Mục lục
Phần mở bài..3
Phần nội dung...4
Bài tập tình huống 1: Nên giải quyết nh thế nào khi xảy ra tranh chấp bởi
quyết định miệng ?....4
I. Lí luận:5
1. Quyết định quản lý.5
2. Các hình thức của quyết định quản lý5
2. 1. Hình thức phi văn bản....6
2. 2. Hình thức văn bản..6
II. Các phơng án trả lời.7
1. Phơng án 1: Ông A phải chịu trách nhiệm chính ........7
2. Phơng án 2: Anh B không nên nhận công việc này ...10
3. Phơng án 3: Cả ông A và anh B đều phải có trách nhiệm bồi hoàn...11
4. Phơng án 4: Ông A phải chịu hoàn trách nhiệm dân sự và hành chính..12
Bài tập tình huống 2: tính hợp pháp và hợp lý của một quyết định quản lý
hành chính nhà nớc14
I. Lý luận:.14
1. Khái niệm về cán bộ quản lý kinh tế14
2. Đánh giá cán bộ quản lý kinh tế..14
II. các phơng án trả lời :15
1. Phơng án 1: Ông Nguyễn Văn T không nên có hành vi nh vậy...15
2. phơng án 2: quyết định số 13/QĐ- UB của Chủ tịch UBND là một quyết
định không hợp tình và hợp lý..16
Phần kết luận..17
Danh mục các tài liệu tham khảo.........18

LI M U
Trên thực tiễn nớc ta có rất nhiều bất cập, sai sót vẫn thờng xảy ra trong
hoạt động quản lý kinh tế mà cha có một quy định nào về nhiệm vụ và nghĩa
vụ để xử lý những hiện tợng vô tình hiểu sai các qui định trong pháp luật,

anh B đã xin phép ông A đợc từ chối không thực hiện nhiệm vụ trên vì anh B
không có bằng lái xe tải, không lái xe quen nên không yên tâm. Tuy nhiên,
ông A khăng khăng khẳng định rằng anh B có thể làm đợc, việc viện ra không
có bằng lái xe chỉ là hình thức anh B trốn việc mà thôi. Ông A một mực yêu
cầu anh B: chú phải đi nếu không lỡ hết công việc của tôi! Nếu có vấn đề gì
xảy ra tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Mặc dù vậy, anh B vẫn từ chối thi hành nhiệm vụ và xin đợc báo cáo yêu
cầu trên đến giám đốc cơ quan, nhng ông A nói chắc chắn rằng sẽ báo cáo sự
việc sau với giám đốc vì giám đốc đang bận chủ trì một cuộc họp quan trọng.
Trớc tình thế đó, anh B đành chấp nhận đa xe đi làm nhiệm vụ nhng vẫn yêu
cầu với ông A rằng: Tôi sẽ không chịu trách nhiệm nếu có vấn đề gì xảy ra!.
Ông A nghe nhng không nói gì thêm.
Thật không may là chiếc xe vừa rời cổng cơ quan đợc khoảng 500 m,
do lái xe không quen xe, không đợc kiểm tra tình trạng của xe trớc( phanh
không ăn và còi xe không có), do vậy anh B không làm chủ đợc và đã va quệt
vào một chiếc xe khác chạy cùng chiều khi chiếc xe này chạy vợt lên làm
chiếc xe do anh B điều khiển bị h hỏng phần đuôi xe khá nặng. Chiếc xe kia
cũng bị h hỏng ở phần hông, chủ xe đợc yêu cầu đợc bồi thờng 2 triệu đồng.
Chi phí để sửa chữa chiếc xe tải do anh B lái mất 5 triệu đồng. Trớc tình thế
nh vậy, phòng chi phí tài vụ cơ quan X phải tạm thanh toán toàn bộ chi phí nói
trên.
Đến ngày 6- 10 2004, tại cuộc họp giao ban của văn phòng cơ quan X,
mọi ngời đã đa ra ý kiến về vụ việc của anh B và đã quyết định anh B phải chịu
một phần bồi thờng thiệt hại về tài sản do không hoàn thành nhiệm vụ và để
xảy ra về thiệt hại tài sản cho cơ quan( khoản tiền này phòng tài vụ sẽ trừ vào
tiền lơng hàng tháng). Anh B không đồng ý với quyết định đó, đã làm bản tờng
trình toàn bộ sự việc với đề nghị giám đốc cơ quan X giải quyết. Nhng đến
1

