Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường THPT Xuân Mỹ
Mã số:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP HÓA
HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Người thực hiện: Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục
Phương pháp dạy học bộ môn
Phương pháp giáo dục
Lĩnh vực khác
Có đính kèm
Mô hình

Phần mềm

Phim ảnh

Hiện vật khác

Năm học: 2012 - 2013

1




Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Sáng kiến kinh nghiệm

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GÂY HỨNG
THÚ HỌC TẬP HÓA HỌC CHO
HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
A – Lí do chọn đề tài
I/ TẦM QUAN TRỌNG CỦA SỰ HỨNG THÚ VÀ NIỀM SAY MÊ:
Đam mê là chìa khóa của mọi thành công trong công việc và trong cuộc
sống! Pierre Omidyar một trong những doanh nhân thành đạt giàu có nhất thế giới,
cho rằng yếu tố quan trọng nhất quyết định nên thành công là niềm đam mê: “Bạn
phải tin tưởng vào những điều mình đang làm và thật sư đam mê với điều đó thì
mới có thể dành đủ thời gian và công sức để đi đến thành công”.
Trong học tập, sự hứng thú và say mê giúp học sinh đạt được kết quả cao
nhất. Khơi gợi cho học sinh sự hứng thú, say mê chính là phương pháp thức tỉnh tài
năng tiềm ẩn trong mỗi con người, đó cũng là nhiệm vụ cao cả và khó khăn của
mỗi thầy, cô giáo.
Tuy nhiên, sự đam mê, hứng thú không phải là thành phần bất biến của một
môn học nào cả. Không thể kết luận rằng môn toán khô khan, khiến học sinh không
có hứng thú học tập. Còn môn văn thì sống động nên dễ thu hút học sinh. Điều đó
là hoàn toàn không đúng, mà sự đam mê hứng thú phụ thuộc rất nhiều vào phương
pháp dạy học, cách thức truyền đạt của mỗi thầy cô giáo.
Hiện nay nền giáo dục của ta đang thay đổi để dạy học theo hướng phát huy
tính tích cực, chủ động của học sinh. Mà muốn học sinh phát huy được tính tực,
chủ động thì phải tạo cho các em một sự hứng thú, say mê đối với môn học.

Thực tế giảng dạy cho thấy:
Môn hoá học trong trường phổ thông là một trong những môn học khó đối
với nhiều học sinh, nếu không có những bài giảng và phương pháp hợp lý, phù hợp
với thế hệ học trò dễ làm cho học sinh thụ động trong việc tiếp thu, cảm nhận dẫn
đến chán nản. Đã có hiện tượng một số bộ phận học sinh không muốn học hoá học,
ngày càng lạnh nhạt với giá trị thực tiễn của hoá học.
Nhiều giáo viên chưa quan tâm đúng mức đối tượng giáo dục, chưa đặt ra
cho mình nhiệm vụ và trách nhiệm nghiên cứu, hiện tượng dùng đồng loạt cùng
một cách dạy, một bày giảng cho nhiều lớp, nhiều thế hệ học trò là không ít. Do

4


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

phương pháp ít có tiến bộ mà người giáo viên đã trở thành người cảm nhận, truyền
thụ tri thức một chiều. Giáo viên nên là người hướng dẫn học sinh chủ động trong
quá trình lĩnh hội tri thức hoá học.
Thực hiện điều tra ở một số giáo viên bộ môn và học sinh bằng những phiếu
điều tra trắc nghiệm, mỗi phiếu với một vấn đề điều tra, kết quả như sau:
15% học sinh chấp nhận học thuộc lòng dù không hiểu bài và không hứng thú.
40% HS chưa yêu thích và học tốt bộ môn hóa học.
75% giáo viên chọn cách vào bài nhanh để đảm bảo thời gian giảng bài.
80% giáo viên cố gắng hoàn thành bài giảng theo nội dung sách giáo khoa.
75% HS tỏ ra rất căng thẳng với khâu kiểm ta bài cũ trước khi vào bài mới.
85% Học sinh thích học tập đi đôi với những kiến thức thực tế trong cuộc sống
90% giáo viên bộ môn thấy hiệu quả cao trước một tiết học mở đầu bài giảng
tốt, một bài giảng thực tế sinh động.

