì ai dạy cũng được. Còn học sinh
thì không hào hứng lắm khi học môn này.Phải thừa nhận rằng, lý luận trong môn
học GDCD có phần khô khan, đó cũng là một yếu tố dẫn đến sự “không thích học”
ở học sinh. Như vậy, trách nhiệm của giáo viên dạy môn học
GDCD là rất lớn: để truyền đạt kiến thức đúng đã khó nhưng để dạy hay, thu hút
sự yêu thích môn học từ học sinh lại càng khó hơn. Vì vậy, giáo viên phải dạy như
thế nào để đạt được điều này không phải dễ.
Môn GDCD ở trường THCS phần lớn là giáo dục về đạo đức, hình thành ở
học sinh xúc cảm, tình cảm, niềm tin đạo dức, vì đó là động cơ bên trong giúp các
em tự hoàn thiện, tự điều chỉnh để vươn tới cái Chân-Thiện-Mĩ trong cuộc sống.
Dạy học môn GDCD không đơn giản chỉ là truyền thụ tri thức mà còn phải hình
thành được tình cảm niềm tin đạo đức, hành vi thói quen đạo đức ở mỗi học sinh.
Vài năm trở lại đây, trên các phương tiện thông tin đại chúng, và trong thực
tế địa phương chúng ta, đã có những biểu hiện tiêu cực ở học sinh như: lối sống
thực dụng, đánh nhau, xâm phạm đến thân thể, danh dự, nhân phẩm bạn học, vô lễ
với thầy cô giáo Những hiện tượng này rất đáng lo ngại báo động cho chúng ta

học lý luận suông trong sách vở (chép lại kiến thức trong SGK và làm bài tập), ít
hoặc không liên hệ với thực tiễn, với những tấm gương đạo đức trong cuộc sống.
b. Phương pháp dạy học môn GDCD còn nặng nề phương pháp đọc – chép,
xem SGK là tài liệu vạn năng nên chỉ chú ý dạy hết kiến thức trong SGK, phần liên
hệ chưa hợp lý (nên đưa vào bài nào? mục nào? ở nội dung nào? khi nào? để có
hiệu quả), chưa cụ thể, giả định (không có thật) nên tác dụng không cao hoặc
không đạt được kết quả như mong muốn. Vì vậy, đã xảy ra không ít trường hợp có
liên hệ nhưng lộn xộn giữa các mục, mục nên liên hệ thì không đưa vào, mục
không cần liên hệ thì giáo viên lại đưa vào, đó là chưa kể đến phương pháp dạy
học “đọc-chép”,vì vận dụng tấm gương đạo đức cũng là một phương pháp dạy học
năng động, hiện đại. Giáo viên cứ nói, trò cứ nghe, giáo viên cứ đọc, trò cứ chép ->
cuối cùng chữ thầy trả lại cho thầy, tác dụng liên hệ rất thấp, hoặc không hề có,
hoặc phản tác dụng.
c. Về phía học sinh, đa số các em cũng quan niệm là môn phụ lại ít tiết
(1tiết/tuần) không thi nên dẫn đến không có hứng thú học. Đã thế, lý luận thì nhiều
nên khi dạy về các phạm trù đạo đức thì các em nghĩ “biết rồi, ” (vì hàng ngày
chính ông bà, bố mẹ, anh chị các em vẫn thường giáo huấn về đạo đức) nên nhàm
chán không muốn nghe dẫn đến không khắc sâu vào ý thức tự giác của các em.
Cho nên có những chuyện đáng buồn như học đạo đức trên lớp nhưng về nhà, ra
đường vẫn vi phạm đạo đức: bỏ học, đánh điện tử, trốn học, lười học, thực dụng,
gian dối trong thi cử
2. Nhận thức mới .
––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––
2
g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
a. Trong vài năm trở lại đây, từ những thực tế vi phạm đạo đức ở lứa tuổi