Nên giải quyết nh thế nào khi xảy ra tranh chấp bởi quyết định miệng, Nguyễn Viết Sâm, tạp chí Quản lý

2. Các hình thức của quyết định quản lý.
2 .1. Hình thức phi văn bản.
Hình thức này thờng biểu hiện bằng các hình thức nh : miệng, các cử chỉ
riêng, các ký hiệu. Đó là tập hợp tất cả các tín hiệu ngoài văn bản.
Hình thức này thờng áp dụng trong trờng hợp quyết định có tính hạn hẹp,
đợc sử dụng một lần, giải quyết một tình huống trớc mắt, tức thời, tính trách
nhiệm của ngời đa ra quyết định không cao .
2. 2. Hình thức văn bản.
Đây là hình thức chủ yếu trong quản lý. Lúc đó quyết định sẽ đợc trình
bày dới dạng một văn bản .
Văn bản quyết định là cơ sở để vạch ra kế hoạch, tổ chức thực thi kế
hoạch và kiểm tra, kiểm soát việc thực thi kế hoạch.Văn bản vừa là sản phẩm
quyết định quản lý vừa là phơng tiện truyền tin, tổ chức và thực hiện, là căn cứ
pháp lý để xử lý những vi phạm đối với những cá nhân có trách nhiệm .
Trong một cơ quan, tổ chức ngoài hệ thống quản lý của nhà nớc còn có
hệ thống văn bản riêng tổ chức đó. Các văn bản của tổ chức ban hành trong tổ
chức và không trái với các văn bản quản lý Nhà nớc.
2

Xem: Giáo trình Khoa học Quản lý I, NXB Khoa học kỹ thuật, trang 271 - 281

4


Tóm lại hình thức văn bản của các quyết định có vai trò quan trọng trong
quản lý:
- Là phơng tiện để truyền đạt chính xác, đầy đủ nội dung của các quyết
định quản lý.
- Là phơng tiện để lu trữ và sử dụng quyết định thuận lợi.
- Là phơng tiện để kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động của tổ chức.

trong hoạt động quản lý, mệnh lệnh miệng của thủ trởng cơ quan là hoạt động
quản lý có tính chất bắt buộc thi hành đối với cấp dới. Đồng thời ngời ban
hành mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của quyết định do
mình đa ra. Khi có mệnh lệnh của cấp trên( ông A) đợc truyền đạt cho cấp dới(
anh B) mà làm hỏng việc, gây ra hậu quả thì rõ ràng ông A phải chịu trách
nhiệm, ít nhất là trách nhiệm của ngời quản lý. Trong thực tế, thờng thì cán bộ
cấp dới vốn rất máy móc, nếu đã có ý kiến của cấp trên dù có phân vân thì họ
vẫn làm. Vì vậy, chúng tôi cho rằng cần thiết phải hạn chế tối đa kiểu giao việc
bằng miệng nh hiện nay một số cán bộ làm công tác quản lý vẫn thờng làm.
3

Nên giải quyết nh thế nào khi xảy ra tranh chấp bởi quyết định miệng, Trần Diệu Oanh, Tạp chí Quản lý Nhà
nớc số 124 tháng 5 năm 2006.

5


Mọi chỉ thị phải có những hình thức, quy định rõ ràng để thể hiện mệnh lệnh,
bên cạnh đó là quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan. Do vậy, cơ quan X
cũng cần phải có những nội quy, quy chế chặt chẽ hơn để có cơ sở giải quyết
thoả đáng hơn khi xảy ra các tình huống tơng tự. Việc rút kinh nghiệm đối với
tình huống này là bài học cần thiết trong các cơ quan, đặc biệt là cán bộ làm
công tác quản lý.
Nhìn từ góc độ quản lý nhà nớc, tình huống Nên giải quyết nh thế nào
khi có tranh chấp xảy ra bởi quyết định miệng? , có một số vấn đề trong quan
hệ hành chính giữa cán bộ cấp trên đối với cán bộ cấp dới cần phải xem xét
nh sau:
- Trong trờng hợp lãnh đạo phân công công việc khác ngoài chức năng,
nhiệm vụ, ngời lãnh đạo đó phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với việc mà
mình đợc giao, phải đảm bảo đợc tính an toàn và hiệu quả cho ngời thực hiện