đó có cách mở bài phù họp.
Một số ví dụ minh họa cho phương pháp mở bài gây hứng thú.
1. Phương pháp sử dụng các thông tin thời sự:
Kiểu vào bài này được đánh giá cao về việc liên hệ thực tế, cập nhật thông tin
nóng bỏng hàng ngày liên quan đến khoa học hóa học cần giải thích, làm rõ. Qua
đó, học sinh ngày càng yêu thích bộ môn, tự giác theo dõi các tin tức liên quan và
tự tìm cách trả lời bằng kiến thức đã học. Với hình thức này, tuyệt đối thông tin
phải chính xác, giáo viên không thể tự đưa ra thông tin mà không có minh chứng,
khiến học sinh nghi vấn thông tin
Ví dụ 1: Bài “Sản xuất Nhôm” – Lớp 12.
Hungary đã ban bố tình trạng khẩn cấp ở ba tỉnh vào ngày 5/10/2010 sau khi lũ
bùn chứa hóa chất độc từ một nhà máy nhôm nhấn chìm nhiều làng và gây bỏng
đối với người dân. “Thảm họa sinh thái” này có thể đe dọa tới các con sông lớn.
Bùn đỏ là chất thải sinh ra khi bô xít được tinh chế thành ô xít nhôm, nguyên liệu
cơ bản để sản xuất nhôm. Chất thải này được xử lý bằng cách cất trữ trong các bể
chứa, khi nước bốc hơi sẽ để lại một chất bùn khô đỏ như đất sét. Đây được coi là
thảm họa môi trường tồi tệ nhất ở Hungary từ trước đến nay.
Chất gì trong thứ bùn đỏ trên? Thảm họa gì có thể tiếp tục xảy ra từ sự cố đó?
Ví dụ 2: Bài “Clo” – Lớp 10
“Ngày 12/7/2011, nguồn tin Bộ nội vụ Iraq cho biết, hàng trăm người đã phải
nhập viện sau khi đám mây chứa khí clo bọ rò rỉ bao phủ một khu dân cư phía
Đông thủ đô Baghdad, vụ rò rỉ xảy ra đêm 12/7 khi các ống chứa khí clo được sử
dụng tại nhà máy xử lý nước thuộc quận Sadr City phát nổ do lỗi kỹ thuật” (Báo
Vietnamnet).

6


Trường THPT Xuân Mỹ


đó, Berzelius và Humphry Davy mới đặt tên cho thứ kim loại đó là Aluminium.
Năm 1827, Friedrich Wohler đã thành công trong việc điều chế ra nhôm nhưng
mới chỉ thu được ở dạng hạt, 18 năm sau mới điều chế được nhôm ở dạng khối.

7


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Năm 1886 là năm sản xuất nhôm hàng loạt nhưng nhôm vẫn được xem là kim loại
quí hơn vàng, bạc. Vào thời đó, các quốc vương mặc hoàng bào đính cúc nhôm.
Năm 1889, Mendeleev được xứ sở vương quốc sương mù tặng cho 1 cái cân làm
bằng nhôm. Hoàng đế napoleon III có một bộ dụng cụ ăn uống làm bằng nhôm, và
bộ dụng cụ này được dùng để tiếp đãi những vị khách quí, còn thường ngày thì
ông sử dụng bộ dụng cụ bằng vàng, bạc. Hơn 100 năm sau, nhôm đã không còn là
kim loại quí đối với thợ kim hoàn song với công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp
chế tạo máy, công nghiệp ô tô, công nghiệp hàng không, thì nhôm vẫn là một loại
nguyên liệu quan trọng vì những tính năng ư việt của nó và giá thành rẻ nữa.
4. Phương pháp liên hệ thực tế:
Giáo viên qua một câu chuyện, một ví dụ thực tế rồi dẫn dắt vào bài mới. Kiểu
vào bài này giúp học sinh có hứng thú trong học tập, mong muốn giải thích được
các hiện tượng xung quanh các em, ngoài ra nó còn làm cho học sinh yêu thích
môn học do thấy được mức độ quan trọng của hóa học trong đời sống hàng ngày.
Ví dụ 1: Bài “Xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp” – Lớp 12
Em hãy cho biết tại sao phải dùng xà phòng hay nước rửa chén để làm sạch các vết
bẩn? Tại sao phải dùng các chất giặt rửa trên với nước? Vai trò của nước và của xà
phòng như thế nào trong việc làm sạch các vết bẩn?
Ví dụ 2: “Bài ankin” – Lớp 11