nghệ thông tin (máy chiếu), giờ dạy đã thể hiện sự tâm huyết của thầy và sự tôn
trọng môn học, chủ ý thích thú say mê của trò tạo nên những kết quả mới về đạo
đức của người học.
III- GIẢI PHÁP MỚI
1. Sau đây là một số điểm cần chú ý khi vận dụng tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh vào dạy học phần đạo đức môn GDCD 7.
––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––
3
g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Thứ nhất: Áp dụng ở bài học nào có nội dung gì thì vận dụng tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh vào nội dung đó, việc vận dụng tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh là một tất yếu nhưng không có nghĩa là thay thế được nội dung của bài học
trong cả tiết học đó. Vì thế, ngoài lý luận cần thiết thì giáo viên cần vận dụng một
cách linh hoạt, cụ thể vào từng bài, từng nội dung theo mục đích yêu cầu, điều kiện
thời gian của tiết học, vào đối tượng từng lớp học sinh, vừa đủ không sa đà. Mặt
khác, trước hết bản thân người dạy học môn GDCD phải là tấm gương sáng về học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong thực tế để học sinh thấy
được, từ thấy được dẫn đến tác động vào ý thức tự giác của các em, cuối cùng dẫn
đến việc làm thiết thực của chính các em trong thực tế (triết học Mác – Lê Nin: từ
trực quan sinh động đến tư duy trưù tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn) chứ
không phải chỉ có lý luận suông. Vì một đặc trưng của môn học GDCD đó là vận
dụng những kiến thức đạo đức đã học vào những việc làm cụ thể hàng ngày.
Thứ hai: Trong quá trình dạy học, phần liên hệ của giáo viên đó là vận dụng
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về chính nội dung bài học đó. Có thể dùng nhiều
cách như: yêu cầu học sinh sưu tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện về Bác gắn liền
với nội dung sẽ học ở nhà rồi mang đến lớp, giáo viên có thể dùng những đoạn

- Tác động vào ý thức tự giác của học sinh dẫn đến hành động đúng của các
em trong thực tế hàng ngày.
2. Sau đây là áp dụng vào một số bài cụ thể.
Ví dụ 1 : Bài 1 tiết 1 Sống giản dị.
Mục đích yêu cầu của bài là học sinh hiểu thế nào là sống giản dị và không
giản dị ?tại sao cần phải sống giản dị? hình thành ở học sinh thái độ chú trọng sự
giản dị chân thật, xa lánh lối sống xa hoa hình thức. Học sinh tự biết đánh giá hành
vi của bản thân và của người khác về lối sống giản dị ở mọi khía cạnh: lời nói, cử
chỉ, tác phong, cách ăn mặc, thái độ giao tiếp với mọi người, biết xây dựng kế
hoạch tự rèn luyện, học tập những tấm gương sống giản dị để trở thành người sống
giản dị.
Cấu trúc bài gồm có 3 phần:
Phần 1 - Đặt vấn đề
Phần 2 – Nội dung bài học (có 2 nội dung chính)
- Sống giản dị và biểu hiện của sống giản dị
- Ý nghĩa của sống giản dị.
Phần 3 – Luyện tập.
Phần 1: Đặt vấn đề. Câu chuyện “Bác Hồ trong ngày tuyên ngôn độc lập”
Giáo viên chiếu lên màn hình đoạn phim tư liệu Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc
lập tại Quảng trường Ba Đình – Hà Nội, học sinh quan sát kết hợp với chuyện đọc
các em đã đọc trước ở nhà. Sau đó, giáo viên nêu câu hỏi tình huống để các em
thảo luận:
+ Em có nhận xét gì về trang phục, tác phong, lời nói của Bác Hồ trong câu
chuyện trên?
+ Câu hỏi của Bác “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” thể hiện điều gì?
+ Trang phục, tác phong, lời nói của Bác đã có tác động như thế nào tới tình
cảm của nhân dân ta?
Sau khi học sinh thảo luận tự rút ra nội dung trong phần đặt vấn đề thông
qua đoạn phim tư liệu và câu chuyện trên, giáo viên khái quát và hướng dẫn học
sinh tìm hiểu về phẩm chất đạo đức cao qúy mà nội dung bài học hôm nay muốn