4

Nên giải quyết nh thế nào khi xảy ra tranh chấp bởi quyết định miệng, Lê Hùng, Tạp chí Quản lý Nhà nớc số
124, tháng 5 năm 2006

6


dẫn đến gây thiệt hại cho cơ quan( thực tế thiệt hại ở đây là không lớn, tổng
thiệt hại 7 triệu đồng) cho nên vấn đề đáng bàn là quy trách nhiệm cho ai? Ai
sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về sự cố xảy ra khi quyết điịnh bằng miệng
trên đợc thực hiện?
Tại Điều 7, Điều 8 Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 đã đợc sửa đổi
và bổ sung năm 2000 và năm 2003 quy định: Cán bộ, công chức chịu trách
nhiệm trớc pháp luật về việc thi hành nhiệm vụ, công vụ của mình; cán bộ,
công chức giữ chức cụ lãnh đạo còn phải chịu trách nhiệm về việc thi hành
nhiệm vụ, công vụ của cán bộ công chức thuộc quyền theo quy định của pháp
luật.. Cán bộ, công chức phải chấp hành quyết định của cấp trên khi có căn
cứ để cho là quyết định đó trái pháp luật thì phải báo cáo ngay với ngời ra
quyết định, trong trờng hợp vẫn phải chấp hành quyết định thì phải báo cáo với
cấp trên trực tiếp của ngời ra quyết định và không phải chịu trách nhiệm về
hậu quả của việc thi hành quyết định đó.
Khi ông A giao nhiệm vụ cho anh B( bằng miệng), anh B đã trình bày với
ông A là anh không có bằng lái xe tải và cũng không quen lái xe tải nên sợ
rằng không thực hiện đợc nhiệm vụ do cấp trên giao. Nhng ông A vẫn yêu cầu
anh B thực hiện công viêc và nói rằng nếu có vấn đề gì xảy ra thì ông A sẽ là
ngời hoàn toàn chịu trách nhiệm. Mặc dù vậy, anh B vẫn yêu cầu báo cáo lên
cấp trên trực tiếp là Giám đốc cơ quan nhng do trở ngại khách quan là Giám
đốc đang bận chủ trì cuộc họp quan trọng nên anh B không thể báo cáo đợc và
vẫn thực hiện nhiệm vụ do ông A giao và dẫn đến sự cố đáng tiếc nh trên.

hiện thì vấn đề gì sẽ xảy ra?
3. Phơng án 3: Cả ông A và anh B đều phải có trách nhiệm bồi
hoàn.5
Tình huống đặt ra là ai phải có trách nhiệm và trách nhiệm đó đến đâu?
Vậy, khi xem xét cần phải xác định đợc lỗi của các bên và đây là yếu tố quan
trọng để xem xét mức độ của từng ngời phải bồi hoàn bao nhiêu, có trách
nhiệm nh thế nào cho hợp tình, hợp lý.
ở đây, quan hệ giữa ông A và anh B đợc hiểu là mối quan hệ giữa ngời
quản lý lao động và ngời lao động hay giữa cấp trên đối với cấp dới. Do vậy,
khi ông A giao nhiệm vụ và nếu nhiệm vụ nay ở trong tình thế cấp thiết thì
buộc anh B phải thực hiện và thực hiện ngay. Chúng tôi cho rằng, trong mối
quan hệ giữa lãnh đạo cấp trên đối với cán bộ cấp dới, không phải trong trờng
hợp nào khi cấp trên giao nhiệm vụ cũng cần phải có văn bản giao việc. ông A
có thể thờng xuyên giao việc( bằng mệnh lệnh miệng) cho anh B vẫn đợc và
trong tình huống này đợc coi là sự phân công công việc đơn thuần. Anh B thực
hiện công việc đợc giao xem nh là thực hiện công việc công việc theo yêu cầu
của ngời quản lý lao động.
Tuy nhiên, vấn đề chúng tôi muốn trao đổi ở đây, đó là anh B phải thực
hiện nhiệm vụ không cấp thiết trong tình thế bắt buộc thì với vị trí, vai trò của
mình, ông A khi điều nhân viên đi làm nhiệm vụ không đúng chuyên
môn( không có bằng lái xe tải) đã không lờng trớc đợc hậu quả nguy hiểm nên
xảy ra tai nạn không đáng có. Lỗi này trớc hết thuộc về ông A.
Đối với anh B không có bằng lái xe tải nhng vẫn thi hành nhiệm vụ đợc
giao chính là hành vi vi phạm pháp luật về Luật giao thông đờng bộ.
Vụ việc này đã đợc giải quyết, khắc phục hậu quả theo đúng quy định của
Bộ luật Dân sự. Theo đó, cơ quan của ông A và anh B đang công tác đã phải
chịu trách nhiệm bồi hoàn về vật chất để đảm bảo nguyên tắc kip thời khắc
phục ngay những thiệt hại do ngời của pháp nhân gây ra theo quy định tại Điều
618 Bộ luật Dân sự năm 2005. vấn đề còn lại là ai sẽ phải có trách nhiệm hoàn
trả cho cơ quan số tiền đã gây thiệt hại( 7 triệu đồng) mà cơ quan đã phả tạm