Hậu quả khôn lường
Ví dụ 2: Bài “Axit sunfuric – muối sunfat” – Lớp 10

10


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

6. Phương pháp tổ chức hoạt động tập thể:
Chia lớp học thành từng nhóm, yêu cầu giải một bài tập hay thực hiện một trò
chơi, nhóm hoàn thành nhiệm vụ trước tiên sẽ có một giải thưởng nho nhỏ. Phương
pháp này có tác dụng khuyến khích tinh thần học tập của học sinh, tăng cường tính
thân thiện, đoàn kết nhóm học tập, học sinh được thể hiện nhóm mình với tập thể
giúp tiết học sẽ sôi nổi hơn.
Ví dụ: Bài “ Luyện tập Axit sunfuric – Hóa 10”
Bước 1: Chia lớp thành 8 nhóm, mỗi nhóm Giáo viên đã chuẩn bị sẵn cho một viết
lông và một tờ giấy A3

11


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Bước 2: Ra yêu cầu: Mỗi nhóm hãy tìm ra 10 chất khác nhau đều không phản ứng
với dung dịch H2SO4 loãng nhưng có phản ứng với H2SO4 đặc. Viết phương trình

12


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

thơ hơn. Giáo viên có thể áp dụng trong khi dạy về muối CaCO3 (lớp 11 hay lớp
12).
Ví dụ 2: Giải thích hiện tượng tạo thạch nhũ với những hình dạng phong phú
trong các hang động?
Trong đá thông thường chủ yếu là CaCO3, khi trời mưa, trong không khí có
CO2 tạo môi trường axit làm tan được đá vôi, những giọt nước mưa rơi xuống như
vô vàn mũi dao nhọn, sắc khắc vào đá những đường nét khác nhau
CaCO3  CO2  H 2O  Ca( HCO3 )2

Và xuất hiện quá trình điện ly:
Ca ( HCO3 ) 2  Ca 2  2 HCO3

CaCO3  Ca2+ + CO32– Theo thời gian dần tạo ra các hang động khi nước có Ca(HCO3)2 ở đất đá do áp
suất nhiệt độ đột nhiên thấp nên khi giọt nước nhỏ từ từ có tồn tại phương trình:
Ca(HCO3)2  CaCO3 + CO2 + H2O
Như vậy lớp CaCO3 lưu lại ngày càng nhiều, dày gọi đó là nhũ có màu, hình thù đa
dạng.
Áp dụng:
Hiện tượng này thường thấy trong các hang động núi đá. Giáo viên có thể áp dụng
trong khi dạy đến phần về các muối cacbonat (Hóa 11) hay hợp chất của Canxi
(Hóa 12).
Ví dụ 3: Cao dao Việt Nam có câu:
“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ,