phù hợp với hoàn cảnh đất nước,hoàn cảnh nhân dân lúc đó đang bị giặc xâm lược.
Giáo viên cho học sinh thảo luận tiếp tình huống:
+Đức tính giản dị của Bác Hồ còn thể hiện ở những khía cạnh nào trong
cuộc sống? phần này học sinh đã chuẩn bị ở nhà, giáo viên có thể gợi ý cho học
sinh một số hình thức: học sinh kể chuyện (Bữa cơm của Bác Hồ, Đôi dép Bác Hồ,
Cây san hô của Bác ); học sinh trình bày ảnh sưu tầm (có thuyết minh).
+ Đức tính giản dị được biểu hiện trên những khía cạnh nào?
Sơ kết mục này giáo viên nhấn mạnh nội dung chính.
- Sống giản dị là sống phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của bản thân, gia
đình, xã hội.
- Biểu hiện của sống giản dị:
- Không xa hoa lãng phí .
––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––
6
g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
- Không cầu kỳ, kiểu cách.
- Không chạy theo nhu cầu vật chất, hình thức bên
ngoài.
Giáo viên yêu cầu học sinh tự liên hệ bản thân về giản dị trong cuộc sống:
ăn mặc, nói năng, cử chỉ, thái độ, hành động cụ thể thiết thực trong học tập, lao
động, sinh hoạt và thấy được những mặt đối lập với giản dị để tránh.
b. Ý nghĩa:
Nhằm giúp học sinh rút ra ý nghĩa của đức tính giản dị, giáo viên chiếu lên
màn hình một số bức ảnh:
Ảnh 1: Thiếu nhi quây quần bên Bác Hồ tại phủ Chủ tịch ngày 9/2/1955.
Ảnh 2: Bác Hồ cùng đoàn đại biểu chiến sĩ thi đua các lực lượng vũ trang

nảy trong chỉ huy).
- Bài tập củng cố:
Giáo viên đưa ra bài tập b trong SGK cho học sinh làm .
- Kết thúc bài học:
+ Giáo viên chiếu trích một đoạn trong di chúc của Bác: “Sau khi tôi qua
đời, chớ nên tổ chức phúng điếu linh đình để khỏi lãng phí thời giờ và tiền bạc của
nhân dân ”
+ Mở nhạc cho học sinh nghe bài hát “Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu
niên nhi đồng” (tác giả Phong Nhã).
Tóm lại: Với bài này khi vận dụng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về đức
tính giản dị, giáo viên hướng dẫn cho học sinh tự rút ra những nhận xét, từ đó dẫn
đến học sinh tự suy nghĩ, tự giác thực hiện qua việc làm cụ thể bằng việc noi
gương giản dị của Bác Hồ. Hình thức vận dụng: kể chuyện, trò chơi, thảo
luận chủ yếu học trò chủ động trong việc tìm tòi kiến thức trong nội dung bài học,
tránh việc giáo viên làm thay, trò chủ động tiếp nhận.
Ví dụ 2: Bài 5-Yêu thương con người.
Mục đích yêu cầu của bài học này là học sinh hiểu được thế nào là yêu
thương con người và ý nghĩa của việc đó, học sinh biết quan tâm đến những người
xung quanh, ghét thói thờ ơ, lạnh nhạt, lên án các hành vi độc ác đối với con
người. Học sinh tự rèn luyện mình để trở thành người có lòng yêu thương con
người, sống có tình người, xây dựng tình đoàn kết, yêu thương từ trong gia đình
đến những người xung quanh.
Cấu trúc gồm có 3 phần :- Phần 1- đặt vấn đề.
- Phần 2- nội dung bài học.(có 3 nội dung chính.)
+ Yêu thương con người là gì?
+ Ý nghĩa của yêu thương con người.