đi làm nhiệm vụ là đúng theo thẩm quyền, tuy nhiên, mệnh lệnh đó không
đúng chuyên môn. do vậy, trớc tiên lỗi thuộc về ông A và ông A không thể
biện minh rằng mình không biết đó là quyết định trái luật vì anh B đã báo cáo
là bằng lái xe của mình không phù hợp với việc điều động và từ chối đợc thi
hành nhiệm vụ. Theo tôi, ông A là ngời có lỗi hoàn toàn bởi vì rõ ràng đây
không phải là tình thế cấp thiết để buộc anh B phải thực hiện ngay nhiệm vụ.
ông A có thể chờ để báo cáo sự việc với giám đốc cơ quan về hoàn cảnh của
sự việc hoặc có cách giải quyết khác nh thuê ngời lái hoặc thuê vận chuyển để
đảm bảo an toàn tính mạng cho ngời và tài sản của cơ quan. Tuy nhiên, ông A
đã không làm nh vậy và cuối cùng hậu quả xấu đã xảy ra. Hành vi điều hành
của ông A không chỉ thể hiện sự cẩu thả, thiếu trách nhiệm với nhân viên của
mình mà còn bộc lộ tính độc đoán với cấp dới tuỳ tiện trong công việc. đó là
những thói quen xấu của các cán bộ làm quản lý điiêù hành ở một vài cơ quan.
Là nhân viên anh B buộc phải có nghĩa vụ chấp hành mệnh lệnh của cấp
trên. Tuy nhiên, nếu phát hiện ra mệnh lệnh của ông A không hợp pháp, anh B
phải có trách nhiệm báo cáo lại với cán bộ cấp trên của ngời ra quyết định đó
và kiên quyết từ chối thực hiện nhiệm vụ để tránh xảy ra hậu quả xấu. Nhng
trong hoàn cảnh này thì việc anh B thi hành nhịêm vụ là không thể tránh đợc
và không có cách nào khác là tuân thủ pháp luật. Vịêc anh B cha báo cáo với
giám đốc cơ quan X thì vẫn có thể thông cảm cho anh vì ông A hứa là sẽ báo
cáo lại với giám đốc giúp anh. Hơn nữa, trên thực tế không phải lúc nào công
chức cấp dới cũng có thể dễ dàng thực đúng quy định, phải báo cáo ngay lên
cấp trên trực tiếp của ngời ra quyết định, vì nhiều lý do khác nhau, chẳng hạn
do cấp trên trực tiếp của ngời ra quyết định vắng mặt tại thời điểm quyết định
đợc ban hành. Với lý do đó anh B không phải chịu trách nhiệm dân sự cũng
nh trách nhiệm hành chính của vụ việc này.