của nghành công nghiệp hoá chất “hướng về không khí đòi lương thực” là càng
lớn.
Áp dụng: Đây là một câu ca dao mang một ý nghĩa thực tiễn, thấy rõ trong
đời sống. Vấn đề này có thể xen vào trong tiết dạy phân đạm (Hóa 11). Tạo cho học
sinh khu vực làm nông nghiệp có thể tiện kiểm nghiệm trong đời sống, tự quan sát.
Ví dụ 4: Tại sao nước máy lại có mùi clo?
Khi sục vào nước một lượng nhỏ Clo vào nước có tác dụng sát trùng do clo
tan 1 phần (gây mùi) và phản ứng 1 phần với nước:
H2O + Cl2  HCl + HClO
Hợp chất HClO không bền có tính oxi hoá mạnh: HClO  HCl + O
Oxi nguyên tử có khả năng diệt khuẩn, vì vậy người ta dùng khí Clo làm sác nước
nên nước máy có mùi khí clo.
Áp dụng: Vấn đề này đang đang được sử dụng làm sạch nước hiện nay trong
các nhà máy nước cung cấp nước trong thành phố, thị xã, thị trấn… Giúp học sinh
hiểu và giải toả thắc mắc, hiểu được vai trò của hoá học và học sinh có thể kiểm
nghiệm qua thực tế. Giáo viên có thể xen vào bài giảng về Clo (Hóa 10).
Ví dụ 5: Ma trơi là gì? Ma trơi thường gặp ở đâu?
“Ma trơi” chỉ là cái tên gọi mê tín mà thực chất, trong cơ thể (xương động
vật) có chứa một hàm lượng P khi chết phân huỷ tạo 1 phần thành khí PH3
(Photphin) khi có lẫn một chút khí P2H4 (Diphotphin), khí PH3 tự bốc cháy ngay
trong điều kiện thường tạo thành khối cầu khí bay trong không khí
P2 H 4
2 PH 3  4O2 
 P2O5  3H 2O

Điều trùng lặp ngẫu nhiên là: Người ta thường gặp “Ma trơi” ở các nghĩa địa càng
tăng nên tính chất kịch tính.
Áp dụng: Vấn đề này phải được đề cập trong bài giảng về P để giải thích hiện
tượng trong đời sống “Ma trơi”. Tránh tình trạng mê tín dị đoan, làm cho cuộc sống
lành mạnh. Hiện tượng này giáo viên có thể đề cập trong bài về P (Hóa 11).

Ví dụ 7: Sherlock Homes đã phát hiện ra cách lấy dấu vân tay của tội phạm
lưu trên các vật ở hiện trường như thế nào chỉ sau một vài phút thí nghiệm?
Lấy một tờ giấy sạch, ấn một ngón tay vào mặt giấy rồi nhấc ra sau đó đem
phần giấy có dấu vân tay đặt trên miệng ống nghiệm có đựng cồn iod, dùng đèn
cồn để đun nóng phần đáy ống nghiệm. Đợi cho khí màu tím thoát ra (I2) từ ống
nghiệm thấy phần giấy có vân tay dần hiện lên rõ nét (màu nâu). Nếu bạn cất tờ
giấy có vân tay đi mấy tháng sau làm tương tự cũng vẫn có hiện tượng như trên.
Do đầu ngón tay có chất béo, dầu khoáng, mồ hôi, khi ấn tay vào giấy sẽ lưu
lại một phần trên giấy mặc dù mắt thường không nhận ra. Các chất này khi gặp hơi
Iod cho màu nâu (chú ý hơi Iod rất độc không được ngửi).
Áp dụng: Đây là câu chuyện nêu lên ứng dụng của hoá học trong đời sống,
giúp học sinh hiểu biết nhiều hơn. Giáo viên có thể áp dụng trong các bài giảng về
chất béo (Hóa 12), bài Iod (Hóa 10)
Ví dụ 8: Tại sao phải ăn muối có Iod?
Ăn muối để bổ sung hàm lượng Iod cho cơ thể, trong cơ thể một người
trưởng thành có chứa 20 – 50mg Iod chủ yếu tập trung tuyến giáp trạng, thiếu Iod
trong tuyến này thì cơ thể sẽ bị một số bệnh: Bướu cổ, nặng hơn là dẫn đến đần

15


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

độn, phụ nữ thiếu Iod dẫn dến vô sinh, có biến chứng sau khi sinh. Mỗi ngày phải
đảm bảo cho cơ thể tiếp xúc với < 150 microgam Iod.
Áp dụng: Điều này đề cập trong bài giảng về Iod (Hóa 10) giúp học sinh
hiểu được vai trò tại sao toàn dân phải ăn muối Iod. Giúp các em tự nhận thấy tầm
quan trọng của muối Iod, tăng tính hiểu biết hơn.