+ Trách nhiệm của học sinh
-Phần 3-Luyện tập.
Tôi tiến hành tiết dạy như sau:

biết chính xác đời sống của nhân dân ra sao; thái độ của chị Chín : sững sờ vì bất
ngờ, cảm động, chị khóc nhưng rất vui khi gặp Bác, được Bác Hồ đến động viên;
đó chính là phẩm chất đạo đức yêu thương con người.
Phần 2: Nội dung bài học.
a.Yêu thương con người là gì?
Giáo viên chiếu câu chuyện ở phần đặt vấn đề và yêu cầu học sinh trả lời các
câu hỏi sau :
? Em nghĩ gì khi đêm 30 Tết mọi người đón giao thừa còn Bác là một vị Chủ
tịch nước vẫn đi chúc tết nhân dân ?
? Tại sao Bác Hồ lại quay sang nhìn ông chủ tịch ? Cái nhìn đó ẩn chứa điều
gì?
––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––
9
g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Thông qua hệ thống câu hỏi, dưới sự hướng dẫn của giáo viên các em rút ra
được bài học sâu sắc về tình yêu thương con người của Bác Hồ, bằng những hành
động thiết thực (đi chúc tết nhân dân vào lúc giao thừa), cảm nhận và thấu hiểu
được nỗi khổ của nhân dân Bác Hồ đã từng nói: “ Dân đói - Đảng và Chính phủ
có lỗi, dân rét - Đảng và Chính phủ có lỗi ”;cái nhìn của Bác Hồ ẩn chứa sự
không hài lòng đối với ông Chủ tịch và Bác buồn khi biết dân còn nghèo, còn khổ.
Người thấy có lỗi với dân trong khi đó Người đi giữa trời lạnh và mưa nhưng
Người lại không nghĩ đến bản thân mình.
Tiếp đó giáo viên chiếu 4 bức ảnh Bác có nội dung sau:
Ảnh 1: Bác Hồ kéo lưới cùng bà con ngư dân Sầm Sơn – Thanh Hóa tháng 7
năm 1960.
Ảnh 2: Bác Hồ thăm các cháu đang điều trị tại khoa nhi Bệnh viện Việt Bắc

Từ những câu hỏi trên, các em hiểu được ý nghĩa của tình yêu thương con
người, tác động đến việc làm của các em biết quan tâm người khác, ghét thói thờ ơ,
lạnh nhạt, lên án những hành vi độc ác đối với con người.
c. Trách nhiệm của học sinh.
Phần này giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm với nội dung
sau:
+ Các nhóm kể những câu chuyện hoặc thơ về Bác Hồ có nội dung yêu
thương con người (đã chuẩn bị trước ở nhà).
+ Tự liên hệ với bản thân, tìm những ví dụ trong cuộc sống để thấy được vẫn
còn có những hành vi chưa yêu thương con người, trái với yêu thương con người
khi soi mình vào tấm gương của Bác.
Mục đích là học sinh tự rèn luyện mình để trở thành người có lòng yêu
thương con người, sống có tình người, xây dựng tình đoàn kết, yêu thương từ
những người thân trong gia đình đến những người xung quanh.
Phần 3: Luyện tập.
- Bài tập tình huống: Giáo viên chiếu lên màn hình bức ảnh chụp rễ cây đa
tròn trong vườn Phủ chủ tịch.
Giáo viên hỏi: Em biết gì về sự tích rễ cây đa tròn này?
Đáp án: Rễ cây đa mọc dài ra, các chú bảo vệ định chặt đi nhưng Bác bảo:
Uốn cho tròn lại thành một vòng tròn lớn để khi các cháu thiếu nhi vào thăm Bác
có chỗ chơi (chui qua chui lại nơi rễ đa tròn đã được uốn lên đó).
Giáo viên hỏi tiếp: Em có suy nghĩ gì từ câu chuyện này?
Đáp án: Việc làm giản dị nhỏ bé (không ai nghĩ ra được việc uốn cho rễ cây
đa tròn để các cháu có chỗ chơi, riêng Bác hiểu tâm lý của trẻ con), thể hiện tình
yêu lớn lao của Bác Hồ đối với các cháu thiếu niên nhi đồng.
- Kết thúc tiết học: Giáo viên dặn dò các tổ thi đua làm theo tấm gương đạo
đức của Bác Hồ về nội dung yêu thương con người.
Mở bài hát “Bác Hồ - một tình yêu bao la” (tác giả Thuận Yến).
IV- KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
1. Khi chưa áp dụng (năm học 2007 – 2008)

V- BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Thứ nhất: Dựa trên những giải pháp đưa ra giáo viên cần dạy học theo
phương pháp tích cực, giáo viên là người hướng dẫn, định hướng còn học trò là
trung tâm nhận thức, năng động sáng tạo. Tránh lối dạy đọc – chép, giáo viên
không được làm thay trò. Dạy học môn GDCD thì không được thiếu liên hệ thực
tế. Vận dụng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào dạy học phần đạo đức môn
GDCD 7 cần phải gắn liền với nội dung của chính bài học đó, việc vận dụng có thể
bằng nhiều hình thức khác nhau (trò chơi, thảo luận nhóm, sắm vai, tìm ô chữ, kể
––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––
12
g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
chuyện, đọc thơ ) để sinh động hấp dẫn học sinh, giáo dục vào ý thức tự giác để
các em hành động đúng.
Thứ hai: Giáo viên phải là tấm gương học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh cho học sinh noi theo ở mọi nơi (ở nhà, ở địa phương nơi cư trú,
ở trường, ở lớp), mọi lúc (khi giảng dạy, khi hội họp, khi sinh hoạt; khi khen, chê,
phê bình học sinh), mọi hình thức (trang phục, cử chỉ, lời nói ), phải công bằng,
hòa đồng, chan hòa, gần gũi quan tâm đến các em.
Thứ ba: Đồ dùng dạy học phải phong phú, sinh động (tranh ảnh, mẩu
chuyện, danh ngôn, phim tư liệu ). Muốn vậy – một mặt; giáo viên nên khuyến
khích học sinh sưu tầm ở nhà qua sách cũ, qua báo chí đưa lên lớp phục vụ tiết
học. Mặt khác, chính giáo viên giảng dạy phải tự tay chọn lọc những tài liệu mà
học sinh đã sưu tầm; giáo viên dạy phải sưu tầm tranh ảnh, phim về con người và
sự nghiệp của Bác, đọc và nhớ những mẩu chuyện kể về Bác Hồ. Có như vậy mới
có tài liệu để dạy học phong phú.
Thứ tư: Khi vận dụng phải bộc lộ được ý đồ giáo dục đạo đức của giáo viên,

sau đó đưa vào máy tính ). Rất mong các cấp các nghành cần quan tâm hơn nữa,
bổ sung thêm các dụng cụ trực quan cho môn học ngoài tranh ảnh.
Tóm lại: Để vận dụng tốt tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy
phần đạo đức môn GDCD 7 cần dựa vào một số cơ sở sau:
- Bản thân người dạy trước hết phải là tấm gương tiên phong học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ở mọi nơi, mọi lúc, là tấm gương sáng về
đạo đức cho học sinh noi theo.
- Vận dụng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy với nhiều hình
thức phong phú, sinh động như: thảo luận nhóm, sắm vai, trò chơi, kể chuyện dùng
hình ảnh minh họa có thuyết minh, phim tư liệu và phải vận dụng một cách khoa
học, hợp lý, làm nổi bật nội dung mình cần truyền đạt.
- Để học sinh có ý thức tự sưu tầm các tư liệu về tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh, tìm tòi liên hệ để tìm ra nội dung bài học, giáo viên định hướng chứ không
được làm thay. Từ đó có tác động một cách tự giác vào ý thức của các em để các
em có hành động đúng trong cuộc sống.
Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân tôi đã áp dụng vào giảng dạy
một số bài trong phần đạo đức môn GDCD 7 và đạt kết quả tốt. Bước đầu dẫu sao
vẫn còn nhiều hạn chế. Kính mong sự giúp đỡ, góp ý của đồng nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Con Cuông, ngày 24 tháng 4 năm 2009.
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG Người Viết
Nguyễn Thị Vân
XẾP LOẠI CỦA HĐKH NGÀNH
––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––
14
g
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để vận dụng vào
giảng dạy một số bài (phần đạo đức) môn giáo dục công dân 7
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––