Bài tập tình huống 2:
tính hợp pháp và hợp lý của một quyết định quản
lý hành chính nhà nớc6

máy với lí do: xã xa huyện, những lần đi họp trên huyện rất khó khăn, những
kì họp giao ban của huyện gần đây nếu Chủ tịch bận là không ai chịu đi họp
thay, các ban, nghành của xã cũng thờng vắng trong những kì họp của ngành,
do đó không nắm đợc tình hình, nhiều chủ trơng, chính sách của huyện triển
khai không kịp thời. Xe mua về để làm xe công, xã đã cử một ngời quản lý và
có trách nhiệm đa cán bộ đi họp.
- quyết định của Chủ tịch UBND xã về việc mua xe máy đã đợc 5/7 ngời
dự họp đồng ý.
Qua phân tích nội dung vụ việc tại hội nghị, ngày 11- 10- 2003, UBND
huyện H đã đi đến thống nhất và kết luận: Đình chỉ chức danh Chủ tịch UBND
xã đối với ông Nguyễn Văn T để làm kiểm điểm.
Ngày 14-10-2003, Chủ tịch UBND huyện ra quyết định số 13/QĐ- UB
với nội dung nh trên. ngày 20-10-2003, sau khi nhận quyết định, UBND xã B
đã có cuộc họp bàn về vấn đề trên và mời Chủ tịch HĐND xã B tham dự. Sau
cuộc họp, Chủ tịch HĐND xã B đã có công văn gửi các cơ quan của huyện với
nội dung nh sau:
- Việc chi tiền mua xe công nh vậy là trái với nguyên tắc quản lý tài
chính, Chủ tịch Nguyễn Văn T đã nghiêm khắc tự kiểm điểm và hứa sẽ hoàn
trả lại số tiền trên.
- Ông T là cán bộ nhiệt tình, không t lợi. Việc trích tiền mua xe máy cũng
vì công việc chung. Trong thời gian vừa qua, ông T có nhiều thành tích trong
công tác, vậy đề nghị Thờng trực Huyện uỷ, Thờng trực HĐND huyện, Thờng
trực UBND huyện xem xét lại Quyết định số 13.
Ngày 25-10-2003, sau khi nhận đợc công văn đề nghị của Chủ tịch
HĐND xã B, Chủ tịch UBND huyện đã triệu tập phiên họp toàn thể UBND, có
đại diện củauThờng trực HĐND và các ngành có liên quan. Tại phiên họp Thờng trực HĐND và UBND huyện nhất trí để Thờng trực HĐND huyện ra thông
báo yêu cầu UBND xã và Chủ tịch HĐND xã B chấp hành Quyết định số
13/QĐ - UB của Chủ tịch UBND huyện.

10

tịch Nguyễn Văn T.
Căn cứ vào kết luận của Ban Thờng vụ Huyện uỷ, Chủ tịch UBND huyện
triệu tập phiên họp toàn thể, cuộc họp đã đi đến thống nhất: UBND, HĐND xã
B và ông Nguyễn Văn T cần thực hiện Quyết định số 13/QĐ- UB của Chủ
tịch UBND huyện và cử ông Phạm Anh D - Phó Chủ tịch xã B giữ chức vụ
quyền Chủ tịch UBND xã.
A- Câu hỏi: bạn hãy phân tích, đánh giá và đa ra những giải pháp
thích hợp vừa có tình vừa có lý.
B- Trả lời:
I. Lý luận:
1. Khái niệm về cán bộ quản lý kinh tế 7
Theo nghĩa rộng, cán bộ, công chức quản lý kinh tế là tất cả những cán
bộ, công chức làm việc trong lĩnh vực quản lý kinh tế ở hệ thống các cơ quan
khác nhau của bộ máy nhà nớc từ trung ơng đến địa phơng.(7)
7

Xem Giáo trình Quản lý học Kinh tế Quốc dân, NXB Khoa học kỹ thuật, trang 126 - 128

11


Theo nghĩa hẹp, cán bộ công chức quản lý kinh tế là bộ phận cán bộ làm
công tác quản lý kinh tế trong các cơ quan quản lý kinh tế của trung ơng và địa
phơng.
2. Đánh giá cán bộ quản lý kinh tế.8
Việc đánh giá cán bộ quản lý kinh tế là cần thiết giúp để có đợc các thông
tin nh : thông tin phản hồi nhằm cán bộ biết rằng năng lực và việc thực hiện
công việc của họ đang ở mức nào để từ đó họ phấn đấu hoàn thiện ;thông tin
cho công tác quản lý cán bộ, từ quy hoạch đào tạo, bố trí sử dụng, tuyển chọn
cán bộ cho đến quản lý hệ thống lơng, thởng, cán bộ, công chức.