Ví dụ 11: Vì sao vắt chanh vào cốc sữa đặc có đường sẽ thấy có kết tủa?
Trong sữa có thành phần protein gọi là Cazein. Khi vắt chanh vào sữa làm tăng độ
chua, tức làm giảm pH của dung dịch sữa tới pH đúng với điểm đẳng điện của
cazein thì chất này sẽ kết tủa.
Khi làm phomat, người ta cũng tách Cazein theo nguyên tắc tương tự và cho lên
men tiếp.
Áp dụng: Giáo viên có thể đưa các vấn đề thực tế này vào bài axit cacboxylic (Hóa
12).

16


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Ví dụ 12: Người ta đã làm gì để tấm thủy tinh trở thành gương soi?
Thời xa khi muốn soi mình phải soi qua mặt nước, khi đến thời đồ đồng thau
thì bằng gương làm bằng đồng nhưng nhanh ố, sau dần chuyển sang thuỷ ngân
tráng sau tấm kính phẳng, nhưng thuỷ ngân gây ngộ độc. Dần dần và ngày nay người ta đã thay thế bằng bạc tráng sau tấm kính nhờ phản ứng anđehit (R−CHO) với
dung dịch AgNO3/NH3 hay thay andehit bằng glucozơ.
RCHO  2 AgNO3  3NH 3  H 2O  RCOONH 4  2 Ag   NH 4 NO3

Ag tạo ra bám chặt vào gương, người ta quét lên mặt sau chiếc gương một Hóa sơn
dầu bảo vệ. Phích nước cũng chế tạo kiểu này.
Áp dụng: Đây là một ứng dụng của hợp chất có chức andehit vào đời sống.
Giáo viên có thể nêu vấn đề này trong các tiết dạy về andehit, glucozơ…(Hóa 11
hay Hóa 12). Để học sinh hiểu phần nào về sự tạo gương, ruột phích.
Ví dụ 13: Cloramin là chất gì ? Tại sao được bộ y tế sự dụng nhằm ngăn ngừa
dịch tả bùng phát vào tháng 10 năm 2010?

Zn3 P2  6 H 2O  3Zn(OH ) 2  2 PH 3 

Làm cho hàm lượng nước trong cơ thể chuột giảm; nó khát và đi tìm nước.
Chính PH3 đã giết chết chuột.
Càng nhiều nước đưa vào cơ thể chuột → PH3 thoát ra càng nhiều → chuột
càng nhanh chết. Nếu không có nước uống, chất độc chưa phát tán, thời gian sống
của chuột được kéo dài hơn.
Áp dụng: Giáo viên có thể vận dụng ứng dụng này trong bài Photpho (Hóa
11).
Ví dụ 16: Vì sao than đá chất thành đống lớn có thể tự bốc cháy?
Do than đá tác dụng với khí O2 trong không khí tạo ra khí CO2, phản ứng tỏa nhiệt.
C  O2  CO2 

H  0

Nhiệt tỏa ra được tích góp dần dần, khi đạt đến nhiệt độ cháy của than thì than tự
bốc cháy.
Áp dụng: Giáo viên có thể đưa vấn đề này vào bài C (Hóa 11) hoặc bài O2
(Hóa 10).
Ví dụ 17: Vì sao bôi vôi vào chỗ ong, kiến đốt sẽ đỡ đau?
Do trong nọc đốt của ong, kiến, nhện có axit hữu cơ tên là axit fomic
(HCOOH). Vôi là chất bazơ nên trung hòa axit giúp giảm bớt lượng axit nên đỡ
đau hơn.
2HCOOH  Ca(OH )2   HCOO 2 Ca  2H 2O

Áp dụng: Giáo viên có thể vận dụng vấn đề này vào bài axit cacboxylic (Hóa
9 hay Hóa 11) hoặc bài một số hợp chất quan trọng của canxi (Hóa 12).
Ví dụ 18: Vì sao ban đêm không nên để nhiều cây xanh trong nhà?
Ban ngày, do có ánh sáng mặt trời nên cây xanh tiến hành quá trình quang
hợp, hấp thụ CO2 và giải phóng khí O2.