tích, năng lực và đợc dân ủng hộ. Trong công việc thì một ngời mắc sai lầm là
có thể xảy ra. Phải chăng ông T luôn nghĩ mình làm gì cũng đợc dân ủng hộ
8

Xem: Giáo trình quản lý học Kinh tế Quốc dân, NXB Khoa học kỹ thuật, trang 139 - 141

12


nên ông mới có hành vi trên? Vậy thì, nếu vì việc này mà ông T bị cách chức
thì sẽ mất đi bao nhiêu lợi ích mà ông T sẽ tạo ra cho xã B nếu ông vẫn hoạt
động? Theo tôi, lợi ích đó có thể lớn hơn nhiều 20 triệu đồng vì ông T luôn là
ngời làm tốt mọi việc. Hơn nữa quyết định của Chủ tịch UBND xã về việc mua
xe máy đã đợc 5/7 ngời dự họp đồng ý. Nếu kỉ luật chắc cả tập thể cũng phải
chịu chứ không riêng mỗi ông T.
Theo tôi, ông T sẽ bị cảnh cáo từ cấp huyện và sau đó đệ trình lên huyện
việc cấp ngân sách cho xã để mua xe máy. Số tiền này sẽ trả lại cho dân. Với
một việc làm đúng đắn và có ý nghĩa nh vậy thì cấp huyện không có lý do gì
mà không phê duyệt. Và làm việc nh vậy mới đúng nguyên tắc. vụ việc này
nên xử lý ông T theo hình thức cảnh cáo và chấm dứt đến đây.
2. phơng án 2: quyết định số 13/QĐ- UB của Chủ tịch UBND là một
quyết định không hợp tình và hợp lý.
Trên nguyên tắc, ông T là có vi phạm nhng vi phạm đó không đến mức
phải đình chỉ chức danh của ông T. về mặt tình, qua thực tiễn hoạt động của
ông T ở thời gian qua, ngay cả lúc vụ việc xảy ra nhân dân xã B vẫn đông đảo
tín nhiệm và có đủ năng lực làm việc nên đình chỉ công việc ông là một sai
lầm.
Chủ tịch HĐND xã đã 2 lần gửi công văn cho thờng trực huyện uỷ, thờng
trực HĐND và UBND huyện chứng tỏ rằng về mặt tình thì ông T hoàn toàn
không đáng bị đình chỉ chức danh.

Các tình huống nêu ra trong bài viết là rất thờng gặp trong thực tiễn hoạt
động quản lý ở nớc ta, để giải quyết chúng cần có nhãn quan tổng quát, kết
hợp nguyên tắc và nghệ thuật mới có đợc những lời giải đáp phù hợp, tránh
những thiệt hại không đáng có và tạo niềm tin cho tổ chức.

14


TàI liệu tham khảo
1. Giáo trình khoa học quản lý I, PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà và PGS.TS
Nguyễn Thị Ngọc Huyền, NXB Khoa học kĩ thuật, Hà Nội - 2004.
2. Giáo trình Quản lý kinh tế quốc dân I, GS.TS Đỗ Hoàng Toàn và TS Mai
Văn Bu, NXB Khoa học kĩ thuật, Hà Nội - 2001
3. Giáo trình Quản lý học kinh tế quốc dân II, GS.TS Đỗ Hoàng Toàn và
TS Mai Văn Bu, NXB Khoa học kĩ thuật, Hà Nội - 2002.
4. Nên giải quyết nh thế nào khi xảy ra tranh chấp bởi quyết định miệng,
Nguyễn Viết Sâm, Tạp chí quản lý Nhà nớc số 123 - Tháng 4 năm 2006.
5. Tính hợp pháp và hợp lý của một quyết định quản lý Nhà nớc, Chu Xuân
Khánh, tạp chí quản lý Nhà nớc số 128 - Tháng 9 - 2006.

15