t
( NH 4 )2 CO3 
 2 NH 3  CO2   H 2O 
0

Áp dụng: Giáo viên có thể áp dụng vấn đề này vào bài muối amoni (Hóa 11)
hoặc muối cacbonat (Hóa 11).
Ví dụ 21: Vì sao nước rau muống đang có màu xanh, khi vắt chanh vào thì
nhạt màu?
Có một số chất hoá học được gọi là chất chỉ thị màu, chúng làm cho màu của
dung dịch thay đổi khi độ axit thay đổi.
Trong rau muống (và vài loại rau khác) có chất chỉ thị này. Trong chanh có
7% axit citric. Vắt chanh vào nước rau làm thay đổi độ axit, do đó làm thay đổi
màu nước rau. Khi chưa vắt chanh, nước rau muống có màu xanh là chứa chất kiềm
canxi.
Áp dụng: Giáo viên có thể đưa các vấn đề thực tế này vào bài axit cacboxylic (Hóa
12).

19


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Ví dụ 22:Vì sao các đồ vật bằng bạc để lâu ngày thường bị xám đen? Vì sao
dùng đồ bằng bạc đựng thức ăn, thức ăn lâu bị ôi?
Do bạc tác dụng với khí O2 và H2S có trong không khí tạo ra bạc sunfua (Ag2S)
màu đen.
4 Ag  O2  2 H 2 S  2 Ag 2 S  2 H 2O


20


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Như vậy, khi trời nắng (nhiệt độ tăng), cân bằng trên sẽ dịch chuyển theo
chiều nghịch, tức là NH3 sinh ra do phản ứng phân hủy ure không bị hoà tan trong
nước mà bị tách ra, bay vào không khí làm cho không khí xung quanh sông, hồ có
mùi khai khó chịu.
Áp dụng: Giáo viên có thể đưa vấn đề này vào bài amoniac (Hóa 11) hoặc
bài cân bằng hoá học (Hóa 10).
Ví dụ 25:
Giải thích vì sao khi nấu canh cua thì có gạch cua nổi lên? Khi nấu trứng thì
lòng trắng trứng kết tủa lại?
Vì trong những trường hợp đó có xảy ra sự kết tủa protit bằng nhiệt, gọi là sự
đông tụ. Một số protit tan trong nước tạo thành dung dịch keo, khi đun nóng sẽ bị
kết tủa.
Áp dụng: Giáo viên có thể đưa vấn đề này vào bài protit (Hóa 12) để giải
thích hiện tượng thực tế này và học sinh có thể làm thí nghiệm tại nhà.
Ví dụ 26:
Tại sao hôm lại được dùng làm dây dẫn điện cao thế? Còn dây đồng lại được
dùng làm dây dẫn điện trong nhà?
Tuy đồng dẫn điện tốt hơn nhôm nhưng nhôm là kim loại nhẹ (khối lượng
riêng của nhôm là 2,70g/cm3) đồng là kim loại nặng (khối lượng riêng của đồng là
8,92g/cm3) Do đó, nếu như dùng đồng làm dây dẫn điện cao thế thì phải tính đến
việc xây các cột điện sao cho chịu được trọng lực của dây điện. Việc làm đó không
có lợi về mặt kinh tế. Còn trong nhà thì việc chịu trọng lực của dây dẫn điện không

 Kim loại được con người sử dụng làm công cụ sớm nhất: Đồng (Cu)
 Kim loại có trữ lượng lớn nhất: Nhôm (Al), chiếm 7% về khối lượng vỏ trái
đất.
Áp dụng: Giáo viên có thể vận dụng vào bài Đại cương về kim loại (Hóa 12).
Ví dụ 29: : Vì sao cồn có thể sát khuẩn?
Cồn là dung dịch Ancol etylic (C2H5OH) có khả năng thẩm thấu rất cao, có
thể xuyên qua màng tế bào tiến sâu vào trong gây đông tụ protein làm cho tế bào bị
chết (Do protein là cơ sở sự sống của tế bào).
Thực tế thấy rằng chỉ có cồn 75% là có khả năng sát trùng tốt nhất, vì nếu
cồn > 75% thì nồng độ cồn quá cao làm cho protein bị đông tụ nhiều, làm protein
trên bề mặt vi khuẩn đông cứng hình thành một Hóa vỏ cứng ngăn không cho cồn
thấm vào nên vi khuẩn không bị chết. Nếu cồn quá loãng (< 75%) thì hiệu quả sát
trùng kém.
Áp dụng: Trong y tế, cồn được sử dụng đại trà khi tiêm, rửa vết thương …
nhưng có ít người quan tâm tại sao lại dùng cồn? Trong khi học, nếu học sinh được
biết sẽ rất tốt cho cuộc sống. Giáo viên có thể đưa vấn đề này vào trong các tiết dạy
về bài Ancol etylic (Hóa 11).
Ví dụ 30: Thí nghiệm: Xà phòng giúp làm sạch chất béo như thế nào?
Làm thế nào mà xà phòng có thể làm sạch chất béo? Sau đây là thí nghiệm
vui giúp hiểu rõ hơn phản ứng của dầu và xà phòng.

22


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

Bước 1: Trước tiên, chuẩn bị 2 lọ
sạch có nắp đậy. Ở mỗi lọ, cho vào nửa

liên kết ở hydrophobic. Do đó, dầu và nước liên kết với nhau nhờ cấu tạo xà phòng
ở giữa chuỗi. Khi rửa trôi nước, dầu do có liên kết với xà phòng, còn xà phòng kết
hợp với nước sẽ trôi theo và như thế là sạch chất dầu bám trên đồ vật.

C – Hiệu quả đề tài
1. Kết quả nghiên cứu:
Trải qua nhiều năm giảng dạy, có những lúc chưa hài lòng về một bài giảng,
một tiết học chưa hay. Đến bây giờ khi đã áp dụng những kinh nghiệm nêu trên
chúng tôi đã cảm nhận được rằng: Học sinh thích học hoá hơn, kết quả học tập của
các em cao hơn, thậm chí có cả những học sinh đã về nhà tự quan sát và tái tạo lại
hiện tượng thực tế, rồi cùng chia sẻ băn khoăn và nhờ giáo viên giải đáp thắc mắc.
Trong giờ học, chúng tôi đã cố gắng kết hợp hài hoà trong phong cách dạy
của mình có thể làm cho giờ học mang không khí rất thoải mái giúp học sinh tiếp
thu bài tốt hơn, hiệu quả hơn, nhưng thời gian dành cho các vấn đề trên là không
nhiều nên cần phụ thuộc vào người dạy cần phải linh hoạt và khéo léo.
2. Kết quả đối chứng:
Tùy thuộc vào từng đối tượng học sinh và đặc trưng của mỗi lớp, thực tế
giảng dạy cho thấy các lớp chưa được áp dụng hoặc lớp ít được áp dụng so với
những lớp được áp dụng một cách thường xuyên phương pháp có sự khác nhau rõ
rệt.
Mức độ áp dụng Lớp
trên các lớp trực
tiếp giảng dạy
Thường xuyên áp 12A1, 10A8
dụng
Áp dụng nhiều, 12A4
không
thường
xuyên
10A9


–

24


Trường THPT Xuân Mỹ

Giáo viên Hoàng Nguyễn Quỳnh Quyên

3. Kết luận: Để có những tiết học đạt hiệu quả cao luôn là mục đích hướng tới của
mỗi giáo viên có lương tâm và trách nhiệm với nghề nghiệp, nhưng đây không phải
là điều dễ dàng đạt được, người thầy phải nhận thức rõ vai trò là người “Thắp sáng
ngọn lửa” chủ động lĩnh hội tri thức trong từng học sinh. Trong nội dung đề tài
này, tôi đã đề cập đến một số vấn đề xung quanh cuộc sống và có ý nghĩa thực tiễn,
thậm chí có thể gặp, tiếp xúc hàng ngày được giải thích bằng kiến thức hóa học. Hy
vọng đây là vấn đề gợi mở ra một hướng mới trong dạy − học hoá học, tôi sẽ tiếp
tục áp dụng và phát triển phương pháp trên trong các năm học sau.

25